Palemia 'o Tonga 2015- 2018

[sep...@optusnet.com.au]

Ko e fakaanga fakapolitikale 'oku tu'u 'i ha me'a kuo 'osi fakamo'oni kuo hoko , ka 'ikai mei ha  mahamahalo mo e matetupu'a.,,ka ko e anga ai pe ia 'oe Politikale ko e tau'aki feinga ke too 'ene ng tui ki he loto 'oe kakai,,'ikai fa'a sio ia pe 'oku tonu pe hala, koloa ke akafia he loto e kakai.

Ko e maumau 'oku fai 'e Mokofisi 'i he'ene ng fakamatala ta'emo'oni 'oku 'ave holo kuo ngaue fakalao ki ai e Foha 'o 'Akilisi Pohiva. Kuo u lau hifo 'ae ng fakamatala 'a Mokofisi pea 'oku 'ikai ke u ofo ai ai he 'oku mo'oni pe ia, ko si'ono ngata'anga ia pea 'oku hanga 'e he'ene ng tukuaki'i loi 'o Piveni mo e foha 'o 'Akilisi, 'o fakahaa'i mai 'a e  poipoila faka'atamai mo fakalaumalie 'oku 'iaii. 'Oku 'ikai taha 'e haohaoa ka ko e 'ave holo e fakamatala loi mo ta'emo'oni 'oku taau ke tu'utu'ukina, ka e mahalo kuo hoko pe ia ko hono kakano.

'Oku 'ikai foki ketau loko ma'u ha a'usia mei he kau ngaue fakapule'anga 'oku tau feohi heni he ko kinautolu 'oku ngaue he malumalu 'o e Palemia mo e Pule'anga fo'ou kuo toki kamataa, kaekehe 'oku toe hanga 'e Mokofisi he'ene ongoongo ta'emo'oni 'o fakaha mai koe tangta loi lahi mo'oni pea ko'ene me'a 'oku fai ko hono too e ta'emo'oni he loto mo e 'atamai 'o e kakai lau Nusipepa mo e fb.

'Oku ou fakatauange 'e hoko e ngahi fakaanga ki he Palemia tu'unga he ng me'a kuo hoko 'o tataki lelei 'ae ngaue 'ae Pule'anga, pea 'oua na'a mole hono taimi he folinga'i fakamatala 'oku 'ave holo 'e Mokofisi.

Ko e pehe ko ee 'e mole laulau miliona e Pule'anga, ko e toki loi mo e mahalo kovi mahu'inga lahi eni kuo tufaki holo 'i Tonga pea 'oku taau pe ia ke fai ha ngaue fakalao ki ai . Ko 'eku lau e ng tohi 'a Mokofisi, 'oku maama mai ai , ko Piveni 'oku 'iai 'ene okooko mo e  tokonaki lelei ke 'ofa ma'a Tonga  pea 'oku ou pehe na'e fai lelei'i pe 'ehe Palemia hono fakangaue e kakai 'oku nau lava ke fo'u ha me'a 'o tokoni ki he ako 'i Tonga. Ko e fu'u falukunga loi mo e mahalo kovi 'oku fata holo 'e Mokofisi, 'oku taau ke 'oua 'e tui ki ai e kakai he ko e fo'i 'ea pe hufnaga he fakatapu.

Takamuli.

---

Email sent using Optus Webmail

[sep...@optusnet.com.au]

'Oku ou lau hifo 'oku lolotonga 'i NZ Palemea ke fai hono sivi Fakafalemahaki pea 'oku 'iai mo si'ono Hoa ke faito'o he na'e si'i puke pe kimu'a he lolotonga 'o e campaign 'ae Palemia.  Ke manatua atu 'i si'omoulotu ke na ola lelei 'ae feinga fakafalemahaki 'oku na hehenga mai ai ki NZ.

[Daphne Taukolonga]

Koe version fakatonga 'eni 'o e post 'a Sione Mokofisi, 'oku 'i loto ni, ka ko 'ene 'ataa pe, pea tene toki tali atu 'a e fakamatala ko kuo ke 'omai Sepesi Piukala.  Malo 'a e fakakohukohu.

Article 'a Sione Mokofisi - below

Pōhiva & Tākangá:‘Omai Mu‘a Hoku ‘Aho Fiefiatahá, Faka-‘ilo Au!

 

Nuku‘alofa, TONGA.

 

Faka-tapu atu kia Hou‘eiki mo e Kaingá.

 

Ko ‘eni kuo faka-hingoa au ko e “Faiongoongao Fili #1” ‘o e ‘Ōfisi ‘o e Palēmiá – Fanongonongo Mei He ‘Ōfisi ‘o e Palemiá, ‘Epeleli 7, 2015 –  ka e fai atu ‘a e tali faka-fuofua ki he ‘Eiki Palēmia Samuela ‘Akilisi Pōhiva, mo hono foha ko Siaosi Pōhiva, mo e kau fale‘i ‘i he ‘Ōfisi ‘o e Palemiá.

 

Kuo faka-manamana faka‘ilo mai ‘a Siaosi Pōhiva kiate aú. Pea ‘oku nau faka-‘ikai‘i tokua ‘oku “ta‘e totonu” ‘eku fa‘utohí, pea kuo tala leva ‘e he fale‘i ‘o e Palemiá – Kalafi Moala - ko e faiongoongo loi aú: “Loi Sione Mokofisi – ‘ikai ha software ke fakatau laumiliona,” ‘i he takafi ‘uluaki ‘o e “Taimi ‘o Tonga,” ‘Epeleli 8, 2015.  

 

Kuo faka-mafola ‘i he mītia Tongá, ko e talamei he mafai ‘o e Pule‘anga Tongá. Hili ko iá, ko ‘enau “faka-‘ikai‘i” pē, kā ‘oku ‘ikai kenau lava ‘o toitoi mei he totonu ‘o ‘eku fa‘utohí. Pea kuo nau mio‘i ‘eku fa‘utohí tokua na‘aku tala kuo ‘osi tali ‘e he Kapinetí ke fakatau mai ‘a e polokalama komipiutá(software) mei a Siaosi Pōhiva, mo hono kaungā ngāue ko Paula Pīveni Piukalá.

 

Kā ko e ngutu pē ‘o Pīveni Piukalá na‘a ne tala ‘i he TV Tongá, ‘oku na fa‘u polokalama ke faka-lele‘i ‘aki ‘a e palopalema na‘e tala ‘e he Palemia ‘i he TV Tonga.

 

Faka‘uhinga ‘i:‘O ka ‘ikai pē ko ‘enau mio‘i kākā ‘eku fa‘utohí, mahino leva kiate au ‘oku ‘i ai ‘enau palopalema ‘i he mahino‘i laukongá (reading comprehension deficit). Mou kataki ‘o toe lau fakaikiiki ange ‘eku ‘uluaki fa‘utohí na‘e pehē, “…kuo ‘oatu ia ke ngaue ki ai ‘a e Kapineti.”     

 

Ngaahi Faka-‘ikai‘i ‘o e Mo‘oní

 

Mo‘oni #1: Na‘e me‘a ‘a  Palēmia/Minisitā Ako ‘Akilisi Pōhiva ‘i he TV Tongá – faka-papau‘i ki ai ‘e Viola Ulakai ‘i he ‘ena faka-‘eke‘eke mo Dr. Visesio Pongi ‘i he TV Tonga, Ma‘asi 4, 2015, na‘e hokó – tokua na‘e lahi e lāunga mei he tokolahi ‘o e mātu‘á ‘o e fanau akó ki he ngaahi palopalema ‘o e polokalama komipiuta sivi faka-ta‘ú, Forms 5, 6, and 7.

 

Faka‘uhinga‘i: Na‘e ‘ikai fakahā ‘e he Palēmiá pe ko e tokofiha ‘o e ngaahi mātu‘á na‘a nau lāungá? Ko e setisitika eni ‘oku fiema‘u ke ‘ilo ‘o kapau ‘e tukuaki‘i ha palopalema ki ha setisitiká, ‘a ia na‘e pehē ‘e he Palēmiá na‘e tokolahi ‘o e mātuá na‘e lāungá. Fakatātā‘aki eni…‘Oku totonu nai ke veteki pe fetongi ha polokalama ‘oku lolotonga lele lelei pē, ‘o kapau ko e toko 10 pē na‘e lāungá mei he toko 1,000? Fēfē ‘o kapau na‘e lāunga ‘a e toko 100, pe toko 500?

 

Ko e toko fiha ‘oku totonu kenau faka-fofonga‘i ‘a e tokolahi ‘o e mātu‘á faka-katoá? ‘I he mala‘e saienisi ‘o e faka-totoló setisitiká; (a) ‘Oku fiema‘u ke fili tavale pē (random) ha kau faka-fofonga tokosi‘i (sample) mei he kotoa ‘o e tokolahí, kae ‘oua pē tenau fekāinga‘aki; (b) ko e tokolahiange ‘a e kau faka-fofonga tokosi‘í, ke fakatatau ki he tokolahí faka-katoá, ko ‘ene leleiangé ia; (i) ko e fakasi‘isi‘iange ia ‘o e fehālaakí(errors), (ii) pea ko e mā‘olungaange ia ‘a e ofiofi ki he totonú. 

 

Mo‘oni #2: Faka ‘ikai‘i ‘e Siaosi Pōhiva, mo e ‘Ofisi ‘o e Palēmiá, ‘oku ‘i ai ‘e kaungā ngāue mo Pīveni Piukalá: ‘I he ‘osi pē ‘a e faka-hoko ‘e he Palēmiá ‘i he TV Tongá,‘a ia na‘a ne ui ‘a  epolokalama komipiuta ko e “software,” pea na‘a ne liliu faka-Tongá ko e “mīsini,” na‘e tū‘uta mai leva ‘a Pīveni Piukala ki Tongá ní. Na‘e faka‘eke‘eke ‘e Viola Ulakai ‘i he TV Tongá ‘a  Pīveni Piukala ‘i he ‘osi ‘a e faka‘eke‘eke ‘o Dr. Vesisio Pongí (‘oku ‘iate au ‘a e tatatu vitiō ‘o ongo faka‘eke‘eké ni).‘Oku faka-‘ikai‘i ‘e Siaosi Pōhiva ‘oku ‘i ai ha‘a ne kaungā ngāue mo Pīveni Piukala, pea tene faka‘ilo au.

 

Faka‘uhinga‘i:‘I he fakamatala ‘a Pīveni Piukala ki he toutou fehu‘i ‘a Viola Ulakai pe ko e ha ha‘ane “solution” (faka-lelei‘i) ‘o e palopalema ‘oku ne tukuaki‘i ‘oku ‘i he komipiutá (system) lolotongá. Na‘a ne fakahā, ‘a ‘ena ngāue mo e foha ‘o ‘Akilisi Pōhivá (Siaosi Pōhiva) − ‘a ia ‘oku ngāue ‘i he SPBEA − pea ‘oku faka‘amu ke ‘i heni ke ‘oange ki ai ‘a e “credit,” pea na‘a na faka‘osi ‘a e ngāue ko iá ‘i he 2013.

 

Ka na‘e maama mai ‘i he ‘ena faka‘eke‘eké, ‘a e feinga pē ‘a Pīveni Piukala ia kene pule‘i ‘a  ‘ene ngaahi tali kia Viola Ulakaí. Na‘e fonu ‘a e fakamatala ‘a Pīveni Piukala ‘i he ngaahi lea faka-pilitānia mamafa ‘i he tekinolosiá, ka na‘e fakahāange pē ‘e Viola Ulakai ‘oku ‘ikai mahino‘i ‘e ia, pea uanoa ai e kakai ‘o e fonuá.

 

Kiate au, ko e ngaahi fakamatala fie-tika eni ‘a e tokotaha tu‘uaki koloa ni, tautaufefito ki he ngaahi me‘a faka-komipiuta mo e tekinolosiá. ‘Oku ui ‘i muli ‘a e ki‘i feinga tu‘uaki niko e ki‘i “koniseti kulí mo e ‘uhiki‘i hoosi” (dog-and-pony-show).  

 

Mo‘oni #3: Kuo faka-mo‘oni ‘i he tohi ‘a Dr. Pongi (‘oku ‘iate au ‘a e tatau ‘o e tohi ko ‘ení) na‘e feinga ‘a Pīveni Piukala ke tu‘uaki ‘ene polokalama komipiuta “system” ki he fakataha ‘a e Talēkitá mo e Kau Puleako ‘o e Potungāue Akó. Pea ne faka-tokanga ‘a Dr. Pongi kia Pīveni Piukala ‘e ‘ikai ngāue ‘a ‘ene polokalamá.

 

Faka‘uhinga‘i: Na‘e fehu‘i ‘e Viola Ulakai pe ‘oku fiha ‘a e mahu‘inga ‘o e ‘ena polokalama komipiuta “software.” Na‘e tali ‘a Pīveni Piukala ‘o kapau na‘e tali ‘e he Potungāue Akó, na‘e ‘oange ta‘e totongi pē.Mahino leva kiate au, na‘e ‘ikai tali ‘e he Potungāue Akó, ‘a ia ‘e foki ki hono totongi totonú.Pea tala leva ‘e Pīveni Piukala ia, ‘e foki leva ia ki he Palēmiá he ko e Minisitā Akó, pea tene fai e tu‘utu‘uni faka ‘osí. ‘Oku tau toe tatali ki he Kapineti pē ko e Minisitā/Palēmiá ‘oku ne fai ‘a e tu‘utu‘uni?

Na‘e ‘ikai fakahā ‘e Pīveni ‘a e mahu‘ingá ‘o ‘ene polokalamá.Ko ia, na‘a ku fekumi ‘i he ngaluopé ‘o ma‘u ‘a e faka-fuofua mei he ngaahi polokalama komipiuta kalasi tatau ‘i he māketí. Fakataha mo e mahu‘inga fale‘í (consultancy); faka-totolo ‘ata‘atāfia (feasibility study); fokotu‘u (installation); fakahinohino kau ngāué; tauhi monomono (service contract); fakalakalaka (upgrades), ‘oku laka ‘i he $1 miliona.

 

Foki e “Fanga Kuli-le‘ó” Ki he ‘Enau Luá

 

‘Ikai ‘oku faka-langakete (fakatapu atu) ‘a e taufā-holo ‘a ‘Akilisi Pōhiva mo ‘ene fanga poné? Na‘a nau fa‘a ‘ohofi holo ‘a e ngaahi pule‘anga ‘o e kuohilí ko e fanga “kulī-le‘o” fekai. Kuo nau tafoki mai eni ‘o ‘ohofi tokolahi‘i au, ‘a e anga ta‘e faka-temokalati mo fulikivanu na‘a nau fa‘a faka-fetau ki aí.    

 

Pea kuo nau pehē ‘ekinautolu kuo nau potoange ‘i hotau ‘Otua Polinisia tuku-fakaholo ko “Maui Kisikisí.” Kuo nau lava ‘o fusi fonua ‘aki ha ngaahi māta‘u mei ono‘ahó, ko ‘enau faka‘aonga‘i ‘a e komipiutá. Pea ‘oku ‘ikai kenau toka‘i mai ha taha he kuo nau mā‘olunga kinautoulu ‘i he laó.

 

‘Oku ou faka‘ofa‘ia ‘i he ‘etau Palēmiá. Kuo ne ma‘u langilangi‘ia mei muli tu‘olahi, ko e to‘a ‘o Tonga ‘i hono malu‘i ‘o e Temokalati. Ka ‘oku ne faka-mole‘i ‘a e koloa mahu‘inga ‘o e fonuá ke lolomi ‘a ‘eku tau‘atāiná ke pulusi ‘eku ngaahi fakakaukaú. Ka ‘oku ou tu‘u ‘i he totonúpeau lotolahi ‘o hangē ko Tevita mo Kōlaiaté.

 

Kuo ‘ave ‘e hono tangata fale‘i ko Kalafi Moala ‘a e koloa ‘a e Pule‘angá ‘o faka -‘aonga‘i ‘i he ‘ene nusipepá, “Taimi ‘o Tongá.” Kuo ne faka-hokohoko kimautolu ko e kau fili ‘o e ‘Ofisi ‘o e Palemiá.Kuo hoko ia ko e “Kēnolo Polisi Kesitapo” (Nazis Gestapo Police) ‘o Tongá.

 

Ko eni ‘eku tali kia Palēmia ‘Akilisi Pōhiva, Siaosi Pōhiva, Pīveni Piukala, Kalafi Moala, mo e Va‘a Taki Pule‘angá: Mou ‘omai hoku ‘aho fiefiatahá, faka‘ilo au!Pea kia Kalafi Moala; ‘oku ke ‘oho noa‘ia ka ‘oku ‘ikai teke kau ‘i he fuhuni. 

 

Kuo ke ‘ohifo ‘etau felāfoaki ko e kakai sivilaisé, ketau fai-ongoongo tui-pivá. Ka ko ‘eni; tau tuku mu‘a ‘a ‘etau fai-ongoongo tui-pivá; tau hiki hake ‘o fai-ongoongo tui-pōtisi.  

 

Ko‘Eku ‘Analaisó:

 

Ko e fatongia ‘o e kau faiongoongo tau‘atāiná, kuo pau ketau ‘atamai fifili pea faka-‘eke‘eke ke fakatotolo‘i ‘a e totonú. He ko e lahi e ngāue hala‘aki e mafaí ‘o e kau taki fonuá (corruptions), ko e lahi hono faka-ngofua kenau fa‘ifa‘iteliha ‘aki honau mafaí, mo hono fakamole hala ‘o ‘etau tukuahaú.

 

Na‘a ku mahamahalo ko e faka-ma‘ala‘alá na‘e fai ‘e he Palēmiá ‘Akilisi Pōhivá, ka ‘e toki faka-pone ‘a e tau mai ‘a Pīveni Piukala ‘o fai hono tu‘uaki ‘o ‘ena polokalama komipiutá “software” mo Siaosi Pōhivá. Pea kuo faka-mo‘oni ki ai ‘a e ngaahi polokalama TV, pea mo Dr. Vesisio Pongi, pea fai pē ‘e he Palēmiá mo Pīveni Piukala hono faka-fe‘iloaki mai ‘o ‘ena polokalama komipiutá.

 

Kuo nau tala tokua ‘oku ‘ikai ke ‘i ai ha polokalama komipiuta. ‘Oku tau faka‘amu ko e mo‘oni ia. Pea kuo lava ai hotau fatongiá; ko e faka-haofi ‘a Tonga mei he faka-pale‘i faka-pone ki he fāmili ‘o e Palēmiá mo ‘enau kau poné. 

 

(Ko e taukei fa‘utohi ‘a Sione A. Mokofisi ‘i he mītia ‘Ameliká mo Tongá ‘i he lea Tongá mo e Ingilisí. Na‘e ngāue ‘i he ngaahi nusipepa faka‘ahó, pea ‘ētita faka-uike mo e ngaahi makasini faka-māhiná. Na‘e ako ‘i Liahona High School; AA, Mesa College, Arizona; BS, BYU-Hawai‘i; MBA, University of Phoenix – Utah. Ko e Talēkitaia‘o e English, Journalism & Languages Department, Tonga International Academy, Haveluloto, Tongatapu. Tu‘asila fetu‘utaki E-mail: s1mok...@yahoo.com).

 

 

--
--
Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com
Ke to'o ho tu'asila mei he memipa he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com
Ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili

---
You received this message because you are subscribed to the Google Groups "Tasilisili-he-ngaluope" group.
To unsubscribe from this group and stop receiving emails from it, send an email to tasilisili+...@googlegroups.com.
For more options, visit https://groups.google.com/d/optout.

[sep...@optusnet.com.au]

Ko e kehekehe 'o e fakaanga 'a Mokofisi mo e fakaanga 'a 'Akilisi Pohiva he taimi ne ne kei fakaanga'i ai e ng ngaue hala 'i Tonga.

Taimi ne fakatau atu ai e passport- Na'e 'uluaki fekumi 'a 'Akilisi pe ko e mo'oni kuo fakatau atu 'ae Passport pea ne toki fai 'ene fakaanga, 'o ne lave'i ai e ng tu'unga kehekehe he nofo kau ai e fale 'o e tu'i,ka na'a ne 'osi prove mo'oni kuo fakatau e Paasport. Na'e iku 'o 'ikai toe fu'u fakatau atu e passport he ne mahino mai ne mole hono pa'anga..

Taimi ne faka'ataa mai ai e kau Siaina- Na'e 'osi hoko mo'oni eni 'o ne ma'u totonu kuo faka'ataa ke omai e kau Siaina 'o ngaue mo fokotu'u pisinisi 'i Tonga ni, pea na'a ne fakaanga'i eni, ko e me'a kuo ne 'osi fakamo'oni'i kuo hoko.

Ko e tu'u'anga Satelaite-  Na 'e fakamo'oni mo'oni 'e 'Akilisi kuo 'iai e tu'u'anga Satelaite 'a Tonga kuo fakatau atu pea ma'u 'iansi ai 'ae Pilinisesi mo Tonga, na'ane fakaanga'i eni 'o mahino ko e mo'oni 'oku 'iai e Tu'u'anga Satelaite 'a Tonga.

Kapau ko ha ola 'o ha ngauelahi 'a Piveni ke tokoni ma'a Tonga, 'oku taau ke totongi 'ehe Pule'anga ma'a Piveni 'ae ngaue kuo ne lava , pea 'oku 'ikai kovi ia he ko Piveni na'ane fai e ngaue 'aki hono poto pea 'oku ne fakaha hono poto, he ngaue kuo ne lava, ka e fakaha  e poto 'o Mokofisi ia he ta'emo'oni 'e ne fakamatala.

Ko Mokofisi, kuo 'ulu'i tepile mai 'aki heni " fakamole laulau miliona " ka e taa ko aa 'oku te'eki ai ha fo'i seniti 'e taha kuo mole mei he Kapineti he 'ulu'i tepile ne fokotu'u hake heni. 'Oku 'uhinga 'e ku toe huu mai he 'oku ta'emo'oni 'a Mokofisi, pea 'oku 'ikai ketau fiefia he ta'emo'oni.

Takamuli

[Daphne Taukolonga]

Koe 'uhinga ia 'oku toutou fakatokanga mai ai 'a e kakai taukei he mala'e 'o e politikale, mo faleako, moe kau taki 'o e ngaahi pule'anga fakatemokalati 'o mamani, ke tuku 'a e fakanepote (nepotism),  ko hono olaa koe fakafuufuu'i 'o e ngaahi lelei 'o loto, 'o 'uluaki 'omai 'o fakasisitemi'i, ke fakatonuhia 'aki 'a e pule'i hala 'a e koloa (mismanage of resources) 'a e kakai 'o e fonua. 

[Daphne Taukolonga]

  Koe tu'ofiha 'eni 'a e hopo tukuaki 'a Akilisi Pohiva mo 'ene iku 'o matu'utamaki he'ene tukuaki ta'e'iai ha fakamo'oni pau. 

---

From: "sep...@optusnet.com.au" <sep...@optusnet.com.au>
To: tasil...@googlegroups.com

Sent: Tuesday, 21 April 2015, 16:31
Subject: Re: [tasilisili] Palemia 'o Tonga 2015- 2018

[H. Viliami Vete]

Takamuli, ko e manatu ki he fepale ko e ki he Laione ne 'alu 'o kole ke mali mo e 'ofefine  e Tu'i, pea fekau he ke 'alu 'o ta'aki hono pesipesi, pea 'alu e Laione, foki mai . "Ko eni kuo lava!" Folofola mai e Tu'i, " Kataki toe foki ta'aki mo ho nifo kae toki fai e mali." Si'i 'alu e 'eva 'o ta'aki hono nifo. Foki atu , kuo mole hono malohi. Folofola mai e Tu'i, " Kataki he'ikai toe fai ha mali." Hahahaha 'Ofa atu Daphne mo e kau Talanga.

[sep...@optusnet.com.au]

Me'a mahu'inga taha ke 'ilo 'oku loi 'a Mokofisi he issue ko eni mole laulau miliona 'ae Pule'anga, pea ke 'ilo 'e Tonga 'oku 'iai e ngaue 'a Piveni kuo ne 'osi fai 'i hono taimi 'o'ona kapau 'e fiema'u pea fakatau, kapau 'oku lava pe 'e Tonga 'o fo'u ha'anau me'a pea 'oua 'e ngaue 'aki . 

[Daphne Taukolonga]

 Vakai kihe lau 'a Sione Mokofisi 'i lalo.

 

----- Forwarded Message -----
From: Sione A. Mokofisi s1mok...@yahoo.com

 Sent: Wednesday, 22 April 2015, 14:22
Subject: Re: [tasilisili] Palemia 'o Tonga 2015- 2018 - Sione Mokofisi

Ko 'eku tali eni kia Takamuli (Sepesi Piukala):

'O kapau 'oku ke kainga mo Piveni Piukala, pea tau mahino'i ai ho'o ongo'i mata'i-malamala 'akau (bias).

1. 'Uluaki 'oku ke poupou'i 'a Piveni Piukala: "ko Piveni 'oku 'iai 'ene okooko mo e  tokonaki lelei ke 'ofa ma'a Tonga  pea 'oku ou pehe na'e fai lelei'i pe 'ehe Palemia hono fakangaue e kakai 'oku nau lava ke fo'u ha me'a 'o tokoni ki he ako 'i Tonga."

Kataki ka 'oku 'ika teu falala ki ha fakamatala 'a e famili, mo e kainga 'i he mala'e fa'utohi. Pea kataki 'oua na'a ke lau kovi'i ha fa'utohi ka e 'oleva kuo ke fai ha'o fa'utohi ke faka'ika'i (rebuke) 'ene ngaahi fakamatala. Kuo pau ke fai ho'o fakatotolo mo e fekumi faka-saienisi, 'o kapau 'oku ke mea'i 'eku 'uhinga.

2. Ua, 'oku poupou'i 'e Dr. Vesisio Pongi 'a e 'ikai ke mo'oni 'a e fakamatala 'a Piveni 'i he TV Tonga. ('Osi ma'u e tohi 'a Dr. Pongi kia Piveni).

'Oku 'ikai teu maheni mo Dr. Pongi, ka 'oku ou tuiange ki ai 'ia Piveni Piukala. Na'e ongo mai 'a e tangata ni ko ha tokotaha tu'uaki koloa, ka na'e 'ikai mahu'inga totonu 'ene ngaahi fakamatala.

'Ofa atu,

Sione A. Mokofisi

 

[Sami Pakofe]

Kau Tasilisili, mou kataki 'e faifai pea hange 'etau potalanoa ha me'a e vaetu'ua ai 'etau maheni Faka-potalanoa, pea ikai ngata ai ka 'e faifai pea hange 'ae Tasilisili koe ngaahi Forum kehe 'o huu mai ai eme'a oku ikai tetau loto kiai..

Na'e ikai teu tui oku totonu ke 'omai 'ae Tohi 'a Mokofiki ki heni, koe 'uhi ko'etau Potalanoa oku fakatatau ia kihe Tukunga 'etau ma'u, mo'etau faka'uhinga taautaha, kiha article, tohi, pe talanoa,, pea oku tau tau'ataina ke lea, pe ke fakaanga'i ha me'a,,

Kuou Kole atu Daphne, tetau a'u kihe me'a oku ui  koe " Faka-kau leka 'etau potalanoa" ,,,'ae 'ai ke kumi pe koe mo'oni ee koe hala ee,,,,,,,, heikai ma'u ha mo'oni ia heni, kae 'oua leva kuote a'u kiai, "  'e mo'oni  a'e fakatalutalu 'ae heyhey -saturday kihe northen Territory " you never never know if you never never go " , heikai tetau ma'u ha mo'oni ,kae 'oua leva kuo tau i he Loto Fale'alea pe koha Memipa Falealea ..

Faka'ofo'ofa e Potalanoa, ka koe 'ai koee, ke kumi mai ha taha mei tu'a ke fakamo'oni mai kihe 'etau lau pe oku tonu pe ikai......... " bullshit".

Kuou me'a fakapango'ia kau Tauhi Tepile ho'o mou fakahuu mai e tohi ko'eni ki Loto,,,,,,,,,, Kuou faka'apa'apa kihe Tohi, ka oku ikai teu loto ke 'omai ki loto- Tasilisili , he oku nemaumau'ii 'ae Fakalata 'etau feohi Fakatalanoa.

Oku tau'ataina pe 'a Takamuli kene pehe atu oku hala 'a me'a , pea ke tau'ataina pe keke pehe mai oku tonu 'a me'a ( he koe talanoa ia moe faka'uhinga) kohono tali moe ta'e tali oku tau takitaha fili kiai,, ko'etau me'a ia,,,,,,,,he 'oku ikai ko'etau potalanoa ni 'e ma'u ai ha fo'i maa ke fai'aki inuvai..

Kau tauhi Tepile, to'o hoku hingoa meihe Tasilisili, oku ikai teu loto ke toe fou mai ha tohi meihe Tasilisili...........

'ofa atu..

sami.

[Daphne Taukolonga]

Sami

 

'Oua leva teke fakamaau kake 'uluaki fakatotolo'i pe 'oku tonu ho'o ma'u.  

 

ofa atu

 

Daphne

---

From: Sami Pakofe <smpa...@gmail.com>
To: tasilisili <tasil...@googlegroups.com>
Sent: Wednesday, 22 April 2015, 16:27
Subject: Re: Fw: [tasilisili] Palemia 'o Tonga 2015- 2018 - Sione Mokofisi

[Daphne Taukolonga]

Send hake pe 'e koe ho'o request ke to'o ho hingoa kihe kau tauhi tepile. 

 

Pea tuku ho'o kapekape eee. 

 

ofa atu

 

Daphne 

---

From: Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au>
To: "tasil...@googlegroups.com" <tasil...@googlegroups.com>
Sent: Wednesday, 22 April 2015, 16:39

[Daphne Taukolonga]

Sami

 

Fakatokanga'i ange 'oku tatau aipe ia pe 'oku 'i loto ni ha taha ka 'oku malava ke lau pe 'ehe kakai ia 'o tu'a 'a e ngaahi fetalanoa'aki 'i heni.

 

'Oku 'ikai teu tui tatau mo koe 'i ho'o fakamatala 'i lalo ka koe talanoa ia ke toki fai 'iha taimi kehe. 

 

Daphne

---

From: Sami Pakofe <smpa...@gmail.com>
To: tasilisili <tasil...@googlegroups.com>
Sent: Wednesday, 22 April 2015, 16:27

Subject: Re: Fw: [tasilisili] Palemia 'o Tonga 2015- 2018 - Sione Mokofisi
 

[seni taniela]

Oua Sami Sai pee hono omi e tohi e Mokofisi he oku kii saiange ene fekumii he'etau fkmahamahaloo. Malo Daphne hono omi e fkmatala a Mokofisii ke fkmaama mai ki he felaafoaki. Sent from Yahoo Mail for iPad

[Taniela Tuita]

'Atamai

 

'Oua 'e hoko e ngaahi me'a ni ketau motu ai he feohi heni hotau 'api ni. Pine mai tokoua he ko e paenga ni ia ko e fanga ki'i matangi to peia ka ko e maleleange ko e koto tapuaki ia. Na'e kovi homa'u ututa'u heni ko e lahi e la'ala'a he konga kimui e ta'u kuo 'osi pea toki momosi mai 'e he kau fkmatala'ea ta ko e El Nino ia mo hono ta'au. Kaekehe ne utu hake  fanga ki'i fkpeito kuo pakiu he lahi e la'a. Utu hake fa'ahinga ia masi'i 'oku hange pe ia ne kei 'uheina 'ene konga me'a 'a'ana. Kou 'eke ange ki he motu'a ko e ha 'ene fkpulipuli ki he fuolalahi aipe 'ene 'ufi pea fanafana mai e motu'a ko e ta e lotu pea te 'alu ki he lotu efiafi 'aho ngofua kae tuku e huo ma'ala pea ko e taimi epu, ki'i lotu mo laulau veesi lauloto pe he ko hono fu'ifu'i aipe ia e 'ufi pea mo kita ko e tangata ngoue. Fefe masi'i e matangi hena 'i Sene na?

 

Mou ma'u ha 'aho lelei.

 

Nela