Malo mu'a e tasilisili 'a e kau haohaoa moe kau feinga haohaoa 'i he fale ni. 'Oku fai 'a e ako lahi mei he ngaahi vahevahe kuo fai he fale ni pea 'oku 'oatu 'a e fakamalo lahi kiate kimoutolu kotoa pe 'oku lave mai 'i he ngaahi fe'inasi'aki 'oku fai. Mei he ki'i taimi nounou kuo taufale'i ai kita he fale ni kuo u sio 'o fakatokanga ki he me'a ko eni: "Oku 'i ai pe 'a e kaunga (influence) 'a e 'apiako ne teu'i ai 'a e tokotaha ako ki he fa'ahinga view 'e ma'u 'e he tokotaha na'e teu'i." 'Oku tupu pe 'eku fakatokanga ko eni mei he ngaahi felaafoaki he fale ni. Ko e meimei ko e tokolahitaha he fale ni ko e teu'i mei Sia'atoutai pea hoko ai ki Fisi pea hoko atu ai ki he ngaahi feitu'u kehekehe pe.
Ko kitautolu ne tupu hake 'i Tongaa ko e me'a ia ne ohi'aki kitautolu ko e Orthodoxy view 'a Si'atoutai (nothing wrong about that).
Ko e fa'ahinga ne 'ikai teu'i mei Sia'atoutai ka nau to atu ki he ngaahi fonua kehe 'o toki fai ai honau teu'i, 'e 'i ai pe 'a e ki'i liliu si'i 'a 'enau fakafotunga 'o makatu'unga ia mei he fa'ahinga fakakaukau moe teolosia 'o e 'apiako ko ia. Mahalo pe te u pehee ko e helo mo'oni ha taha ne teu'i 'i Sia'atoutai pea moe ngaahi 'apiako 'oku nau ma'u 'a e traditional view 'o e tohitapu moe mo'ui ma'oni'oni, pea nau toe ma'u faingamalie 'o hoko atu ki he ngaahi 'apiako 'oku kehe 'enau fakafotunga. 'Oku 'ikai ke 'i ai ha'aku lave'i ki NZ pea mo OZ fekau'aki mo e ngaahi 'apiako ai. 'I 'Amelika ni, 'oku 'osi mea'i pe ia 'ekinautolu kuo nau 'i heni, 'a e ngaahi 'apiako mo 'enau fakafotunga. Ko Asbury 'oku 'ikai ke fu'u kehekehe 'ene fakafotunga pea mo Sia'atoutai. 'E ki'i kehe ange 'a e fakafotunga ia 'a Claremont School of Theology pea toe fu'u faikehe ange 'a e fakafotunga 'a e Pacific School of Religion 'i he Graduate Theological Union 'i Berkeley. 'Oku 'ikai te u 'uhinga 'e tatau 'a e view 'a e tokotaha ako kotoa pe ka 'oku 'i ai 'a e faingamalie ki he tokotahaako ke sio ki he ngaahi me'a kehe mei he traditional views. 'E lava pe ke te sio ki he anga 'a e spread 'a e ngaahi veiws mei he traditional ki he non-traditional.
'Oku ou tui 'oku ngaue mai 'a e Laumalie Ma'oni'oni kiate kitautolu kotoa pe neongo pe ko e fe 'a e viewpoint 'oku te tu'u mei ai. 'Oku ou tui kapau na'a ku fakakaukau ke u 'alu he laine ko eni mei mu'a pea u lave monuu 'iate kinautolu ne teu'i 'i Sia'atoutai, 'oku ou tui he'ikai te u tu'u au 'i he feitu'u 'oku ou lolotonga tu'u ai 'i he 'aho ni. 'Ofa atu ki he kau tasilisili kotoa pe, pea 'ofa pe ke tau ma'u 'a e mahino 'oku tau tu'u mei he ngaahi viewpoint kehekehe pea fai aipe 'etau fevahevahe'aki moe fe'ofa'aki 'o makatu'unga pe 'i he 'ofa 'a Sisu Kalaisi na'e fai 'i he funga kolosi 'ou kau atu mo au he lavemonuu ai.
Ofa moe hufia,
TNiu.