Teuteui'i 'a e Fanau 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
62 views
Skip to first unread message
Daphne Taukolonga
May 4, 2009, 1:03:41 AM5/4/09
to tasil...@googlegroups.com
|
Enjoy a better web experience. Upgrade to the new Internet Explorer 8 optimised for Yahoo!7. Get it now..
Daphne Taukolonga
May 4, 2009, 1:35:49 AM5/4/09
to tasil...@googlegroups.com
Kihe Tonga kotoa 'oku ne lau 'a e fakamatala ni.
'Oku 'ova hake 'ihe pa'anga 'e 11 piliona 'a e pule'anga 'Aositelelia 'oku ma'u mei hono tu'uaki atu 'o e ako ki tu'apule'anga 'ihe ta'u kotoa, pea 'oku lau piliona moe pa'anga 'a Nu'usila 'oku ma'u 'ihe founga tatau. 'Oku kamata ke fakatupu 'i Tonga 'a e founga 'a Nu'usila mo 'Aositelelia na'e 'uhinga ai 'ena a'u kihe tu'unga 'ihe 'aho ni 'ihe tafa'aki ki hono tu'uaki atu 'a e ako ki he ngaahi fonua 'Esia. Koe visone ia 'a e Sioeli Nau Mission pea 'e ngaue malohi ke fai ha femahino'aki moe kau taki hotau fonua moe kau taki 'o e ngaahi kulupu kehekehe 'i Tonga koe 'uhi ke fai hano poupoui'i 'a e langalanga fo'ou ko ia 'ihe tafa'aki 'o e ako. Kapau tetau tu'u 'o fakafehufehu'i pea 'e hoko koe koto e'a kotoa, ka 'ikai ketau feinga ke tulituli ki 'Aositelelia mo Nu'usila pea 'e 'iai 'a e 'aho tetau hange ko Fisi 'ihe lolotonga ni.
Koe founga ko 'eni kuo a'u ki ai 'a Tonga 'i hono fakalele 'a e ngaahi polokalama English, fakataha mo hono fakahoko 'a e IELTS test 'i Tonga, pea fakataha moe hoko 'a e Sioeli Nau Mission koe Educational Agent 'a e NSW Department of Education & Training (TAFE colleges, high schools & primary schools), 'e malava ke tu'uaki 'a e ako ki 'Esia kenau hu mai ki Tonga 'o ako ai pea nau toki faka'osi mai ki Nu'usila mo 'Aositelelia.
Neongo 'oku faingata'a kihe sio 'a e Tonga tokolahi 'ihe 'aho ni ka 'oku malava ke hoko 'a e Education koe 'export' 'a Tonga 'ihe kaha'u. 'E lelei kihe Tourism, lelei kihe Immigration 'a Tonga, lelei kihe Hopitality Services pea ko 'ene lelei taha kihe Tonga 'o Tonga.
Koe founga 'e ngaue 'aki 'e he Sioeli Nau Mission 'ihe 'ene ngaue fakataha moe MFF pea kuo kamata 'eni ke talatalanoa 'a e SNM moe ngaahi kautaha kehe 'i Tonga ke fai ha ngaue fakataha, 'o fakama'unga ke langa'i 'a e tafa'aki ko 'eni 'i Tonga felave'i moe ako, tautefito kihe Vocational Education. Koe fu'u maka na'e te'eki ke fulihi ka 'oku 'ikai ke 'iai ha me'a 'e faingata'a, ko hono 'omai 'ehe 'Otua 'a e 'ilo (knowledge & wisdom) koe 'uhi 'oku Ne 'Afio'i tetau lava 'o 'explore' 'aki 'etau ngaue lelei 'aki 'a e ngaahi 'ilo moe ngaahi malohi kuo ne 'osi fakateunga 'aki 'etau mo'ui.
teu toki hoko atu
malo
daphne
From: Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au>
To: tasil...@googlegroups.com
Sent: Monday, 4 May, 2009 3:03:41 PM
Subject: [tasilisili] Teuteui'i 'a e Fanau 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
|
|
Enjoy a better web experience. Upgrade to the new Internet Explorer 8 optimised for Yahoo!7. Get it now...
tino tahitu'a
May 4, 2009, 4:55:43 AM5/4/09
to tasil...@googlegroups.com
Ko 'eku ngaahi fehu'i pe 'eni 'e Daphne he 'oku fu'u interest 'aupito 'a e fakakaukau ni....
1. Ko e ha e lelei ki he Tonga ke 'ave ki ai 'a e ako ka e 'ikai ke 'ave pe 'a e fanau ki Aositelelia he ko hono tavi foki 'a e fie nofo muli.
2. E toe lelei ange 'a e ako mo e performance 'a e tokotaha akoo kapau 'e tu'u pe 'a NSW 'i Tonga 'o nau ako ai pe.
3. Oku ke pehee nai ko e tekinolosia fakaeonopooni 'o e ngaue'aki 'a e Internet mo e Mobile 'e tokoni ki he fakakaukaua fakaeonopooni ko 'eni
Ko e fo'i fehu'i pe 'ena 'e tolu ke ke lave ki ai ka u toki hoko atu...
Meimei ngalo e fika 4.
4. Oku ke pehee 'e ma'ama'a 'a e totongi ako ai 'i Tonga 'o hange ko e ngaue'aki 'e he kakai 'a e SNM 'e malava 'e he SNM pe Sioeli Nau Mission 'o subsidies 'a e akoo 'i Tonga 'aki ha 'omai ha kau faiako lelei pea totongi ma'ama'a 'a e fanau akoo kapau ko ha Charity INC 'a e kautaha SNM...
Manatu'i te u hoko atu...
ko e fakalavelave pe ia
|
Daphne Taukolonga
May 4, 2009, 10:07:46 PM5/4/09
to tasil...@googlegroups.com
Tongan Crusader, koe tali 'ena ho'o ngaahi fehu'i, teu 'oatu tahataha.
Fehu'i meihe TC:
1. Ko e ha e lelei ki he Tonga ke 'ave ki ai 'a e ako ka e 'ikai ke 'ave pe 'a e fanau ki Aositelelia he ko hono tavi foki 'a e fie nofo muli?
SNM Ans:
Koe visone ‘a e Sioeli Nau Mission, ‘oku totonu ke hoko ‘a e ako koe export ‘a Tonga ‘o hange ko ‘Aositelelia mo Nu’usila pea kuopau ke ‘alu fakataha moe ngaahi ‘services’ kehe. Kuopau ke ngaue ‘a e SNM ke fakahoko moe ngaahi services kehe ko ia ‘i Tonga kene fakafe’ao ki hano ‘export’ ‘o e ako ki tu’apule’anga. Koe ako ko ‘eni ‘oku ‘uhinga ki ai ‘a e fakatalanoa koe ‘vocational education’.
Koe masiva ‘a Tonga koe ‘ikai ke ‘iai ha’ane ‘export’. Koe koloa (goods &services) lahi ‘oku ngaue ‘aki ‘ehe Tonga ‘o Tonga koe hu atu (import) mei muli, pea koe ‘uhinga ia ‘oku masiva ai ‘a Tonga. ‘Oku toki kimui mai ‘a e liliu fakapolitikale, koe basic, ‘oku fiema’u ke ‘iai ha’atau ‘export’. Koe ‘ikai ke ‘iai ha’atau export ‘oku ne hanga ‘e ia ‘o fakatupu mai ‘a e ngaahi palopalema lahi ‘o kau ai mo ‘etau longoa’a fakapolitikale ‘i Tonga.
Koe ‘corruption’ mo hano ‘mismanage’ (ngaue hala ‘aki) ‘a e ngaahi resources ‘o Tonga ‘oku malava ke hoko ia ‘ihe masiva fakaeenofo ‘a e mo’ui ‘a e tangata, pea mo’oni ‘a ‘etau lea Tonga, koe me’a fakavale ‘ihe anga koe masiva. Neongo ha fale funga vaka tolu pe fa ha taha ‘i Tonga ka ‘oku malava pe ia kene anga’i vale (hufanga atu) koe ‘uhi ko ‘ene masiva ‘iha ngaahi tafa’aki lahi ‘ihe fakaeenofo. Koe anga’ivale, ‘e kau ia ‘ihe ngaahi ‘ulungaanga ‘e malava ke mole atu ‘iha lahi ange ‘a e ma’u’anga mo’ui ‘a Tonga ‘o fakatefito pe ‘ihe ngaue ‘a e Tonga, kae ‘ikai ke fakatefito ‘ihe ngaue ‘a e palangi moe muli, ‘a’eni ‘oku lolotonga tofanga ai ‘a Tonga ‘ihe lolotonga ni.
He’ikai ke lava ke ‘export’ ‘e Tonga ‘a e ako ki tu’apule’anga (‘Esia) ‘okapau tetau kei fakafalala pe ‘i Nu’usila mo ‘Aositelelia mo ‘Amelika. Koe visone kotoa pe ‘oku taumu’a lelei, ka ‘oku ‘ikai koe visone kotoa pe ‘oku fakataumu’a kihe kakai fakalukufua ‘o e fonua. Koe visone ‘a e Sioeli Nau Mission ma’ae Tonga kotoa neongo ‘oku te’eki ke ‘asi mahino mai ‘ihe lolotonga ni. ‘Oku ‘ikai ke faingofua pea ‘oku ‘ikai ke faingata’a hano fononga’i ha fo’i visone. ‘Oku ‘omai ‘ehe ‘Otua kiate kitautolu ‘a e ngaahi visone pea koe ‘Otua pe tene toe ‘omai ‘a e ngaahi founga ke fononga’i ke a’usia ai ‘a e taumu’a ‘o e visone ko ia.
Koe ‘uhinga ‘o e fie nofo muli ‘a e Tonga tokolahi, ‘o kau ai au ko ‘eku fo’i ‘ihe fusimo’omo, ko hai ia ha taha ‘e lata ‘ihe fusimo’omo? Koe ‘approach’ pe founga ‘a e Sioeli Nau Mission ‘oku ne hu ‘aki ki Tonga ke fakamo’oni’i kihe Tonga ‘o Tonga mo mamani ‘iha ta’u ‘e 20 kihe 30 mei heni, ‘oku malava ke hanga ‘ehe ‘palani lelei’ ‘o fakatupu ‘ae ngaahi faingamalie ‘oku ‘uakai ki ai mo ongoongosia ai ‘a e Tonga ‘i hono kumi ki he ngaahi fonua muli.
Malo
Daphne
From: tino tahitu'a <tino...@yahoo.com>
To: tasil...@googlegroups.com
Sent: Monday, 4 May, 2009 6:55:43 PM
Subject: [tasilisili] Re: Teuteui'i 'a e Fanau 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
Enjoy a safer web experience. Upgrade to the new Internet Explorer 8 optimised for Yahoo!7. Get it now..
Daphne Taukolonga
May 4, 2009, 10:11:37 PM5/4/09
to tasil...@googlegroups.com
hokoatu ho'o fehu'i TC.
Fehu'i TC:
2. E toe lelei ange 'a e ako mo e performance 'a e tokotaha akoo kapau 'e tu'u pe 'a NSW 'i Tonga 'o nau ako ai pe.
SNM Ans:
‘Oku fakataumu’a foki ‘a e SNM kene hoko koe International Charity Organisation pea kuo ‘osi kamata kene ngaue kihe ‘ene ‘network’ ‘ihe ngaahi fonua ‘o mamani, neongo ‘e fuoloa ‘aupito ‘a e ngaue kihe tafa’aki ni.
Kuo tali ‘ehe potungaue ako ‘ a NSW ke ngaue’aki ‘ehe Sioeli Nau Mission ‘a e silapa ako (curriculum) ‘a NSW ‘iha feitu’u pe ‘e hu ki ai ‘ene ngaahi polokalama ako, ‘o kau ai mo Tonga. ‘E kau mai foki heni mo hono fakalele ‘a e sivi school certificate moe sivi higher school certificate ‘i Tonga ‘ihe kaha’u.
‘Oku mahu’inga foki ketau fakatokanga’’i, koe ako ko ‘ene kaveinga ke liliu ‘a e ‘ulungaanga (attitude) ‘o e tokotaha ako kihe taumu’a ‘ a e tokotaha fa’u silipa pe curriculum. Koe silipa ako ‘a NSW ko ‘ene ngaahi taumu’a ke ‘osi ange hono ako’i ha silipa ‘oha lesoni pe koosi pea ha mai ‘a e kehekehe (make the difference). Koe ‘uhinga ia ‘oku tau kumi mo’ui mai ai ki ‘Aositelelia koe lelei ‘a ‘ene tu’unga faka’ikonomika. Koe ‘uhinga ‘ene lelei koe lelei hono ako’i ‘o e kakai ‘o e fonua ‘oku nau fakatupu koloa (goods & services), pea ‘alu fakataha ia moe lahi ‘ene ngaahi ‘resources’ pea lahi mo ‘ene ‘export’ pea mo hono ngaue fakapotopoto ‘aki ‘a e ngaahi ‘goods & services’ ‘o e fonua.
Ko ‘eku tui, kapau leva ‘oku ‘osi ange ‘a e ako ‘a e Tonga pea ‘ikai ke ‘asi mai ha faikehekehe meihe taimi na’e te’eki ke ako ai, ‘oku ‘iai ‘a e me’a ‘oku fehalaaki ‘ihe silipa fakaako mo hono founga fakahoko (deliver) kihe tokotaha ako.
Tongan Crusader, koe faingamalie lahi ‘eni ia kuo tuku mai ma’ae Sioeli Nau Mission, ke ngofua ke ngaue’aki ‘a e silipa ‘a NSW ta’etotongi. ‘Ihe taimi tatau, koe founga ‘eni ‘e malava ke ‘recognise’ ai si’etau fanau ‘i Tonga koe ‘uhi koe silipa ‘a NSW ka lava’i leva ‘i Tonga pea koe fakamo’oni ia ki ‘Aositelelia ni ‘oku ‘capable’ ‘a e Tonga ke fakakaukau tatau moe ‘Aositelelia.
‘Ihe ‘etau lava ‘o ‘oange ‘a NSW ki Tonga ‘o hange ko ho’o fakalea, pea ta ‘oku malava ketau hanga ‘o langa’i ‘a Tonga ke hange ko ‘Aositelelia ‘o tu’umalie ‘ihe kaha’u.
The new Internet Explorer 8 optimised for Yahoo!7: Faster, Safer, Easier. Get it now..
Daphne Taukolonga
May 4, 2009, 10:16:46 PM5/4/09
to tasil...@googlegroups.com
TC koe hoko atu kihe fehu'i fika 3.
Fehu'i TC:
3. Oku ke pehee nai ko e tekinolosia fakaeonopooni 'o e ngaue'aki 'a e Internet mo e Mobile 'e tokoni ki he fakakaukaua fakaeonopooni ko 'eni
‘Oku kau ‘a e fakalakalaka fakamuimui ‘o e ako ‘i ‘Aositelelia ni ko hono ngaue ‘aki ‘a e E-Learning (internet/mobile). ‘Oku tangutu pe ‘a e faiako ‘i hono ofisi ‘o talanoa mai kihe kau ako kanau tangutu atu ‘iha fa’ahinga feitu’u pe ‘i mamani. ‘Oku lahi hono ngaahi lelei mo hono ngaahi faingata’a, ka he’ikai ke ta’ofi ‘eha taha ia ‘a e lele ‘a e tekinolosia. Kuopau ketau tulituli kitautolu Tonga ki ai, he ‘oku fu’u ifo kihe apetite (u’a) ‘o e Tonga ‘a e ‘goods & services’ ‘oku fakatupu mai ‘ehe tekinolosia ‘a e Uesite.
Ko ‘etau langa falelotu koe tekinolosia ia ‘e taha, pea he’ikai ketau tangutu ‘o fakatoupikoi ‘ihe ako’i ‘o e fa’a’hinga tekinolosia ‘oku ne fakatupu mai ‘a e ngaahi koloa ke langa ‘aki ‘a e ngaahi falelotu. ‘Oku totonu ketau tulituli kihe tekinolosia ko ia, ka ‘ikai, pea ‘e mo’oni leva ‘a e lea ko ia ke leipolo’i ‘aki ‘a e tokotaha ‘oku ne tu’uaki ‘oku fakatu’utamaki ‘a e ifi tapaka kane ifi tapaka pe (hypocracy).
Ko ia ai, ‘oku toe fihifihi ange ‘a e hala kae tautefito kihe tekinolosia fakangaue. ‘Oku mahu’inga ketau ‘ilo kihe founga ‘oku fakatupu ‘aki ‘a e ngaahi tekinolosia ko ia pea ko hono founga ko hono ako’i ‘i faleako ke lava ‘o ngaue’aki ‘a e ‘ilo ko ia ‘i tu’afaleako. ‘Oku mahu’inga ketau ‘ilo ‘a e ngaahi founga totonu hono ngaue ‘aki ‘a e tekinolosia. ‘Oku mahu’inga ketau ‘ilo pe koe fe ‘a e fa’ahinga tekinolosia tene hanga ‘o faka’auha pe fakafe’atungia’i ‘a e ‘etau tokateline fakakalisitiane mo ‘etau mo’ui fakafamili moe totonu ‘a e tangata fakafo’ituitui.
‘Oku kau ‘a e si’isi’i ‘o e ‘ilo ki he lelei hono ngaue ‘aki mo faka’aonga’i ‘a e tekinolosia hange ko e internet ‘i hono lolomi ‘o Tonga ke fulutamakia (suffrogate).
Malo
Daphne
|
|
Subject: [tasilisili] Re: Teuteui'i 'a e Fanau 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
|
Ko 'eku ngaahi fehu'i pe 'eni 'e Daphne he 'oku fu'u interest 'aupito 'a e fakakaukau ni....
1. Ko e ha e lelei ki he Tonga ke 'ave ki ai 'a e ako ka e 'ikai ke 'ave pe 'a e fanau ki Aositelelia he ko hono tavi foki 'a e fie nofo muli.
2. E toe lelei ange 'a e ako mo e performance 'a e tokotaha akoo kapau 'e tu'u pe 'a NSW 'i Tonga 'o nau ako ai pe.
3. Oku ke pehee nai ko e tekinolosia fakaeonopooni 'o e ngaue'aki 'a e Internet mo e Mobile 'e tokoni ki he fakakaukaua fakaeonopooni ko 'eni
Ko e fo'i fehu'i pe 'ena 'e tolu ke ke lave ki ai ka u toki hoko atu...
Meimei ngalo e fika 4.
|
4.. Oku ke pehee 'e ma'ama'a 'a e totongi ako ai 'i Tonga 'o hange ko e ngaue'aki 'e he kakai 'a e SNM 'e malava 'e he SNM pe Sioeli Nau Mission 'o subsidies 'a e akoo 'i Tonga 'aki ha 'omai ha kau faiako lelei pea totongi ma'ama'a 'a e fanau akoo kapau ko ha Charity INC 'a e kautaha SNM... |
|
Manatu'i te u hoko atu...
ko e fakalavelave pe ia
TC
|
Daphne Taukolonga
May 4, 2009, 10:20:04 PM5/4/09
to tasil...@googlegroups.com
Koe fehu'i fika 4 'ena Crusader.
Fehu'i Crusader:
4. Oku ke pehee 'e ma'ama'a 'a e totongi ako ai 'i Tonga 'o hange ko e ngaue'aki 'e he kakai 'a e SNM 'e malava 'e he SNM pe Sioeli Nau Mission 'o subsidies 'a e akoo 'i Tonga 'aki ha 'omai ha kau faiako lelei pea totongi ma'ama'a 'a e fanau akoo kapau ko ha Charity INC 'a e kautaha SNM...
Ans SNM:
Koe ngaahi principles ‘o e ‘human rights’ ‘oku malava ke fakahoko ‘okapau ‘oku ‘oange ‘a e faingamalie kihe tokotaha kotoa ke ako (formal basic education). Koe Sioeli Nau Mission koe fakalahi pe tehina ‘o e pule’anga ‘oku ne pule’i ‘a Tonga, ‘aia ‘e tatau ai pe ia pe ko hai ‘e pule ‘ihe pule’anga. Koe taha ‘oe ngaahi kaveinga ‘a e Sioeli Nau Mission ke tokoni ki hono langa hake ‘a e fonua, pea ‘e kamata pe ia meihe ‘ene tokoni’i ‘a e mo’ui fakafo’ituitui. Koe ako, koe founga mahino taha ia ‘o hono liliu ‘o e fakakaukau ke fai ha ngaue fakataha ke a’usia ‘a e taumu’a ‘oku fai ki ai ‘a e visone ‘a e SNM.
Kuo faka’ataa ‘ehe pule’anga NSW ‘o ‘Aositelelia ke ngaue ‘aki ta’etotongi ‘ehe SNM ‘a e Curriculum (silipa) ‘a e potungaue ako ‘a NSW pea ‘oku totonu ke ta’etotongi ‘a e ako ‘e fakahoko ‘ehe SNM ‘i Tonga.
‘Oku pule’i mo fakakaukaua ‘ehe poate ‘o e talasiti ‘a e SNM ‘a e ngaahi ngaue ‘a e SNM pea ‘oku nau fai honau tukuingata mo honau lelei taha ke fakahoko ‘a e ngaahi ngaue kotoa pe ‘oku visone’i koe ‘uhi kene hanga ‘o hakeaki’i ‘a e Tonga ‘o Tonga. Pea koe founga mahino taha ko hono fakafaingofua’i ‘a e Tonga kene ako ‘i faleako ke mahino’i ‘a e ngaahi founga fakatekinolosia ‘oku ngaue’aki ‘ehe ngaahi fonua hange ko ‘Aositelelia mo Nu’usila, ‘aia ‘e kau ai mo hono tokoni’i kinautolu ‘ihe tafa’aki kihe totongi ako.
'ofa atu kihe Tonga kotoa 'oku lau 'a e ngaahi talanga 'o e tepile ni.
Daphne
Subject: [tasilisili] Re: Teuteui'i 'a e Fanau 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
|
Ko 'eku ngaahi fehu'i pe 'eni 'e Daphne he 'oku fu'u interest 'aupito 'a e fakakaukau ni....
|
2. E toe lelei ange 'a e ako mo e performance 'a e tokotaha akoo kapau 'e tu'u pe 'a NSW 'i Tonga 'o nau ako ai pe.
|
Subject: [tasilisili] Re: Teuteui'i 'a e Fanau 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
|
Ko 'eku ngaahi fehu'i pe 'eni 'e Daphne he 'oku fu'u interest 'aupito 'a e fakakaukau ni....
1. Ko e ha e lelei ki he Tonga ke 'ave ki ai 'a e ako ka e 'ikai ke 'ave pe 'a e fanau ki Aositelelia he ko hono tavi foki 'a e fie nofo muli.
2. E toe lelei ange 'a e ako mo e performance 'a e tokotaha akoo kapau 'e tu'u pe 'a NSW 'i Tonga 'o nau ako ai pe.
3. Oku ke pehee nai ko e tekinolosia fakaeonopooni 'o e ngaue'aki 'a e Internet mo e Mobile 'e tokoni ki he fakakaukaua fakaeonopooni ko 'eni
Ko e fo'i fehu'i pe 'ena 'e tolu ke ke lave ki ai ka u toki hoko atu...
Meimei ngalo e fika 4.
4. Oku ke pehee 'e ma'ama'a 'a e totongi ako ai 'i Tonga 'o hange ko e ngaue'aki 'e he kakai 'a e SNM 'e malava 'e he SNM pe Sioeli Nau Mission 'o subsidies 'a e akoo 'i Tonga 'aki ha 'omai ha kau faiako lelei pea totongi ma'ama'a 'a e fanau akoo kapau ko ha Charity INC 'a e kautaha SNM...
Manatu'i te u hoko atu...
ko e fakalavelave pe ia
|
TC
--- Kihe Tonga kotoa 'oku ne lau 'a e fakamatala ni.
|
|
tino tahitu'a
May 5, 2009, 3:37:45 PM5/5/09
to tasil...@googlegroups.com
Malie lahi a e tali ko 'eni ta'ahine Daphne pea 'oku ou tui tatau pea mo koe...Oku kau hotau fonua he fonua poto mo'oni hono kakai pea 'oku malohi 'a honau 'atamaii...I Fiji ni 'oku suicide he Fiji he'ene 65% ka oku fakaulu 'a e Tonga he'ene lava 50% why? He na'e 'ikai ke expect 'a e Tonga ia 'e 50 he na'e inu kava pe ia meihe Monite ki he Falaite...pea ko e 'uhinga ia 'a 'ene fakauluu....
Ko e me'a na'e suicide ai 'a e India he na'e talu 'a 'ene ako 'aho mei he Monite he Falaite pea 'ikai ke ne expect 'e ia 'a e maaka ko iaa...
Ko 'eku pehee ia 'oku 'atamai malohi 'a e Tonga he 'oku inu inu kava pe ia ka oku kei lava pe ia. Oku ke 'ilo ta'ahine Daphne e taimi 'oku 'ikai ke inu kava ai 'a e Tonga ka e ako 'ata'ata pe mo 'ikai ke inu pia..Oku ne toho 'e ia 'a e kau India he univesiti ko 'eni..
Kapau te tau fakatokanga'i 'e kitautolu 'a e kakai ko iaa..Hange ko Dr Hu'akavameiliku, ko Ana Taufe'ulungaki, ko Tevita Havea tapu mo ia mo e kau ngaue tokolahi 'i Fiji...Ko e Talekita he Computer Kisione Finau na'a ne talanoa 'oku toki fakatokanga'i hake 'e ia kuo motu'a talu pe 'a'ane
punou 'a'ana he akoo.. Mou sio 'oku nau toho kinautolu mo e kakai he Pasifiki.....Pea 'oku 'i ai e kakai ia Daphne 'oku totonu ke export mei Tonga ke 'ave ki muli 'o hange ko Fiji ko e ngaahi Regional Company oku mei kapui kotoa he kau Tonga...
Pea 'oku nau fetuku pa'anga ki honau ngaahi famili 'i Tonga..Hange kiate au 'oku 'ikai ke 'i ai ha'atau Natural Resource mei he Kelekele, mei he Langi, mei he Tahii..ka mei he Otua pe...ko hono kakai ke ako'i ke export atu ki muli...ko ho'o 'uhinga ko ia ko aa Daphne? Pea ko e fehu'i makehe ko e ha profit te ke ma'u mei he ngaue 'oku ke si'i ke fakahoko? Oku ke taumu'a fili falealea nai pe 'oku fakahoko pe 'a e ngaue 'oku ke fakakaukau 'oku finangalo ki ai 'a e 'Otua ke fakahoko? Ko e ngaahi fehu'i makehe pe ia.
malo TC
ps..
Te u hoko atu ki ho'o ngaahi tali mai he'eku ngaahi fehu' koeee.
--- On Mon, 5/4/09, Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au> wrote:
> From: Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au>
> Faster, Safer, Easier.
>
tino tahitu'a
May 5, 2009, 3:44:37 PM5/5/09
to tasil...@googlegroups.com
Oku fu'u mahu'inga 'aupito 'a e tali ko 'eni ki he kakai 'o Tonga pea ko e treasure fakapulipuli 'eni ki Tonga...he ko e akoo ko 'etau mata'i koloa pe ia tukukehe ange pe 'a e Lotuu...te u toki comment ai he oku fu'u mahu'inga...
tc
--- On Mon, 5/4/09, Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au> wrote:
> From: Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au>
> Subject: [tasilisili] Re: Teuteui'i 'a e Fanau 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
> To: tasil...@googlegroups.com
> Internet Explorer 8 optimised for Yahoo!7. Get it now.
>
tino tahitu'a
May 5, 2009, 3:45:42 PM5/5/09
to tasil...@googlegroups.com
Te u toe foki mai pe 'o comment heni oku fu'u fakalata 'ene hoa mo e kuonga... |
From: Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au> |
tino tahitu'a
May 5, 2009, 3:47:58 PM5/5/09
to tasil...@googlegroups.com
Me'apango ko 'eku feinga ke u vave ki he ki'i fatongia ka kuo kakato hoo' ngaahi tali hono 'omai pea mo matu'aki mahu'inga malie ka kuopau pe ke u comment he ko 'eku fehu'i...pea 'oku mahino 'a e maau 'a e fokotu'utu'u kuo ke fai ki he Misiona ko 'eni..'e 'i ai pe mo 'eku ngaahi fehu'i he'eku comment kotoa pe...
Ki he kau tasilisili mou sio aa ki he ngaahi fu'u faingamalie ko 'eni.... |
|
|
From: Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au> |
Daphne Taukolonga
May 5, 2009, 10:16:29 PM5/5/09
to tasil...@googlegroups.com
Malo 'a e fakatalanoa mai 'ihe tepile ni Tongan Crusader.
Koe folau na'aku fakahoko ma'ae Sioeil Nau Mission 'ihe uike kuo 'osi, na'aku talanoa ai moe tokotaha 'oku ngaue 'ihe potungaue ako 'a Tonga pea koe tokotaha ni 'oku lolotonga kau kihe poate pe komiti 'oku ne fakakaukaua 'a e ngaahi curriculum 'oe ngaahi polokalama ako 'a e taha 'o e ngaahi ako 'a e siasi Uesiliana. Na'ane ne talamai kiate au 'oku lolotonga totongi 'a e 'curriculum' 'oe taha 'o e ngaahi Polytech 'i Nu'usila koe NZ $50,000 'ihe ta'u he'enau ngaue 'aki 'i Tonga. Pea na'ane fiefia 'aupito he'eku fakaha ange kuo ma'u 'e Tonga 'a e fo'i faingamalie 'o fakafou mai 'ihe SNM ke ngaue 'aki ta'etotongi 'a e curriculum 'a e pule'anga NSW 'o 'Aositelelia.
Na'e toe talamai foki 'ehe tokotaha ni, koe kau faiako lelei 'aupito 'oku fakatefito ai 'a e fakalele 'enau ngaahi polokalama ako faka-vocational education 'i Tonga, 'aia 'oku 'iai honau ngaahi mata'itohi 'ihe ngaahi mala'e kehekehe pea ni'ihi 'oku 'iai honau ngaahi MA degrees.
Na'aku talaange foki kihe tokotaha ni, me'apango 'oku 'ikai ke mou ma'u 'e kimoutolu ha 'appropriate qualifications' ke fakalele 'aki ha ngaahi polokalama ako faka-vocational education ke ofiofi mai 'ihe founga 'a e TAFE (technical and further education - vocational education) 'o 'Aositelelia. Na'aku toe talaange foki, na'e fu'u too 'a e fakamamafa 'a Tonga kihe ako'i 'a e ngaahi fu'u Phd, moe ngaahi fu'u MA moe ngaahi fu'u Undergradudate degrees faka-traditional, ka na'e totonu ke 'omai 'a e kakai 'o ako'i 'ihe TAFE meihe ngaahi ta'u 'e 30 kuohili 'o a'u mai kihe lolotonga ni kenau hanga 'o langa'i hake 'a Tonga. Na'aku toe talaange 'oku totonu ke 'ave ha fa'ahinga kenau ako 'ihe TAFE 'i 'Aositelelia 'ihe ta'u 'e nima ka hoko koe 'uhi ko kinautolu tenau foki atu moe ngaahi taukei pe 'ilo ngaue (vocational) 'o langa'i hake 'aki 'a Tonga.
Ko ia ai Tongan Crusader, 'oku totonu ke too 'etau fakamamafa kihe technical and further education (TAFE-vocational education), koe ako 'anga ia 'oku ako'i ai 'e 'Aositelelia 'a e kakai 'oku nau fakatupu koloa mai ma'ae fonua pea 'alu ai 'a e 'ikonomika ki 'olunga. Koe ngaahi mata'itohi, tatau pe 'ihe Phd, MA, BA/BEd/BCom/BSc ko 'ene 'ova hake pe 'ihe ta'u 'e 5 meihe 'aho na'e complete ai kuo 'obsolete' leva ia 'i 'Aositelelia ni, pea 'oku poupoui'i leva ke toe foki ki faleako 'a e fa'ahinga ko ia 'o 'update' ka 'ikai koe 'expired'.
'Oku 'ikai ke too 'a e fakamamafa 'a 'Aositelelia mo Nu'usila kihe ngaahi fu'u mata'itohi, 'oku too 'enau fakamamafa pe koe ha 'a e ngaue ne lava (work experiences)? Ko Tonga 'oku fakamamafa ia kihe tafa'aki 'oku 'ikai fakamamafa ki ai 'a 'Aositelelia ni mo Nu'usila. Ko 'ete 'alu 'o kumi ngaue, neongo 'ete talaatu 'ete fuhifuhi 'ihe mata'itohi, 'oku fiema'u ange 'ehe ngaahi 'employers' kenau sio kihe ngaue na'ate lava 'o fakahoko 'ihe kuohili. Koe ma'u ngata'a atu 'a e ngaue 'a e fa'ahinga 'oku fele 'ihe mata'itohi kae 'ikai ha 'work experiences'.
malo
daphne
Sent: Wednesday, 6 May, 2009 5:37:45 AM
Enjoy a safer web experience. Upgrade to the new Internet Explorer 8 optimised for Yahoo!7. Get it now..
Daphne Taukolonga
May 6, 2009, 1:49:59 AM5/6/09
to tasil...@googlegroups.com
Comment 'a TC:
Hange kiate au 'oku 'ikai ke 'i ai ha'atau Natural Resource mei he Kelekele, mei he Langi, mei he Tahii..
TC, ko Tonga 'oku fonu 'ihe Natural Resources, neongo 'ene lahi 'i Tonga 'a e Natural Resources, kuopau ke vakavakaua moe vocational skills (appropraite vocational skills). Koe ngaahi vocational skills 'oku malava ke ako ke poto ai 'a e Tonga meihe ngaahi TAFE Colleges 'a 'Aositelelia.
Koe appropriate skills ('ilo ngaue) 'oku malava kenau hanga 'o fakamo'oni'i mai 'a e lahi 'a e natural resources 'a Tonga. Koe 'Otua 'oku mo'ui, 'oku 'ikai koha 'Otua masiva. Ko 'etau tui 'oku 'i Tonga 'a e 'Otua pea 'e faingofua leva ketau sio 'o 'ilo 'a e fonu 'a e natural resources pe koloa 'i Tonga. Koe fehu'i, koe ha 'oku 'ikai ketau sio ai 'o 'ilo 'a e laku noo'ia 'a e koloa 'i Tonga?
Na'e talamai 'ehe tokotaha kiate au 'anenai, na'e 'osi hanga 'e Taufa 'Ahau Tupou VI 'o fakahoko 'a e ngaahi polokalama ngaue 'i Tonga ke fakatupu ai ha ngaahi koloa 'o 'ikai ngata pe i hano ngaue'aki 'ehe kakai 'o Tonga ka na'e mei lava ke huatu (export) ki tu'apule'anga. Na'e mei lava ke toe develop ai moe ngaahi koloa kehekehe 'okapau na'e kei hoko atu 'a e ngaahi ngaue ko ia na'e kamata 'ehe 'Ene 'Afio Taufa 'Ahau Tupou IV. Ko hono pango na'e 'ikai lava 'a e poate 'a Tonga ke hokohoko atu 'a e polokalam ni. Na'e 'ikai lava 'a Tupou VI ke tu'u tokotaha, kuopau ke ngaue fakataha 'a Tonga mei hono kau taki 'o a'u kia kitautolu kakai 'o e fonua 'i hono poupoui'i 'a e ngaahi polokalama mahu'inga pehe ni ma'ae fonua. Ko 'eku tui koe visone 'a 'Ene 'Afio Tau'ahau Tupou IV 'ihe kuohli oku totonu ke toe fakakake ki 'olunga. 'ISA! pea taa koe 'elemeniti mahu'inga taha 'eni 'o e vocational education na'e 'osi 'oange pe ia ki Tonga 'ehe La'a kuo Fakaunga fonua!
malo
daphne
Sent: Wednesday, 6 May, 2009 5:37:45 AM
Subject: [tasilisili] Re: Teuteui'i 'a e Fanau 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
Malie lahi a e tali ko 'eni ta'ahine Daphne pea 'oku ou tui tatau pea mo koe...Oku kau hotau fonua he fonua poto mo'oni hono kakai pea 'oku malohi 'a honau 'atamaii...I Fiji ni 'oku suicide he Fiji he'ene 65% ka oku fakaulu 'a e Tonga he'ene lava 50% why? He na'e 'ikai ke expect 'a e Tonga ia 'e 50 he na'e inu kava pe ia meihe Monite ki he Falaite...pea ko e 'uhinga ia 'a 'ene fakauluu....
Ko e me'a na'e suicide ai 'a e India he na'e talu 'a 'ene ako 'aho mei he Monite he Falaite pea 'ikai ke ne expect 'e ia 'a e maaka ko iaa...
Ko 'eku pehee ia 'oku 'atamai malohi 'a e Tonga he 'oku inu inu kava pe ia ka oku kei lava pe ia. Oku ke 'ilo ta'ahine Daphne e taimi 'oku 'ikai ke inu kava ai 'a e Tonga ka e ako 'ata'ata pe mo 'ikai ke inu pia..Oku ne toho 'e ia 'a e kau India he univesiti ko 'eni..
Kapau te tau fakatokanga'i 'e kitautolu 'a e kakai ko iaa..Hange ko Dr Hu'akavameiliku, ko Ana Taufe'ulungaki, ko Tevita Havea tapu mo ia mo e kau ngaue tokolahi 'i Fiji...Ko e Talekita he Computer Kisione Finau na'a ne talanoa 'oku toki fakatokanga'i hake 'e ia kuo motu'a talu pe 'a'ane
punou 'a'ana he akoo.. Mou sio 'oku nau toho kinautolu mo e kakai he Pasifiki.....Pea 'oku 'i ai e kakai ia Daphne 'oku totonu ke export mei Tonga ke 'ave ki muli 'o hange ko Fiji ko e ngaahi Regional Company oku mei kapui kotoa he kau Tonga...
Pea 'oku nau fetuku pa'anga ki honau ngaahi famili 'i Tonga..Hange kiate au 'oku 'ikai ke 'i ai ha'atau Natural Resource mei he Kelekele, mei he Langi, mei he Tahii..ka mei he Otua pe...ko hono kakai ke ako'i ke export atu ki muli...ko ho'o 'uhinga ko ia ko aa Daphne? Pea ko e fehu'i makehe ko e ha profit te ke ma'u mei he ngaue 'oku ke si'i ke fakahoko? Oku ke taumu'a fili falealea nai pe 'oku fakahoko pe 'a e ngaue 'oku ke fakakaukau 'oku finangalo ki ai 'a e 'Otua ke fakahoko? Ko e ngaahi fehu'i makehe pe ia.
malo TC
ps..
Te u hoko atu ki ho'o ngaahi tali mai he'eku ngaahi fehu' koeee.
tino tahitu'a
May 6, 2009, 2:19:24 PM5/6/09
to tasil...@googlegroups.com
Oku mahu'inga mo fakalata kotoa pe 'a e ngaahi lavelave he ko e lavelave 'ae a'usia mo e tupu kei si'i i Aositelelia..Oku 'iai pe ha ongo poini mahu'inga 'oku ou fie tanaki pe ki ho'o ngaahi fakamatala ma'ongo'onga 'oku ke feia.
Uluaki ko ia ko ho'o peheee...
1. Koe ngaahi mata'itohi, tatau pe 'ihe Phd, MA, BA/BEd/BCom/BSc ko 'ene 'ova hake pe 'ihe ta'u 'e 5 meihe 'aho na'e complete ai kuo 'obsolete' leva ia 'i 'Aositelelia ni, pea 'oku poupoui'i leva ke toe foki ki faleako 'a e fa'ahinga ko ia 'o 'update' ka 'ikai koe 'expired'.
************************
Oku 'i ai pe konga mo'oni heni he oku tatau ia mo kita IT ka 'ikai ke update ma'u pe 'ete 'ilo 'aki ha'ate lau e article fakamuimui he Internet te te hoko kita ko ha tokotaha IT fakalongolongo he taimi 'oku talanoa ai 'a e kau IT 'oku fa'a update ma'u pe 'enau 'ilo mei he net. Ko e ha hono 'uhinga he 'oku tomui....Oku update faka'aho mo fakaminiti ma'u pe 'a e Tekinolosia he 'i mamani..
Ko hono ua pe, ko ho'o lavelave ko ia o peheee...
'Oku 'ikai ke too 'a e fakamamafa 'a 'Aositelelia mo Nu'usila kihe ngaahi fu'u mata'itohi, 'oku too 'enau fakamamafa pe koe ha 'a e ngaue ne lava (work experiences)? Ko Tonga 'oku fakamamafa ia kihe tafa'aki 'oku 'ikai fakamamafa ki ai 'a 'Aositelelia ni mo Nu'usila. Ko 'ete 'alu 'o kumi ngaue, neongo 'ete talaatu 'ete fuhifuhi 'ihe mata'itohi, 'oku fiema'u ange 'ehe ngaahi 'employers' kenau sio kihe ngaue na'ate lava 'o fakahoko 'ihe kuohili. Koe ma'u ngata'a atu 'a e ngaue 'a e fa'ahinga 'oku fele 'ihe mata'itohi kae 'ikai ha 'work experiences'.
Daphne ko e mo'oni'i me'a ko 'eni kuo ke lave ki ai 'oku 'ikai ke toe 'uli'uli latai ia. Oku ou tui au 'e kau hoku foha 'a'aku ko Tonga Crusader Jr he monu'ia ko 'eni...ko e seniti pe te u feinga'i ke fua'aki 'a 'ene akoo...ko e me'a ki he kumi 'apiako kuo 'osi ma'u ia...Malo Ta'ahine Daphne e fua e ngaahi mafasia pehee 'o e ngauee..
Ko 'eku ki'i fehu'i pe..'e kei mahu'inga nai ke 'uluaki feinga ako e tamasi'i 'i Loki ako he Theory ke ma'u 'a 'ene mata'i tohi MA kimu'a pea ne toki ako'i 'a e practical? E tatau nai ha ngaue ha tama na'e 'osi ako MA pea ne toki hu 'o practical mo ha tama na'a ke fakahu hangatonu pe 'e koe ki he TAFE?
Pe 'oku toe fakamole taimi 'a 'ene 'alu 'a'ana 'o ako MA mo fakamole silini.....
Ko e anga pe 'o 'eku fehu'i ke tau a'u ki he mo'oni'i me'a mo toe mahino ange ki hotau kaunga fononga pilikimi...
Kainga Tasilisili 'oku mou sio ki he tapuaki 'oku tau ma'u he fale ni. Oku ha'u pe tapuaki 'o kumi mai kitautolu. Oku tau siokita ki he'etau fanau, fanga 'ilamutu fanga foha kapau te tau hanganoa mei he ngaahi tapuaki ko 'enii...Ko ia ngaue'aki ho hingoa totonu heni ke 'ilo 'e Daphne ko e tamasi'i pe ta'ahine Tasilisili koe pea ka ke ka hu ki hono 'ofisi 'i Tonga ko e alea'i ha'o foha pe ko he tama 'o ha'o 'ofefine...
Oku ou tui he 'ikai te ke foki loto mamahi...
Just From A TC
> Sent: Wednesday, 6 May, 2009 5:37:45 AM
> Subject: [tasilisili] Re: Teuteui'i 'a e Fanau
> 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
>
>
>
> Malie lahi a e tali ko 'eni ta'ahine Daphne pea
> 'oku ou tui tatau pea mo koe...Oku kau hotau fonua he
> fonua poto mo'oni hono kakai pea 'oku malohi 'a
> honau 'atamaii....I Fiji ni 'oku suicide he Fiji
> Subject: [tasilisili] Re: Teuteui'i 'a e Fanau
> 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
>
>
>
> Malie lahi a e tali ko 'eni ta'ahine Daphne pea
> 'oku ou tui tatau pea mo koe...Oku kau hotau fonua he
> fonua poto mo'oni hono kakai pea 'oku malohi 'a
> he'ene 65% ka oku fakaulu 'a e Tonga he'ene lava
> 50% why? He na'e 'ikai ke expect 'a e Tonga ia
> 'e 50 he na'e inu kava pe ia meihe Monite ki he
> Falaite...pea ko e 'uhinga ia 'a 'ene
> fakauluu.....
> 50% why? He na'e 'ikai ke expect 'a e Tonga ia
> 'e 50 he na'e inu kava pe ia meihe Monite ki he
> Falaite...pea ko e 'uhinga ia 'a 'ene
tino tahitu'a
May 6, 2009, 2:24:51 PM5/6/09
to tasil...@googlegroups.com
Mei ho'o ngaahi fakamatala 'i lalo fekau'aki mo hono tuku mai 'e he SNM 'enau silapa ako ta'etotongi..Daphne oku ou tui oku tuai ke fai mo kamata 'i Tonga he ko e fu'u faingamalie 'eni..
Ko e ha e ngaahi me'a 'oku ne kei ta'ofi koe mei he fokotu'u ha 'apiako 'i Tonga ke link pea mo e silapa pea toki heka mai pe kau supervisor 'osi tunu atu 'enau puaka...supervise e sivi fakatonutonu mei Aostelelia na pea export ai pe kau tama tika ki Aositelelia 'o ngaue pe nofo fonua ai pe...
Hange kiate au 'e ngali 'akapulu Union hoku foha 'a'aku kapau te u muimui'i 'e au 'a e fo'i Misiona ko 'eni...
ka ko 'eku fehu'i 'ena 'i loto ke ke tali mai ki ai please? Ko e ha e me'a 'oku ne ta'ofi koe mei he fokotu'u ha 'apiako. Kuo 'osi laiseni pe SNM ia he Pule'anga Tonga eeee...
tc
--- On Mon, 5/4/09, Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au> wrote:
> From: Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au>
> Subject: [tasilisili] Re: Teuteui'i 'a e Fanau 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
> To: tasil...@googlegroups.com
> Internet Explorer 8 optimised for Yahoo!7. Get it now.
>
tino tahitu'a
May 6, 2009, 2:37:11 PM5/6/09
to tasil...@googlegroups.com
Poupou lahi au ki ho'o lave ko 'eni...
I USP 'i Tonga va'a 'o e Univesiti ' 'oku ako ai 'a e fanau ngaue'aki 'a e sattelite pea 'oku ui pe mo 'iloa ki he fanau 'i Tonga ko e Kalasi Satellite...'a ia 'oku nau sio fakahangatonu mai pe ki he Lecture 'i Fiji...Daphne te tau nga'unu atu kitautolu ki he ngaahi Eletronic Learning ko 'eni...
Ko hono lelei he 'e tangutu ma'u pe 'a 'eku fanau 'i homau 'api 'o fai ai 'a 'ene akoo . Kapau 'o hange ko 'eku ta'ahine ko Sesilia he 'ikai ke toe fiema'u ia ke toe heka mai ki Fiji ni 'o ako ai. Uluaki malu 'i he tafa'aki 'o 'ene tamai. Ua feihaka pe au he pongipongi 'osi tangutu ia he'ene kalasi(Computer and use E-Learning).
Ikai ke fakamole 'ene nofo 'i ha 'api he kapau 'e 'ikai ke ma'u ha'ane sikolasipi ko e pau ia kiate au Tamai keu 'ai 'a 'ene tikite vakapuna, ke u totongi 'a 'ene akoo, 'ai mo e me'akai ke ne kai, pea kumi mo ha accomodation ke ne nofo ai. Ko e ngaahi me'a pau ia tukukehe 'a e 'ikai ke u mamohe he po'uli 'i Tonga he'eku fakakaukaua pe 'oku 'i fe 'a hoku 'ofefine pe 'oku kalasi pe 'oku 'i dragon pe 'oku 'i he faiva ia..
.
Tau sio ai tasilisili kapau 'e 'i 'api ia 'o fai ai pe 'ene akoo he ki'i Computer na'a ku fakatau 'o tau ki ai 'a e Internet..seuke te u lea'i ia kapau 'e homo atu ia ki he kaunga 'api 'o talanoa ai..Pea 'oku ako pe hoku loto falee te u malava ke u tangutu hono tafa'aki 'o talanoa mo fale'i kiate ia. Me'a na'a 'oku sai ange ia 'iate au...lol!
Kaekehe ko e taimi ko ee 'e meimei 'osi ai 'a 'ene tikili 'oku ou tui mahalo pe 'e toe ha fo'i semester pe 'e taha ke ne heka ai 'o faka'osi pe telia pe na'a tau toki a'u ki ha taimi 'e book ai pe mo 'ete Graduation pea ko 'ema toki heka pe ki he Apiako ko ia ke foaki 'a 'ene mata'i tohi...
Mou sio aa kau tasilisili ki he Lavengamalie. Oku ou tui 'oku 'ikai ke out of bound 'a e talanoa ko 'eni 'i he Tasilisili..Tukuange pe ke 'ataa he oku ou tui ka toko 1 ki he toko 7 ha kau tangata mei he tasilisili 'e 'oatu ki ai 'enau fanau pea tau ooo ai pe 'o nofo Aositelelia..'oku ki'i motu'a ange 'a 'ene Temokalati........
hahaha
TC |
From: Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au> |
tino tahitu'a
May 6, 2009, 3:12:43 PM5/6/09
to tasil...@googlegroups.com
daphne wrote:
Kuo faka’ataa ‘ehe pule’anga NSW ‘o ‘Aositelelia ke ngaue ‘aki ta’etotongi ‘ehe SNM ‘a e Curriculum (silipa) ‘a e potungaue ako ‘a NSW pea ‘oku totonu ke ta’etotongi ‘a e ako ‘e fakahoko ‘ehe SNM ‘i Tonga.
|
************************
Malie lahi pea 'oku totonu ke tau fakaulu heni.koe'uhi ko e pehee 'e daphne 'oku totongu ke ta'etotongi mo e ako 'i Tonga...Ko e lavenga monu 'eni ka ta'etotongi 'a e ako 'i Tonga. Fefe 'a e kau faiako ? Manatu'i 'oku 'i ai 'enau famili kuopau ke nau fiema'u 'a e fo'i maa. Malo ta'ahine si'o feinga ka 'oku ou tui ko e feinga lahi 'a koe. Kuo ke liliu 'a e lea k o iaa ko e TAMATE'I PE 'E HE TONGA 'A E TONGA....O ke fokotu'u ha kaveinga ngaue ko e born to serve but not born to be served...Ko e founga ia 'a Sisu pea na'a ne 'omai 'a e tekinolosia..uluaki ke fai 'aki pe 'a 'ene ngaue NOT THE DEVIL...pea oku tau lavengamalie ai....
Kau tasilisili ko e me'a kotoa pe 'oku ke fakahu mo 'asi 'i he Computer 'oku fa'u'aki pe ia 'e me'a pe 'e ua...'uluaki ko e 1 pe mo e 0. He ko ho'o lomi ko eee he Keyboard oku 'i ai 'a e fo'i liliu oma ia 'i mui ai. Kapau ko ho'o lomi'i 'a e Capital A - ko e liliu ko ee 'oku fai i he misini ko e 01000001 pea kapau ko e Capital B - 01000010 o pehee ai pe..kapau te ke sio hifo ki he keyboard 'oku ke ngaue'aki 'oku tohi mata'itohi hange pe ia mo e 'u sybol kehekehe kotoa pe ka ko ho'o press pe ha button ia..te ke lava 'o fakatokanga'i a e fo'i uaea mei he Keyboard ki he misini Computer..ko ia oku ne fai 'a e liliu...mei he Capital A mo e a mata'i tohi si'isi'i, ko e koma mo e me'a kotoa pe ko ho'o lomi'i pe ko e 0 pe pe 1 te ne deliever...ko e 'u character 'eni mo honau ngaahi fika 0 mo e 1....
Ko e ha e 'uhinga oku 0 ai pe pe 1..Ko hono 'uhinga he ko e Computer 'oku fa'u'aki pe 'a e uhilaI...'a ia ko e 'uhila 'oku state 2 pe...Ko 'ene either it is ON pe ko 'ene OFF...
ko e ON ko e 1 ia pea ko e off ko e 0 ia....
Kaekehe 'oku 'ikai ko ha kalasi 'eni ia ka ko 'eku takitaki mai 'a e fakakaukau ki he Finangalo 'o e Langi taumama'o 'a e 'Otua talu mei Tuai 'i he kamata'anga 'o mamani, na'e 'i ai pe ia. na'e 'osi 'i ai pe 'a 0 ia mo 1 pea na'e 'osi 'i ai pe tekinolosia ia na'a ne 'osi 'afio'i pe ia....ka na'e fufu mei he vakai 'o e tangata...Ia Taniela na'a ne fakaha pe ai 'a 'ene kei fufuu'i 'a e ngaahi fu'ufu'unga 'ilo ni..Ka 'i he a'u mai kia Sione he Otu motu Paatimosi..na'a ne ha ai kia Sione 'o pehee. Sione tatala e pulupulu ni he kuo ofi hoku taimi he'e vave e me'a kotoa pe....
Ko e vave ko 'eni ko e ngaue'aki ia 'a e 1 mo e 0. Sio ki ho'o lomi'i 'a e A pea ki he liliu 'oku fai 'e he misini ko e 01000001...a ia oku ne fai 'e ia 'a e off, on, off, off, off, off, off, on...ko e kamosi ia 'a e 'uhila 'i mui...mate, mo'ui, mate, mate, mate, mate, mate, mo'ui...ka ki he oma ko ia 'oku ou faka'ise'isa ai..ko 'ete lomi'i pe 'a e A ko 'ene e'a mai he Screen...
Ko e taha 'o e ngaahi faka'ilonga 'o e ofi 'o e kuonga ko e pau ke KAPUI 'e he'ene folofola 'a e ngaahi tuliki tapafa 'o mamani.(Lave pe ki ai 'ae Tohitapu ka 'oku 'ikai ke u 'ilo pe 'oku tu'u ko aa 'a e veesi 'i fe).Ko 'eku fehu'i 'e lava nai?...Na'a ku 'i India na'a ku sio ai ki he fa'ahinga 'oku nau nofo he ngaahi tafatafa'aki halanga lelue pea u pehee..Mani ta he 'ikai ke toe mofele 'a 'ene folofola 'a'ana kapau ko hono 'atunga eee..I he hotele na'a ku 'i ai na'a ku fanongo ki ha longoa'a pea 'i he'eku hopo ki lalo ko e kau India 'oku fai 'a 'enau fetuku e ngaahi tangai sima ki ha loki 'e taha 'i he Hotele..na'a ku talanoa mo 'eke pe 'oku nau fanongo he hingoa ko e Jesus..talamai 'e kinautolu 'ikai...
Ka u toki ofo he 'aho ni pea toki faka'ise'isa kuo hoko 'a e Internet ke tokoni ki he kalanga na'e fai 'e Aisea he TOAFA...mou teuteu he kuo ofi mai 'a e taimi...Taumaiaa te u kalanga au 'i mala'e Pangi ko ha'aku malanga pea ongo ki he mamani...Ka ko 'etau vahevahe he tasilisili kau tangata 'oua na'a ke pehee 'oku mole noa'ia ho ivi he tapuaki ko ia. Once u write something Good about the Good News, oku ke tokoni koe ki he kalanga 'a Aisea he Toafa...
Pea 'oku tau fakamo'oni pau pe ki ai 'i he Vahe 14 'o e tohi Fakaha ta 'e 'i ai 'a e 'angelo 'e puna takai holo 'i mamani 'o malanga faka'osi 'a e Kosipeli ke fanongo ki ai 'a e tuliki tapafa 'o mamani...pea he 'ikai ke hao ha fa'ahinga language pe race...Ko ia ai Kalisitiane tau pe 'oua 'e fiu ngofua..HE OKU KEI SATAI PE 'A SATAI TE'EKI LIUA IA....
Ko e faka'osi pe ke link mo e kamata ko e tokoni lahi 'eni ia 'a Daphne ki he maama ko ia pea 'oku taki 'a e maama ki Tonga ke 'a e mata kotoa pea nau ngaue'aki 'ae Tekionolosia taumaiaa te te hao kita he hola mei he fanongo ki he'ene folofola...o te pehee ko e IGNORANCE IS A SAFETY STRATEGY...TUKU IA MO E FAKAPIKO FEINGA KITA KI FALELOTU pea kau si'i tokoni sii fefine ki hono 'ai 'a Tonga ke tuku e aaa he feinga hao he tali koe....WEH! NA'E 'IKAI KE U 'ILO 'E AU....oku 'ikai ko ha hao'anga ia..
fu'u loloa ka oku fakamafana.........
ofa atu ki he tokotaha kotoa pe
Just From A TC |
|
|
From: Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au> |
tino tahitu'a
May 6, 2009, 3:53:42 PM5/6/09
to tasil...@googlegroups.com
Ki'i kole fakamolemole atu pe..ki he'eku peheee 'oku 'ikai ke 'i ai ha Natural Resource mei Langi...OKU 'I AI............Sorry about that!
tc
--- On Tue, 5/5/09, Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au> wrote:
> From: Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au>
> Subject: [tasilisili] Re: Teuteui'i 'a e Fanau 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
> Internet Explorer 8 optimised for Yahoo!7. Get it now.
>
Daphne Taukolonga
May 6, 2009, 9:49:22 PM5/6/09
to tasil...@googlegroups.com
Fehu'i 'a TC:
Ko 'eku ki'i fehu'i pe..'e kei mahu'inga nai ke 'uluaki feinga ako e tamasi'i 'i Loki ako he Theory ke ma'u 'a 'ene mata'i tohi MA kimu'a pea ne toki ako'i 'a e practical? E tatau nai ha ngaue ha tama na'e 'osi ako MA pea ne toki hu 'o practical mo ha tama na'a ke fakahu hangatonu pe 'e koe ki he TAFE?
Pe 'oku toe fakamole taimi 'a 'ene 'alu 'a'ana 'o ako MA mo fakamole silini.....
Pe 'oku toe fakamole taimi 'a 'ene 'alu 'a'ana 'o ako MA mo fakamole silini.....
Ans: SNM
'Oku mahu'inga ke mahino kihe tokotaha kotoa, tautefito kiate kinautolu 'i Tonga 'ihe mala'e 'o e ako, he'ikai ke hanga 'e 'Aositelelia mo Nu'usila 'o 'oatu ha ngaahi fakamatala 'e malava ke lele tatau ai 'a Tonga pe koha toe fonua pe 'i mamani mo kinautolu. Koe ako koe taha ia 'oe ma'u'anga pa'anga lahi taha 'a 'Aositelelia mo Nu'usila. 'Oku lolotonga 'omai 'ehe 'Otua 'a e faingamalie ki Tonga pea 'oku kau 'a e Sioeli Nau Mission Inc. 'i he feinga ke fakaa'u atu 'a e faingamalie ko ia kuo faka'ata mai ki Tonga felave'i moe tafa'aki kihe ako neongo 'oku lahi hono ngaahi 'challenges.
Koe Vocational Education kuopau ke 'alu fakataha 'a e theory moe practical. 'E anga fefe ha malava ke 'apply' ha fo'i ngaue 'eha toketa (medical practitioner) 'okapau tene fakakaukaui'i mo talanoa 'aki 'a e theory moe ngaahi principles faka-textbook kae 'ikai kene 'apply' kihe 'reality'? koe me'a 'e hoko, 'e mate 'a e mahaki 'oku te'eki ke faito'o! ko ia ai, 'e toki mahino 'a e ngaue (applicable/appropriate) 'a e theory 'i hono 'put into practice' pea koe kaveinga ia 'a e Vocational Education.
Ko hono tali hangatonu'i ho'o fehu'i TC 'e fakatefito ia meihe fiema'u moe situation 'a e tokotaha 'oku teu ke ako (individual). Hange koe ki'i fakataata ko 'eni, kapau 'oku fu'u fiema'u ke ma'u ha'aku ngaue 'ihe vave taha ka kuopau pe keu ako ke ma'u ha'aku tohi fakamo'oni ako, pea kanoni mai 'aki 'a e 'ikai keu confident 'ihe 'eku English ('ikai ke kalama mo hipehipa 'a e accent), teu 'uluaki kamata au 'ihe TAFE. Koe lava pe ha'aku certificate IV 'ihe accounting 'ihe TAFE kuou 'osi 'meet' 'e au 'a e minimum requirement kihe fa'ahinga lakanga hange koe 'account receivable moe account payerable, 'o kau ai moha lakanga faka-receptionist 'ihe ngaahi 'workplaces'.
Teu kumi ngaue leva 'ihe tafa'aki ko ia, ko 'ene ma'u leva 'eku ngaue pea tokoni 'a e seniti ko ia kihe 'eku nofo pea 'oku matoli atu ai 'a e ngaahi palopalema fakafamili 'e ni'ihi, pea faingofua ange ke hu lelei mai 'a e lesoni ki hoku 'atamai. Lolotonga 'eku ngaue, teu kei hoko atu pe 'eku ako part-time ke ma'u haku diploma 'ihe accounting, neongo ko 'eku taumu'a mama'o atu (long term objective) keu hoko koe faiako (lecturer) 'iha university 'ihe kaha'u 'ihe accounting, 'aia foki kuopau pe keu ako ki haku undergraduate, MA and Phd 'okapau ko 'eku 'long term objective' keu ngaue 'ihe university.
'Oku ma'ama'a fakaseniti ange 'i 'Aositelelia ni keu hoko atu kihe diploma 'ihe TAFE 'iha 'aku puna fakalaka meihe Certificate IV kihe 'university, neongo 'e 'exempt' 'eku ngaahi lesoni meihe degree program 'okapau teu hu ki ai 'iha 'osi hifo pe 'eku 'complete' 'a e Certificate IV, ko hono 'uhinga na'e 'osi 'cover' 'a e 'contents' 'o e ngaahi subjects ko ia 'ihe TAFE 'ihe Certificate IV.
Koe Diploma 'ihe TAFE koe konga pe ia 'o e polokalama ako 'degree' pea ko 'ene 'osi pe 'a e Diploma peau hoko atu kihe undergraduate degree. 'Oku 'equivalent' a e Dip. 'ihe mala'e ako tatau kihe 1/3 pe 2/3 'o e polokalama ako mata'itohi 'ihe ngaahi universito 'o 'Aositelelia ni.
'Ihe hili 'a e ma'u hoku diploma pe advanced diploma 'ihe TAFE, 'e toe lelei ange foki ai 'eku English (si'isi'i ange 'ene ta'ekalama) mo 'eku 'ilo kihe language 'o e accounting, pea teu hoko atu leva kihe polokalama ako mata'itohi undergraduate accounting 'ihe universities. He'ikai foki teu toe kamata au mei he kamata'anga 'oe polokalama ako mata'itohi, ko hono 'uhinga kuo 'osi cover mai 'a e konga lahi 'o e ngaahi lesoni 'ihe 'undergraduate degree' 'ihe taimi na'aku ako ai kihe Certificate IV & Diploma 'o hange ko 'eku fakamatala 'i 'olunga.
Koe hili 'a e ma'u hoku undergraduate, teu hoko atu leva ki hoku MA 'ihe accounting. 'Ihe taimi foki 'e taha, koe ma'u pe hato diploma pe 'undergraduate degree' kuote ongo'i kuo fe'unga 'ete 'ilo kihe tafa'aki ako ko ia kate liliu kiha tafa'aki kehe, pea te hoko atu ai pe 'e kita hoto MA 'ihe Law pe Management pe IT, pe Education, neongo ko hoku undergraduate degree 'ihe Accounting.
Koe TAFE (technical and further education) 'a e provider lahi taha 'ihe Southern Hemisphere 'o e Vocational Education, 'oku 'ova hake 'ihe 300 tupu 'ene ngaahi polokalama ako, hange koe law, accounting, nursing, building, civil engineering, mechnical engineering, electrical engineering, upholstery, food technology, dental, pathology, floristry & agriculture, community and welfare, tourism and hospitality, management, IT, marketing, industrial relation etc. etc, arts and craft, graphic arts, music etc. etc..
'Oku 'iai mo 'ene ngaahi polokalama ako kuo 'osi kamata fakalele 'i Tonga 'oku 'iloa koe 'trades courses' (motor mechanic, spray painting & panel beating, electrician, electronic technician, building etc. etc.
'Oku kau mai ki ai 'a e ngaahi polokalama 'oku 'iloa koe traineeship mo apprenticeship, off-the-job & on-the-job, etc. etc.
Fakatokanga'i ai TC, 'oku fele 'a e ngaah components 'o e Vocational Education, pea koe tafa'aki 'oku lolotonga lele ai 'a Tonga 'ihe tu'unga 'o e 'aho ni na'e 'osi lele mai ai 'a 'Aositelelia ni 'ihe ta'u 'e 30 kihe 40 tupu kuo hili atu.
'Oku 'iai 'a e ngaahi 'ilo fakangaue (vocational) 'oku practical ange ai 'a e tokotaha na'e ako 'ihe TAFE 'ihe tokotaha na'e 'ikai ke ako 'ihe TAFE.
malo
daphne
Subject: [tasilisili] Re: Teuteui'i 'a e Fanau 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
Daphne Taukolonga
May 6, 2009, 10:23:34 PM5/6/09
to tasil...@googlegroups.com
Fehu'i 'a TC:
oku ou tui oku tuai ke fai mo kamata 'i Tonga he ko e fu'u faingamalie 'eni..
Ko e ha e ngaahi me'a 'oku ne kei ta'ofi koe mei he fokotu'u ha 'apiako 'i Tonga ke link pea mo e silapa pea toki heka mai pe kau supervisor 'osi tunu atu 'enau puaka...supervise e sivi fakatonutonu mei Aostelelia na pea export ai pe kau tama tika ki Aositelelia 'o ngaue pe nofo fonua ai pe...
Ko e ha e ngaahi me'a 'oku ne kei ta'ofi koe mei he fokotu'u ha 'apiako 'i Tonga ke link pea mo e silapa pea toki heka mai pe kau supervisor 'osi tunu atu 'enau puaka...supervise e sivi fakatonutonu mei Aostelelia na pea export ai pe kau tama tika ki Aositelelia 'o ngaue pe nofo fonua ai pe...
Ans: SNM:
koe palani lelei tene 'omai 'a e ngaahi ola (outcome) 'aia 'e malava ke hanga 'ehe ngaahi ola ko ia 'o toe fanaui'i mai 'a e fua pe ola 'oku 'aonga ange kihe fonua kotoa 'o 'ikai ngata pe 'iha taimi vave ni mai, ka kihe kaha'u foki, pea malava ke toe a'u atu kihe ngaahi fonua kehe 'ihe pasifiki. 'Oku 'ou tui 'oku 'ikai ke 'fair' ketau fakakaukau koe SNM koha 'quick fix strategy'. 'Oku fakataumu'a ke fakahoko 'ene ngaahi taumu'a ngaue 'o lahi hake 'ihe ta'u 'e 500 ka hoko.
koe taumu'a 'a e SNM ke ako ngaue mo fakatupu ngaue ke hoko koe ma'u'anga mo'ui ma'a Tonga pea 'oku 'ikai koha taumu'a faingofua 'eni ka ko 'etau ngaue fakataha pea 'e malava ketau hanga 'o holoki 'a e ngaahi 'avahevahe tene hanga 'o fakatuai'i 'a e ngau'unu maamalie ke hoko atu kihe ngaahi 'actions' 'o fakatata kihe visone koe 'uhi ke a'usia 'a e kaveinga fakalukufua 'a e Misiona, 'to live is to serve'.
'Oku look forward ange 'a e SNM ki hono langa hake 'a Tonga 'i Tonga. Koe fo'i taimi nounou kuo kamata ke ngaue atu ai 'a e SNM ki Tonga, 'oku lava 'o mahino mai, kuopau pe ke ngaue fakataha 'a e Tonga 'o muli moe Tonga 'o Tonga ke langa hake 'a Tonga ma'a Tonga.
hange pe ko ho'o fakafehu'i 'e taha felave'i moha kau faiako, 'aia ka fakalele ha 'apiako kuopau pe ke totongi 'a e kau faiako neongo ka ta'e totongi 'a e ako. Ko e SNM koe kouna'i 'ehe 'Otua ke fakahoko pea koe malohinga moe lotolahi 'anga pe ia 'o kinautolu 'oku ngaue fakataha ke fakahoko 'ene ngaahi kaveinga 'i Tonga. Na'e folofola 'aki 'e Sisu, 'hiki au ki 'olunga, kau tohoaki mai 'a mamani'. Ko Sisu 'oku ne fai 'a e tohoaki! 'Oku tatali 'a e SNM kihe taimi 'a e 'Otua.
malo
daphne
Sent: Thursday, 7 May, 2009 4:24:51 AM
Subject: [tasilisili] Re: Teuteui'i 'a e Fanau 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
Mei ho'o ngaahi fakamatala 'i lalo fekau'aki mo hono tuku mai 'e he SNM 'enau silapa ako ta'etotongi..Daphne oku ou tui oku tuai ke fai mo kamata 'i Tonga he ko e fu'u faingamalie 'eni..
Ko e ha e ngaahi me'a 'oku ne kei ta'ofi koe mei he fokotu'u ha 'apiako 'i Tonga ke link pea mo e silapa pea toki heka mai pe kau supervisor 'osi tunu atu 'enau puaka...supervise e sivi fakatonutonu mei Aostelelia na pea export ai pe kau tama tika ki Aositelelia 'o ngaue pe nofo fonua ai pe...
Hange kiate au 'e ngali 'akapulu Union hoku foha 'a'aku kapau te u muimui'i 'e au 'a e fo'i Misiona ko 'eni...
ka ko 'eku fehu'i 'ena 'i loto ke ke tali mai ki ai please? Ko e ha e me'a 'oku ne ta'ofi koe mei he fokotu'u ha 'apiako. Kuo 'osi laiseni pe SNM ia he Pule'anga Tonga eeee....
tc
tc
Ben Mysterymann
May 7, 2009, 12:00:21 AM5/7/09
to tasil...@googlegroups.com
'Oku ou fu'u faka'apa'pa 'aupito ki he tu'uaki 'oku fai mai mei he TAFE pe koe ako fakavocational. Ka 'oku ou pehe 'oku totonu ke 'oua te tau tuku hifo ai e ako faka'akatemika he koe grandfather ia 'oe ako faka tekinikale. Koe mole pe 'ae moral moe ethics faka ngaue mei he mala'e 'oe tekinikale 'e hoko leva 'ae ako fakatekinikale ia koe uho ia 'oe sosaieti. Pea 'e pule fakaleveleva leva e kau pisinisi moe kau ngaahi pa'anga he mo'ui kae lomekina e justice, morality etc 'ae ngaai me'a 'oku nau kei make us human...
koe ki'i li atu pe ki he kau Tafe.. hehehehe
--- On Wed, 5/6/09, Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au> wrote:
> From: Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au>
> Internet Explorer 8 optimised for Yahoo!7. Get it now.
>
Ben Mysterymann
May 7, 2009, 12:12:41 AM5/7/09
to tasil...@googlegroups.com
Malo e talanoa, 'oku ou tui au 'OKU TOTONU FOKI KE 'ALU FAKATAHA ''A HONO AKO'I E KAKAI HE NGAAHI TRADES MOE TUPULAKI 'OE NGAAHI NGAUE'ANGA 'I TONGA KOE'UHI KE OMI E TAMAIKI 'O NGAUE AI PE FAKA'AONGA'I AI HONAU POTOO. kAPAU HE'IKAI TE NAU O PE KINUTOLU IA 'O NGAUE'I E NGAAHI PISINISI MOE NGAAI COPORATION MULI HE 'OSI HONO TOKONI'I KINAUTOLU 'EHE SIOELINAU MISSION.
KOE LAFO LALO ATU PE!!
--- On Tue, 5/5/09, Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au> wrote:
> From: Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au>
> Subject: [tasilisili] Re: Teuteui'i 'a e Fanau 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
> Internet Explorer 8 optimised for Yahoo!7. Get it now.
>
Daphne Taukolonga
May 7, 2009, 2:05:51 AM5/7/09
to tasil...@googlegroups.com
Mysteryman.
'Oku mo'oni 'aupito ho'o fakatokanga, hange kiate au ko ho'o tokanga mai ke fakatokanga'i lahi ange koe ngaahi vokapilali 'ihe tikisinale 'a e faka'ekatemika koe ngaahi fo'i usu na'e fakailifia'i pea tomineiti 'aki 'ehe kau monike 'a e ha'a tu'i 'Iulope 'ihe ngaahi kuonga kimu'a. Kapau ko ho'o 'uhinga mai kihe 'technical and further education', 'oku 'ata pe 'a e matasi'o'ata 'o e kau matematika 'oe 'inifomolo 'ekatemika' 'o e Pasifiki 'oku nau fakasiosio mai mei pulotu, si'enau faka'amu ke mahino mai koe ako faka-vokasinale he'ikai malava ke kakato ta'ekau ai 'a e losika moe leisonale. 'Oku na fetakinima, 'oku 'ikai koe lele 'a e taha 'i mu'a kae muimui atu 'a e taha.
'Oua teke tailiili Mysteryman, kuopau ke 'omai 'a e kau 'inifomolo 'ekatemika 'o e Pasifiki na'e te'eki fakatokanga'i kenau fakahoko 'a e talatalaifale kihe fononga 'oku fakahoko. Na'e ifo ange foki 'a 'etau 'sio'ata 'ihe 'mirrors' 'a e kau palangi moe Uesite pea hehei ai 'a e tokanga moe fakamama'u.
'Oku ongo mai mei pulotu 'a e mo'ui 'a e Tonga 'ihe kuohili 'o fakatefito 'ihe nofo 'a kainga ka ko hono kehe 'ihe 'aho ni, 'oku 'ikai ketau mo'ui 'ihe fakamalohi 'a e povai moe sengai, ka ko Kalaisi pe 'e taha 'oku totonu ke faka'uli, pea koe 'elito pe 'olisinale ia 'a e 'ekatemika 'oku ke lave ki ai.
Mo'oni 'a e lau 'a Koheleti, koe muna 'oe muna, ka ko hono ngaue'i 'o e muna mo hono founga ngaue'i 'o e ngaahi muna.... 'oku nau faka'atalahi'i mai 'a e ngaahi Misiteli 'o e mo'ui ni, 'o kau ai mo 'ene toe mahino ange hono lohiaki'i kitautolu 'ehe politika 'o e Uesite 'o hange ko ho'o fakatokanga.
Fakatauange ke 'iai ha 'aho kuo tau tu'uma'u kae tuku 'etau malele holo, 'oku faingofua hono puhi'i holo kitautolu 'ehe ngaahi fonua 'o e uesite ko 'etau pehe 'oku 'separate 'a e practical meihe theory', kuopau kena 'alu fakataha kinaua 'o hange ko ia 'oku 'reflect' mai 'ihe ngaahi polokalama 'a e ako faka-vokasinale. 'Oku talavou pea fakamo'ui ange 'a e 'ekatemika 'a Kalaisi 'ihe 'ekatemika 'a e Uesite (there is a big difference!).
'ofa atu
daphne
From: Ben Mysterymann <tonga...@yahoo.com>
To: tasil...@googlegroups.com
Sent: Thursday, 7 May, 2009 2:00:21 PM
tino tahitu'a
May 7, 2009, 1:21:13 PM5/7/09
to tasil...@googlegroups.com
Tapu pe mo e kau helohelo he mala'e ni...ka e 'ata pe ke fakamaama mu'a 'e Daphne 'a si'ene kaveinga ngaue he ngaahi fifili kuo u si'i fakafehu'iaa...
Malie lahi 'a e fakalanga talanoa 'oku ke fai Daphne ka e 'oua 'e li 'osi na'a 'ikai ke toe 'i ai ha me'a he katoo...lol! ko e me'a lelei pe 'oku ke fakaha heni pea kataki pe tasilisili he fai e interview heni ka oku ou tui 'oku 'ikai ke mole ta'e'aonga 'eni..
Oku ou fu'u fiefia lahi 'aupito 'i ho'o talanoa ko 'eni he ko 'eku toki 'osi kalasi mai 'eni he Lesoni ko e Information Technology Management pea koe Chapter na'a mau lele ai 'anenai ko e Knowledge Management pea oku ne 'omai ha mo'oni'i me'a i he ngaahi me'a kotoa pe 'oku ke lave mai ki ai...
Na'a mau lave ai ko e kalasi 'e ua 'a e Knowledge...
1. Explicit Knowledge
2. Tacit Knowledge...
Ko e Computer ko e me'a kotoa pe 'oku fakahu ki ai 'oku ui ia ko e Data pea 'e toki process he Computer 'a e data 'o ui ia ko e Information pe Knowledge and get ready ke fai ha make decision....
Kapau ko ha maaka ha student 'e fakahu ki he Computer pea 'oku ui ia ko e Data pea 'i he'ene hu ki loto e ngaue'aki 'a e ngaahi if statement o ma'u ai 'ene Grade pe 'oku A+ pe B pea 'oku ui ia ko e Information pea mei ai leva 'e toki fika'i ai 'a 'ene GPA pea 'e toki ui leva ia ko e Knowledge ke fai'aki ha make decision pe 'e malava ke ne hu 'o ako'i hono master 'o anga pehee 'a e ki'i fakatataa...
Ka ko 'ene tu'u 'a e ongo types of knowleadge ko 'ena...ko e ma'u pe ia mo e data..
Ko e explicit knowledge leva Daphne ko e information kotoa pe 'oku 'osi documented 'o hange ko ia oku fa'o he ngaahi textbook kotoa pe 'a ia ko e fa'ahinga knowledge that have been codified(documented) 'i he fa'ahinga form that can be distributed to others............malie lahi
Ko e tactic knowledge leva, it is highly personal and difficult to formalize.
Tane'ine'i ke ofiofi 'a e Vocational Study 'i he tacit knowledge..he ko e a'usia....he ko e Tacit Knowledge ko e kalasi Knowledge is typically involves expertise or high skill levels. E lava pe ke documented 'a e fa'ahinga knowledge ko 'eni ka 'e kei faingata'a pe ke 'osi'osinga he oku taau pe ia mo e a'usia 'oku fa'o fale(housing) fakafo'ituitui pea he 'ikai ke malava ke 'ilo 'a hono potential value ki ha fa'ahinga kehee...ko kita 'ata'ata pe 'oku fa'oloto aii...ko e fa'ahinga knowledge ko 'eni 'oku
unstructured, without tangible(ala'ia) pea faingata'a ke codify.....
Oku fa'a faingata'a ke fakalea 'a e tacit knowledge...'o hange ko ha'o ako'i ha taha ke poto he heka pasikala...pea 'e faingata'a ke document explicitly..pea 'e ui leva ia ko e tacit knowledge...pea 'oku fa'a ui pe fa'ahinga knowledge ko 'eni ko e steaky knowledge because it is very diffficult to pull away from its source.....
Ta ne'ine'i ke tangi mo vilitaki si'i fefine ni ke 'ave 'a e TAFE ki Tonga pea ta ne'ine'i fuoloa hono practical mai 'e Australia mo NZ 'a e Vocational Study ko 'enau feinga ke pull mai 'a e ngaahi source pe makakoloa 'oku tanu he kakai kehekehe...he ko e tu'umalie 'anga pe ia ha fonua..
Kuo 'osi fakalele 'a Fokololo 'i Tonga pea kuo lava atu ha fanau ako tokolahi 'o 'alu vaka he ngaahi fonua lahi 'o a'u ki Isileli pea mo e ngaahi kau'a fonua kehekehe pe ko e ngaahi skill kuo ma'u mei he 'apiako ni...
Hange ko e lau e himi Kapau ko ho'o o'i ee kuo kamata ai 'a Tonga pea huanoa ka mahua mai 'a 'Oseni
Te tau toe monu'ia kapau 'e toe 'ave 'e Daphne 'a e Vocational Study ni ki Tonga.....
Fai mo kamata'i leva he Building pea 'omai mo ha kau faiako. Ko e me'a 'e taha ko ha'o ngaue'aki pe kau faiako 'i Tonga. Ange pe silapa ke nau teach pea toki heka mai pe kau tama mei Aust sivi pea nau foki kuo malava lelei..ko e anga pe fiekau.
Malo TC
--- On Wed, 5/6/09, Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au> wrote:
> From: Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au>
> Subject: [tasilisili] Re: Teuteui'i 'a e Fanau 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
> Internet Explorer 8 optimised for Yahoo!7. Get it now.
>
tino tahitu'a
May 7, 2009, 1:33:28 PM5/7/09
to tasil...@googlegroups.com
Daphne Comment from the bible:
*****************************
Na'e folofola 'aki 'e Sisu, 'hiki au ki 'olunga, kau tohoaki mai 'a mamani'. Ko Sisu 'oku ne fai 'a e tohoaki! 'Oku tatali 'a e SNM kihe taimi 'a e 'Otua.
*************************
Ko ia ko e me'a ia oku ou 'uhinga ki ai he ko e most pain he human being ko e 'ikai malava ke nau tatali ki he taimi 'o e 'Otua. 'Oku 'ikai ke fu'u vave ia pe fu'u tomui ke te hanu ai ka oku taimi totonu ma'u pe.
Uluaki ko 'ene fakatuotuai he oku ne fiema'u ke te ako 'i ha ngaahi me'a lahi mo ne vakai'i hoto tukunga loto pea hiki 'ete mo'ui hono fakatokanga'i ia.
Ko e me'a 'e taha 'oku tatali mai 'a e 'Otua ki he'ete 'osi taha na'a oku hoko e me'a pea mo tau'aki tatali. Fakafolofola pe. Ko e ngata'anga 'o e tangata ko e kamata'anga ia 'o e 'Otua. Ikai ko ia Daphne?
Kiate au kuo 'osi tonu ke kamata hange ko ho'o 'api 'i Tonga 'oku tu'u 'i Kolomotu'a 'oku 'ikai ke 'i ai ha taha ai. Re-innovate kamata pe ha ki'i kalasi ai pea 'oku ne toka'i ma'ananga 'a e ngata'anga. He 'ikai ke tau tatali lea ai pe mo tangutu 'ikai ke tu'u ki 'olunga fai mo kamata e ngaue.
Taimi 'e ni'ihi 'oku tau ilifia he kamata.. Ko e anga pe 'eku faile 'atamai ka e 'oua ho'o kamata na'a fehalaaki pea ke tukuaki'i au. Ka 'oku 'i heni 'a e kau tangata ma'ongo'onga he siasi Uesiliana 'i Tonga pea 'oku nau nima ngaue pea mo lava me'a pea 'oku tau fiema'u 'enau tokoni.
Ko 'eku fakatataa na'a ku kamata 'a e polokalama ako 'i Tonga na'e 'ikai ke u toe tatali. Na'a ku 'alu ki he falekoloa papa 'o noo mai e papa ke langa'aki e 'u tepile na'a ku monomono e 'u Computer pea mau ako ai mo e fanau. Sio 'osi ange pe kuo nau movese atu mahalo kuo nau toe vale atu kinautolu he ngaahi 'apiako ko ia.
Ko e me'a peee na'a ku fai na'e fehalaaaki na'a ku kaiha'asi 'e au 'a e silapa 'a USP he na'aku faiako pe he Extension 'a USP 'i Tonga 'o ako'i 'aki e fanau pea 'oku 'ikai ke totonu ia ke lea mai ha taha ia na'e hela'ia hono fakasilapa e silapa ko iaa he ko e poto ia 'a e 'Otua na'a ne 'oange ki ai pea au 'alu atu leva 'o 'omai ke faiako ta'etotongi'aki ki he kakai pe 'a e 'Otua..lol! mahalo ko ha fie tuli tonuhia pe...
Ka 'oku sai 'ena ia he 'oku 'osi 'ataaa 'a e silapa ia ko 'ena mei he TAFE talaa o New South Wales...
Te u ki'i lepa heke hee ka ke tali mai 'eku fakalanga talanoa 'oua te ke fo'i.....
TC
--- On Wed, 5/6/09, Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au> wrote:
> From: Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au>
> Subject: [tasilisili] Re: Teuteui'i 'a e Fanau 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
tino tahitu'a
May 7, 2009, 1:58:52 PM5/7/09
to tasil...@googlegroups.com
Ki'i ngali fakapo'uli tama e fo'i lii ia ko 'eni 'a e SNM....hahahah!
Kaekehe oku malie pe li mai 'a e tangata Misiteli ia...Mysteryman
Oku totonu pe ke 'oatu ha memipa 'e taha ke kau he SNM 'i he kau tasilisili Daphne tohi pe ki ai fakaOfficial 'o kole ke ne kau pea 'oku ke 'ilo pe 'e koe 'a e tangata 'oku totonu ke ke fakahu ke kau he kau Executive he 'ikai ke u lea kiate koe hono hingoa ka oku nofo pe ia hoku 'atamai pea te ke fiu pe koe hono 'eke mai pe ko hai ka oku sai ange pe ke ke quest.
Ko hono feinga ke implement 'a e ngaahi fakakaukau ia o e SNM kuopau ke 'i ai hono peau ta 'o'ona. Ka kite ha fonua pea ko e size leva 'o e tahi ki he kilisitahi 'oku si'isi he oku 'osi kamata ke mamaha e hakenga fonua ia 'i lalo 'oseni..
Pea ko 'ene 'alu atu pe ngaahi fu'u peau lalahi mei he loloto 'o a'u ki he feitu'u mamaha ko 'eni pea 'oku houhou fonua....Neongo kapau 'oku 'uho'uha pea langi po'uli pea tau folaua hono 'oseni 'i he loloto pea 'oku tokamalie pe...Ka ka 'ohovale pe kuo ngauengaue tahi pea aake pea tau 'ilo 'oku kite 'a e fonua..
O hange ko e fa'a hiva inu hopi he taimi ko ee 'o 'eku kei faiako Lautohi 'i 'O'UA...
Tangi he Toafa, Tangi He Tele'a.....
Tautau afu si'ono fisi'inaua
Pea 'isa na'a ko ha houhou fonua 'a pe...
Ka koloto ha 'utu ia 'e hakea...
'Oua feinga'i e 'utu ke fai ha hake na'a to ha matangi ka e matangia noa ai 'a e SNM.
Daphne ko e fakaloto lahi ia..Kuo 'osi kite 'a e fonua..Ka ka 'iloange kuo fai ha fakafepaki pea ko e lave ia 'a e tangata Misiteli 'oku 'ikai ke ke sio koe ki hono loto he ko e tangata misiteli ka oku poupou pe ia ko 'ene 'ai pe 'a'ana ke masila ho'o 'atamai.
Ka faifai ange 'oku 'ikai ke 'i ai ha hou fonua 'oku 'ikai ke kite ha fonua ia. 'Oku kei fai e taaumama'o...Ko e logic ia pea 'oku mo'oni...neongo 'a e kite fakafonua mo'unga 'a Kao mo Tofua ka te tau 'uluaki lele ai mo e fakatupu 'ita..pea ka faifai ange kuo te hanganoa pea te 'ohovale kita ki he ngaungaue 'a e vaka....'ohovale kita he'ete sio atu ko Ha'afeva 'ena 'oku 'asi mai...
Taimi 'oku mau talanoa tahi ai feinga pe kau tama Tongatapu ia 'i he fonua momoaa........lol! ko e ki'i fakahua pe
'E 'i ai e fa'ahinga ia te nau mo'ui he ngaue 'a e SNM pea te nau nofo fonua mo honau ngaahi famili pea 'e 'i ai e fa'ahinga ia te nau 'oho tomui ka kuo tapuni e matapa ia...to live is to serve...we are not here to be served but to serve..
Ko Sisu na'e 'ikai ke toe academic 'a 'ene mo'ui na'a ne fai 'a e me'a kotoa NOT FROM A TEXTBOOK but from his heart..Na'a ne faito'o 'a e kui na'e 'ikai ke ne toe huke ha textbook ka na'a ne huke(tapu pe mo ia) hono loto pea fai'aki 'a 'ene fakamo'ui ko 'ene a'usia ia.
Oku fele 'a e kau tangata 'oku 'ikai ke lava 'o hiki 'a 'enau potential value ha textbook ka 'e ma'u ia he'ete nofo fakataha mo ia. Ko e value 'o Sisu ko 'ene faingata'a ke u ma'u ko e 'ikai ke u tuku ke ma nofo fakataha...ko e palopalema ia...
Kaekehe hoko atu e talanoa ia he 'oku fakalata....
Just From A Tongan Crusader
Daphne Taukolonga
May 7, 2009, 10:11:02 PM5/7/09
to tasil...@googlegroups.com
Malo tamasi'i 'Okusitino 'a e vahevahe fakakoloa.
'Oku tau fakatauange ke 'oua 'e hoko 'a e ngaahi lea kehekehe (language) 'o e tekinolosia kene fakailifia'i si'eku fanga kui 'i Tonga na'e ako 'inifomolo 'ata'ata pe.
TC, 'oku mahino lelei mai mei ho'o fakamatala na'e 'Iai, pea 'oku 'Iai, pea 'e 'Iai 'o ta'engata. 'Oku kau hono fakasilapa'i pe faka-structure 'a e technilosia 'o e komipiuta 'i hono fakamo'oni'i ta'etoe veiveiua na'e fa'ele'i mai 'a e tangata kotoa pe ki mamani kuo 'osi 'Iai (Kalaisi) , pea fakakoloa 'aki 'a e 'ilo (tactic knowledge). 'Oku 'ikai ke lahi fe'unga 'a e language kene fakamatala'i 'a e complexity pe unique 'a e creation (human being) 'a e 'Otua. Koe fakamahino ia 'oku 'ikai tataea 'ehe 'ilo moe 'atamai 'o e tangata 'a e lahi 'o e 'Otua, pea 'oku fonufonu 'a mamani 'ihe 'Ene ngaahi misiteli. Kapau na'e 'ikai ha tactic knowledge he'ikai ke 'iai ha explicit knowledge (incl. experiential learning) pea 'oku na fononga fakataha pe kinaua, 'o hange koe vakavakaua 'a e vokasinale moe 'ekatemika, practical &
theory. Koe taimi 'oku 'ikai palanisi ai 'e 'breakdown' pea tupulekina ai moe ngaahi palopalema kehe.
'Oku fakamaafana kiate au ho'o vahevahe felave'i moe IT Management pea koe fakapapaui'i ia 'ihe mala'e 'o e IT 'oku fonu 'a e tangata takitaha 'ihe ngaahi 'ilo 'a e 'Otua (fomolo moe 'ikai fomolo). Na'e ui kitautolu meihe manava 'o 'etau fa'ee kuo 'osi fakateunga 'aki kitautolu 'a e tactic knowledge moe ngaahi knowledge kehekehe, mahalo 'e toki fakahingoa 'a e ngaahi knowledge kehe ko ia 'e hotau hako 'ihe kaha'u.
Ko lau 'a e kosipeli, ko 'ete fanongo kia Kalaisi 'i hoto loto moe fakataukei 'oku ne fai ki he 'ete mo'ui (interpersonal), 'o kau ai mo 'ene fou mai 'i hoto 'ataakai, 'oku 'reveal' mai ai 'ehe Laumalie Ma'oni'oni 'a hono lahi (Greatness/Glory) 'a ee na'e folofola 'aki 'e Kalaisi, 'ko 'eku ha'u ki mamani kemou ma'u 'a e mo'ui pea ke mou ma'u 'o lahi 'aupito'.
Koe ako vokasinale 'oku taha moe tekinolosia pea moe folofola. 'Oku 'iai 'a e vokasinale moe tekinolosia 'oku na fakafepaki kihe kosipeli, pea 'oku 'iai 'a e vokasinale moe tekinolosia ko 'ena source 'a e kosipeli 'oku fa'o 'ihe loto 'o e tangata kalisitiane.
malo
daphne
Sent: Friday, 8 May, 2009 3:21:13 AM
Subject: [tasilisili] Re: Teuteui'i 'a e Fanau 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
Tapu pe mo e kau helohelo he mala'e ni...ka e 'ata pe ke fakamaama mu'a 'e Daphne 'a si'ene kaveinga ngaue he ngaahi fifili kuo u si'i fakafehu'iaa...
Malie lahi 'a e fakalanga talanoa 'oku ke fai Daphne ka e 'oua 'e li 'osi na'a 'ikai ke toe 'i ai ha me'a he katoo...lol! ko e me'a lelei pe 'oku ke fakaha heni pea kataki pe tasilisili he fai e interview heni ka oku ou tui 'oku 'ikai ke mole ta'e'aonga 'eni..
Oku ou fu'u fiefia lahi 'aupito 'i ho'o talanoa ko 'eni he ko 'eku toki 'osi kalasi mai 'eni he Lesoni ko e Information Technology Management pea koe Chapter na'a mau lele ai 'anenai ko e Knowledge Management pea oku ne 'omai ha mo'oni'i me'a i he ngaahi me'a kotoa pe 'oku ke lave mai ki ai...
Na'a mau lave ai ko e kalasi 'e ua 'a e Knowledge...
1. Explicit Knowledge
2. Tacit Knowledge...
Ko e Computer ko e me'a kotoa pe 'oku fakahu ki ai 'oku ui ia ko e Data pea 'e toki process he Computer 'a e data 'o ui ia ko e Information pe Knowledge and get ready ke fai ha make decision....
Kapau ko ha maaka ha student 'e fakahu ki he Computer pea 'oku ui ia ko e Data pea 'i he'ene hu ki loto e ngaue'aki 'a e ngaahi if statement o ma'u ai 'ene Grade pe 'oku A+ pe B pea 'oku ui ia ko e Information pea mei ai leva 'e toki fika'i ai 'a 'ene GPA pea 'e toki ui leva ia ko e Knowledge ke fai'aki ha make decision pe 'e malava ke ne hu 'o ako'i hono master 'o anga pehee 'a e ki'i fakatataa...
Ka ko 'ene tu'u 'a e ongo types of knowleadge ko 'ena...ko e ma'u pe ia mo e data..
Ko e explicit knowledge leva Daphne ko e information kotoa pe 'oku 'osi documented 'o hange ko ia oku fa'o he ngaahi textbook kotoa pe 'a ia ko e fa'ahinga knowledge that have been codified(documented) 'i he fa'ahinga form that can be distributed to others............malie lahi
Ko e tactic knowledge leva, it is highly personal and difficult to formalize.
Tane'ine'i ke ofiofi 'a e Vocational Study 'i he tacit knowledge..he ko e a'usia....he ko e Tacit Knowledge ko e kalasi Knowledge is typically involves expertise or high skill levels. E lava pe ke documented 'a e fa'ahinga knowledge ko 'eni ka 'e kei faingata'a pe ke 'osi'osinga he oku taau pe ia mo e a'usia 'oku fa'o fale(housing) fakafo'ituitui pea he 'ikai ke malava ke 'ilo 'a hono potential value ki ha fa'ahinga kehee...ko kita 'ata'ata pe 'oku fa'oloto aii...ko e fa'ahinga knowledge ko 'eni 'oku
unstructured, without tangible(ala'ia) pea faingata'a ke codify.....
Oku fa'a faingata'a ke fakalea 'a e tacit knowledge....'o hange ko ha'o ako'i ha taha ke poto he heka pasikala...pea 'e faingata'a ke document explicitly..pea 'e ui leva ia ko e tacit knowledge...pea 'oku fa'a ui pe fa'ahinga knowledge ko 'eni ko e steaky knowledge because it is very diffficult to pull away from its source.....
Ta ne'ine'i ke tangi mo vilitaki si'i fefine ni ke 'ave 'a e TAFE ki Tonga pea ta ne'ine'i fuoloa hono practical mai 'e Australia mo NZ 'a e Vocational Study ko 'enau feinga ke pull mai 'a e ngaahi source pe makakoloa 'oku tanu he kakai kehekehe...he ko e tu'umalie 'anga pe ia ha fonua..
Kuo 'osi fakalele 'a Fokololo 'i Tonga pea kuo lava atu ha fanau ako tokolahi 'o 'alu vaka he ngaahi fonua lahi 'o a'u ki Isileli pea mo e ngaahi kau'a fonua kehekehe pe ko e ngaahi skill kuo ma'u mei he 'apiako ni...
Hange ko e lau e himi Kapau ko ho'o o'i ee kuo kamata ai 'a Tonga pea huanoa ka mahua mai 'a 'Oseni
Te tau toe monu'ia kapau 'e toe 'ave 'e Daphne 'a e Vocational Study ni ki Tonga.....
Fai mo kamata'i leva he Building pea 'omai mo ha kau faiako. Ko e me'a 'e taha ko ha'o ngaue'aki pe kau faiako 'i Tonga. Ange pe silapa ke nau teach pea toki heka mai pe kau tama mei Aust sivi pea nau foki kuo malava lelei..ko e anga pe fiekau.
Malo TC
Ben Mysterymann
May 8, 2009, 5:06:32 PM5/8/09
to tasil...@googlegroups.com
Malo hono taukave'i mai 'oe TAFE pea 'oku 'ikai hano kovi ia 'o'ona. Ka tau manatu pe na'e 'uluaki "wonder" pe koe mo'ui fifili e kakai ia pea toki hoko mai ki ai e "industrial revolution" pea koe nunu'a leva 'o levalusio ko ia 'ae fakalakalaka ko ia he tekinolosia. 'A ia koe Tafe ia moe ngaahi ako 'oku fai ai koe ko hono toe fakamafana pe ia 'oe ngaahi tekinolosia moe fakakaukau fakatekinolosia 'oe kakai he uesite. Kapau leva te tau feinga ke tau poto'i hono ngaue'aki 'oe ngaahi skills ko ia kuopau pe ke tau ako mo 'enau ngaahi tefito'i fakaukau kae lava ke tau master 'enau 'ilo (knowledge) moe ngaahi taukei (skills).
Ko hono 'omai e ngaahi 'ilo moe taukei ko 'eni ke apply he sosaieti hange ko Tonga kuopau pe ke fai kano liliu 'oe attitude fakapisinisi 'oe kakai Tonga ke fakauesite, pe kono feinga'i e kakai Tonga ke nau develop ha 'ulunganag fakapisini based pe he fakaukau faka-Tonga, ke 'e hoko nai ia 'a fe??
Ko 'eku tokanga pe 'aku ia na'a fu'u ako'i e kakai Tonga ke hoko koe ngaahi helepelu moe huolafalafa 'ae kau palangi ke fakalahi 'aki pe ia mo fakamafola honau power. 2. 'E fakaukau fakahuolafalafa mo fakahelepelu ai pe 'ae Tongaa. 3. Totonu ke manatu'i ehe kau TAfE ke "Educate" e kakai kae 'ou 'e "Train" pe kinautolu.
hehehehehe!! ki'i lele ai ki tu'a na'a tolongi kita 'eha TAFE... !!
> Internet Explorer 8 optimised for Yahoo!7. Get it now.
>
tino tahitu'a
May 9, 2009, 7:00:32 PM5/9/09
to tasil...@googlegroups.com
Malie lahi te u talanoa atu daphne ka u si'i hanganoa si'eku ki'i assignment he oku toe pe 'a e uike 'e 4 pea tutuku e ngaue...pea 'oku ofi mai a e taimi pea hange 'oku ki'i faingata'a'ia.
malo
tino
tino tahitu'a
May 10, 2009, 6:10:42 PM5/10/09
to tasil...@googlegroups.com
He 'ikai ke malava ke tau tu'u ke tau tau(fight) power tamasi'i Mysteryman pea mo e kau papalangi...kuopau ke tau ako'i kitautolu ke tau attach mo mo'ui 'o fakatatau ki he'enau environment ka e malava ke tau survive..pea mo'ui ai mo hotau ngaahi famili oku nofo Tonga ha'atau laku seniti mai ki ai.
Ko e mo'oni'i me'a ko ia 'o pehee ke nau helepelu 'aki kitautolu 'e tuku 'afee etau natula fie power he kapau te te tukulolo ke helepelu 'aki kita ha taha ko e ha hano kovi ai tangata mysteryman...te u mate ai pe 'e mo'ui ai ha fa'ahinga kapau te tau sio ki he fa'ahinga view 'e taha...'E ako'i nai ai 'eku fua kolosi mo 'eku ako'i ke u when in Roman do as Roman do?
Fakatata'aki 'eni kapau te u poto hono fix e Computer pea mo hono develop ha website dynamically or static...pea ngaue'aki au ha kautaha 'i Nu'usila...oku ke pehee 'oku nau helepelu 'aki au pe 'oku ma'u ai e fo'i maa 'eku famili...Ko e fakakaukau fakahelepelu ee na'e laka fakahahaa mo tutu ai 'a Tonga 'e he kau tangata 'oku nau fiema'u e power hili ko iaa ko e performance e tangata ngaue fakaPule'anga 'i Tonga ko e thank u faluku peee...hahahhaha! lea 'a e a'usia...
pea 'oku hange ko ho'o lave he 'ikai pea he 'ikai ke malava ke tau toe 'uke..ko e me'a ke tau faii ko hono ako'i 'a e ngaahi skills 'oku nau ngaue'aki pea tau compete mo kinautolu...
Malava lelei he 'oku 'ikai ke 'i ai ha me'a 'e faingata'a he mo'ui ni...
Ko 'etau vune atu pe ko 'eni vune mai.....
ko e fakalavelave pe
TC
--- On Fri, 5/8/09, Ben Mysterymann <tonga...@yahoo.com> wrote:
Ben Mysterymann
May 12, 2009, 5:00:55 PM5/12/09
to tasil...@googlegroups.com
Malo e fuhu ia Daphne, pea 'oku ou ki'i impress ho'o style, ka ko hono pango he 'oku hange pe ia ha kai e fast food. Koe koloa pe ke tau makona he houa ko 'eni kae ngalo e mahaki ia 'oku fakatupu 'ehe "fast food" hange koe sino vale 'ae kakai. 'E lelei ange pe ke te nofo hifo 'o fakaukau'i lelei ha me'akai 'oku fakamo'ui lelei pea toe ha'u pe 'o kuki pera te ta'utu hifo 'o ta ha'ate fo'i kalasika mo 'umaki 'aki 'e me'a kai na'a te kuki ha Glass of red wine..
Ko hono fakalea 'e taha koe ako'i pe koe 'oe tamaiki fakapalataha pehee ( technical studies pe vocational neongo te nau tufi mai e pa'anga he founga vave pea tokoni ki he famili ka ko 'ene tu'u he lele loloa 'e mole ai 'i he tangata moe fefine Tonga 'ae ngaahi values fakafonua pea mo fakakalisitiane, he'e pule pe hoko e pa'anga ia koe 'Otua.
'Oku 'ikai keu fakahalaki 'ae need 'ae kakai ki he pa'anga ka ko 'eku kole ke 'oua 'e tafataha pe 'ae Sioelinau mission he ako'i e tamaiki ke nau lava 'o fakahu he ngaahi sikalu mo lomi e ngaahi buttons 'oku necessary ka nau toe lava pe think out of the box that the TAFE will but them in.
lele ai na'a tau ha tolo heheheee
--- On Sun, 5/10/09, tino tahitu'a <tino...@yahoo.com> wrote:
> From: tino tahitu'a <tino...@yahoo.com>
> From: tino tahitu'a <tino...@yahoo.com>
Daphne Taukolonga
May 13, 2009, 11:27:11 PM5/13/09
to tasil...@googlegroups.com
Mysteryman,
'Oku ou fakamalo atu kia kimoutolu kotoa pe 'oku feedback mai 'i Tasilisili ni kihe fakamatala felave'i moe visone 'a e Sioeli Nau Mission Inc. (SNM) & Ma'a Fafine mo Famili (MFF) ma'a Tonga 'ihe lolotonga moe kaha'u. Na'e lea 'aki 'ehe Tongan High Commisioner 'i 'Aositelelia ni (Pilinisi Tupouto'a), 'oku 'iai 'a e ngaahi ngaue lahi ia he'ikai ke lava ia 'ehe pule'anga 'o Tonga 'o fakahoko pe koha toe pule'anga pe 'i mamani ka 'e lava pe ia 'ehe ngaahi charity oganisations, hange koe SNM moe MFF.
Mystery, 'oku te'eki ke tukuatu 'ehe SNM 'ene ngaahi fakamatala felave'i mo 'ene fokotu'utu'u pe taumu'a kihe vocational education, 'oku lolotonga fakama'unga 'a e tokanga 'a e SNM moe MFF ki hono 'develop' 'a e International English System 'i Tonga ko hono 'uhinga koe fu'u faingamalie lahi 'eni ki Tonga 'ihe 'ene tu'u kihe kaha'u.
Koe tokotaha mei 'Esia 'oku ha'u 'o ako English 'ihe fo'i ta'u 'e taha ke teuteui'i 'aki ia ke sivi 'ihe IELTS test 'i Nu'usila mo 'Aositelelia, 'oku fe'unga 'ene fakamole moe 'avalisi kihe AUD $12,000 kihe $14,000 (annually), pe koe AUD $350 weekly. 'Oku te'eki ke lau atu ki heni 'ene ngaahi fakamole kihe accommodation, transport, food etc. etc.. Koe mahu'inga hono 'omai ki Tasilisili ni 'a e fakamatala felave'i moe ola 'o e sivi 'a e toko 46 'ihe IELTS test 'i Tonga 'ihe uike kuo 'osi ke fakamo'oni'i 'oku lava 'e Tonga 'o teuteui'i 'a e English ha taha pe 'i mamani ke sivi 'ihe IELTS test 'i Tonga. Koe fatongia leva 'o e kau fakamaketi kenau tu'uaki 'a e ako 'a Tonga ki 'Esia. 'Oku malava ke to'o mai 'a e 'evidence' meihe ngaue kaafakaafa ko ia na'e fakahoko 'e Betty Blake koe Vice Chair 'o e SNM moe Director 'o e MFF na'e
fakahoko 'ihe uike kuo 'osi 'o kau 'ihe fakamo'oni 'ikai toe veiveiua 'a e ma'u pe 'i Tonga 'a e 'capacities' ka na'e te'eki ke ngaue. Koe halaa kuo 'ataa ki Tonga pea koe 'export' 'eni 'a Tonga ki tu'apule'anga 'a e ako ko 'eni kuo faka'ali'ali mai 'e Betty Blake mo 'ene kau ngaue. 'Oku 'iai 'a e fa'hinga hange koe kau faiako 'oku ma'u 'enau ngaue 'ihe ngaue ko 'eni. 'Oku lelei kihe kau ako (receivers) lelei kia kinautolu 'oku nau fakahoko 'a e ngaue (providers). Kuo lele fakataha 'a Tonga mo 'Aositelelia 'ihe tafa'aki kihe IELTS. Koe tokolahi ange ha fa'ahinga 'e huu mai ki Tonga mei 'Esia (India & China) moe ngaahi fonua kehe, koe lelei ange ia kihe tu'unga faka'ikonomika 'a Tonga. Pea 'oku 'iai leva 'a e totonu ke siofi moe tafa'aki kihe hospitality (ie. accommodation etc.). Koe tafa'aki 'eni 'oku fiema'u ke ngaue fakataha ai 'a e
pule'anga moe SNM moe MFF ke develop 'a e International English 'i Tonga. 'Oku 'ikai ke 'uhinga ia koe fiema'u ke 'takeover' 'a e pule'anga, koe 'uhinga ke fai ha palani mo hano siofi 'a e faingamalie kuo faka'ataa 'ehe 'Otua ki Tonga. Kuo 'iai 'a e fakafofonga 'o e IELTS 'i Tonga, 'oku 'iai moe 'Education Agent' (SNM) 'a 'Aositelelia 'i Tonga, 'aia 'e malava ke tu'uaki 'aki, 'e malava ke 'connect' 'a e tokotaha ako mei 'Esia 'i Tonga moe Education System 'a 'Aositelelia.
Koe taha 'o e ngaahi 'uhinga 'oku masiva pehe ai 'a Tonga, pea kuo a'u 'o tutu 'a Nuku'alofa koe 'ikai ke mahino kihe fa'ahinga tokolahi, ka 'ikai ke 'iai ha 'export' 'a Tonga kae 'import' 'ata'ataa pe, pea 'oku masiva mo mo'ui fakafalala ai 'a e fonua, pea 'oku tupulekina ai moe ngaahi palopalema kehekehe. 'Oku kau ai 'a e 'unemployment'. 'Oku tupu mai meihe unemployment 'a e ngaahi palopalema kehe, 'o hange koe hopo atu 'a e fanga ki'i tamaiki fefine meihe ta'u 13 'o 'alu 'i hala koe 'ikai ke 'iai ha ma'u 'anga mo'ui. Koe taimi 'e taha 'oku 'ite'ita 'a e matu'a tangata 'o iku mo 'enau taa (abuse) honau ngaahi finematu'a moe fanau koe tupu meihe mei kovi 'a e 'ulu hono fakakaukaui'i ha me'a ke tauhi 'aki 'a e famili.
Koe kamata 'o e langa ki 'olunga 'oku fai mei faleako, pea koe taimi 'eni 'oku mahino ai 'a e toka'olunga ange 'a e 'formal education'.. Ko faleako 'oku ne hanga 'o fakamaama'i 'a e 'atamai 'o e tangata 'o kau ai mo hono fakamahino'i 'a e 'uhinga 'oku masiva ai 'a e fonua. Kapau leva 'oku 'ikai ke 'iai ha liliu 'a e fonua pea 'alu ke toe tupulekina ange 'a e palopalema, 'oku totonu ke vakai'i fakalelei 'a faleako pe koe ha 'a e' uhinga 'oku 'ikai ke ola lelei ai 'ene ngaue.
'Ihe folau taimi nounou na'aku fakahoko ma'ae Sioeli Nau Mission 'ihe uike 'e tolu kuohli ki Tonga, na'e lava 'o mahino ai kiate au 'oku kei fakakaukau 'a e kakai tokolahi tokua koe vocational education koe to'o sipana moe vete sikalu 'ata'ataa pee. Koe ngaahi polokalama ako vokasinale 'a 'Aositelelia 'oku fakafou mai 'ihe TAFE kuopau ke hu 'ihe polokalama ako kotoa pe 'a e ngaahi motule (modules) 'oe 'communication strategies'. Koe polokalama ako fakavokasinale kotoa pe 'oku totonu kene fakatupu 'a e loto fifili 'ihe tamasi'i moe ta'ahine ako pea koe taha ia 'o e ngaahi 'uhinga 'o e hu 'a e ngaahi communication modules 'ihe polokalama ako kotoa. 'Oku hanga 'ehe ako fakavokasinale 'o fakapunakaki 'a e tokotaha ako meihe nofo 'ihe loto puha ki tu'a, pea ne toe kouna'i 'a e tokotaha ako ke sio mei tu'a kihe loto puha 'o hange ko ho'o faka'amu 'e Mysteryman. 'Oku
toe hanga pe 'e he vokasinale 'o fakamataloolooa'i 'a e tokotaha ako.
'Oku kei tuai 'a e kakai tokolahi 'o Tonga ko 'enau 'avea 'ihe mata'i tohi meihe University, pea si'i 'alu 'alu kovi ai pe 'a 'etau fanau tokolahi pea faikehe ai pe honau 'attitude' 'o lele 'a e ngaahi fonua Uesite ia 'i mu'a katau kei lele ai pe 'i mui. 'Oku ma'u hala 'a e tokolahi 'o Tonga kihe responsibilities 'o e vocational education, toki hoko atu.
malo
daphne
Sent: Wednesday, 13 May, 2009 7:00:55 AM
Subject: [tasilisili] Re: Teuteui'i 'a e Fanau 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
Malo e fuhu ia Daphne, pea 'oku ou ki'i impress ho'o style, ka ko hono pango he 'oku hange pe ia ha kai e fast food. Koe koloa pe ke tau makona he houa ko 'eni kae ngalo e mahaki ia 'oku fakatupu 'ehe "fast food" hange koe sino vale 'ae kakai. 'E lelei ange pe ke te nofo hifo 'o fakaukau'i lelei ha me'akai 'oku fakamo'ui lelei pea toe ha'u pe 'o kuki pera te ta'utu hifo 'o ta ha'ate fo'i kalasika mo 'umaki 'aki 'e me'a kai na'a te kuki ha Glass of red wine..
Ko hono fakalea 'e taha koe ako'i pe koe 'oe tamaiki fakapalataha pehee ( technical studies pe vocational neongo te nau tufi mai e pa'anga he founga vave pea tokoni ki he famili ka ko 'ene tu'u he lele loloa 'e mole ai 'i he tangata moe fefine Tonga 'ae ngaahi values fakafonua pea mo fakakalisitiane, he'e pule pe hoko e pa'anga ia koe 'Otua.
'Oku 'ikai keu fakahalaki 'ae need 'ae kakai ki he pa'anga ka ko 'eku kole ke 'oua 'e tafataha pe 'ae Sioelinau mission he ako'i e tamaiki ke nau lava 'o fakahu he ngaahi sikalu mo lomi e ngaahi buttons 'oku necessary ka nau toe lava pe think out of the box that the TAFE will but them in.
lele ai na'a tau ha tolo heheheee
--- On Sun, 5/10/09, tino tahitu'a <tino...@yahoo.com> wrote:
Ko hono fakalea 'e taha koe ako'i pe koe 'oe tamaiki fakapalataha pehee ( technical studies pe vocational neongo te nau tufi mai e pa'anga he founga vave pea tokoni ki he famili ka ko 'ene tu'u he lele loloa 'e mole ai 'i he tangata moe fefine Tonga 'ae ngaahi values fakafonua pea mo fakakalisitiane, he'e pule pe hoko e pa'anga ia koe 'Otua.
'Oku 'ikai keu fakahalaki 'ae need 'ae kakai ki he pa'anga ka ko 'eku kole ke 'oua 'e tafataha pe 'ae Sioelinau mission he ako'i e tamaiki ke nau lava 'o fakahu he ngaahi sikalu mo lomi e ngaahi buttons 'oku necessary ka nau toe lava pe think out of the box that the TAFE will but them in.
lele ai na'a tau ha tolo heheheee
--- On Sun, 5/10/09, tino tahitu'a <tino...@yahoo.com> wrote:
Sione Tuipulotu
May 14, 2009, 5:28:20 AM5/14/09
to tasili Silisili
Daphne
Malo e ngaue lahi kuo mou fakahoko pea moe SNM pea 'oku ou lau ma'u pe ho'omo talanga moe masi'i ko MISITELIMENI. Daphne 'oku mo'oni e fakatalanoa noa 'oku ke fai pea 'oku pehe 'ae langa ngaue, kuo pau ke kamata mamalie pe he me'a 'e ala lava ke kamata ai. Koe me'a 'oku tokanga ki ai 'a MISITELIMENI, kihe manavasi'i na'a mole 'ae 'value fkfonua moe fakakalisitiane', moe mahu'inga 'oe ako kihe 'uhinga moe ako ngaue', kou pehe MISITELI keke hu mai koe 'o lele ange he value fkfonua moe kalaasika kau lele au he fakalaumalie ke to'o ma'ama'a si'i ngaue 'a Daphne mo hono fakalakalaka 'ene kaveinga folau. Koe sio pe Misiteli na'a lava tokoni atu kihe talafili 'oku ke fai.
Tokelau moe Tonga
Date: Wed, 13 May 2009 20:27:11 -0700
From: sioelina...@yahoo.com.au
Subject: [tasilisili] Re: Teuteui'i 'a e Fanau 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
Ben Mysterymann
May 15, 2009, 12:29:03 PM5/15/09
to tasil...@googlegroups.com
Malo mu'a Daphne 'e ngaue lahi. Pea malo Sione Tu'ipulotu e tokoni, ka ke lau pe 'eku last post ke mahino ange kiate koe 'eku 'uhingaa... pea kapau pe he'ikai ke mahino pea 'ofa pe ke ke ma'u ha easter lelei...
--- On Thu, 5/14/09, Sione Tuipulotu <stu...@hotmail.com> wrote:
> From: Sione Tuipulotu <stu...@hotmail.com>
> Subject: [tasilisili] Re: Teuteui'i 'a e Fanau 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
> Date: Thursday, May 14, 2009, 2:28 AM
>
>
>
> #yiv2050539537 .hmmessage P
> {
> margin:0px;padding:0px;}
> #yiv2050539537 {
> font-size:10pt;font-family:Verdana;}
>
>
>
> Daphne
>
> Malo e ngaue lahi kuo mou fakahoko pea moe
> SNM pea 'oku ou lau ma'u pe ho'omo talanga
> moe masi'i ko MISITELIMENI. Daphne 'oku
> mo'oni e fakatalanoa noa 'oku ke fai pea 'oku
> pehe 'ae langa ngaue, kuo pau ke kamata mamalie pe he
> me'a 'e ala lava ke kamata ai. Koe me'a 'oku
> tokanga ki ai 'a MISITELIMENI, kihe manavasi'i
> na'a mole 'ae 'value fkfonua moe
> fakakalisitiane', moe mahu'inga 'oe ako kihe
> 'uhinga moe ako ngaue', kou pehe MISITELI keke hu
> mai koe 'o lele ange he value fkfonua moe kalaasika kau
> lele au he fakalaumalie ke to'o ma'ama'a
> si'i ngaue 'a Daphne mo hono fakalakalaka 'ene
> kaveinga folau. Koe sio pe Misiteli na'a lava tokoni atu
> kihe talafili 'oku ke fai.
>
> Tokelau moe Tonga
>
>
>
>
>
>
> Daphne
>
> Malo e ngaue lahi kuo mou fakahoko pea moe
> SNM pea 'oku ou lau ma'u pe ho'omo talanga
> moe masi'i ko MISITELIMENI. Daphne 'oku
> mo'oni e fakatalanoa noa 'oku ke fai pea 'oku
> pehe 'ae langa ngaue, kuo pau ke kamata mamalie pe he
> me'a 'e ala lava ke kamata ai. Koe me'a 'oku
> tokanga ki ai 'a MISITELIMENI, kihe manavasi'i
> na'a mole 'ae 'value fkfonua moe
> fakakalisitiane', moe mahu'inga 'oe ako kihe
> 'uhinga moe ako ngaue', kou pehe MISITELI keke hu
> mai koe 'o lele ange he value fkfonua moe kalaasika kau
> lele au he fakalaumalie ke to'o ma'ama'a
> si'i ngaue 'a Daphne mo hono fakalakalaka 'ene
> kaveinga folau. Koe sio pe Misiteli na'a lava tokoni atu
> kihe talafili 'oku ke fai.
>
> Tokelau moe Tonga
>
>
>
>
> Date: Wed, 13 May 2009 20:27:11 -0700
> From: sioelina...@yahoo.com.au
> Subject: [tasilisili] Re: Teuteui'i 'a e Fanau
> 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
> To: tasil...@googlegroups.com
>
>
>
> #yiv2050539537 .ExternalClass DIV
> From: sioelina...@yahoo.com.au
> Subject: [tasilisili] Re: Teuteui'i 'a e Fanau
> 'o Tonga - Ke langa 'a Tonga
> To: tasil...@googlegroups.com
>
>
>
> {}
Daphne Taukolonga
May 15, 2009, 4:43:01 PM5/15/09
to tasil...@googlegroups.com
Sent: Saturday, 16 May, 2009 2:29:03 AM
> out of the box that the TAFE will but them in..
>
> lele ai na'a tau ha tolo heheheee
> --- On Sun, 5/10/09, tino tahitu'a <tino...@yahoo.com>
> wrote:
>
>
>
>
> Need a Holiday? Win a $10,000 Holiday of your choice. Enter
> now..
>
>
> >
>
>
>
> lele ai na'a tau ha tolo heheheee
> --- On Sun, 5/10/09, tino tahitu'a <tino...@yahoo.com>
> wrote:
>
>
>
>
> Need a Holiday? Win a $10,000 Holiday of your choice. Enter
> now..
>
>
> >
>
>
>
tino tahitu'a
May 17, 2009, 12:45:01 AM5/17/09
to tasil...@googlegroups.com
'Oku ou fakamalo ki he ngaahi lavelave ko 'eni...
Kataki pe he ki'i puli fuoloa ko e hanganoa pe he ngaahi me'a kehee..
Oku ou fiefia 'ia Sione Tu'ipulotu he ngaahi fakama'ala'ala kuo ke feia..pea 'oku totonu ke ha'u 'a MISITELI ia 'o lele he'ene kalasika pea mo e value 'o Tonga he ko 'etau kei 'ulungaanga fakatevolo he ngaahi 'aho ni ko 'etau feinga ke tau kei pipiki he value fakaCulture..
MISITELI oku 'i ai pe ngaahi value 'oku totonu ke ta'aki 'o laku pea 'oku 'i ai 'a e ngaahi value 'oku totonu ke tau kei piki ki ai.
'Oku ou tui lahi ki he ngaahi fakakaukau 'a e ta'ahine daphne..pea mole ke mama'o 'oku ma'u ha me'a meia Daphne ka i he'eku muimui'i 'a e tokotaha ko 'eni he 'oku mahino kiate au ko e way pe path 'eni ki he'eku fanau...
'Oku ou mafasia 'a Daphne he'ene feinga he'eku tuii pea 'oku 'ikai ke ngata pe he'ene lea ka 'oku 'asi 'ene ngaue..kuonga 'eni 'o e pau ke tatau e tuhu mo e nima MISITELI.. Osi 'osi e taimi ia 'o e fast food mo e favai....lol!
Work and work for the night is coming...Ko e kind of worship 'oku tau fai 'oku kehekehee..te ke lava pe koe 'o ke worship ho'o fo'i fakafeta'i 'ata'ata pe ki he 'Otua MISITELI ka e 'ikai ke ala 'o ngaue...E lava pe he'eku founga worship 'a'aku ko 'eku 'ofa ki he masiva 'o vahevahe 'a 'eku me'a kotoa pe 'oku ma'u 'ikai ke u 'alu ki ha lotu. Oku ou tui ko e si'i worship ee 'a Daphne ke ne 'ofa ki he kakai kotoa. Oku ne tangi ki he equal distribution of wealth.
Pea oku fakaivia ia he'ene ngaahi ngaue 'oku ne mafasia hono ngaue'i. Ka ke fanongo mai ha 'aho 'oku ou nofo Australia ai mo hoku hoa mo 'eku fanau 'e MISITELI pea te ke 'ilo leva 'a e ngaue 'oku malava 'e Daphne....hahahhaha! Ta ko ee ko e fie nofo Australia..kaekehe 'oku pehee 'a 'etau nofo he mamani..Oku tau nofo pe 'o fakasio ha red signal 'i ha feitu'u pea ha maama 'oku tapa ke tau feinga ki ai. He oku hange 'oku tau nofo he fakapopo'uli...
Ko e kuonga 'eni na'a fepaki mo 'eku lave ki ai 'anenai..ki he fast food..
Ko e 'etau mangamanga atu 'eni 'a kitautolu ki he me'a 'oku ui ko e fast food. Ko 'ete a'u atu pe ki fu'u pele 'o paki'i mai 'o kai pe ko e fu'u lesi 'o toli mai 'o fahi 'ote kai. Ka e fai mo te 'alu ki he ngaue.Ikai ke ngata he'ene ma'u ivi ka 'oku hurry e me'a kotoa he mamani 'osi kikite ki ai 'a Sione he'ene 'i he 'otu Patimosi..e vave e me'a kotoa pe..Kamata pe he tekinolosia 'oku ke lomi ai Misiteli..Ko e aefhiklmnngopstuv' ko 'ena 'oku ke lomi ai he keyboard 'oku fai e fu'u ngaue lahi 'i mui 'e he 'uhila ke ne liliu mei he mata'itohi ki he 1 mo e 0 pea toki 'asi mai he screen (kuo u 'osi lave ki ai), manatu'i 'oku 'ikai ko ha miracle ia ka ko e vave.. telia na'a te nofo 'o kuki pea te fakakaukau Kalasikolo...pea hange ko e lau 'a e hiva 'a Nau Saimone...
TOKUA NA'E 'I AI HA 'ASITALONOMA
NA'A NE FETAULAKI MO HA LEKA 'I HONO KUONGA
TUAI E KEMO PEA NE FOKI KUO NONGA...
Asitalonoma na'e 'uhinga ki ai 'a Nau Saimone heni Misiteli ko Sangato Okusitino...na'a ne fakakaukau ki he misiteli 'o e TAHA TOLU TAPU..i he'ene luelue mai he matatahi 'oku 'i ai e ki'i leka ia 'oku lele pe ki tahi 'o 'utu mai e vai 'o lingi ki ha'ane ki'i fo'i luo he 'one'one. Na'e pehee atu 'e 'Asitalonoma ko 'eni...Ko e ha ho'o me'a 'oku fai? Na'e tali mai 'e he leka. "Ko 'eku feinga ke 'utu mai e fu'u 'oseni ko 'eni ke 'osi ki he'eku ki'i luo he 'one'one ko 'eni...
Na'e pehee atu 'e he Okusitino.."He 'ikai ke ke lave 'e koe" pea na'e pehee mai 'e he leka..."TA KO E ME'A KO 'ENA 'OKU KE FAKAKAUKAU'I 'E FAINGOFUA ANGE 'A E NGAUE KO 'ENI 'OKU OU FAI NI."
Ko ai tuku aa e sio fetu'u mo Classical ka e ala e nima 'o ngaue..pea 'oku 'ikai ke fai fai ngaue ta'e 'i loki ako he 'uhinga 'a Daphne..I he TAFE hei'ilo he 'oku te'eki ai ke u ako au ai..Ka 'i he'eku tui kuopau ke la'ipepa 'i loki ako pea toki ala e nima...
Ko e ngaahi value 'i Tonga kuo kamata ke fakala'ipepa'i pe Document..na'a ku lave ki he Tacit knowledge 'a e fa'ahinga 'ilo he 'ikai ke lava ke hiki pepa'i...pea ka malava pea lau ha taha..ko e potential 'o e 'ilo ko iaa he 'ikai ke lava ha taha ia 'o ma'u ngata pe he tama ko iaa...Hange ko 'eku fakatataa ki he Art and Graphs ko ee 'i Tonga...oku lolotonga lele 'a e ki'i Polokalama he Tonga Today he TV hono faka'eke'eke 'a e masi'i ta tongitongi ko 'eni ko Fehoko(OUAA PEHEE PE KAU HA'APAI IA) 'o fekau'aki mo e Art 'a Tonga pea 'oku pehee 'e fehoko oku mole hono value ko e 'ai'ainoa'ia 'a e kau art..pea ko 'ene fakamatala ki he anga hono fai e art kapau 'e fai ha taha he 'ikai ke tatau ia mo Fehoko..hange pe ia ko ha'ate fanongo ha fo'i hiva..na'e 'uluaki taa'i pe he tama na'a ne fa'u pea ne taa'i pea toe fakalelei'i ia 'o fu'u tika pea feinga ko ee ke taa'i mai he taimi ni..oku malie pe ka he 'ikai ke tatau ia mo e tokotaha na'a ne fa'u.......
ngata pe heee
tc
tino tahitu'a
May 17, 2009, 12:49:32 AM5/17/09
to tasil...@googlegroups.com
tino tahitu'a
May 17, 2009, 12:52:03 AM5/17/09
to tasil...@googlegroups.com
Reply all
Reply to author
Forward
0 new messages