Lesoni Kilisimasi - Sione 1:1-14

[penisimani mone]

VEESI MALANGA

v.14 Pea na'e hoko 'a Folofola ko e kakano; 'o ne fokotu'u hono tapanekalee 'i hotau lotolotonga, pea na'a tau mamata ki hono Sikainaa (ko ha langilangi na'e taau mo ha 'alo-tofu-pe-taha kuo ha'u mei he'ene tamaii,) - taa 'oku ne fonu 'i he kelesi mo e mo'oni.

 

KAVEINGA

Kilisimasi Fiefia

 

Talateu

Tau hiki mai mei he historical Jesus 'a Luke 'i he Sapate kuo 'osii, ki he theological divine Christ 'a Sionee he 'aho Kilisimasii ni. Ko e 'ikale foki, ko ia pe 'oku malava ke ne sio hangatonu ki he mata 'o e La'aa, ki he konga 'Otua mo faka'otua 'o Sisu Kalaisii, 'o ki'i kehe ia mei he ngaahi sio fakahisitoolia 'a e Sio Fakatahaa.

 

Luke:

- ...kuo ou fakakaukau mo au foki, Tangata'eiki, ke tohi hokohoko ia, ma'au, he kuo u fakatotolo mai kotoa pe ke mahu'inga malie: koe'uhi ke ke 'ilo kanokano ki he mo'oni, 'o e ngaahi fakamatala kuo, 'a ia na'e akonekina ai koee.

-...pea toe lea 'a Sione kiate kinautolu kotoa, 'o pehee, Ko au 'oku ou papitaiso kimoutolu 'aki 'a e vai, ka 'oku ha'u ha tokotaha 'oku malohi 'iate au...

- Pea lolotonga 'ena 'i aii, na'e kakato hono mahinaa ke fa'elee: pea na'a ne'alo'i 'a e tamaa, ko hono 'uluakii..

 

Sione:

- 'I he kamata'angaa kuo 'i ai 'a Folofola.... pea na'e 'Otua 'a Folofola ....

- Na'e 'ikai ko ia (Sione Papitaiso) 'a e Maama, ka na'a ne 'i ai ke ne fakahaa'i 'a e Maama..

- Pea na'e hoko 'a Folofola ko e kakano, 'o ne fokotu'u hono tapanekalee 'i hotau lotolotongaa, pea na'a tau mamata ki hono Sikainaa (ko ha langilangi na'e taau mo ha 'alo-tofu-pe-taha kuo ha'u mei he'ene tamaii,) - taa 'oku ne fonu 'i he kelesi mo e mo'oni.

 

Ko 'etau veesi malangaa ia.

 

FAKALAKALAKA

Tau tokanga pe ki ha konga lalahi 'e 3:

1. Pea na'e hoko 'a Folofola ko e kakano

2. 'O ne fokotu'u hono tapanekalee 'i hotau lotolotongaa

3. Taa 'oku ne fonu 'i he kelesi mo e mo'oni

 ---- 

fakapulia

[sfaupula]

'oku fkofo e malava 'a tangata ke mamata ki he langilangi 'o e 'otua - 'a ia ne 'ikai malava ke mamata tonu ki ai 'a mosese mo ha'a 'isileli.

 

fkfeta'i he na'e 'ikai ke hoko mai e sikaina ko e fk'auha, ka ko 'ene hoko mai mo e kelesi mo e mo'oni.

 

malo e teu.

 

---

No virus found in this incoming message.
Checked by AVG - http://www.avg.com
Version: 8.0.176 / Virus Database: 270.10.0/1861 - Release Date: 12/22/2008 11:23 AM

[hamilto...@paradise.net.nz]

Malo Fakapulia e ma'u koloa pea lava ai pe'a e teuteu malanaga 'a Iki pea
Saikolone.

Na'e ki'i puli fuoloa 'a e ngaahi lafo meihe Nursing Chapel 'o e Kolo
Kakala 'o Aotearoa ka koeni kuo toe kalekale mai.

'Oku ou malie'ia 'i he fakalakalaka 'o e founga fetu'utaki pea he 'ikai toe
fakamatala he kuo mou mea'i 'a e ngaahi founga kehekhe talu mei ono 'aho.
Ko e to'utangata 'o e aho ni 'i Aotearoa 'oku ma'ama'a ke fakatau ha kaati
telefoni mobile pea ngaue'aki 'a e text message ki he ngaahi fetu'utaki
kehekehe 'o kau ai 'a e talauhu'i, akonaki, lotu, kumi faikava, kole tou'a
etc. Ko e fa'ahinga lea mo e tohi nounou 'oku ngaue'aki 'ehe
toutupu 'oku 'ikai mahino ia kiate au ka ko e founga vave mo mahino ia kiate
kinautolu.

Malie ko e founga 'oku talanoa ki ai 'a Sione, Ko e Fokotu'u tapanekale 'i
hotau lotolotonga...

mo e ofa meihe Nurshing Chapel.
hauisa i moana taufu'i

[penisimani mone]

Malo Veni mo Hamilton e langalanga mai, pea 'ofa ne mou ma'u hena ha malanga kilisimasi kelesi'ia 'aneafi. Kau toe ki'i hunuaki atu pe he 'oku mau toki malanga kimautolu he 'aho ni.

 

Manatu'i pe 'a hotau kainga 'oku nau ngaue'aki 'a e paaki 'a Uesii, 'oku nau fakalea 'enautolu 'a e veesi tatau 'o pehee: PEA NA'E HOKO 'A E FOLOFOLA KO E KAKANO, PEA NOFO IA 'IATE KITAUTOLU, (PEA NA'A TAU MAMATA KI HONO NAUNAU, KO E NAUNAU 'O E TOKOTAHA KUO TUPU MEI HE'ENE TAMAI,) 'OKU NE FONU 'I HE 'ALO'OFA MO E MO'ONI. 'Ikai ha lau "fokotu'u tapanekale" ia ai pea 'ikai ha lau "sikaina." Mahino ai 'a e kehekehe 'a e naunautohi ne fai mei ai 'a e liliuu (neu 'osi fakamatala ki ai 'i mu'a), pea mo e founga liliu tohitapuu (literal translation-Uesi vs dynamic equivalent-Molitoni), 'o kehekehe aipe 'a e ongo fakalea, pea 'e ala kehekehe aipe mo 'etau vetee.

 

1. Pea na'e hoko 'a Folofola ko e kakano

Vete

- Mahino e ma'u 'e he fakakaukau fakaKalisii 'a e mamani 'o e 'aho ko iaa, 'i hono kei ngaue'aki 'e Sione 'a e filosofia neo-Platonian "logos" ke fakalea 'enau subject loloto ta'ehaa 'o e talanoaa, neongo na'e pule 'a e lao Lomaa.

- Ko e hoko 'o kakanoo (incarnation) ko e me'a na'e fai 'e Folofola 'iate ia pe, 'ikai ha'atau fekau pe kole ke ne fai pehee. (Filip 2:6-7).

- Ko e folofolaa ko e "hoko 'a Folofola ko e kakano" kae 'ikai ko e "hoko 'a kakano ko e Folofola." Fa'a fakakaukau 'a e kau teolosiane he ngaahi kuongaa na'e tomu'a kakano 'a Folofola kimu'a pea toki 'Otua kimui, hala ia, tau 'ilo mei a Sione, na'e tomu'a 'Otua 'a Folofola kimu'a pea ne toki hoko 'o kakano kimui.

- Ko Folofola na'e 'Otua (ta'efa'amate, mafai mo e naunau, koloa'ia mo omni-, etc), ka ko eni kuo ne hoko ko e kakano (fa'amate, li'ekina mo palakuu, masiva mo fakangatangata in time/space, etc).

- 'Ikai ha'ate angahala 'i he'ete hoko ko e kakano, ka 'oku te toki angahala 'i he'ete fai ki he holi 'a e kakanoo, hangee ko e hao 'a Folofola mei aii.

- 'Otua kakato pea toe kakano kakato 'i he taimi tatau pe, 'ikai ke na fehu'i'aki pe te na maavahevahe (vakai 'a e ongo Tui Naiseaa/Charleston), kae mahino 'i he'ena fakatou 'i aii, 'e fa'a hanga 'e hono kakano kakatoo 'o fusi 'a hono 'Otua kakatoo ke fakangatangata, kae 'ikai 'uhinga ia ai kuo fakangatangata ai hono 'Otua kakatoo.

 

Fakataataa

'I he kei sipoti 'a Peni Tu'ipulotuu, ne 'osi mahino ki Tonga ko ia 'a e ve'evavetaha 'i he tahi sautee he 100 yds. Faifai pea ha'i hano va'e 'e taha ki ha fu'u vaotaa ve'etuma 'o na lele ve'etolu, pea toki laka ha kau lele ni'ihi 'ia Peni koe'uhi pe ko e toe toho 'e Peni 'a e fu'u ve'etuma ko ee, 'ikai 'uhinga ia ai kuo laka ha taha 'ia Peni Tu'ipulotu 'i Toloa pe Tonga. Pehee pee nai eni, 'i he hoko 'a Folofola ko e kakanoo, na'a ne haa ai kuo ne fakamasivesiva'i 'e ia 'a ia, 'o pulia 'a e anga 'eikii kae haa eni 'i he anga fakatamaio'eiki, 'i he tatau 'o e tangata, ko e fai talangofua, 'o a'u ki he mate ka ko e kolosi koe'uhi pee ko 'ene toho ai mo e kakano kakatoo, ka 'oku 'ikai 'uhinga ia ai kuo 'ikai kei 'Otua 'a Folofola (Sisu Kalaisi).

 

Fakahoko/Uki

Ko e haa ha'o poa 'i ho'o vakai 'a e peepee he 'ai'angakaii he 'aho ni? Vaivai mo palakuu? Fa'aMate mo fakangatangata? Manatu'i, 'ikai 'uhinga ho'o laka 'ia Peni Tu'ipulotuu 'au kuo ke ve'evave ange 'ia Peni, 'ikai, hala ia, ka koe'uhi kuo ha'i ha ve'etuma kiate ia, kuo hoko 'a Folofola ko e toe kakano, 'ikai 'uhinga ia ai kuo 'ikai kei Omni 'a Folofola. Kuo ke sio ha 'Otua kuo masiva mo li'ekina? Mamata ai leva 'iate ia he 'aho ni 'i he peepee ni, 'ia Sisu Kalaisi, 'ia Folofola, ha'u ki hono 'api tonu, 'ikai te nau tali 'e nautolu ia. He ko ha'o kole ke ne fai pehee, 'ikai ko ia pe ia 'oku ne fakamasivesiva'i ia ke ne hoko ko e kakanoo? Seuke!! Si'i fakatookilalo ko ia!! 'A e fakamasivesiva 'a e 'Alo 'o e 'Otua!! Ko e haa? Ke fie maa'olunga pe koe? Ka fili koe 'o ke hifo mei ho lakanga ma'olungaa, 'e haa, te ke 'alu koe mo ha ki'i kakai 'o e siasii? Vakai mai kia Folofola - Pea na'e hoko 'a Folofola ko e kakano, 'o vaivai ange fau, koe'uhi pe ko au. 'Ai mo ki'i faifaimaalie hifo e fiemaa'olungaa, vakai mai aa e 'Alo 'o e 'Otuaa 'o tulituli ki ai, etc, etc...

 

Ko e anga pee ena ha ki'i fokotu'utu'u fakamalanga, na'a tokoni pea kapau kuo toomui atu ki he longitute 1-180 pea tauhi pe aa hee he'etau archive. 'Oku kei toe 'a e vahevahe 2&3 na'a fie 'eva atu ha tau taha 'o vakai 'a Veni ki ai.
--
fakapulia

[penisimani mone]

2. 'O ne fokotu'u hono tapanekalee 'i hotau lotolotongaa
- Ko e lea 'oku ngaue'akii Gk skenoo, 'oku 'uhinga ua ia: 1 to dwell, 'a eni ia 'oku liliu mei ai 'a e KJV pea toki liliu ki ai 'e Kaakile 'i he paaki 'a Uesii ko e "nofo 'iate kitautolu." 2 to fix one's tabernicle, 'a ia eni ia 'oku liliu ki ai 'e Molitoni/Finauu ko e "fokotu'u hoko tapanekalee [teniti] 'i hotau lolotongaa."

- Ko e lea 'oku ngaue'aki Gk doxa, glory, 'ia Uesi ko e "naunau" kae toe foki 'a Molitoni/Finau ia ki he lea ki he "naunau" Hepeluu ko e "sikaina" (shechinah) (Ex 16:10) Hangee ko ia neu lave atu 'i mu'a ki aii, 'oku toe takataka teolosia 'a Molitoni/Finau ia 'i he'ene liliu tohitapuu, 'o ho'ata ai 'a e FM ia mo e fononga 'a ha'a 'Isileli 'i he toafaa 'ia Sione he FF, 'o pau ai ke hu'u ki ai 'etau vetee he 'aho ni.

- Ko e fatongia lalahi 'o e sikainaa: ('i he 'ahoo ko e pou'ao, pea 'i he po'ulii ko e pou maama)

      1) Ko 'ene fakamo'oni'i ki 'Isileli 'oku 'afio heni 'a e 'Otua (Ex 40:34-35)

      2) Ko 'ene tataki 'a e hala ke fai ai 'a e fonongaa (Ex 40:36-37)

      3) Ko 'ene malu'i 'a 'Isileli mei hono ngaahi filii (Ex 14:20)

Te tau ala fusi mei heni ke kainga 'a e ngaahi fatongia 'o Sisu Kalaisii mo e sikaina 'i he FM

- Manatu'i ko Folofola pe ia na'a ne fai e fokotu'u hono tenitii 'i hotau lotolotongaa, 'i hotau kakanoo, 'ikai ko hano fekau'i ia 'e ha taha ke ne fai pehee, a self-revelatorial God, ka ne 'ikai ia, he 'ikai te tau mamata kitautolu ki he 'Otua hangee ko e lave 'a Venii.

 

Fakataataa

('Oku 'i ai ha'o fakataataa ki ai?)

 

Fakahoko/Uki

Ko e haa ha'o mamata ki he valevale ko eni 'i he 'ai'angakaii? Masiva mo palakuu? Pe 'oku hangee ko e lau 'a Sionee, ko 'etau toki mamata eni 'iate ia 'i he naunau mo e sikaina 'o e 'Otua? Mo'oni 'a Paula - "Ko e koloa'ia ia ka ne hoko 'o masiva, koe'uhi 'i he'ene masivaa, ke tau hoko ai 'iate ia ko e koto koloa'ia." "He kau ka vaivai ko 'eku toki malohii ia." Fefee koe? Kuo ke mamata ha sikaina? He naunau 'o e 'Otua? 'I he 'Otuaa tonu? Mamata ai leva he 'aho ni 'ia Sisu Kalaisi.

 

(Kae fai ha langavaku ki he lotuu)

---

fakapulia

[sfaupula]

neongo kuo lava e ngaahi fatongia malanga 'o e Kmasi tuku 'ata pe mu'a ke hoko atu talanoa ia he ko e folofola 'a e 'otua 'oku 'ikai fkngatangata pe ki he Kmasi.

A] ‘I he kamata’anga te’eki ke fktupu ‘a mamani ‘oku tala ‘e Sione kuo ‘i ai ‘a Folofola. Ko e fo’ilea ko ia ko e kamata’anga ‘oku tatau mo ia 'oku ngaue’aki ‘ia Senesi vahe 1:1 ke fkmatala’i ‘a e me’a kimu’a ‘i he fktupu ‘o mamani. Ko e fkkaukau ko e kimu’a atu pea fktupu ‘e he ‘Otua ‘a e ngaahi langi mo mamani, na’e maomaonganoa ‘a mamani mo lala; pea na’e fkpo’uli ‘a e funga ‘o e loloto.

Ko hono ngaue’aki ‘e Sione ‘a e fo’ilea koeni ko ‘ene fkmo’oni ia ko Sisu na’e ‘i mu’a pe ia ‘i he fktupu. ‘Oku mahu’inga hono ngaue’aki ‘e Sione ‘a e hingoa FOLOFOLA kia Sisu, he ko e FOLOFOLA ‘a e ‘Otua na’a ne fkhoko’aki e fktupu. Ko e fktonulea ‘a e Saame 33:6 ki he founga ne fkhoko’aki ‘e he ‘Otua ‘a e fktupu na’e ngaue’aki ‘e he ‘Otua ‘a ‘ene folofola ke fktupu ‘a mamani. ‘Ikai ko ia pe, ka ‘oku hange ‘a e folofola ‘a e ‘Otua ‘ia Saame 107:20 ha toko taha ‘oku ne fai ‘a e ngaue ‘a e ‘Otua.

“‘Oku ne fekau atu ‘ene folofola, ‘o fai honau faito’o, ‘o ne hamusi mei honau ngaahi luo.”

‘Ia ‘Aisea 55:11 ‘oku ha ai ‘a e fkkaukau tatau, ‘i he pehe ‘e Sihova;

ko ‘eku lea ‘oku ‘alu atu mei hoku ngutu: ‘e ‘ikai foki           nge’esi mai, kae’oua ke ne fai ‘a e me’a ne u loto ki ai.”

Ko FOLOFOLA ‘i he FM kuo fksino ia ‘ia Sisu pea ‘oku mahino ange eni ‘i he veesi 17 ‘i he pehe ‘e Sione ne fou mai ‘a e kelesi mo e mo’oni ‘ia Sisu Kalaisi. Ko Sisu ‘a e FOLOFOLA ko ia na’e ‘i he kamata’anga ‘o ne fktupu ‘a mamani pea ko ia na’a ne fai ‘a e ngaahi ngaue ‘a e ‘Otua, ka kuo fksino ia 'ia Sisu. 

 

[sfaupula]

B] Ko Folofola na’e feangai mo e ‘Otua pea na’e ‘Otua ‘a Folofola. 

‘Ia Ma’ake 6:3 ‘oku ngaue’aki ai ‘e Ma’ake ‘a e ki'i fo’ilea ko e “‘i heni” pea ko e fo’i lea tatau pe ia kuo liliu ‘e Molitoni ko e feangai ‘ia Sione 1:2. Ko hono ‘uhinga na’e ‘i he feitu’u ‘e taha ‘a Folofola pea moe ‘Otua. ‘Oku na vaofi pea ‘ikai ha’a na kehekehe. 'I he taimi tatau pe 'oku na taha he na’e ‘Otua ‘a FOLOFOLA. Ko e me’a kotoa ne fktupu ‘e he ‘Otua ne fou mai ia ‘ia Sisu pea ‘ikai tu’u ha me’a ‘o ‘ata’ata mei ai. 

C] Ko FOLOFOLA ‘oku ‘i ai ‘a e mo’ui pea ko e mo’ui ko ia ‘a e maama ‘a e tangata.

‘I he vahe 5:26 ‘oku fkmatala ‘a Sione ‘o pehe ka ‘i ai ha taha ‘e mo’ui ‘iate pe ta’e toe tokoni’i ‘e ha me’a, ko e ‘Otua pe taha. ‘Ikai ko ia pe ka ‘oku tuku ‘e he ‘Otua ki he ‘Alo ‘a e mafai ko ia ke malava ke mo’ui ‘iate ia pe. Ko e mo’ui koeni ‘oku fktefito ai ‘a e mo’ui ‘a e ngaahi naunau ‘o e fktupu ka ko e konga mahu’inga ‘i he fktupu ‘a e ‘Otua ‘oku ‘aonga ki ai ‘a e mo’ui ‘oku ‘ia Sisu ko e tangata. Ko e maama ia ki he tangata.

Ko e maama ko ia ‘oku ne hanga ‘o malu’i e tangata mei he po’uli pe ko e angahala, he ‘oku ‘ikai malava ‘e he angahala ia ke ne lava’i e maama ko ia.

D] ‘Oku mahu’inga ke tau mahino’i mo tali ko Sisu ko e ‘Otua ia, he ‘oku ‘ikai ke toe kehekehe ‘a Sisu mo e ‘Otua. Ko e me’a ‘oku fai ‘e Sisu ko ia ai pe ia 'oku fai ‘e he ‘Otua.

Oku 'i ai e tokolahi 'oku nau loto pe ke tui ki he 'Otua ka e 'ikai ke kau ai 'a Sisu. eg Lotu Fksiu, Mosilemi, etc. Pea na'a mo e tokolahi 'i he lotu fkkalisitiane 'oku mahu'inga ange 'a Sisu 'o e FF (Fuakava Fo'ou) 'i he 'Otua 'o e FM (Fuakava Motu'a), he 'oku anga'ofa ange 'a Sisu 'i he 'Otua 'oku ha 'i he FM.

'Oku faingata'a e ngaahi 'aho ni ia he 'oku takitaha nofo pe mo 'ene kukukuku (fkmatala) 'o kau kia Sisu, ka e li'aki e Sisu ia kuo tohi 'e he ngaahi Kosipeli.

'Oku fkmanatu heni 'e Sione he 'ikai tu'u mavahe 'a e taha mei he taha 'i he 'Otua pea mo FOLOFOLA.

'Oku mahu'inga foki ke tau toe fktokanga'i 'oku 'a Folofola 'a e mo'ui ko ia ko e maama 'a e tangata. Pea mo e Maama eni 'oku 'ikai lava'i 'e po'uli.

Ka 'i ai ha taha te ne malava ke hamusi kitautolu mei he po'uli/angahala, ko e tama koeni ko Folofola 'oku lau ki ai 'a Sione. 'I he'ene pehe leva 'oku taau ke piki atu ki ai 'etau tui mo falala mo 'amanaki. 

[penisimani mone]

On Fri, Dec 26, 2008 at 4:41 AM, sfaupula <sk...@bigpond.com> wrote:Oku 'i ai e tokolahi 'oku nau loto pe ke tui ki he 'Otua ka e 'ikai ke kau ai 'a Sisu. eg Lotu Fksiu, Mosilemi, etc. Pea na'a mo e tokolahi 'i he lotu fkkalisitiane 'oku mahu'inga ange 'a Sisu 'o e FF (Fuakava Fo'ou) 'i he 'Otua 'o e FM (Fuakava Motu'a), he 'oku anga'ofa ange 'a Sisu 'i he 'Otua 'oku ha 'i he FM.'Oku faingata'a e ngaahi 'aho ni ia he 'oku takitaha nofo pe mo 'ene kukukuku (fkmatala) 'o kau kia Sisu, ka e li'aki e Sisu ia kuo tohi 'e he ngaahi Kosipeli.'Oku fkmanatu heni 'e Sione he 'ikai tu'u mavahe 'a e taha mei he taha 'i he 'Otua pea mo FOLOFOLA.

-----------

Veni,

Malie ia Veni, pea tau fakatonutonu ma'upe 'etau ma'uu ki he Folofola 'a e 'Otua mo e Kosipelii kae tuku aa e palafuu, pea 'aonga foki ke ne fakatonutonu 'etau to'onga mo'uii, kae 'oua teu malanga'i holo 'a e teke 'e he Maama ko enii 'a e po'uli 'a e tangataa kae kei haa pee he'eku ngaahi leaa mo e tohii foki 'a 'ete po'uli looloo...mahaki kovi ko e 'afungi ee.

 

Kole atuu Veni, kuo u too mai ki mui hakau ni kae ngalo 'a e tohi lesoni ki he Sapate faka'osii, fokotu'u mai mu'a 'i hano 'ulu'itohi ke ta sokosoka aipe mo fakamaavae mo e ngaahi lesoni Kosipeli 'o e 2008, mahalo pe na'a 'aonga ki ha kau malanga neongo kuo ngali toomui.

--
fakapulia