tulou : "Tohitapu mo e "lea-maki'i"

48 views
Skip to first unread message

Sione 'Atupuha Koloti

unread,
Apr 20, 2011, 11:23:07 PM4/20/11
to tasil...@googlegroups.com
lea-maki'iki'i = lea ['i he Tohitapu] kuo 'uhinga kehe 'i kuonga ni pea 'oku fa'a ki'i maki'i ai e to'utangata.

Vakai kia Senesi 32:25/mo e veesi faka'osi.

lea (c.1817): 'aofi         tenga
                    [socket ... hib] - International Version
                    [tendon of the hib]


'uhinga : tenga = alanga
            [alanga = haunch] (Churchward)

           :"hib" & "thigh" Tongan???
          
Ko ia 'oku ou fokotu'u ai 'a e "kona", "hulungavala", mo e "kongaloto" ko e ngaahi Tonga lelei 'i he kuonga ni ki he "hib" mo e "thigh".

Pea ke pehe ,  "'aofi kona" nai!! [vakai kia Mariner, Churchward,...]

ps. ko e 'aofi tenga  ko e uoua ia 'o e hui 'i he hulungavala. Ko e fo'i 'aofi nai 'oku ne kapu 'a e hui 'i he vaha'a 'o e tapa'ikete mo e alanga.

malo e tokoni pea mo e tulou aipe...tafu'aki pe ha haka!

ma'u ha malolo lelei!
koloti        


Message has been deleted

Maama Tupa

unread,
Apr 21, 2011, 10:54:41 AM4/21/11
to tasil...@googlegroups.com
fefe faifekau ke tuku pe he tenga he 'oku common pe ia he 'aho ni and itz understandable pe ia for tis generation.."'aofi kona" toe fu'u heavy and very expensive ia hhhhh...ka 'eke 'aofi kona  kihe fanau ako homou feitu'u no one knows mate....sai pe ke tau nofo pe he tonga motu'a tuku kehe if u dont want it....happy easter
===================
Ko ia 'oku ou fokotu'u ai 'a e "kona", "hulungavala", mo e "kongaloto" ko e ngaahi Tonga lelei 'i he kuonga ni ki he "hib" mo e "thigh".Pea ke pehe ,  "'aofi kona" nai!! [vakai kia Mariner, Churchward,...]

Sepesi H Piukala

unread,
Apr 21, 2011, 9:08:34 PM4/21/11
to tasil...@googlegroups.com
Mahino ko e liliu é lahi ka e tuku atu pe muá ki a Koloti 'mahalo naá liliu ai mo e lea Áikona ke  Áingavala .
 
takamuli.
 
 
Sepesi H. Piukala
Ph: +61401 590 917
 
Exodus 2:6 Then he said, "I am the God of your Father, the God of Abraham, the God of Issac and the God of Jacob."
*****************************************************************************************************************************************

Niuleka

unread,
Apr 23, 2011, 4:24:11 AM4/23/11
to Tasilisili-he-ngaluope
'uhinga : tenga = alanga
[alanga = haunch] (Churchward)
_______________________________

Pehe 'e he Tangata'eiki mei Ha'ano nofo Tongatapu pea talafakafonua,
ko e tenga = alanga ki he kakai fefine pe, 'ikai kau ai e matu'a
tangata. ! Fefine Tenga (alanga) lahi tama !

mo e fka'apa'apa

Niuleka

Lasinga Piutau

unread,
Apr 24, 2011, 3:10:34 AM4/24/11
to tasil...@googlegroups.com
Niuleka, 'oku malie ho'o fakatalanoa fekau'aki moe lau 'ae motu'a ha'ano. 'oku ou tui 'oku fakatou ngaue 'aki pe 'ae lea ni kia Fefine mo Tangata, ka koe 'uhinga e 'ae motu'a ha'ano ki hono ngaue'aki 'ae lea ni kia hou'eiki fafine, ka koe faka'uhinga 'ae Motu'a halatahi ia ki hono ngaue'aki 'ae lea ni kia hou'eiki tangata 'oku kehe ia,. koia koaa?..  'Ihe faka'apa'apa ai pe moe hufia, Likuola

From: Niuleka <faka...@gmail.com>
To: Tasilisili-he-ngaluope <tasil...@googlegroups.com>
Sent: Sat, 23 April, 2011 8:24:11 PM
Subject: [tasilisili] Re: tulou : "Tohitapu mo e "lea-maki'i"
--
'Oku tufa atu e email ni koe'uhi 'oku kau ho tu'asila he memipa 'i he "Tasilisili-he-ngaluope"
Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com
Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com
Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili

jione havea

unread,
Apr 24, 2011, 7:40:46 PM4/24/11
to tasil...@googlegroups.com

Kataki ko e kaui-talanoa pe: ne u hiki mai ki Aust he 2000 pea na’a ku pehe ‘e tokoni ke faifakapalangi e ngaahi ouau ke mahino ki he to’utupu he ‘oku ‘ikai fu’u mahino e lea fakaTonga kiate kinautolu. Ka ko e ngaahi ta’u kimui ni mai, ‘oku ou fakakaukau ko hotau fatongia ke ako’i ‘etau fanau he ngaahi lea fakaTonga ni’ihi ke kei hoko ‘a e lea/language ko e tala’anga honau Tonga. ‘E ‘ikai te nau fluent he lea, pea ‘e kei heheu ‘a e accent, ka ‘oku ai e faingamalie ke nau “fakakaukau fakaTonga”

 

Mahino ko e me’a tatau pe ‘i NZ & USA, Siapani & Uk, pea na’a mo Fiji & Ha’amoa ... ko e ‘auhia e lea fakaTonga mei he fanau Tonga, ko e mole ke fai ha tokanga ki ai

 

Ko e lave ko eni ki he “tenga,” kapau te tau fakamatala fakalelei pe ‘e mole atu e maki’i kae ha’u e mahino

Niuleka

unread,
Apr 25, 2011, 1:53:36 AM4/25/11
to Tasilisili-he-ngaluope
Lasinga,

He 'ikai pe tonu ha fk'uhinga 'a 'a ha motu'a halatahi ia mo e me'a ko
'eni, he ne 'ikai fai ha fa'ahi ula ia, po sipi, po ula, male laufala,
me'etu'upaki, popo pepe, tau'olunga, lakalaka pe...etc...you name it,
'o 'ilo mei Halatahi, 'eke ka Kolo...ko Mu'a pe 'o faifai atu ai 'e
tonu ha'a nau fk'uhinga. Ke fk'uhinga fefe ha Halatahi ne nau faiva
lufilufi pee..

mo e 'ofa he faka'apa'ap mo'oni

Niuleka

On Apr 24, 8:10 pm, Lasinga Piutau <lasingapiu...@yahoo.com> wrote:
> Niuleka, 'oku malie ho'o fakatalanoa fekau'aki moe lau 'ae motu'a ha'ano. 'oku
> ou tui 'oku fakatou ngaue 'aki pe 'ae lea ni kia Fefine mo Tangata, ka koe
> 'uhinga e 'ae motu'a ha'ano ki hono ngaue'aki 'ae lea ni kia hou'eiki fafine, ka
> koe faka'uhinga 'ae Motu'a halatahi ia ki hono ngaue'aki 'ae lea ni kia hou'eiki
> tangata 'oku kehe ia,. koia koaa?..  'Ihe faka'apa'apa ai pe moe hufia, Likuola
>
> ________________________________
> From: Niuleka <fakao...@gmail.com>

Sione 'Atupuha Koloti

unread,
Apr 25, 2011, 6:52:16 PM4/25/11
to tasil...@googlegroups.com
malie kautangata e taalanga!

malo Niuleka e tokanga ki he 'gender' 'o e lea!

malo jione e tokanga ki he mahu'inga 'o e lea mo e kei lelei pe mahino 'i he maki'i!


'oku mo'oni he'ikai ke to e lava ia ke ue'i 'a e lea ia 'i he talanoa. pea 'oku mahu'inga foki ke kei tauhi pe 'a e histolia 'o e lea, feitu'u, taimi, mo e kuonga. ko e 1817 ki he 1880s nai mahalo ne te'eki ke 'asi 'a e tenga -seed, ka ko e alanga pe hono 'uhinga. Na'e pehe 'e Malinaa ia ko e "tenga" ko e hip (thigh bone), pea 'i he fakaTonga 'o e hip (thigh) 'i he'ene dictionary pea kehe leva hono 'uhinga ia o'ona.

Ko ia 'oku kei lelei pe 'ene ha pea mahino. 'e ki'i ta'emahino 'a e "'aofi kona" - 'kona = lalo ngutupule (churchward), hange 'oku 'ikai ko e hip ia ko e kete pe ia. feefee kapau 'e "aofi huiloto" pe "'aofi hui alanga" mahalo 'e kei fo'ou pe ia ki he to'utangata 'o e kuonga ni?

koe veesi 32

Ko hono 'uhinga ia 'oku 'ikai ke kai 'e ha'a 'Isileli 'o a'u ki he 'aho ni, 'a e uoua 'o e tenga (alanga/huiloto) , 'a ia 'oku 'i he 'aofi tenga (alanga/huiloto): koe'uhi na'a ne alasi 'a e 'aofi tenga (alanga/huiloto) 'o Sekope 'i he uoua na'e mingi.



salute! 'ofa ke ma'u ha uike lelei!
lalaka'ihalapapa



Touhuni Hala Puopua

unread,
Apr 25, 2011, 8:40:31 PM4/25/11
to tasil...@googlegroups.com
Malo e talanga kau tangata!

'Oku mahu'inga ke tau fakatolonga pea 'oua 'e 'auhia e 'uhinga mo e "fakakaukau faka-Tonga" mei he'etau fanau mo kitautolu foki.  'Oku vave 'aupito 'etau ngaue'aki e lea "ma'u vave" pe ko e "lea oma" 'a ia kuo u fakahingoa ko e "fast language" 'o fakatatau mo e "fast food", "fast money" mo e alaa me'a pehe' pea 'oku kei hokohoko atu e ngaue ki he "fast language" he kuo mahino mai 'oku 'ikai ngata pe he ngaue'aki 'e he'etau fanau e ngaahi lea ma'u vave mo oma mei honau 'atakai mo e fakakaukau fakamuli ka 'oku toe taki mu'a foki e kau taki ia he mala'e ako (academics) mo e ni'ihi 'i he fakatonulea fakatamulu'i pe 'etau lea' pea 'oku ou toe fakakalasi mo kinautolu 'i he "fast language."  Kaikehe, 'oku kei hokohoko atu 'eku ngaue ki he lea ma'u vave mo e lea oma'  mo e 'auhia 'etau lea', tatau pe 'i he fakahingoa e ngaahi fakakaukau fo'ou' hotau 'atakai' mo e moolea atu 'etau lea tu'u fonua.

Kaikehe, ko e tanaki atu pe eni ki he talanga 'oku fai.'  Ko e tohi tala'uhinga 'a Rabone na'e paaki he 1845 (Wesleyan Mission Press, Vava'u)  'oku faka'uhing 'a e tenga 'i he sipela 'o e 'aho ko ia ko e "tega" ki he ngaahi lea' ni:

1. the thigh
2.  swelling, 
4. tumour
5. the seeds of trees

Tau toki hoko atu,
Uani. 




Date: Tue, 26 Apr 2011 10:52:16 +1200

Subject: [tasilisili] Re: tulou : "Tohitapu mo e "lea-maki'i"

Sione 'Atupuha Koloti

unread,
Apr 25, 2011, 8:45:44 PM4/25/11
to tasil...@googlegroups.com

kalama (taimi ofi ki he liliu 'o e Tohitapu Katoa: hono fai Molitoni mo hono kau tokoni: senituli 19nai)

SIGN OF NUMBER.

singular              Plural

'alu                     oo,
 ha'u                  omi,
oomai

Mk 3:6 "Pea 'alu leva kitu'a 'a e kau Falesi..." 
Mk3:20 "Pea nau 'alu ki ha fale..." [21] ...na'a nau 'alu atu...

TK: 'alu .... kau
    : nau 'alu....nau 'alu

Hange na'e mei tonuange 'a e oo ''i he'etau kalama faka-Tonga!
eg. Pea oo leva 'a e kau Falesi...
     Pea nau oo ki ha fale....na'a nau oo atu..

Ko ia matamata ko e 'alu 'oku  singular pea Plural, kae  plural pe oo. Pea mahalo 'e tefito 'a hono feto'oaki 'i he fa'unga 'o e setesi. Hange 'e toki 'alu (pl) kapau 'e 'asi 'a e "pea" pe mu'omu'a e "nau". Pea 'oku kei ngaue'aki pe talu mei he senituli kimu'a 'o fai mai ki hotau 'aho.

eg. Ku nau 'alu ki kolo.
      ku nau 'oo ki kolo
      Ku ne 'alu ki 'uta.
                 ungrammatical
     Ku ne oo ki 'uta.

Mou toki vakai hifo ki he ha'u mo hono 'aatakai.

te'eki pe ke mole 'a e koloa ia 'a Sisu neongo e kalama, kalapa, kulapa, sinitoki, mo e ha fua!hehe!

mo e lotu
lalaka'ihalapapa


Lasinga Piutau

unread,
Apr 25, 2011, 11:55:25 PM4/25/11
to tasil...@googlegroups.com
Malo Niuleka, 'Oku lau ko tatakamotonga 'ae fonua 'oe faiva, ka 'oku 'ikai ofi ia kihe taimi 'oku faiva ai 'ae kainga 'o Tamale& Nuku& Halatuituia& Malupo moe kainga 'o Halatahi, Tautefito kihe ngaahi faiva oloolo lalo.
Koe fifili hange ko ho'o fakatalanoa, koe Tenga ki ha'a fafine pe,  'o uhinga ki honau alanga. hange koe lau 'a Koloti, Fefine tenga lahi, (Alanga lahi.), Koe fifili , Fefee 'a Tangata, 'oku toe ngaue 'aki pe 'e Tangata 'ae 'uhinga tatau mo ha'a fafine,?  Kihe alanga ? Pe 'oku 'uhinga pe 'a tangata ia kihe Tenga anga maheni, ?


From: Niuleka <faka...@gmail.com>
To: Tasilisili-he-ngaluope <tasil...@googlegroups.com>
Sent: Mon, 25 April, 2011 5:53:36 PM

Saulisi Mafile'o

unread,
Apr 26, 2011, 12:49:31 AM4/26/11
to tasil...@googlegroups.com

Malo kuo tau lava’i ‘a e ngaahi  ‘aho fakamanatu mahu’inga kia tekitautolu kau kalisitiane. Pea neongo na’e ‘iai pe ho tau ni’ihi ne ‘ikai ke ma’u kakato ‘a e ngaahi ma’u’anga kelesi  mahu’inga ni. Ka na’a tau lave kotoa pe he ngaahi ta’au ‘o e vaa’i taimi fakamanatu ni.

‘Oku fai atu foki ‘a e ‘amanaki ki he ‘aho ‘o ‘etau fanau he Sapate na. ‘Oku fai atu pe nasinasi ki ha fo’i kuki mei he tafu  ‘oku lolotonga teuteu’i ‘e Kavauhi mo e kau fofongavela . Malo ‘a e kei ma’u ivi ‘a e kau tama ni,  ki hotau   fafanga.

Sikei

Tongan Youth

unread,
May 1, 2011, 5:00:23 PM5/1/11
to tasil...@googlegroups.com
Niuleka na'e faiva pee mo halatahi hangee ko lone mo lasinga ka na'a nau
moa, sikoti, pani ha ha ha ha

Tongan Youth

unread,
May 1, 2011, 5:00:23 PM5/1/11
to tasil...@googlegroups.com

Poupou atu ki he fakakaukau kuo fokotu’u ‘e jione ko ‘enii; ‘oku ou tui ‘oku mahu’inga ke mahino kia kinautolu ‘a e lea fakatonga pea palanisi mo ia ‘a e mahino.  Ko e ongo value ko iaa tena lava pee ‘o fengaue’aki lelei kapau ‘e tonu pee hono ngaue’aki ‘e he siasii eg. lautohi fakasapatee pea moe ngaahi potungaue ‘ae siasiii. Koma pe

--

Sione 'Atupuha Koloti

unread,
Jun 15, 2011, 8:20:00 PM6/15/11
to tasil...@googlegroups.com
Ko e lea 'eni 'e taha 'e tokoni pe mo ia mei he Dict. 'a Rev. Richard mo 'Ofa Thomson...ko e lea ko e "noko" [pea na'a ne alasi hono 'aofi-noko.]
 
ma'u ha 'aho lelei!
koloti

2011/4/26 Sione 'Atupuha Koloti <sako...@gmail.com>
Reply all
Reply to author
Forward
0 new messages