KOE NGAAHI TOKONI PE ‘ENI KIATE KINAUTOLU ‘OKU NAU FIEMA’U HA TOKONI
(Mou SHARE atu kiate kinautolu ‘oku fiema’u)
“KINIKINI KI HE NGAAHI KAVEINGA LOTU UIKE LOTU ‘OE 2017”
(Neongo
‘oku ke fa’iteliha pe ki ha’o himi ki ho’o failotu ka koe ki’i fale’i pe ‘eni.
‘E lelei ke mou ngaue’aki ‘ae ngaahi himi ki he “Ta’u Fo’ou” he ko hono taimi
pe ‘eni. ‘Oku ‘ikai ke tau fa’a toe ngaue’aki ia ‘i ha toe taimi kehe he
lolotonga ‘oe ta’u tuku kehe pe ‘ae uike ha’amo. Ko ia ‘e lelei ke ke fili pe
ha himi ‘e 3 mei he ngaahi Himi ni: 232/
233/ 234/ 392/ 393/ 643/ 652/ 655/ 656
KOE FEINGA’ANGA LOTU HONO 1
Monite ʻAho 2 Sanuali 2017
Pongipongi: Lotu fakafetaʻi pea
fakamoʻoni ‘i he Tui ko e Maʻolunga, Mālohi, Langilangi, Ikuna mo e Aoniu ‘a e
‘Otua ‘i Heʻene Pule ki mamani kuo hao moʻui mai ai ‘a Tonga mo hono kakai: ‘A
ʻena ʻAfifio ko e Tuʻi mo e Kuini ‘o Tonga, Kuini Fehuhu mo e fale ʻo
Haʻamoheofo, Houʻeiki ‘o e Fonua mo e Puleʻanga, Kau Takilotu mo e kakai Tonga
kotoa ki he taʻu foʻou 2017
Koe
ngaahi tefito’i fakakaukau ke lotua
Kainga koe kamata’anga ‘eni ‘o ‘etau
lakai atu ke tau fetaulaki moe ngaahi tapuaki moe ngaahi pole ‘oe ta’u
fakakoloa ni. ‘Oku uki ki tautolu he uike ni ke tau punou ‘o lotu mo hufia ‘ae
ngaahi kaveinga kehekehe pe ‘oe ta’u fakakoloa ni. ‘Oku ‘i ai ha ngaahi
tefito’i fakakaukau he kaveinga ni ke tau hufia. Tau lotu fakafetaʻi pea
fakamoʻoni ‘i he Tui ko e Maʻolunga, Mālohi, Langilangi, Ikuna mo e Aoniu ‘a e
‘Otua ‘i Heʻene Pule ki mamani kuo hao moʻui mai ai ‘a Tonga mo hono kakai:…Tau
lotu he hounga’ia koe’uhii koe mo’ui kuo tau a’usia mai he ta’u fo’ou ni tu’unga
he fakaleveleva mo aoniu ‘ene pule ki he mo’ui moe ‘univeesi ni ‘o fakatatau ki
hono finangalo. Tau lotu ko ‘etau fakamo’oni ‘i he tui mo’oni mo’oni ki he
ma’olunga, langilangi, ikuna moe aoniu ‘ae ‘Otua pea ‘oku haa sino ia he’etau
a’usia mo’ui ‘ae ta’u fo’ou ni.Tau lotu ‘o fakafeta’ia ‘ae hoko lelei ki he
ta’u fo’ou ni ‘a ʻena ʻAfifio ko e Tuʻi mo e Kuini ‘o Tonga, Kuini Fehuhu mo e
fale ʻo Haʻamoheofo, Houʻeiki ‘o e Fonua mo e Puleʻanga, Kau Takilotu mo e
kakai Tonga kotoa ki he taʻu foʻou 2017.
Siasi ke nofo taha mu’a ‘etau ngaahi
huu totoaki ki he ngaahi fakakaukau ni pea fai’aki ‘etau lotu ‘aki ‘ae loto kuo
hakitekita he hounga’ia mo’oni he taumaia na’e ‘i ai ha’atau taau ke tau mo’ui
mai ai ki he ta’u fo’ou ni. ‘Ikai pea mole ke mama’o! Ka koe anga tala’ofa mo
faka’aki’akimui pea mo ‘ene faitotoka ‘oku tau pata ai he la’a fo’ou ‘oe ta’u
fo’ou ni. ‘Io koe Kelesi pe ‘oku tau mo’ui ai.
Tuku keu toe fakamanatu atu ‘etau kaveinga lotu: Lotu fakafetaʻi pea
fakamoʻoni ‘i he Tui ko e Maʻolunga, Mālohi, Langilangi, Ikuna mo e Aoniu ‘a e
‘Otua ‘i Heʻene Pule ki mamani kuo hao moʻui mai ai ‘a Tonga mo hono kakai: ‘A
ʻena ʻAfifio ko e Tuʻi mo e Kuini ‘o Tonga, Kuini Fehuhu mo e fale ʻo Haʻamoheofo,
Houʻeiki ‘o e Fonua mo e Puleʻanga, Kau Takilotu mo e kakai Tonga kotoa ki he
taʻu foʻou 2017
Huluhulu mei he Tohitapu
(I Kalonikali 29: 10-11).
10 Ko ia naʻe fai ʻe Tevita ʻa e
fakamalo ʻo Sihova ʻi he ʻao ʻo e fakataha. Pea pehe ʻe Tevita, Malo mo koe, ʻe
Sihova, ʻa e ʻOtua ʻo ‘Isileli ko ʻemau kui, ʻo taʻengata. ʻOku 11 ‘oʻou,
ʻEiki, ʻa e maʻolunga, mo e malohinga, mo e langilangiʻia, mo e ikuna, mo e
aoniu; he ko e meʻa kotoa ʻi he langi mo mamani ko hoʻo meʻa: ʻe Sihova, ʻoku ‘oʻou
ʻa e pule; pea ʻoku tuku taupeupe atu 12 koe, ko eʻEikiʻo e meʻa kotoa.
Koe lotu ‘eni ‘ae Tu’i ko Tevita hili
‘ae tatanaki ‘e he kakai ‘ae ngaahi tokonaki koloa ke langa’aki ‘ae fu’u
Temipale ni. Kia Tevita na’a ne fai ‘ae lotu fakafeta’i ni koe’uhii koe mahino
kiate ia kapau na’e ‘ikai ke kau mai ‘ae ‘Otua hono teu mo tokonaki ‘ae naunau
langa ki he fale tapu ni pehee ha ‘ikai ha tangata ‘e ‘i ai hano mafai ke
tokonaki ia. Koe fakafeta’i ‘ae Tu’i ni koe’uhii koe loto lelei hono kakai ke
nau fai ‘ae ngaue ni. Pea koe fakafeta’i lotu ‘ae Tu’i ni koe’uhii he koe
naunau kotoa kuo tatanaki mo tokoni ni koe ngaahi naunau kotoa pe ia ‘ae ‘Otua
‘a ee ‘oku ‘o’ona ‘ae fo’i mamani moe me’a kotoa ‘oku ‘i ai. Koe lotu ‘ae
hounga’ia ‘ae mateaki li’oa…Koe lotu ‘ae masiva ki he koloa’ia…Koe lotu ‘ae
angahala ki he mohu meesi moe ‘alo’ofa ‘ae ‘Otua. Siasi koe natula tatau ia mo
‘etau lotu ni koe lotu ‘ae kakai kuo ikuna he ‘ofa moe tauhi fakapalovitenisi
‘ae ‘Otua pea tau tu’uta matu’u mai ai ki he ta’u fo’ou ni. Koe naunau moe ‘oho
fononga ki he ta’u ni koe me’a kotoa pe ia mei he Kelesi ‘ae ‘Eiki. He neongo
kotoa ‘eni ka ‘ikai ke ma’u ‘ae ‘Eiki ‘oe ta’u pea ko ia ‘ae koloa ‘oho fononga
‘oe ta’uu…koe kula noa moe ‘aa tu’unga’a ‘etau teu ki he fononga ‘oe ta’u fo’ou
ni. Ko ‘etau kaveinga ‘eni: Lotu fakafetaʻi pea fakamoʻoni ‘i he Tui ko e
Maʻolunga, Mālohi, Langilangi, Ikuna mo e Aoniu ‘a e ‘Otua ‘i Heʻene Pule ki
mamani kuo hao moʻui mai ai ‘a Tonga mo hono kakai: ‘A ʻena ʻAfifio ko e Tuʻi
mo e Kuini ‘o Tonga, Kuini Fehuhu mo e fale ʻo Haʻamoheofo, Houʻeiki ‘o e Fonua
mo e Puleʻanga, Kau Takilotu mo e kakai Tonga kotoa ki he taʻu foʻou 2017
…’Emeni!
………………………………………………………………………………………………
KOE FEINGA’ANGA LOTU HONO 2
Efiafi Monite: Lotu ke fakapapauʻi ‘a e
Tui mo e ʻamanaki lelei ‘a Tonga mo hono kakai ko Sīsū Kalaisi ‘o e Hisitolia
mo e Toetuʻu Moʻui ko e ‘Eiki Fakamoʻui mei he ‘Otua he ko Ia ‘oku fou ai ‘etau
lotu ki he ‘Otua pea tau maʻu ai ‘a e ʻamanaki lelei ki he fakamoʻui kakato ‘a
e ‘Otua ‘i he taʻu foʻoú ni.
Fakamaama ‘oe kaveinga lotu
Koe ngaahi tefito’i fakakaukau ‘oku
‘omi ‘e he kaveinga ni ke fai hono hufia mo lotua koe’uhii koe ngaahi ha’amo
‘oe ta’u fo’ou ni. Ke tau lotu ke fakapapauʻi ‘a e Tui mo e ʻamanaki lelei ‘a
Tonga mo hono kakai ko Sīsū Kalaisi ‘o e Hisitolia mo e Toetuʻu Moʻui ko e
‘Eiki Fakamoʻui mei he ‘Otua he ko Ia ‘oku fou ai ‘etau lotu ki he ‘Otua pea
tau maʻu ai ‘a e ʻamanaki lelei ki he fakamoʻui kakato ‘a e ‘Otua ‘i he taʻu
foʻoú ni. Ke tau hapai ‘a Tonga ki he ‘Otua ko e Tamai ʻo kole ke Ne tokoniʻi
ʻetau tui mo e fakamoʻoni ‘oku Ne ngaue faka-ʻEvangeliō ke maluʻi hono kakai.
Ko ‘etau lotu koe hapai hake pe momoi hake ki he ‘Otua ‘a Tonga koe’uhii ke ne
tokoni’i ‘e IA ‘etau tui he kapau na’e ‘ikai ‘ene ‘uluaki fai mai ‘ae ngaue
faka’evengelio ‘ia Sisu Kalaisi he’ikai ha’atau tui. Pea ‘i he tui leva ko ia
‘oku ne tataki mo tokoni’i hono kakai ke nau fakamo’oni ‘oku ne ngaue mai ko
hotau malu’i. Koe’uhii foki kuo ‘osi hoko kakano mai ‘ae ‘Otua ‘ia Sisu Kalaisi
ko ia ai ‘oku ‘ikai ke fakaheihei’ilo ‘etau tui kiate ia. Tau lotua mo hufia ‘a
Tonga ke matu’aki fakapapau’i he ta’u fo’ou ni ‘i he’etau matu’aki tui ko Sisu
Kalaisi Toetu’u ‘ae ‘amanaki’anga moe fakamo’ui kakato ‘oe ta’u fo’ou ni.
Koe huluhulu mei he Folofola
(‘Aisea 32:1- 4)
(Koe
ki’i konga fakamaama pe ‘eni ‘oe lesoni ka fiema’u koe’uhii koe taimi…pea ka
‘ikai pea lelei pe ke ke hoko ……………‘Oku sio ‘a ‘Aisea ki he ngaahi faingamalie
‘e ala ma’u ‘e ‘Isileli ‘oka tafoki ‘a ‘Isileli ‘o fai ‘enau pule ‘o fakatatau
ki he lao moe konisitutone ‘ae ‘Otua. He koe taimi faingata’a na’e fai
palofisai ai ‘a ‘Aisea, koe’uhii koe taimi ‘eni na’e too ai ‘ae pule’anga
Tokelau, pe ‘Isileli ki he nima ‘oe pule’anga ‘Asilia pea ‘ikai ngata ai ka kuo
kamata ‘eni moe pule’anga Tonga, pe Siuta ke kau ‘i he totongi tukuhau ki
‘Asilia. Na’e valoki’i fefeka ‘e ‘Aisea ‘ae kau ma’olunga ‘oe pule’anga moe
fonua ‘i he’enau ngaohi kovi’i moe pa’usi’i e kakai ma’ulalo moe tukuhausia ‘oe
fonua (Social injustice) ‘a ia koe to’onga mo’ui ia ‘oku ne faka’ao’aofia’i ‘ae
vaa ‘o Siuta pea moe ‘Otua. Na’a ne uki kinautolu na’a nau fanongo ki he’ene
ngaahi malanga ke nau matu’aki fakama’u ‘enau tui ki he fakakaukau ko ia ‘oku
mafeia ‘e he ‘Otua ‘ae me’a kotoa pe. Pea ‘ikai ngata ai kae matu’aki fakae’a
‘ae to’onga mo’ui ko ia ‘i he’enau mo’ui faka’aho. Koe totonu fakakonisitutone
moe hono ako’i e Folofola pea moe monu’ia ‘aki kinautolu ‘oku falala ki he
‘Otua kae tautea ‘akinautolu ‘oku situ’a mei he fakahinohino ‘ae ‘Otua….)
‘Oku
fakasino mai ‘e ‘Aisea ‘ae naunau ‘o ha kakai mo ha kau taki ‘oku nau matu’aki
falala ki he tauhi moe tataki ‘ae ‘Otua pea mo kakai mo ha kau taki kuo nau
li’aki ‘ae ‘Otua….VAKAI ʻe pule maʻoniʻoni ha tuʻi;…Kia ‘Aisea koe fatongia ‘o
ha tu’i koe pule ma’oni’oni ‘io koe sepita ‘oe faitotonu pea ka mole ‘ae mo’ui
ma’oni’oni mei he tu’i pea mole ai pe moe ngaahi monu’ia na’e mei ala ‘inasi ai
‘o kau ai moe mo’ui fuoloa….. pea ko e meʻa ki he houʻeiki, te nau fai ʻenau
pule ʻo tāu mo e konisitutone. ….ka nofo pe ki ai he’ikai fai ha fehopokaki ia
he ngaahi siakale kehe…Pea ʻilonga ha ʻeiki, te ne hange ha fakaū mei he
matangi, mo e toitoiʻanga mei he ʻalotamaki; 2 hange ko e ngaahi mangaʻi vai ʻi
ha potu mōmoa, hange ko e malu ʻo ha makatuʻu 3 kafakafa ʻi ha fonua puhengia.
.Kia ‘Aisea koe fa’ahinga malu ia ‘o ha kakai kuo nau ma’u ha kau hou’eiki ‘oku
nau ‘apasia ‘Otua te nau hangee ha ngaahi paa malu ki honau kakai… Ko ha fonua
kuo nau ‘ilo mo tauhi ‘a Sihova te nau hangee koe fakahinohino ‘ae palofita
ni.ʻE ʻikai kei pulusi ʻa e mata ʻo e sio, pea ʻe tokanga mai ʻa e telinga ʻo e
4 fanongo. Pea ko e loto ʻo e kakai ʻoho ʻe mahino ki ai ʻa e poto, pea ko e
ʻelelo ʻo e kau leʻovale ʻe vave 5 ʻene lea mahino. Kainga ‘e hoko kotoa mai he
ta’u ni ‘ae ngaahi monu’ia ni ki hotau fonua he ta’u ni ‘oka tau ka fakaongo kakato
pea fai ma’oni’oni hotau ngaahi fatongia kuo tuku falala mai kiate kitautolu ‘o
tatau pe ki he pule’anga/ Siasi pea moe ngaahi famili. Ko ‘etau kaveinga
lotu “Lotu ke fakapapauʻi ‘a e Tui mo e ʻamanaki
lelei ‘a Tonga mo hono kakai ko Sīsū Kalaisi ‘o e Hisitolia mo e Toetuʻu Moʻui
ko e ‘Eiki Fakamoʻui mei he ‘Otua he ko Ia ‘oku fou ai ‘etau lotu ki he ‘Otua
pea tau maʻu ai ‘a e ʻamanaki lelei ki he fakamoʻui kakato ‘a e ‘Otua ‘i he
taʻu foʻoú ni…’Emeni!
………………………………………………………………………………………
KOE FEINGA’ANGA LOTU HONO 3
Tusite ʻAho 3 Sanuali 2017
Pongipongi: Lotu ke ongoʻi mo aʻusia
‘e Tonga mo hono kakai ‘a e Tui ko e Laumalie Maʻoniʻoni ko e fetongi ‘a
Kalaisi ko e ivi ia ‘o e ‘Otua ke tau tali mo faiʻaki ha meʻa ‘oku Ne finangalo
ki ai ke tau fai ʻi he taʻu foʻoú ni. (Sione 14: 16-17, Ngaue 1:8).
Koe fakamaama ‘oe kaveinga
Tau tuku ai pe ‘ae fakafeta’i ki he
‘Otua he’etau toe kau he houa lotu ni. Koe tefito’i fiema’u ‘ae kaveinga lotu
ni ke tau lotua ke ongoʻi mo aʻusia ‘e Tonga mo hono kakai ‘a e Tui ko e
Laumalie Maʻoniʻoni ko e fetongi ‘a Kalaisi ko e ivi ia ‘o e ‘Otua ke tau tali
mo faiʻaki ha meʻa ‘oku Ne finangalo ki ai ke tau fai ʻi he taʻu foʻoú ni. Koe
ongo lea tefito ‘oe kaveinga ni koe “ongo’i moe a’usia.” Ko ‘etau lotua ‘ae
kakai ‘o Tonga ke nau a’usia mo ongo’i ‘ae ivi ngaue mai ‘ae Laumalie
Ma’oni’oni. Tau lotua ke tau ongo’i mo a’usia ‘aki ‘etau tui koe Laumalie
Ma’oni’oni koe fetongi ia ‘o Kalaisi Sisu. Tau lotua ‘a Tonga ke fai’aki ‘etau
lotuu pea ke fai’aki ‘etau talangofua kakato ki he ‘Otua he ta’u fo’ou ni ‘aki
‘ae ‘ae “ongo’i moe a’usia” he ivi ngaue mai ‘oe ‘Otua ‘ia Kalaisi Sisu. Tau
lotua ‘a Tonga ke nau mo’ui mo ngaue he ta’u fo’ou ni ‘aki ‘ae ongo’i ‘ae ‘Otua
pea ‘i he ongo’i ‘ae ‘Otua ke ne fanau’i mai ha ngaahi a’usia loloto he feohi
tu’uma’u moe Laumalie Ma’oni’oni ke fakahoko’aki hono finangalo he ta’u fo’ou
ni. Ko ‘etau kaveinga lotu: Lotu ke ongoʻi mo aʻusia ‘e Tonga mo hono kakai ‘a
e Tui ko e Laumalie Maʻoniʻoni ko e fetongi ‘a Kalaisi ko e ivi ia ‘o e ‘Otua
ke tau tali mo faiʻaki ha meʻa ‘oku Ne finangalo ki ai ke tau fai ʻi he taʻu
foʻoú ni.
Koe Huluhulu mei he Folofola:
Ngaue 1:8
‘Oku
tala taimi ‘ae fekau ni pea tuhu ia ki he’enau matu’aki nofo taha he ‘aho ‘e
hongofulu ka hoko pea toki hifo ai ‘ae
Laumalie Ma’oni’oni koe tefito’i ma’u’anga ivi pau mo tu’u mau pe ia ‘oe
lotu Fakakalisitiane. Ko hono
fakalea’i ‘oe tu’unga ‘oe fekau ni ‘oku natula ia koe tu’utu’uni’i atu ke nau hoko
koe kau fakamo’oni. Pea koe fakamo’oni ko ia koe ngaahi me’a kotoa pe ia
na’a nau sio mo fanongo tonu ia ‘ia Sisu
pea na’a nau mamata ki he’ene pekia moe
toetu’u pea kuo nau toe mamata tonu ‘eni ki he’ene ha’ele hake ki he Tamai
pea taa kuo nau taau mo fe’unga mo’oni
(Qualified!) ke fakamo’oni ma’ana.
‘Oku fakamatala ‘ae veesi huluhulu ni koe mafai moe ivi ‘oe Siasi ‘oku ha’u kotoa
ia mei he Laumalie Ma’oni’oni kae ‘ikai mei ha tangata (Sakalaia 4:6). Koe ongo’i moe a’usia totonu ‘o ha
Kalaisitiane ‘ae lave mai ‘ae ivi ngaue ki he ‘Eiki mei he Laumalie Ma’oni’oni.
(Ngaue 2:4; 4:8,31; 9:17; 13:9). Koe Laumalie Ma’oni’oni ko ia na’e faka’inasi’aki
ia ‘ae kakai na’a nau tui he ‘aho ‘oe Penitekosi (Ngaue 2). ‘I he taimi ‘e hoko
mai ai ‘ae Laumalie Ma’oni’oni pea te mou ma’u leva ha malohi ke ha? Ke tala’aki ‘ene ongoongo lelei. Ka koe
ongoongo lelei ‘o hai? ‘O Sisu Kalaisi pe. Kainga koe
ivi ngaue ‘oe Siasi koe feohi tu’u ma’u moe Laumalie Ma’oni’oni. Koe Laumalie ‘eni te ne fakanonga, tataki, fakahinohino, fakamanatu
‘ae ngaahi mo’oni kotoa pe kuo ‘osi folofola’aki ‘e Sisu lolotonga ‘ene kei ‘i
mamani ma’a mamani.
‘Oku fakamahu’inga’i ‘e he fakakaukau ko ia ‘ae pau ke matu’aki teuteu lelei mo’oni
‘ae Siasi pea mo kitautolu kotoa ‘oku tuii koe’uhii neongo ‘oku pulia hono sino
meiate kitautolu he taimi ni ka kuopau ke ne toe ha’ele mai ‘o toe haa mai ‘i
he ‘ulungaanga tatau moe fotunga tatau na’a
ne puli’aki mei he lotolotonga ‘o ‘ene kau ako.
Tau tukuange
mu’a koeha ‘etau kehekehe ‘o tatau pe ‘i he faikehekehe he hingoa ‘oe siasi,
founga lotu ‘ae siasi moe tokateline. Ka tau feinga’i ‘etau kehekehe ke tau
taha ai ‘aki ‘ae ivi tatali ma’ae kau fakamo’oni koe pau ke tau tomu’a ma’u
Laumalie Ma’oni’oni aa. Fai’aki ia ‘etau langa ngaue ‘i he siasi he ta’u fo’ou
ni pea mo tau mateuteu ai pe ki he me’a
pau ko ‘eni ‘ae pau ke toe ha’ele
mai ‘a Sisu ke ma’u atu kitautolu ma’ana ko ha matu’aki fakalotolahi mo’oni
ia ki he’etau langa ‘oku fai mei Taimi ki ‘Itaniti (Luke 12:34-48). Pea hangee
ko ia ‘oku lea ki ai ‘a Sione 14:16-17 Pea te u tala ki he Tamai, pea te ne
foaki kiate kimoutolu ha Taukapo ʻe toko taha, koeʻuhi ke ne ʻiate kimoutolu ʻo
taʻengata; 17 ʻio, ko e Laumalie ʻo e Moʻoni; ʻa ia ʻoku ʻikai ke faʻa maʻu ʻe
māmani, koeʻuhi ʻoku ʻikai te ne sio kiate ia, pe fai ke ʻilo ia: ka ʻoku mou
fai ke ʻilo ia ʻe kimoutolu; he ʻoku ne nofo maʻu mo kimoutolu, 18 pea ʻoku ne
ʻi homou loto. “’E ke kau kotoa ‘ae
Maama hono fakasanisani! Ne ne ‘ave hotau anga. ‘Alu pe mo ia ki langi. Koe sino’i tangata ‘oku ha ‘i langi ee,
Hanga pe ki ai ‘ae mata he fa’ahinga fulipe” (Himi 611:4)... Ko ‘etau kaveinga
lotu: Tau Lotu ke ongoʻi mo aʻusia ‘e Tonga mo hono kakai ‘a e Tui ko e
Laumalie Maʻoniʻoni ko e fetongi ‘a Kalaisi ko e ivi ia ‘o e ‘Otua ke tau tali
mo faiʻaki ha meʻa ‘oku Ne finangalo ki ai ke tau fai ʻi he taʻu foʻoú ni.’Emeni!
………………………………………………………………………………………….
KOE FEINGA’ANGA LOTU HONO 4
Efiafi Tusite : Lotu ke Tui mo
Moʻuiʻaki ‘e Tonga mo hono kakai ‘a e Folofola ‘a e ‘Otua ʻi he Tohitapu ko e
maʻuʻanga tala moʻoni pe ia koeʻuhi ke tau lava ‘o lotolahi mo matatali ke
tuʻuloa ‘a e ngaahi meʻa moʻoni kotoa pe ‘oku hoko mai ki heʻetau moʻui ʻi he
taʻu foʻoú ni. (‘Aisea 40:8,Hepelu 4:12).
Himi 233/ 466/234
Huluhulu
e kaveinga
‘Oku ‘i ai ha
ngaahi tefito’i fakakaukau ‘oku ‘omi ke tau lotua he houa lotu ni. Ko ‘etau
lotua keTui mo Moʻuiʻaki ‘e Tonga mo hono kakai ‘a e Folofola ‘a e ‘Otua ʻi he
Tohitapu ko e maʻuʻanga tala moʻoni pe ia koeʻuhi ke tau lava ‘o lotolahi mo
matatali ke tuʻuloa ‘a e ngaahi meʻa moʻoni kotoa pe ‘oku hoko mai ki heʻetau
moʻui ʻi he taʻu foʻoú ni. Ko ‘etau lotua e kaveinga ni he kuo mahino mai he
ngaahi ‘aho ni kuo faka’ikai’i ‘e ha ni’ihi ‘ae mo’oni ‘oe Tohitapu pea kuo
tala lakulaku mo taukae’i ‘e ha kakai Tonga ‘ae mo’oni ‘oe Tohitapu. Ko ‘etau
lotua ‘ae kaveinga ni he mahino mai ‘oku tau lau pe ‘ae Tohitapu kae ‘ikai
‘aupito ha’atau mo’ui’aki koe’uhii ke tau matatali’aki ‘ae ngaahi ngahau vela
‘ae fili ‘oku tau too tekefili faka’aho ai. Ko ‘etau lotua ‘ae kaveinga ni
koe’uhii ke tau lava ai ‘o loto lahi mo ma’u ivi fefeka mo malohi ‘etau tu’u
ma’u mo Sisu he lau ‘ae Tohitapu.
Koe Tohi ‘eni
na’e punakaki ‘osi ai ‘ae Setane he feinga na’a ne fai ke ‘ahi’ahi’aki ‘a Sisu.
Koe Tohi tatau pe ia ‘oku tau hufia ke tau nofo mo mo’ui’aki ke ne fakafepaki’i
malohi ‘ae ngaahi tui hala moe ngaahi me’a fo’ou mo hala kuo hake ‘uta mai
hotau kuonga ni. Tau lotua koe ta’u fo’ou ni koe ta’u ke tau nofo taha ki he
mo’oni moe ivi ‘oe Tohitapu pea ke haa sino ‘ae mo’oni ko ia ‘i he’etau to’onga
mo’ui faka’aho. Tau lotua foki ‘ae kakai kotoa pe ‘o Tonga mo mamani ke hoko pe
‘ae Tohitapu koe tefito’i ma’u’anga tala pau taha mo mahino taha mo mo’oni taha
ke tau kumi’aki ki he Finangalo ‘oe ‘Otuaa. Ko ‘etau kaveinga ‘oku pehee mai ke
Tau Lotu ke Tui mo Moʻuiʻaki ‘e Tonga mo hono kakai ‘a e Folofola ‘a e ‘Otua ʻi
he Tohitapu ko e maʻuʻanga tala moʻoni pe ia koeʻuhi ke tau lava ‘o lotolahi mo
matatali ke tuʻuloa ‘a e ngaahi meʻa moʻoni kotoa pe ‘oku hoko mai ki heʻetau
moʻui ʻi he taʻu foʻoú ni.
Koe
Huluhulu mei he Folofola
(‘Aisea
40:8,Hepelu 4:12).
Koe huluhulu mei
he Folofola hangee ko ia ‘oku lea ki ai ‘a ‘Aisea 40:8 ʻOku mae ʻa e mohuku,
ʻoku maheikau ʻa e fisi: ka ko e folofola ʻa hotau ʻOtua ʻe tuʻu ʻo taʻengata.
‘Oku fakamatala ‘e ‘Aisea koe naunau ‘oe femamenite mo natula na’e ngaohi ke
tu’uloa koe’uhii koe mo’ui ‘ae mamani. Ke fua ‘i hono to’ukai pea fisi mai ke
mahino ‘e toe ‘i ai pe mo ha toe to’ukai. Pea neongo ‘ae fakafalala ki ai ‘ae
tangata moe monumanu ki ha’anau me’akai ka ‘e faifai pe pea ngata pea mole pea
pulia atu. Ka koe Folofola ‘ae ‘Otua neongo ‘e mole kotoa ‘ae ngaahi me’a ni ka
he’ikai mole ha fo’i lea ‘e taha. Ko hono ‘uhinga ia ‘etau fakafalala ‘etau
ngaahi mo’ui ki he Folofola ‘ae ‘Otua he koe’uhii ‘e ‘ikai ‘aupito ngatuvai ia
ha taimi ‘o a’u ki he pa’angangalu ‘o Taimi.
‘Oku lea mai ‘ae
Tohi Hepelu ke ne fakamatala’i ‘ae naunau’ia ‘oe Tohitapu ke tau ala falala ki
ai. Hepelu 4:12 He ko e folofola ʻa e ʻOtua, ko e koto moʻui mo e koto malohi,
pea masila ange ʻi he heleta fakatoumata fuape; ʻo ne ʻasi atu ʻo māioioʻi ʻa e
loto mo e laumalie, ʻio, hono ngaahi hokonga mo e uho; pea ʻoku ne vavangaʻi ʻa
e ngaahi holi mo e fakakaukau ʻo e loto. Koeha ha toe malohi ‘ae Fili kapau koe
naunau tau ‘eni ‘oe Folofola? Koeha ‘oku tau toe kumi fale’i ai ki ha ngaahi
tohi kehe kae li’aki ‘ae Tohitapuu mo hono fu’u mafi? He ‘oku ‘ikai ngata pe
he’ene liliu ‘ae ngaahi me’a fakatu’asino ka ‘oku ne mafai fakaleveleva ke ‘ilo
ki he potu fufuu ‘oe loto ‘a ee ‘oku fakatoka ai ‘ae angahala ta’eha. Koe
Folofola koe heleta ‘oku ‘ikai koe mata pe ‘e taha ka ‘oku fakatoumata ke ‘oua
na’a toe ‘i ai ha faingamalie ‘oe fili lahi ke lapasi ‘ae kakai kuo nau nofo mo
tauhi ki he Folofola ‘ae ‘Otua.
‘Io ‘oku talamai
‘e Paula ‘ia 2 TIMOTE 2: 8-15 Ke ke feinga ke
fakaha koe ‘oku ke lelei ki he Otua, koe tangata gaue oku ‘ikai ke ma, kae
vahevahe totonu atu a e folofola ‘oe mo’oni (Paaki ‘a Tomasi Uesi/ Paaki
Motu’a). Ka ko koe, ke ke feinga ke
fakahā koe ki he ‘Otuá ‘oku ke tu’u mo e lau; koe tangata ngāue ‘oku ‘ikai mā,
ko ho’o tofa totonu ‘a e folofola ‘o e mo’oní (Paaki ‘a Dr. Moulton/ paaki
fo’ou). Kainga lotu ko ia hotau pole ki
he ta’u fo’ou ni koe kakai ‘oku ‘ikai ke tau maa’i ‘ae Folofola ka ke tau hoko
‘o tofa totonu ‘ene Folofola. Ko ‘etau kaveinga ‘oku pehee mai ke
Tau Lotu ke Tui mo Moʻuiʻaki ‘e Tonga mo hono kakai ‘a e Folofola ‘a e ‘Otua ʻi
he Tohitapu ko e maʻuʻanga tala moʻoni pe ia koeʻuhi ke tau lava ‘o lotolahi mo
matatali ke tuʻuloa ‘a e ngaahi meʻa moʻoni kotoa pe ‘oku hoko mai ki heʻetau
moʻui ʻi he taʻu foʻoú ni. ‘Emeni
……………………………………………………………………………………………..
KOE FEINGA’ANGA LOTU HONO 5
Pulelulu ʻAho 4 Sanuali 2017
Pongipongi:
Lotu ke ʻoua naʻa hiki ‘a e Tui ‘a Tonga mo hono kakai mei he ‘Otua ‘oku ne
foaki lelei ki he kakai kotoa ke faiʻaki honau ngaahi fatongia kuo ne ui
kinautolu ki ai. Pea ke tau fakahaaʻi ‘a e lelei ko ia ʻi he taimi mo e feituʻu
kotoa ʻi he taʻu foʻoú ni. (Saame16:1,I Pita 2:9).
Koe ngaahi tefito’i fakakaukau ‘oku fakamamafa’i ke tau lotua
Ke tau lotua mo hufia ke ʻoua naʻa
hiki ‘a e Tui ‘a Tonga mo hono kakai mei he ‘Otua ‘oku ne foaki lelei ki he
kakai kotoa ke faiʻaki honau ngaahi fatongia kuo ne ui kinautolu ki ai. Pea ke
tau fakahaaʻi ‘a e lelei ko ia ʻi he taimi mo e feituʻu kotoa ʻi he taʻu foʻoú
ni. Fakatokanga’iange ‘ae kole ‘ae kaveinga lotu hono 5 ke “’oua na’a hiki ‘ae
Tui ‘a Tonga mo hono kakai mei he ‘Otua ” pea ‘oku mahino mei he fakalea kuo
tau mavahe mei he tukupaa moe kole lotu ‘ae ‘uluaki faa ke “momoni hake hono
fonua mo hono kakai ki he malu tauhi ‘ae ‘Otua mafimafi. Ko ‘etau lotua ke ‘oua
na’a tau toe mavahe pe hiki mei he tui na’e fakama’u’aki ‘e he ‘uluaki faa ‘a
Tonga ki he ‘Otua. Koe lotu ia ‘ae tu’i na’e tui koe malu’i moe foaki lelei ‘ae
‘Otua ke ‘i hono kakai ia ma’u ai pe. Ko ‘etau lotu ke nofo ma’u ‘ae kakai ‘o
Tonga he tui ko honau ngafa taau ia ki he ‘Otua ‘oku ne foaki me’a lelei ma’a
ha kakai ‘oku tauhi mo tui kiate ia. He’ikai ke tau toe fakaikiiki ka ‘oku tau
mamata pe ki ai he ‘aho ni ‘ae li’aki ‘e he to’utangata ‘o Tonga he ‘aho ni ‘ae
tauhi moe falala ‘ae Tu’i na’a ne fai hotau fakatau’atina ki he ‘Otua. Kuo tau
hiki ‘o falala ki he poto moe pa’anga moe koloa moe ngaahi tokoni ‘ae ngaahi
fonua muli pea kuo ‘unu moe kau taki ki ai.
Tau lotua ke fakafoki ‘e he ‘Otua ‘a
hotau kakai Tonga he tapa pe ‘o manana ke nofo he malumalu moe falala ki he
‘Otua hangee ko ia ‘oku sila’I’aki e moto hotau fonua “Koe ‘Otua mo Tonga ko
hoku tofi’a.” Pea ke tau lotua foki ke tau hanga ‘o fakahaa’i ‘ae lelei kuo tau
tofanga ai he ngaahi tapa kotoa pe ‘ae mo’uii ‘oku tau fakakaunga tamaki ai ‘o
ha ia he’etau to’onga mo’ui moe lea foki he ta’u fo’ou ni. Tau lotua ke toe
fakafoʻou ‘etau fuakava fetauhiʻaki maʻoniʻoni kiate Ia. Mahino mei he kaveinga
ni kuo tau situ’a mei he fuakava na’a tau fai moe ‘Otua he ngaahi me’a kehekehe
pe ‘oe mo’ui ni pea ‘oku ‘ilo ‘e koe pea lave’i ‘e au. Ka tonu ‘etau
fetauhi’aki moe ‘Otua ‘e tonu hotau ngaahi famili …’e tonu hotau ngaahi Siasi
pea ‘e tonu hotau fonua ki he ‘Otua pea ‘e toki tu’uloa hotau talatukufakaholo
na’e namoa’aki hotau fonua ki he ‘Otua. Tuku keu toe fakamanatu ‘etau kaveinga
lotu: Ke tau lotua mo hufia ke ʻoua naʻa hiki ‘a e Tui ‘a Tonga mo hono kakai
mei he ‘Otua ‘oku ne foaki lelei ki he kakai kotoa ke faiʻaki honau ngaahi
fatongia kuo ne ui kinautolu ki ai. Pea ke tau fakahaaʻi ‘a e lelei ko ia ʻi he
taimi mo e feituʻu kotoa ʻi he taʻu foʻoú ni.
Koe huluhulu mei he Folofola: Saame16:1; I Pita 2:9.
KE ke tauhi au, ʻe ʻOtua; He kuo u
hufanga ki he ʻAfiona. ‘Oku malohi mo pau ‘ae hufanga koe pau ‘ae taha Tauhi
‘io ‘a Sihova koe ‘Eiki ‘oe ta’u fo’ou ni. ‘Oku ‘ikai fili noa ‘e he ‘Otua ha
taha ki ha lakanga ta’e te ne ‘afio’i lelei kohai kitautolu. Koe palani moe fokotu’utu’u
‘ae ‘Otuaa kiate kitautolu ‘oku ‘ikai fou ia ‘i ha hala hangamalie mo
hangatonu. ‘Oku ‘i ai e ngaahi afenga ke tau afe ai he ‘oku ne ‘afio’i ‘oku ‘i
ai ha tele’a ‘i mu’a te tau ngangana ai…’Oku tau ‘amanaki ki ha ngaahi me’a
lahi ka ‘oku ‘ikai hoko mai he ‘oku ne ‘osi ‘afio’i hotau natula taki taha.
’Oku ‘i ai e hala ke hake mo hifo ai pea moe tokamalie mo tokatamaki. Ka ‘oku
‘ikai ‘uhinga ia ‘oku ne ta’e ‘afio’i hotau hala fonongaa. ‘Oku ‘i ai ‘ene
taumu’a ma’au mo au pea ‘oku ne ‘omi kitautolu ki he ngaahi tukunga mo’ui
kehekehe ke teuteu’i ai kitautolu ki he’ene ngaahi ngaue ‘oku fakamohe mei ‘ulu
he ta’u fo’ou ni koe’uhii ko hono Pule’anga….’Oua te tau fo’i vave he fononga
moe ‘Eiki he ngaahi tukunga kehekehe ‘oe mo’ui ni he ta’u fo’ou ni he ‘oku tuai
‘ae ngaue ia ko ‘ene taumu’a ki ha lelei lahi ‘oku ene ke hoko mai ma’au ….Tui
falala kiate ia he ‘oku ne lolotonga fanongoa ho’o lotu…. “ ka ko eni ko e
kakai ʻa e ʻOtua; ko e kakai naʻe ʻikai fai ha meesi ki ai, ka ko eni kuo maʻu
meesi…..Ko ia ‘ae lea fakalotolahi ki he ta’u ni meia 1 Pita 2: 9 Ka ko
kimoutolu ko e haʻa fili, ko e tuʻunga taulaʻeiki fakākatuʻi, ko e kakai tapu,
ko e faʻahinga ʻoku maʻane meʻa tonu, koeʻuhia ke mou ongoongoa atu ʻa e ngaahi
lelei ʻo ʻEne ʻAfio, ʻa ia naʻa ne ui mai kimoutolu mei he poʻuli ki he 10
maama fakaofo aʻana: Ko ia ‘ae hufa’anga moe malu’anga ‘o ha fonua ka koe
fakaongoongo mo e hola kihe hufanga’anga ko Sihova.
Koe lea “Tauhi” heni ‘oku na
uho taha moe lea “Sio” hange ko ia ‘oku ha atu ‘i ‘olunga. Ki he fatu
same koe fehu’i mahu’inga taha ke ne tomu’a tali ko hono ‘eke’i e tu’unga pau
mo falalala’anga ‘oe Tauhi. Ki he fatu same ni, ko ‘ene talaloto na’e
‘ikai ngata pe ‘i he pau mo falalala’anga ‘ae tauhi ka ko ‘ene toe mateuteu ke
sio ki hono kaha’u ke ‘oua ‘aupito na’a faifaiange kuo mole ‘ae falala
‘ae sipi. Koe malie’anga ia ‘oe Tauhi ‘ae ‘Otua he ‘oku ne tauhi
kitautolu ‘i Taimi pea hoko atu ai pe ki ‘Itaniti he ‘oku ha’i ia ‘e he falala
‘Otua. Teu toe fakaongo atu ‘etau kaveinga lotu: Ke tau lotua mo hufia ke ʻoua
naʻa hiki ‘a e Tui ‘a Tonga mo hono kakai mei he ‘Otua ‘oku ne foaki lelei ki
he kakai kotoa ke faiʻaki honau ngaahi fatongia kuo ne ui kinautolu ki ai. Pea
ke tau fakahaaʻi ‘a e lelei ko ia ʻi he taimi mo e feituʻu kotoa ʻi he taʻu
foʻoú ni.
……………………………………………………………………………………………
KOE FEINGA’ANGA LOTU HONO 6
Efiafi:
Lotu ke fakamoʻoni mo fakahaaʻi ʻe Tonga mo hono kakai ‘a e Tui ko e Meʻa Tēpu
ē pe ko e lelei taha ko e ʻIate Kitautolu ‘a e ‘Otua. Ko e kau mai ‘a e ʻOtua
ke tapuakiʻi ʻetau ngaahi faingataʻa mo e pole kehekehe ‘o e moʻui. Ka tau tuʻu
tonu ʻo mālohi, pea faingofua ‘a e faingataʻa i he taʻu foʻoú ni. (Senesi
39:2&3, Filipai 4:13).
Koe ngaahi tefito’i fakamamafa ‘oe kaveinga lotu ni
‘Oku uki kitautolu ‘e he kaveinga lotu
hono 6 ke tau lotua ke fakamoʻoni mo fakahaaʻi ʻe Tonga mo hono kakai ‘a e Tui
ko e Meʻa Tēpu ē pe ko e lelei taha ko e ʻIate Kitautolu ‘a e ‘Otua. Koe ongo
lelei tefito ‘oe kaveinga ni koe “fakamo’oni” moe “fakahaa’i.” Koe ongo lea ni
‘oku ‘ikai natula ke na mavahevahe ka koe ongo tafa’aki ‘e ua ‘oe fo’i coin pe
‘e taha. Koe lotu koe fakamo’oni fakahaahaa ‘e he mo’ui ‘oku kalaisi’ia mo
kele’ia. Ki he Tonga ke fakahaa’i mo fakamo’oni ‘i he Tui koe ‘Otua ‘oku nau
tauhi ki ai koe ‘Otua ‘oku ne kau mo kinautolu ‘io koe ‘Otua ‘oku ne ‘afio tu’u
ma’u ‘i honau lotolotonga he ta’u fo’ou ni. Pea ko ia foki ‘ae manava ‘a hotau
kaimelie ko John Wesley “Koe me’a tepuu ee koe ‘iate kitautolu ‘ae ‘Eiki.” Kainga Ko e kau mai ‘a e ʻOtua ke tapuakiʻi
ʻetau ngaahi faingataʻa mo e pole kehekehe ‘o e moʻui. Ka tau tuʻu tonu ʻo
mālohi, pea faingofua ‘a e faingataʻa ‘i he taʻu foʻoú ni. ‘Io ko ‘eni kaiinga
lotu hotau tefito’i ma’u’anga ivi mo fakamatala ki he ngaue ‘ae ‘Eiki ki he
ta’u fakakoloa ni koe “’iate kitautolu ‘ae ‘Otua.” Keu toe fakamanatu atu ‘etau
kaveinga lotu ni: Lotu ke fakamoʻoni mo fakahaaʻi ʻe Tonga mo hono kakai ‘a e
Tui ko e Meʻa Tēpu ē pe ko e lelei taha ko e ʻIate Kitautolu ‘a e ‘Otua. Ko e
kau mai ‘a e ʻOtua ke tapuakiʻi ʻetau ngaahi faingataʻa mo e pole kehekehe ‘o e
moʻui. Ka tau tuʻu tonu ʻo mālohi, pea faingofua ‘a e faingataʻa i he taʻu
foʻoú ni
Koe Huluhulu mei he Folofola: Senesi 39:2&3; Filipai 4:13.
‘Oku ha mei he talanoa malie ko ‘eni
hono fakatau atu ‘o Siosifa ki ‘Isipite ‘e hono fangatokoua ‘ae mahino ‘ae
‘ikai pe ha taimi ‘e ala mavae ai ‘ae ‘ofa ‘ae ‘Otua mei ha taha ‘oku ‘ofa
kiate ia. Pea na’a mo ha ngaue ngali ‘oku fehu’ia hangee ko ‘eni na’e fai ‘e he
fangatokoua ‘o Siosifa ka ‘oku kei tu’u lotoloto ai pe ‘ae palani ngaue
fakamo’ui ‘ae ‘Otua pea ma’a ha’a kakai pe fonua pe ha family. Pea naʻe kau ʻa
Sihova mo Siosifa, pea ko e tangata fai tapuekina ia; pea naʻa ne taka ʻi he
fale ʻo hono ʻeiki ko e ‘Isipite. 3 Pea naʻe vakai ʻe hono ʻeiki ʻoku kau ʻa
Sihova mo e tangata ni, pea ʻilonga ha meʻa naʻa ne ala ki ai naʻe tapuakiʻi ʻe
Sihova hono fai. Ko ‘eni ia Siasi ‘a hotau fakamatala ki he ta’u fo’ou ni ko
‘eni ai pe mo hotau fakama’opo’opo’anga he mo’ui ni. Tau lotua ‘ae kaveinga ni ke
fakamoʻoni mo fakahaaʻi ʻe Tonga mo hono kakai ‘a e Tui ko e Meʻa Tēpu ē pe ko
e lelei taha ko e ʻIate Kitautolu ‘a e ‘Otua. Ko e kau mai ‘a e ʻOtua ke
tapuakiʻi ʻetau ngaahi faingataʻa mo e pole kehekehe ‘o e moʻui. Ka tau tuʻu
tonu ʻo mālohi, pea faingofua ‘a e faingataʻa i he taʻu foʻoú ni. Koe ‘Otua
‘eni ‘oku kau mai pea koe ‘Otua ia ma’a Tonga mo hono kakai he ta’u fo’ou ni.
Koeha leva ha’atau me’a te tau teteki ki ai he ta’u ni? Koe ha ha toe mafai
kiate kitautolu ke ne hamusi kitautolu mei he ‘i hotau lotolotonga ‘ae
‘Imanuela ko hotau malava’anga. ‘Io pea mo’oni ‘a Paula ‘e he lea fakaloto lahi
ki he kainga Filipai 4:13 ʻOku ou mafeia ʻa e meʻa kotoa pe ʻiate ia ʻoku ne
fakakaukaua au. ‘Io ‘oku mo’oni ‘a Molitoni ia he’ene himi 506, “Ka ne ‘ave ki
he ‘Eiki si’o ngaahi fu’u mo’ua, te ne ala pe hiki hilifaki hono uma, te ne
toho pe ko ofi, ‘au pe hono ma’ama’a, tu’utotonu ‘o malohi, Faingofua ‘a e
faingata’a. Keu toe fakamanatu atu ‘etau kaveinga lotu ni: Lotu ke fakamoʻoni
mo fakahaaʻi ʻe Tonga mo hono kakai ‘a e Tui ko e Meʻa Tēpu ē pe ko e lelei
taha ko e ʻIate Kitautolu ‘a e ‘Otua. Ko e kau mai ‘a e ʻOtua ke tapuakiʻi ʻetau
ngaahi faingataʻa mo e pole kehekehe ‘o e moʻui. Ka tau tuʻu tonu ʻo mālohi,
pea faingofua ‘a e faingataʻa i he taʻu foʻoú ni. ‘Emeni!
………………………………………………………………………………………….
KOE FEINGA’ANGA LOTU HONO 7
Tuʻapulelulu ʻAho 5 Sanuali 2017
Pongipongi: Ke Lotu mo hūfia ʻe Tonga
mo hono kakai ‘a e faingataʻa fakamamani lahi ‘oku fakatupu ʻe he Liliu ‘a e
ʻEa (Climate Change). Pea faiʻaki ‘a e Tui ‘oku pule ‘a e ‘Otua ʻi Natula he ko
Ia ‘oku ne fakaai mo fakafaingofua ‘a Natula. ‘Oku Ne ʻafio ‘i he ʻatakai kotoa
ʻo Natula ke fai ai hono finangalo kae he ʻikai mate ai foki mo e laumālie ‘o e
kakai. (Saame 139:7-10, Matiu 10:28).
Himi 514
Koe ngaahi tefito’i fakakaukau ‘oe kaveinga lotu ke hufia
Tau fakafeta’i pe mu’a he ta’u fo’ou
kuo tau kamata ni. Koe houa lotu ‘eni hono 7 pea ko hono kaveinga ke hufia mo
lotua ‘oku pehee mai: Ke Lotu mo hūfia ʻe Tonga mo hono kakai ‘a e faingataʻa
fakamamani lahi ‘oku fakatupu ʻe he Liliu ‘a e ʻEa (Climate Change). Pea
faiʻaki ‘a e Tui ‘oku pule ‘a e ‘Otua ʻi Natula he ko Ia ‘oku ne fakaai mo
fakafaingofua ‘a Natula. ‘Oku Ne ʻafio ‘i he ʻatakai kotoa ʻo Natula ke fai ai
hono finangalo kae he ʻikai mate ai foki mo e laumālie ‘o e kakai. ‘Oku tau
fakamo’oni kotoa pe ki he kaveinga ni ‘ae liliu ‘ae ‘ea mo ia ‘oku tau fa’a anga
maheni mo ia. ‘Oku ‘ikai hoko noa mai ‘ae liliu ‘ae ‘ea moe ngaahi fa’ahi ta’u
ka ‘oku pau ‘oku kaungaa ki ai ‘etau nofo moe fakalakalaka ‘oku tau kumi ki ai.
Kuo ‘osi fakamo’oni’i fakamamani lahi ‘e he kau Saienisi/ Scients ‘ae mo’oni ko
‘eni. Na’a nau ‘osi tala mei he kuo hili ka hokohoko atu hono ngaue hala’aki ‘e
he kakai ‘a honau ngaahi ‘atakai kuopau ke hoko ha ngaahi liliu lahi hangee koe
vaia ‘ae ngaahi konga ice mei he pole pea ‘oku ne fakama’olunga’i ‘ae level ‘oe
tahi he ngaahi fonua iiki hangee ko kitautolu.
‘E toe vela mo mafanaange ‘ae ‘ea pea
‘oku tokoni ia ki he hono fakavaia ‘ae ngaahi konga ice pea hiki ai moe
ma’olunga ‘oe tahi (loss of sea ice, accelerated
sea level rise and longer, more intense heat waves). Ko ‘etau lotu hufia ‘ae kakai
‘o Tonga koe’uhii koe ngaahi ta’au kovi moe nunu’a ‘oe feliuliuaki ‘oe ‘ea ‘oku
tau uesia ai. Tau lotu pea faiʻaki ‘a e Tui ‘oku pule ‘a e ‘Otua ʻi
Natula he ko Ia ‘oku ne fakaai mo fakafaingofua ‘a Natula. ‘Oku Ne ʻafio ‘i he
ʻatakai kotoa ʻo Natula ke fai ai hono finangalo kae he ʻikai mate ai foki mo e
laumālie ‘o e kakai. ‘Io koe ‘Eiki ia ‘o Natula koe Satai ai pe koe fe’unga mo
aoniu. Ko ‘etau lotu ‘o makatu’unga ‘i he malu moe tauhi ‘ae ‘Otua ke ne
fakahao mo malu’i kitautolu he ta’u ni mei he hoko mai faingata’a fakaenatula
ni. Tau lotua ‘ae mafi moe mafai malu ‘oe ‘Eiki ‘oe ta’u ke tau fakauuuu ai.
Koe fakamaama mei he Folofola
(Saame 139:7-10, Matiu
10:28).
‘Oku talaloto ‘ae Fatu Same ni ki he
aoniu moe fakaleveleva ‘ae ‘Otua ‘oku lotu ki ai. ‘Oku ne ‘aofia ‘a loto mo
tu’a ‘io ‘ae kuo hili, lolotonga moe kaha’u. Koe ‘Otua ‘oe “Toka ‘i ma’ananga”
he na’e me’a ‘oku te’eki ke tau fakakaukau ki ai kuo ne ‘afioa. Koe fa’ahinga
naunau ia ‘oe ‘Otua ‘oku pole’i mo uki kitautolu ki ai ‘e he kaveinga lotu ni
ke tau tautapa mo kole tokoni ki ai he kamata’anga ‘oe ta’u fakakoloa ni. ʻE
Sihova, Kuo ke hakule au, ʻo ʻiloā. 2 Ko ʻeku nofo hifo mo tuʻu hake ʻoku ke
ʻilo, ʻOku ke vavanga ki heʻeku fakakaukau kei mamaʻo 3 Ko ʻeku laka mo ʻeku
tokoto ʻoku ke sivi pe, Pea ʻoku ke maheni mo hoku hala fulipe. 4 Neongo kuo
teʻeki ke aʻu ki hoku ʻelelo ha lea, ʻUe, kuo ke meaʻi, ʻEiki, hono kotoa. 5
Kuo ke kapui au ʻi ʻao mo tuʻa, Pea kuo ke hili kiate au ho nima, 6 Ko e ʻilo
pehe ʻoku fakaofo fau kia kita; ʻOku hopo hake, ʻoku ʻikai aʻusia. 7 Te u ʻalu
ki fe mei ho Laumalie naʻ Pea te u hola ki fe mei ho Fofongaʻ? 8 Kapau te u
kaka ki langi, ʻoku ʻi ai ʻa e ʻAfiona: Kapau teu mohe ʻi Lolofonua, uoke, ko
koe ena. 9 Kapau te u ʻai ʻa e kapakau ʻo e hengihengi, Kapau te u nofo taupotu
ʻi he ngataʻanga ʻo e tahi; 10 Naʻa mo ia ka ʻe taki au ʻe ho nima, Pea ko ho
toʻomataʻu te ne puke kita. Siasi koeha ka fakaheihei’ilo ai ‘etau tui moe
‘amanaki ki ha ta’u hao mo mo’ui ma’a Tonga he ta’u fo’ou ni kapau koe naunau
‘eni ‘oe ‘Otua ‘oe Ta’u?
‘Io pea hangee koe fakaloto lahi na’e
fai ‘e Sisu ki he’ene kau toko hongofulu ma ua ‘i he’ene tuku atu kinautolu ki
he mala’e ‘oe ngaue faka’evengelio “28 Pea ʻoua te mou momoʻi manavahe kiate
kinautolu ʻoku tamateʻi ʻa e sino pe, ka ko e laumalie ʻoku ʻikai te nau lava
ke tamateʻi: ka ke mou manavahe tuʻu kiate IA ʻoku mafai ke fakaʻauha ʻi Heli
ʻa e laumalie 29 mo e sino fakatouʻosi. Tau punou ‘o lotu pea tui mo ‘amanaki
ki ha ta’u hao mo lelei foki he ko hotau ‘Elioni ‘eni kuo Tokaikolo ‘i hotau
lotolotonga ‘io koe Satai ko ‘Imanuela koe ‘Otua ‘iate kitautolu. Ko ‘etau
kaveinga lotu: Ke Lotu mo hūfia ʻe Tonga mo hono kakai ‘a e faingataʻa
fakamamani lahi ‘oku fakatupu ʻe he Liliu ‘a e ʻEa (Climate Change). Pea
faiʻaki ‘a e Tui ‘oku pule ‘a e ‘Otua ʻi Natula he ko Ia ‘oku ne fakaai mo
fakafaingofua ‘a Natula. ‘Oku Ne ʻafio ‘i he ʻatakai kotoa ʻo Natula ke fai ai
hono finangalo kae he ʻikai mate ai foki mo e laumālie ‘o e kakai…’Emeni
………………………………………………………………………………………………
KOE FEINGA’ANGA LOTU HONO 8
Efiafi:
Ko e Lotu ko e maʻuʻanga Ivi faka-‘Otua ʻi he tui pikitai ‘a Tonga mo hono
kakai ki he ‘Otua ‘oku moʻoni mo moʻui ke tau maʻu ai ‘a e ivi mafimafi ‘o e
‘Otua ‘oku hulu atu ‘i he ngataʻanga ‘o e faingataʻa ‘oku lolotonga hoko mo e
ʻikai ha ʻamanaki. Tau moʻui lotu hūfia ‘a e ngaahi faingataʻa kotoa pe,
faka-sino, faka-ʻatamai mo faka-laumalie. Ngaahi faingataʻa faka-sosiale,
faka-politikale, faka-ʻekonomika, faka-lotu ‘oku moʻua ai ‘a Tonga mo hono
kakai.
Koe ngaahi tefito’i tokanga ‘ae kaveinga lotun ni
Tau fakafeta’i ki he ‘Otua ko ‘ene
‘omi kitautolu ki he feinga’anga lotu hono 8 ‘oe uike Ha’amo ni. Koe ngaahi
teifo’i fakakaukau ‘eni ke nofo taha ki ai ‘etau lotu moe hufia hangee koe
fiema’u ‘ae kaveinga lotu ni. Ke tau lotua ke ‘ilo mo mahino ki he Tonga kotoa
pe ko e maʻuʻanga Ivi faka-‘Otua ʻi he tui pikitai ‘a Tonga mo hono kakai ki he
‘Otua ‘oku moʻoni mo moʻui ke tau maʻu ai ‘a e ivi mafimafi ‘o e ‘Otua ‘oku
hulu atu ‘i he ngataʻanga ‘o e faingataʻa ‘oku lolotonga hoko mo e ʻikai ha
ʻamanaki. Kainga kuo tau ‘osi fakamo’oni kotoa ki he ngaahi faingata’a kuo lea
ki ai ‘etau kaveinga lotu pea ‘alu ke toe fakautuutuange. ‘Oku ‘ikai ke pehee
kuo hao ha tuliki ka ‘oku meimei aafuhia kotoa pe he ngaahi faingata’a …’ae
Siasi, Pule’anga, Fonua moe family. Koe fakamanatu pe ‘eni he’ikai ke tau holo
mo hao ai pe mei he ngaahi faingata’a ‘o tatau ai pe…. ka ko ‘etau lotu ke
mahino kiate kitautolu ‘oku tau ma’u ha ‘Otua ‘oku ne mafai mo aoniu mo
fakaleveleva ki he me’a pe ‘o fakatatau ki hono finangalo. Tau lotua ‘ae founga
ke tau kau fakataha ai moe ‘Eiki aoniu ko ia ka koe pau ke tau fou kotoa ‘i he
“matu’aki tui falala” ki hono mafi mo hono mafai ‘oku ne mafeia mo malava ke
solova ‘ae faingata’a kotoa pe ‘o tatau ai pe. Siasi ka neongo ‘ae mafeia moe
malava ‘ae ‘Otua ka ‘oka ‘ikai ke tau tui ki he malava moe mafeia ko ia pea
‘oku tahi tamaki leva ‘ae faka’amanaki.
Tau moʻui lotu hūfia ‘a e ngaahi
faingataʻa kotoa pe, faka-sino, faka-ʻatamai mo faka-laumalie. Ngaahi
faingataʻa faka-sosiale, faka-politikale, faka-ʻekonomika, faka-lotu ‘oku moʻua
ai ‘a Tonga mo hono kakai. Siasi koe ngaahi matamata’au ni pea moe langi
‘ao’aofia ni ‘e hoko kotoa pe koe langi ‘oku tafi tonga ‘io hangee koe tala ‘oe
fakatu’amelie ‘ae punake ‘oe himi 400:5 “Ka malu’aki mai ha ‘ao, ‘oua ‘e
tu’atamaki; Kuopau ke faifai pea too koe koto tapuaki, ha kovi nai ‘ae talamuka
mahi ‘ae lau mo kona, ‘oua ke fisi pe mo fua kae faka’ofo’ofa: Ko ‘etau
kaveinga lotu: Ko e Lotu ko e maʻuʻanga Ivi faka-‘Otua ʻi he tui pikitai ‘a
Tonga mo hono kakai ki he ‘Otua ‘oku moʻoni mo moʻui ke tau maʻu ai ‘a e ivi
mafimafi ‘o e ‘Otua ‘oku hulu atu ‘i he ngataʻanga ‘o e faingataʻa ‘oku
lolotonga hoko mo e ʻikai ha ʻamanaki. Tau moʻui lotu hūfia ‘a e ngaahi
faingataʻa kotoa pe, faka-sino, faka-ʻatamai mo faka-laumalie. Ngaahi
faingataʻa faka-sosiale, faka-politikale, faka-ʻekonomika, faka-lotu ‘oku moʻua
ai ‘a Tonga mo hono kakai.
Koe Huluhulu mei he Folofola
(Matiu 17: 21, II Kolinito
6: 2).
‘Oku lea ‘ae fai Kosipeli ko Matiu he
vahe ni ki hono valoki’i mamafa ‘e Sisu ‘ene kauako fekau’aki moe ‘ikai ha’anau
mafai ke fakamo’ui ‘ae foha ‘oe tangata na’e mo’ua he mahaki faka’avanga pe
fakatevolo. Ka koe lea pehee ‘a Sisu ki he’ene kauako he koe ni’ihi ‘iate
kinautolu na’a nau toki hifo mai mei he mo’unga ‘oe Ha fakakehe pea na’e totonu
ke nau tui te nau malava ke fakamo’ui ‘ae foha ni. Pea too ai ‘ae lea ni ka ko
hotau fekau ai pe foki ia ki he ta’u fo’ou ni 20 Pea ne pehe kiate kinautolu,
Koeʻuhi pe ko hoʻomou tui vaivai: he ko au e, ʻoku ou tala atu Ka, ne ai
haʻamou tui, ʻo tatau mo ha fo ʻi tenga ʻi musita hono lahi, te mou pehe ki he
moʻunga ni, Hiki mei heni ki hena; pea ʻe hiki; pea ʻoku ʻikai ha meʻa ʻe 21
faigataʻa kiate kimoutolu. Neongo ia, ko e faʻahinga ni ʻoku ʻikai lava ke mahuʻi,
ka ʻi he lotu pe mo e ʻaukai. Ta koe solova’anga ‘eni kainga ki ha fa’ahinga
faingata’a pe fakasino/ fakalaumalie mo fakasosiale koe “lotu pe moe ‘aukai.”
Koe malava’anga koe “lotu pe moe ‘aukai.”
Pea ‘oku toe fakalotolahi mai ‘a Paula
‘ia 2 Kolinito 6:2 He ʻoku ne folofola, Ko e taimi tali hu ne u ongoʻi ai koe,
Ko e ʻaho fai fakamoʻui ne u tokoni ai koe. Vakai mai, Ko ‘eni pe taimi
matuʻaki tali hu; vakai mai, Ko eni pe ʻaho fai fakamoʻui. Kainga ko ‘eni pe
‘ae ‘aho ko ‘eni pe ‘ae houa pea ko ‘eni pe ‘ae taimi he ta’u fo’ou ni ke lotu
ki he ‘Otua ‘oe Malava he lotu moe ‘aukai ke ne fakaai hotau ngaahi vaivai. Ko
‘etau kaveinga lotu ‘eni: Ko e Lotu ko e maʻuʻanga Ivi faka-‘Otua ʻi he tui
pikitai ‘a Tonga mo hono kakai ki he ‘Otua ‘oku moʻoni mo moʻui ke tau maʻu ai
‘a e ivi mafimafi ‘o e ‘Otua ‘oku hulu atu ‘i he ngataʻanga ‘o e faingataʻa
‘oku lolotonga hoko mo e ʻikai ha ʻamanaki. Tau moʻui lotu hūfia ‘a e ngaahi
faingataʻa kotoa pe, faka-sino, faka-ʻatamai mo faka-laumalie. Ngaahi
faingataʻa faka-sosiale, faka-politikale, faka-ʻekonomika, faka-lotu ‘oku moʻua
ai ‘a Tonga mo hono kakai….’Emeni
………………………………………………………………………………………
KOE FEINGA’ANGA LOTU HONO 9
Falaite ʻAho 6 Sanuali 2017
Pongipongi: Ke tau lotu fakafetaʻi,
kole mo hūfia ‘i he tui ke tolonga pea taʻengata ʻetau moʻui fiefia ‘i he ‘Eiki
ko Sisū Kalaisi mo ʻEne Ongoongolelei ko e Kosipeli ki he moʻui taʻengata pea
tuʻuaki ‘i he malanga lea mo e ngaue ‘i he taʻu foʻoú ni ki he kakai kotoa pē.
(Matiu 24:14, Maʻake 10:29-30).
Koe ngaahi tefito’i tokanga ‘ae kaveinga lotu ni
Koe kololia ki he ‘Otua ki Langi taupotu
pea koe melino ki mamani ki he kakai kuo hoifua ki ai. Tau fakafeta’i pea tau
toe fakafeta’i hono ‘omi kitautolu ‘e he ‘Eiki ‘oe Ta’u 2017 ke tau kau he ‘aho
faka’osi ‘oe uike ha’amo ‘oe ta’u fakakoloa ni. Koe feinga’anga lotu ‘eni hono 9
pea ‘oku pehee mai hono kaveinga: Ke tau lotu fakafetaʻi, kole mo hūfia ‘i he
tui ke tolonga pea taʻengata ʻetau moʻui fiefia ‘i he ‘Eiki ko Sisū Kalaisi mo
ʻEne Ongoongolelei ko e Kosipeli ki he moʻui taʻengata pea tuʻuaki ‘i he
malanga lea mo e ngaue ‘i he taʻu foʻoú ni ki he kakai kotoa pē. Koe pole lahi
taha ‘oe lotu koe “fo’i mo fiu ngofua.” Pea koe faingata’a faka’aho ia ‘oku tau
fekuki mo ia koe feinga ke pukepuke mo fakatolonga ha lelei kuo tau ‘inasi ai
mei he ‘Otua. Talamai ‘e he punake 596: 4 Ka ko e hala fu’u mama’o ‘o lahi ‘a e
afenga ai, Ongongofua homau kakano, He ngaahi malie ‘o mamani,Talu ai ‘emau
lata heni ‘o puli ‘a e Fonua lelei.” Koe fu’u vahanoa ‘oe ta’e’iloa ‘oe ta’u
fo’ou ni hala ‘ataa ha’atau misi ‘e taha ki hono ‘alunga. Koe lahi atu hono
ngaahi afenga pea hulu atu mo hono ngaahi fakatauele.
Koe fu’u koloa moe kelesi ‘oe uike lotu ni
koeha nai hono loloa ‘etau pukepuke? ‘Ikai ‘oku hangee pe ha mao pe vaihola
‘ene nofo ma’u ‘iate kitautolu? Talamai ‘e Paula ‘oku tau mate he fie failelei
ka ‘oku tolotui mai ‘ae fie faikovi koe’uhii koe kakano ‘oku ‘iate kitautolu.
Kainga ‘oku ‘ikai ko ha me’a ia ke tau kumi tonuhia mo fakatonuhia’i kitautolu
ki ai ‘ae kakano neongo ‘ene faingata’a. He na’e ‘osi hoko kakano mai ‘a Sisu
ia ke fakamo’oni mai ‘e malava pe ‘e he kakano ia ke kataki lahi hangee ko ia.
Pea ta koe founga ia ke tau pukepuke ‘etau lelei koe fou pe ‘iate ia pea ke haa
ia he’etau malanga’aki mo mo’ui’aki he ta’u fo’ou ni. Ko ‘etau kaveinga ‘eni Ke
tau lotu fakafetaʻi, kole mo hūfia ‘i he tui ke tolonga pea taʻengata ʻetau
moʻui fiefia ‘i he ‘Eiki ko Sisū Kalaisi mo ʻEne Ongoongolelei ko e Kosipeli ki
he moʻui taʻengata pea tuʻuaki ‘i he malanga lea mo e ngaue ‘i he taʻu foʻoú ni
ki he kakai kotoa pē.
Koe huluhulu mei he Folofola
Matiu 24:14
'Oku 'ikai ke tau 'ilo pau ki he fo'i
'aho, houa mo e sekoni, hange ko ia ne folofola 'aki pe 'e he 'Eiki (Matiu
24:36) 'e toe hoko mai 'a e 'Eiki. Ka na'e fai pe 'e Sisu 'a e tali ko eni ki
ha fehu'i kiate ia 'e he 'ene kau ako pe ko e ha 'a e faka'ilonga ha'a ne toe
foki mai pea mo e 'osi 'a e kuonga (Matiu 24:3). Pea toki lea ‘a Sisu “Pea ko e
meʻa ʻi he ope ʻo e maumau lao, ʻe fakaaʻau ʻo momoko ʻa e ʻofa ʻa e toko- 13
lahi. Ka ko ia te ne kataki ʻo aʻu ki he ngataʻanga, ko e toko taha ko ia te ne
moʻui. 14 Pea ʻe ʻoua ke fanongonongo ki mamani kātoa ʻa e ongoongolelei ko eni
ʻo e puleʻanga, ke ai ha fakamatala ki he ngāhi kakai kotoa pe, pea toki hoko
ʻa e ngataʻanga. Kainga kuo tau fakamo’oni kotoa pe ki he ngaahi faka’ilonga ni
he ‘aho ni pea koe taha ai ‘ae ‘ikai ke tau mafai ke tu’u ma’u pe puke tu’u
‘etau falala moe tui ki he mahino ‘e toe foki mai ‘ae ‘Eiki ‘oe Ta’uu. Kuo tau
‘ae fale moe fale…family moe family, Siasi moe Siasi etc…pea kuo momoko ‘ae
‘ofaa pea kuo ‘ofa ‘ae kakai ki he muna…pea kuo lau ‘ae kovi koe lelei pea lau
‘ae lelei koe me’a kovi ia ke tau tui mo fai ki ai. Ko e folofola 'a Sisu, ka
mou mamata ki he me'a ko ia pea mou 'ilo kuo panaki mai taimi ke ha'ele mai ai.
Kainga ko e taimi ia ko eni. 'Oku vave 'a e toe ha'ele mai 'a e 'Eiki.
Koe’uhii koe lea ‘oku ngaue’aki ‘e Matiu koe panaki mai pe hoko mai ‘ae
ngata’anga kuopau leva ke tau tu’u ma’u hifo ‘o pukepuke ‘etau fanga ki’i lotu
telia na’a kaiha’asi ‘e ha taha hotau ngaahi kalauni.
Kainga ‘oku tu’unuku mai pe ‘a e houhau ‘a e ‘Otua, kae
fakafeta’i kuo fai ‘e he ‘Otua he kolosi ‘o Kalaisi ‘a e fakaafe ko eni na’e
fai ki ha’a Isileli; ‘o fai ia ki mamani kātoa. Ko e kolosi, ‘oku talaki mai ai
‘a e “loto” ‘a e ‘Otua ke tānaki mai ‘ene fānau kiate Ia, ‘a e fa’ahinga kuo
nau ha’u ‘o ma’u mo’ui he ta’ata’a ‘o e Lami (Kal.3:29), ke nau ha’u ‘o nofo
malu ‘i hono lalo kapakau. Ko e ta’ata’a ‘o Sisu, te tau hao ai mei he houhau
‘o e ‘Otua ‘oku tu’unuku mai kiate kitautolu kotoa pe…..Ka hoko mai ‘a e ‘Aho Lahi Ko hai ‘e talatalaaki? Te u nonga pe ‘o
‘ikai mā He kofu ‘i ho ta’ata’a (Himi 418).
Talamai ‘e Sisu ‘ia Ma’ake 10:29-30 ‘ae fakalotolahi ni kiate
kitautolu ‘oku tau lau koe mole ‘etau ngaue mo hotau kakava koe’uhii koe
Kosipeli. 29 Pea lea ʻa Sisu, Ko au e, ʻoku ou tala atu, ʻOku ʻikai ha taha kuo
ne liʻaki ha fale, pē ha ngaahi tokoua, pe ha ngaahi tuofāfine, pe ha fāʻe, pe
ha tamai, pe ha fanau, pe ha ngaahi tokanga ngoue, koeʻuhi ko au, pea koeʻuhi ko
e 30 Kosipeli, ka te ne maʻu ni, ʻi he nofo ko ‘eni, ʻo lōteau, ha ngaahi fale,
mo ha ngaahi tokoua, mo ha ngaahi tuofāfine, mo ha ngaahi fāʻe, mo ha fānau, mo
ha ngaahi tokanga ngoue, ʻo ō pe mo e ngaahi fakatanga; pea ʻi he maama ka haʻu
31 ko e moʻui taʻengata. Kainga tau lotua ke mafana ‘ae ‘ofa he ta’u fo’ou ni
pea tau lau ‘ae kovi koe kovi kae hakeaki’i ‘ae lelei….tau lotu ke tau ma’u ivi
ke kuku ‘ae lelei ‘aki ha kataki ‘oku lahi. Pea koe ivi ‘oe kataki ko ia ‘e
ma’u pe ia mei he’etau lotu moe ‘aukai….Keu toe fakamanatu ‘etau kaveinga lotu:
Ke tau lotu fakafetaʻi, kole mo hūfia ‘i he tui ke tolonga pea taʻengata ʻetau
moʻui fiefia ‘i he ‘Eiki ko Sisū Kalaisi mo ʻEne Ongoongolelei ko e Kosipeli ki
he moʻui taʻengata pea tuʻuaki ‘i he malanga lea mo e ngaue ‘i he taʻu foʻoú ni
ki he kakai kotoa pē.
………………………………………………………………………………………
KOE
FEINGA’ANGA LOTU HONO 10
Efiafi: Lotu ke toe fakafoʻou ‘a e Kovinanite pe Fuakava ‘a Tonga
mo e ‘Otua ‘oku ʻiloa ko e “ ‘Otua mo Tonga ko Hoku Tofiʻa” ki he taʻu 2017
ʻaki ‘a e ʻalu fakataha ‘a e Tui ‘Otua mo e Ngaue lelei ki he langilangi ʻo e
‘Otua pea hakeakiʻi ai pē ‘a Tonga ke tuputupuʻa. (Teutalonome 9:29, Semisi 2:
17-19 ).
Koe fakamaama ‘oe kaveinga lotu
Ta’e fie tuku ai pe
‘ae fakafeta’ia ‘a hotau ‘Otua ka koe ‘Eiki ia ‘oe ta’u fo’ou ni he‘ene
finangalo lelei kae tuku ke tau faka’osi ‘ae uike ha’amo ni. Ko ‘etau kaveinga
lotu faka’osi ni ‘oku pehee mai hono fakalea: Tau Lotu ke toe fakafoʻou ‘a e
Kovinanite pe Fuakava ‘a Tonga mo e ‘Otua ‘oku ʻiloa ko e “‘Otua mo Tonga ko
Hoku Tofiʻa” ki he taʻu 2017 ʻaki ‘a e ʻalu fakataha ‘a e Tui ‘Otua mo e Ngaue
lelei ki he langilangi ʻo e ‘Otua pea hakeakiʻi ai pē ‘a Tonga ke tuputupuʻa.
Tau lotua ‘ae fuakava ‘iloa mo tuku fakaholo ko ia hotau kaimelie ka ko hotau
Tu’i ko King Siaosi Tupou 1 koe mu’aki ‘oe Tu’i fakakalisitiane ‘o Tonga. Pea
‘oku haa mahino mei he’ene fai kovinanite moe ‘Otua ‘ae koloa fakalaumalie na’e
toka ‘i hono finangalo. Ki he Tu’i ni na’e mahino ki hono finangalo koe ‘Eiki
‘eni ‘o Natula koe Aoniu ‘eni pea koe Mafeia ‘eni ‘oku ne lotu mo tauhi ki ai.
Koe kovinanite ‘oe ‘ilo’ilo pau he koe laumalie moe ‘atamai na’e fakaongo ma’u.
Koe koloa ma’a ‘au mo au pea fai atu ki he pa’anga ngalu. Tau lotua ‘ae koloa
ni fungani ke toutou fakafo’ou ia ‘i hotau loto moe ‘atamai pea uhu’i ia ki
he’etau fanau mo e pikilau. Tau lotua ‘ae ta’u 2017 koe ta’u ‘oe tauhi ‘ae
kovinanite ni koe paletu’a pea koe hakenga moe hifonga tapuaki ma’a Tonga ke
kilukilua. Tau lotua ke hoko ai pe ‘ae ‘Otua koe tofi’a kiate koe mo au pea ke
langilangi’ia ‘ae ‘Otua pea fakamonu’ia aim o Tonga kotoa. Keu toe fakamanatu
‘etau kaveinga lotu faka’osi ni: Lotu ke toe fakafoʻou ‘a e Kovinanite pe
Fuakava ‘a Tonga mo e ‘Otua ‘oku ʻiloa ko e “ ‘Otua mo Tonga ko Hoku Tofiʻa” ki
he taʻu 2017 ʻaki ‘a e ʻalu fakataha ‘a e Tui ‘Otua mo e Ngaue lelei ki he
langilangi ʻo e ‘Otua pea hakeakiʻi ai pē ‘a Tonga ke tuputupuʻa.
Koe huluhulu mei he Folofola
Teutalonome 9:29, Semisi 2: 17-19.
Koe Tohi Teutalonome
‘eni moe talatalai fale faka’osi ki he ‘Isileli he ‘ama’amanaki atu ke nau huu
atu ki he fonua fo’ou. Koe lea malohi heni ma’a ‘Isileli koe “manatu ki he
‘Otua” moe “Kovinanite mo ‘enau kui ko ‘Epalahame.” He neongo ‘ae papau moe
mahino ‘ae tala’ofa ka na’e li’aki mo vai’inga’aki ‘e he ‘Isileli pea tupu ai
‘enau takatakai he fu’u tofa ni he ta’u ‘e 40. Ka koe lea ni foki ko hono
fakamanatuange ki he ‘Isileli ke ‘oua na’a ngalo ‘ae ‘Otua na’a ne ‘omi
kinautolu ka ‘oka nau ka huu ki he mohu ‘oe fonua fo’ou. Pea fai ai ‘e Mosese
‘ae lotu ni ki he ‘Otua telia ‘ae kovinanite neongo ‘ae leangata’a ‘ae kakai
ni. Ka ko ho kakai kinautolu, mo ho tofiʻa, ʻa ia naʻa ke fakahao mai ʻaki ʻa e
ivi lahi, mo e nima kuo hiki ta. Siasi tau lotua kitautolu mo Tonga kotoa ke
‘oua na’a tau foua ‘ae hala ‘oe kakai ‘Isileli ni ke mole ‘ae hounga’ia he
ngaue mana mo lelei ‘ae ‘Otua kuo tau tofanga ai he ta’u kuo hili na. Tau lotua
ke tau hounga’ia ‘o tauhi ‘ae kovinanite na’e fai ‘e he ‘uluaki Faa ma’a Tonga
kotoa he ta’u fo’ou ni.
Koe uho hono
tauhi ke matauhi ‘ae kovinanite ni koe “pau ke tau tui ki ai.” Talamai ‘e
Semisi he’ene ‘Ipiseli “Pehe foki ʻa e tui, kapau ʻoku ʻikai ke o mo e ngaūe,
ʻoku mate 18 pe ia, heʻene tuʻu taha. Kuo pau ke pehe atu ʻe ha taha, Ko hoʻo
meʻa tokua ʻa e tui, ka ko haʻaku ʻa e ngaahi ngaūe: peʻi fakaʻaliʻali mai hoʻo
tui ʻatāʻatā mo e ngaahi ngaūe, kau fakaʻaliʻali atu ʻeku tui he ha ʻi heʻeku
ngaahi ngaūe. 19 ʻOku ke tui, ʻoku taha pe ʻa e ʻOtua; ʻio, malo ia: pea ʻoku
tui pehē mo e kau tevolo, pea nau tetetete. Kia Semisi taa koe tui kuopau ke oo
fakataha moe ngaue. He ka teka taha ‘ae tui pea ‘oku mate leva ka kuopau ke
sino ‘ae tui ko ia he’etau ngaue he ta’u fo’ou ni. Ko ‘etau kaveinga lotu ‘oku
pehee mai: Lotu ke toe fakafoʻou ‘a e Kovinanite pe Fuakava ‘a Tonga mo e ‘Otua
‘oku ʻiloa ko e “ ‘Otua mo Tonga ko Hoku Tofiʻa” ki he taʻu 2017 ʻaki ‘a e ʻalu
fakataha ‘a e Tui ‘Otua mo e Ngaue lelei ki he langilangi ʻo e ‘Otua pea
hakeakiʻi ai pē ‘a Tonga ke tuputupuʻa...’EMENI!
Talamonuu atu ki
he ngaahi feinga’anga lotu kotoa pe pea ke ‘ae ‘Otua ai pe ‘ae fakamalo’ia ‘o
lauikuonga pea ta’engata……
Kavauhi