To'uloku

[sep...@optusnet.com.au]

Tikisinali 'a Rabone 1845.

ku- ko e tuke 'oe louhi'i nima fosi'i taha.


Ko hono kei vakai'i pe 'oe Fakamakukanga..neongo kuo melino ia.

takamuli.
----------

[penisimani mone]

...mahalo Takamuli na'e fa'a tu'usi e "kuu" 'o fai'aki e ngaahi feilaulau 'a e kau taulaa 'i ono'aho...pea ka motu ha me'a 'o tatau mo e tuke'i kuu 'oku kei toee pea tau ui ia 'oku "motu kuu", pea ka 'eke ki ha taimi nounou pea tau pehee leva "faka kuu?"...pea ka toe 'alaha 'a e kuu kuo te'eki faito'o ha feitu'u pea tau ui nai ia ko e "namu kuu" (hhf),...'a ia ne feinga fokotu'u mai 'e Jionee kae tala mai 'e ia 'oku 'ikai lava 'ene pc 'o 'ai e toloii...mani ee!..mahalo 'ikai ha'ana fu'u felave'i Takamuli mo e "fakama kuu" 'oku tau feinga kitautolu ki aii...?...'oatu ha'a ne ipu fonu...ka 'oku ma'u 'i fee 'a e tikisinale 'a Rabone?

2012/11/9 <sep...@optusnet.com.au>

--
Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com
Ke to'o ho tu'asila mei he memipa he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com
Ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili

--
fakapulia

[Sami Pakofe]

kapau koia " ,, ta'e tonu 'aupito pe 'eku ma'uu,,, he koe fo'i ku ne
u'uu 'ehe kuka..

Koe fo'i lea koee koe "UKAMEA "... koe ma'u ia meihe kaila atu 'ae
palangi meihe ngaahi vaka fakataukoloa he taimi kihe motu'a tonga ke
foki mai " you-come- here ".. koe to'o
ehe motu'a ia e konga'i ukamea ( aione) pea lele 'osi e motu'a ia
meihe vaka ki'uta ,, pea koe 'eke atu koee 'ehe 'Eiki, kiai , koe ha
eme'a ihe nima, pea ne tala'ange koe " uuuukaameiaaa " ukamea "...'aia
ko'ene fanongo ia kihe ui mai 'ae palangai.....


Koe " Fakamakukanga " koe fo'i fanongo hala moia 'ae tama ne u'u 'ehe
kuka hono fo'i " ku".. kihe me'a ne tala'ange.

oku lahi e ngaahi lea koe fakahoko pe koe ma'u ia meihe fanongo hala,
pe koe tonu pe 'ae ma'u 'ae tokotaha Fanongo he taimi koia,, ka 'e
ngali hala 'ene fanongo 'a'an ihe 'etau vakai atu... koe anga pe
vakai...

[penisimani mone]

Malo Takamuli, Tonga mo Taniela Tuita e ma'u mai e tatau e tikisinale 'a Rabone ke tau vakai ki ai...neu vakai ki he'ene entry 'o e fo'ilea "fakamaakukanga" pea taa 'oku tatau matematee pe ia mo e entry 'a e tikisinale 'a Baker, ko ia neu toe foki 'o vakai'i e ongo tiki ni, pea ko ha'aku ki'i fakama'opo'opo pe eni mei ai...

1) Na'e paaki 'e Rev Rabone 'ene Tongan - English vocabs 'i he Wesleyan Mission Press 'i Vava'u pe  he 1845, kae toki paaki 'e Baker 'ene tikisinale English - Tongan, Tongan - English 'i he Wilsons & Horton 'i Niusila he 1897 ('osi nai ia ha ta'u 'e 52).

2) Ko e konga Tongan - English vocabs ko ee 'i he tikisinale 'a Baker, ko 'ene hiki tatau pe 'e ia 'a e tikisinale 'a Rabone, ka ne preface pe he'ene tikii - This work owes its origin to the forethought of the Rev J B Watkin, President of the Free Church of Tonga, who asked the author to publish a revised and enlarged edition of the Tongan Vocabulary, formerly published by the late Rev Stephen Rabone...which have been incorporated as far as possible in the present work...of whom I owe my acknowledgments...

3) Ta ko e tikisinale 'a Rabone 'oku tau lolotonga ma'u kakato pe ia 'i he loto tikisinale 'a Baker...

4) Ko e Grammar 'i he tikisinale 'a Baker ko e ngaue nai ia 'a Rev Francis West...pea ne acknowledge pe ki ai...

5) 'A ia ko e ngaue lahi 'a Baker ki he'ene tikisinalee ko e konga English - Tongan entries, ka 'e 'ikai te tau ala ma'u ai e ngaahi lea Tonga motu'aa...hangee ko e "fakamakukanga"...

6) Kuo tau lave'i foki ai, kapau na'e fakafoki 'a Baker he 1890, pea ne nofo taimi lahi 'i Niusila, ta ne ne lava ai ke ne fakakakato, pe 'i ha founga ange, hono M.D.; D.M.; LL.D he 1897 'a ia 'oku ne fokotu'u mai he'ene tikisinalee...

...ka ko e anga pe lautohi

2012/11/9 <sep...@optusnet.com.au>

--
Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com
Ke to'o ho tu'asila mei he memipa he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com
Ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili

--
fakapulia

[hamilto...@paradise.net.nz]

Quoting Lotopoha Jeruel <seluel...@gmail.com>:

> fkpulia malo e tau mo e ngaue mei hena pea malo e fkkoloa hotau fale
> ni. ko ena 'e 'oatu 'e takamuli ha'o tatau.
>
> ko e fokotu'u atu faifekau, vakai'i atu ange 'a e ngaahi lea ne tanaki
> 'e colcott he 'oku fkkola mo ia foki.
>
> 'oku mau kei fkongoongo atu fkpulia ki he tikisinali fktonga 'o e
> ngaahi lea 'o e tohitapu ne kamata hena pe kuo maau kae tuku mai ketau
> 'inasi ai.
>
> 'ofa atu mo e lotu
> lotopoha
>
---------
Tanaki hake pe ki ai he koena 'oku ke ma'u. 'Oku mahino na'e tanaki mai 'mo e
ngaahi lea fo'ou hange ko e "Ha'apai tu'u ho'o kaaimu'a". Kuo kamata ke
ngalo 'a hono fakalea ka 'oku matamata ko hono 'uluaki hiki tohi ia.

mo e 'ofa
hausia