Re: [tasilisili] Re: Lekooti Ma'olunga 'a Tonga - 'IELTS Test

[Daphne Taukolonga]

Malo Sisitoutai 'a e fakatalanoa mai 'ihe tepile ni.

 

'Oku mahu'inga 'aupito 'a 'etau vahevahe kihe ngaahi fakamatala ni, pea 'oku mahu'inga ke fai ha femahino'aki ko hono 'uhinga koe kakai tokolahi 'i Tonga moe ngaahi fonua muli  'oku taki ai 'a e kau memipa tokolahi 'o Tasilisili ni, pea 'oku 'iai 'ene felave'i 'a e ngaue 'a e misiona ni.

 

Koe mo'oni 'aupito 'a e fakatalanoa kuo 'omai felave'i moe income lahi 'a 'Aositelelia mo Nu'usila meihe ako 'ata'ata pe.  Koe 'export', pe 'income' fika 4 kihe income lahi taha 'a 'Aositelelia koe Education.  'Oku fe'unga moe 11 piliona 'ihe ta'u kotoa meihe ngaahi ta'u kuohili 'o a'u mai kihe lolotonga ni.   Koe founga moe 'uhinga lahi na'e fuhu'i ai 'ehe Sioeli Nau Mission ke 'ave 'a e IELTS ki Tonga, koe 'uhinga 'e mahino ange ai 'a e 'uhinga lahi 'a e taumu'a ngaue 'a e SNM 'i Tonga.  Na'e 'ikai ke mei tui mai ha taha ia 'i Tonga kihe SNM 'okapau na'e 'ikai ke feinga'i 'a e IELTS ke 'alu ki Tonga.  Koe polokalama English koee kene 'assist' pe tokoni'i 'a e 'candidate' 'e sivi 'ihe IELTS koe halanga pa'anga lahi ia ki Tonga 'ihe 'ene tu'u kihe kaha'u.  Koe folau 'a e Tonga ki Fiji pe Nu'usila 'ihe kuohili 'o sivi 'ihe IELTS na'e 'ikai kenau toe kau kinautolu kiha ngaahi polokalama ako English.  

 

Koe kakai tokosi'i 'o Tonga pea 'e taimi nounou pe kuo sivi 'a e tokolahi 'ihe IELTS pea 'emeni leva 'a e tafa'aki ko ia.  Koe founga ko 'eni kuo fakahaahaa (demonstrate) 'e Betty Blake koe Director 'o e MFF pea mo 'ene kau faiako, 'aia 'oku fengaue'aki moe SNM, koe founga ia 'oku fakamahino'i lelei ai kuo lava lelei ke lele fakataha 'a Tonga mo 'Aositelelia mo Nu'usila 'ihe taimi ni, 'ihe tafa'aki kihe IELTS.  Kuo 'osi ma'u 'e Tonga 'a e capacity ke hoko 'a e English/IELTS koha 'export' pe income' 'a Tonga, koe toe 'eni hono tu'uaki atu ki tu'apule'anga, tautefito kihe ngaahi fonua 'Esia.. 

 

Koe ha'u 'a e tokotaha mei 'Esia 'o ako 'i 'Aositelelia ni, kapau tene ako'i 'a e English 'ihe fo'i ta'u 'e taha, koe'uhi ke tokoni'i 'aki ia ki ha'ane sivi 'ihe IELTS, he'ikai toe si'i hifo 'ene fakamole ihe fo'i ta'u 'e taha 'ihe AUD $9000 (hivaafe) kihe totongi ako 'ata'ataa pe, pea ne toki sivi'i 'a e IELTS, 'aia koe fo'i uike 'e taha 'oku 'ikai toe si'i hifo 'ihe AUD $320 'a e ako English.  'E hili ia peane toki hoko atu kihe mainstream courses (hange koe accounting, nursing, engineering etc..) pea koe fo'i totongi ia 'e taha 'e hilifaki mai kihe fakamole 'o e ako English.. 

 

'Oku mahu'inga 'a e record 'o e fuofua sivi'i 'o e IELTS 'i Tonga, 'oku ne fakamahino'i kuo ma'u 'e Tonga 'a e capacity ke hoko 'a e ako ko 'etau income.    Koe fakataataa,  'i hano tu'uaki ke 'alu ange ha toko 20 mei 'Esia 'o ako 'i Tonga 'ihe polokalama English pea nau sivi 'ihe IELTS 'aki 'a e totongi ma'ama'a 'aupito ange mei 'Aositelelia ni mo Nu'usila, 'ihe mahina 'e ono kotoa, pea hili ia pea nau toki hoko mai ki 'Aositelelia ni pe Nu'usila kihe ngaahi courses kehe 'ihe TAFE pe Universities.   'E ma'u heni 'a e ngaue 'a e fa'ahinga 'oku ta'engaue atu 'i Tonga pea malava ke tupu 'o lau miliona 'a e 'income' 'a Tonga 'ihe tafa'aki pe ko 'eni.     

 
Koe fa'ahinga ko 'eni mei Tonga kuo lava 'ihe sivi IELTS na'e toki 'osi, 'oku 'iai 'a e fa'ahinga 'oku malava 'ehe ngaahi matu'a 'o fua pe 'enau ako mei Tonga ka koe accommodation 'oku 'ikai malava ke fua mo ia pea 'ikai kenau falala ki honau ngaahi famili 'i Sene ni ke 'omai ki ai 'enau fanau.  Na'e 'omai ai 'a e kole kihe SNM pe'e lava ke fai ha tokoni 'ihe tafa'aki kihe accommodation.  Koe 'uhinga ia hono tali 'ehe SNM ke omai 'a e fa'ahinga ko ia 'o nofo 'ihe accommdoation 'e teuteui'i 'ehe SNM 'i Sene ni.  Koe fa'ahinga tokosi'i 'aupito pe 'eni, ka 'oku malava pe 'a e tafa'aki ko ia ke fakahoko. 

 

Sisitoutai, koe mo'oni 'aupito ho'o tangii, 'oku ongo 'aupito pea mahino lelei koe kakai tokolahi 'o Tonga, tautefito kihe kakai 'oku nau lolotonga 'keen' ihe tafa'aki 'o e ako tenau mavahe mei Tonga pea koe tokolahi kuo 'osi mavahe mei Tonga.  

 

Koe fakatu'uta 'a e SNM 'i Tonga 'oku lolotonga 'gear' kotoa mai pea fakama'unga mai 'a e tokolahi taha 'o Tonga ki muli ni.  Koe ngaahi ako moe ngaahi potungaue 'a e pule'anga 'oku nau feinga lahi ke hoko 'a e 'outcome' 'o e ako 'a Tonga 'o 'recognise' 'i 'Aositelelia mo Nu'usila.    Koe 'uhinga ia hono fakahaahaa'i 'ehe SNM 'oku 'ikai ke faingata'a 'a e ha'u 'o ako 'i 'Aositelelia ni, 'a 'eni na'e kau mai ki ai hono taukapo'i ke 'ave 'a e IELTS ki Tonga, pea hoko moe SNM koe Education Agent 'i Tonga 'a e pule'anga 'Aositelelia.

 

Koe Misiona 'a e Sioeli Nau ke tokoni'i  'a e 'most vunerable' 'i Tonga, pea mo langa hake 'a Tonga 'i Tonga.  'Oku 'ikai ke faingata'a pe faingofua, pea 'oku mahu'inga ke 'oua na'a tu'u 'a e SNM 'iha motu'a va'e 'oha taha 'i Tonga he'e malava ke lahi ai ha tukia.  Me'apango pee, kuopau pe ke lele fakataha 'a e Sioeli Nau Mission mo Tonga 'ihe ta'au 'o e ngaahi 'ahoni kae malava ke fakatokanga'i mai ai si'ene taumu'a ngaue mo 'ene visone kihe kaha'u ma'a Tonga.

 

'Oku fakama'unga 'a e SNM ki hano langa hake ha ni'ihi 'e 'aonga ki ai 'ene ngaue 'i Tonga 'o fakafou 'ihe vocational education.    'Oku tui 'a e SNM 'e malava ke 'export' 'e Tonga 'a e ngaahi koloa 'e fakatupu 'i Tonga 'ihe kaha'u ka 'oku te'eki ke fai hano fononga'i.  Kuo 'osi fakahoko 'a e ngaahi fakatotolo 'a e SNM kihe tafa'aki ni. 

 

Fakatauange pe na'e mahino 'a e fakahoha'a ni.

 

'Ofa atu

 

Daphne

   

---

From: Rev. Sisitoutai Taufa <ngal...@optusnet.com.au>
To: tasil...@googlegroups.com
Sent: Wednesday, 27 May, 2009 6:18:20 PM
Subject: [tasilisili] Re: Lekooti Ma'olunga 'a Tonga - 'IELTS Test


Daphne,
Fakafiefia ko e ola 'oe sivi English na'e faii,pea ko ena kuo toe kau
mai mo e kau ngaue fakapule'anga ,'oku fakafiefia pea toe fakamamahi mei
he tafa'aki ko ee 'a e mole hotau kakai ako ki he ngaahi fonua muli,ka
'oku 'ikai totonu ke fai ha loto mamahi ai he 'oku tau'ataina pe 'a e
kakai ke fai 'enau fili ki he feitu'u 'oku nau  fie nofo aii.
Sio hifo  he pepa 'aneafi ki he income 'a e fu'u fonua faingamalie ko
eni he'enau toe faka'ataa 'a e ngaahi fonua muli ke nau ha'u visa ako
mai mo e totongi school fees 'oku 'eva atu he 34.mo e poini miliona
,ha'u ia ki he ngaahi primary schools mo e High schools,tukukehe atu 'a
e Tafe mo e level 'o e universities, na'a ke 'osi lave mai ki ai ki mu'a
atu..
'Oku ou pehe ko e kaunoa atu pe eni ia,me'a ni te ke toe kau atu he'enau
nofo heni mo e foki ?Ka ke toe kau atu he area ko ia, hange kiate au
'oku 'ikai te ke mama'o koe mei he interfere he personal life 'a e
kakai,kuo malo e fakaava 'oe matapa ko e top priority ia,kuo lava 'a e
fatongia ma'olunga. ko e fiefia noa atu pe mo e 'ofa Sisi T.

Daphne Taukolonga wrote:
>    
>
> Tulou moe ha'ofanga ni, tukumu'a keu fakahoko atu 'a e ongoongo
> fakafiefia mei Tonga ni felave'i moe ola (results) hono fuofua
> fakahoko 'a e International English Language Test (IELTS) 'i Tonga
> na'e lava 'ihe 'aho 15 'oe mahina ni. 
> 
> Koe toko 36 meihe toko 46 na'anau ma'u 'a e band 5 ki 'olunga.  'E
> malava 'a e toko 46 ko ia kotoa kenau folau atu 'o ako 'i Aositelelia
> meihe ola 'o 'enau sivi ihe IELTS.  Koe toko 8 na'e under 'ihe band 5
> pea tenau kei lava pe 'o folau 'o ako 'i 'Aositelelia ka kuopau ke
> ki'i lahi ange 'enau fakamole fakapa'anga.  .
> 
> Koe ola fakafiefia 'aupito 'eni pea 'oku ou fakamalo atu kiate
> kimoutolu kotoa pe 'oku lotu mai ma'ae ngaahi ngaue kotoa 'a e Sioeli
> Nau Mission.
> 
> Kuo 'osi lesisita mai 'a e toko 30tupu kenau kau kihe kulupu 'e sivi
> fika ua, koe tokolahi taha koe kau ngaue fakapule'anga 'oku nau kau
> kihe kulupu ko ia, 'aia 'e kamata ia 'ihe uike 'uluaki 'o Sune.
> 
> 
> malo
> 
> daphne
> 
>
>    
>
>
> Need a Holiday? Win a $10,000 Holiday of your choice. Enter now.
> <http://us.lrd.yahoo.com/_ylc=X3oDMTJxN2x2ZmNpBF9zAzIwMjM2MTY2MTMEdG1fZG1lY2gDVGV4dCBMaW5rBHRtX2xuawNVMTEwMzk3NwR0bV9uZXQDWWFob28hBHRtX3BvcwN0YWdsaW5lBHRtX3BwdHkDYXVueg--/SIG=14600t3ni/**http%3A//au.rd.yahoo.com/mail/tagline/creativeholidays/*http%3A//au.docs.yahoo.com/homepageset/%3Fp1=other%26p2=au%26p3=mailtagline>.

---

Need a Holiday? Win a $10,000 Holiday of your choice. Enter now..

[Daphne Taukolonga]

Tevita Langi

 

Malo 'a e talanoa mai 'ihe tepile ni.  

 

Koe fa'ahinga ko 'eni na'e sivi 'i Tonga 'ihe English koe fa'ahinga meihe ngaahi form kehekehe 'o e ngaahi ako 'anga kotoa 'o Tonga (form 4,5,6,7).  Na'e 'iai moe tokotaha na'e form 3 'ihe taha 'oe ngaahi high schools 'o Tonga pea nofo mai meihe ako 'ihe ngaahi ta'u lahi,  na'e kau 'ihe sivi, pea koe ola 'ene sivi koe band 5.5, 'aia na'e tali 'ehe TAFE ke ha'u 'o ako 'ihe Youth Work, koe course ia 'oku ne fie ako ki ai, pea koe fiema'u 'a e 5.5 (academic) kae toki lava ke ako kihe course ko ia,  na'ane ma'u 'a e band ko ia.   Pea 'oku ma'u ai pe 'a e fakafuofua ma'a kinautolu 'e fie ha'u 'o ako 'i 'Aositelelia ni kihe kaha'u 'okapau na'anau 'osi nofo meihe ako 'iha ngaahi ta'u lahi.

 

Kimui ke fakaha atu 'a e ngaahi hingoa 'o kinautolu na'e sivi 'ihe IELTS 'ihe 'aho 15 'o Me 'o  fakatatau kihe kole 'a Tevita, 'oku ou fie talanoa atu kihe fo'i ongoongo ko 'eni.  Na'e 'iai 'a e kau neesi Tonga 'e toko 30 tupu na'anau folau ki Nu'usila ke sivi 'ihe IELTS.  Na'e too kotoa (fail) 'a e kau neesi ko 'eni 'ihe sivi ni 'i Nu'usila.  Ko hono lelei leva 'eni 'e taha hono fakalele 'a e IELTS 'i Tonga he'e toe si'isi'i ange 'a e fakamole 'a e Tonga.  Mole ke mama'o ha'aku tuku hifo ha fa'ahinga heni, ko 'eku feinga ke fakamahino atu koe polokalama ako English 'oku fakalele 'i Tonga 'oku fakataumu'a ke ako'i 'a e 'candidate' ke lava (successful) 'ihe sivi.   'Oku 'ikai koha ma'u mata'itohi pe ha taha ia pea pehee 'e faingofua 'a e sivi ni, ka 'ihe taimi tatau, 'oku tokoni lahi 'aupito 'a e polokalama ako English ki hono teuteui'i 'a e 'candidate'. 

 

'E hokohoko atu 'a e polokalama ako English 'i Tonga 'oku fakalele 'e Betty Blake mo 'ene kau faiako kihe IELTS ke tokoni'i 'aki 'a kinautolu 'e sivi 'ihe IELTS kenau ma'u 'a e ola 'oku fiema'u kenau ma'u, kae malava kenau ngaue mo ako 'i Nu'usila mo 'Aositelelia.    Koe ngaahi naunau 'oku ngaue 'aki 'ehe kau faiako 'i Tonga 'a e IELTS koe 'oatu kotoa meihe IELTS Auckland University.  'E toe tokolahi ange 'a e kau palangi 'e ngaue as volunteers ma'ae IELTS 'i Tonga. 

 

Koe ngaahi hingoa 'eni 'o e fa'ahinga na'e sivi 'ihe IELTS (International English Testing System).

 

1. Mary Alina Siulolovao Takai

2. Ane Lasini Kalapa

3. 'Apikale Taufa

4. Touetu'u Pousini

5. Latu Fononga Ponitini

6. Mele Maile Utaatu

7. Pea Lehai Fatafehi

8. Liua he tau Manu

9. Neti Vave

10. Teivolina 'Ofa Lasike

11. Tevita Laipeli Moala

12. Uate Leveni Mahe

13. Tapenisi Tui

14. Siosifa Maka

15. Feiloaki Tohi Melovaina Vailea

16. Filimoto alexander Vainikolo Huihui

17. Mele Ofeina Kali

18. Siosiua Folau

19. Belinda Fahiva

20. Lu'isa Lavulo

21. Nunia Latu

22. Kipeli Asitomani Latu

23. Sione Papitaiso Fakapulia

24. Kilisitina Ponitini

25. Alisi Tuiono

26. Niumataevalu Ulukivaiola

27 Kolotita Taufa

28. Makeleta Fehi Taufia

29. Sioeli Pulu Tualama Tu'ivai

30. Jack Wilfred Samuel Parton Taufa

31. Siope Finau Nuku

32. Lilio Fifita

33. Seini Kuliha'apai

34. Oloveti Kali

35. Hopoate Kali

36. Tavite Taniel Saevii Tonga

37. Makafalani Tonutonu

38. Alaniteli Pahulu

39. Uiniste Teuloi Taufa

40. Kato Kakala Tatafu

41. Feneola Lynch

42. Talakai Misa

43. Takui Finau

44. Soane Fifita

45. Isimeeli Kata

46. Maikolo Taufa 

 

malo

daphne
 

---

From: Tevita Langi <tlan...@gmail.com>
To: tasil...@googlegroups.com
Sent: Wednesday, 27 May, 2009 8:29:58 PM

Subject: [tasilisili] Re: Lekooti Ma'olunga 'a Tonga - 'IELTS Test

Daphne,

              Malo e ngaue lahi mo 'aonga ma'a Tonga mo e ngaahi famili kuo nau lave he ako kuo lava lelei. Ko e fie'ilo pe, pe'e lava 'o tuku mai e hingoa e kau sivi na na'a 'oku 'iai hato famili ai.

 

Malo mo e Lotu

Soakai