'ofa ki Tonga

[jione havea]

Kataki ‘oku hiki mai e fakatalanoa ‘a Ngano ki heni, he ‘oku mahu’inga e fehu’i pea telia na’a tanumia he Tasilisili ki Fale Alea:

 

 

Ngano: koe ha e ngaahi force ko’eni ‘oku ne faka’ai’ai kimautolu nofo muli kemau talafi seniti atu ai ki Tonga….no question ‘oku tau li silini kotoa ki Tonga he tala ‘e hai ‘e ngalo e tupu’anga….BUT....

[Salote Tupou]

Malo JH

 

Vaohingano,

 

Malo e talaloto malie. Kou tui 'oku tau mo'ua kotoa he me'a ko 'ena 'oku ke vahevahe mai ki ai. Ko e fo'i afo tatau pe ia 'oku toutou taa mai Tonga kiate kitautolu ko 'eni 'oku nofo muli. Ko au ko hoku ki'i tehina 'oku 'i Si'atoutai. Ko e kavenga foki 'anautolu ko e tahi kehe atu. Kalapu here n there..Lukuluku here n there. Pea fai e lau atu ko  e oo ki he lotu koe  fkmasivesiva 'o 'ai pe me'a 'oku ma'u kae talamai ko e fatongia kuo pau ke fai. Pea ko kitautolu ko 'eni 'oku fai mai ki ai e fakatangi it becomes a battle between our mind and our heart. Talamai 'e he'etau 'atamai ke 'ave pe fiema'u ki he "NEEDS" pea fakatatafe atu e "WANT" kae kaila hake hoto mafu, si'i faka'ofa 'ene lea mai..haha it's so hard. You want to teach them to move on mo e kuonga, prioritise mo'ui 'o 'ai pe e NEED he 'oku to lalo e 'ekonomika kae tapuni'i ko ee telefoni kuo mei mahu'i mai hoto mafu 'o kita he 'ofa kia nautolu pea talu ai pe 'ete toe lele 'o 'ave 'enau fiema'u.

 

Kou tui ko TAIMI kuo ne tokoni lahi he ko e taimi ni kuo te fktokanga'i kuo lahi e 'apoo 'aho ngaahi me'a faka'eiki. Ko e fanga ki'i famili ko ia 'oku 'ikai fu'u faingamalie 'oku toki tala pe ke fai 'enau me'a faka'eiki ha houa pe 3 'a ia ko e tii 'e houa pe 3 vs all night he taimi mai ko ee moe 'apoo. Ko e ngaahi me'a faka'eiki ni'ihi 'oku tala ke matala'i'akau pe. Na'e 'ikai hoko ia he ta'u 'e 20 kuo hili. Ko 'etau konifelenisi 'eni kuo holo mei he kai tu'o 4 ki he tu'o 3. Kuo kamata ke tali container e ngaahi kolo instead of ngaahi pola. 'I ai pe tu'akifalelei ki ha tokoni mei he tukunga tene fakafuo e culture ke fe'unga moe  kuonga..

Mo e 'ofa

 

Salote V. Pifeleti-Tupou
When man works, man works. When man PRAYS, GOD WORKS...by Pat Johnson

2010/11/11 jione havea <jha...@gmail.com>

Kataki ‘oku hiki mai e fakatalanoa ‘a Ngano ki heni, he ‘oku mahu’inga e fehu’i pea telia na’a tanumia he Tasilisili ki Fale Alea:

 

 

Ngano: koe ha e ngaahi force ko’eni ‘oku ne faka’ai’ai kimautolu nofo muli kemau talafi seniti atu ai ki Tonga….no question ‘oku tau li silini kotoa ki Tonga he tala ‘e hai ‘e ngalo e tupu’anga….BUT....

--
'Oku tufa atu e email ni koe'uhi 'oku kau ho tu'asila he memipa 'i he "Tasilisili-he-ngaluope"
Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com
Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com
Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili

--

[Touhuni Hala Puopua]

Malo Vaohingano e fakamatala mahino. Pea 'oku malie ho'o 'ohake 'etau anga fakafonua (culture and tradition) 'o fakamahino ko e taha ia e ngaahi fakapona 'oku ne felei hotau hala ki he fakalakalaka, ka tau feinga atu ke ki'i fai pe aa ha fetaulaki he vaha'a 'o mamani mo Hevani.  Mahalo ko ha'aku tanaki atu pe ki ai ko 'etau religion (lotu) ko e taha ia, Pule'anga (political system) ko e taha ia pea pehe foki ki hotau tu'unga faka'ekonomika (semi-subsistence).
 
Kaikehe, 'oku 'ikai ke toe loi hono ha'i kitautolu 'e hotau 'ulungaana fakafonua, kamata pe he 'ave pa'anga ki Tonga. Mahalo 'i he kuohili ne mahu'inga ange pe ki he familii 'ete taa atu 'o say hullo mo vakai pe 'oku nau fefee. Ko e ngaahi 'aho ni 'oku pa'anga e me'a kotoa 'i Tonga pea kapau ko 'ete ta atu pe 'o say hullo te te hang up e telefoni kae hange 'oku 'ikai fiemalie hoto loto he 'oku 'ikai 'ave ha fika fakapulipuli.  Ko e mo'oni e mo'oni e fusimo'omo ia 'i Tonga, he 'oku mamafa e totongi e vai, 'uhila, telefoni, veve 'o fakatatau ki he ma'u'anga pa'anga.  Toe kovi ange kapau ko si'ate Fa'e 'oku nofo tokotaha mo ha'ane fanga pusiaki kei ako pea 'ikai ha ma'u'anga pa'anga. 
 
Ne u fa'a lave ki he mahu'inga 'o e poto he 'ikai he'etau tasilisilii. Pea 'oku 'ikai 'ai noa'ia e 'ikai ka 'oku pau ke tau vakai'i e ngaahi tafa'aki ko ee 'o e nofo te tau lava 'o 'ikai ai. Ko 'eku 'uhinga eni, ki he ngaahi kavenga ko ee 'oku hilifaki mai ki hotau ngaahi famili 'oku 'ikai totonu ke nau fua, pea ko hono tonu taha pe ke nau pehee atu "'ikai."  Mahalo ko e founga fakamuli eni 'oku ke 'uhinga ki ai ee. Hange ko eni, ko e ngaahi tu'utu'uni 'o e lotu (religion), tau pehee pe hange ko e taimi misinale.  'Oku ngaahi pola ai e kakai pea 'oku 'osi mahino kuo tu'o fiha hono tala 'e he Siasi ke 'oua 'e toe fai ha ngaahi pola pe ngaahi me'akai he ko e fakakavenga ka 'oku kei kiivoi pe kakai ia hono faii pea kuo hoko ia ko e "anga fakafonua" (tradition).  Ko e me'a leva 'oku ou tala ki he'eku ki'i Fa'e ko enii ko 'ene 'alu ki he taki 'enau kalasi misinale 'o talaange he'ikai kau ia he ngaahi me'akai he 'oku 'ikai ke 'i ai hano vahenga pea ko e malo e ma'u e ipu vai momoko ke ne ma'u. 'Alu pe 'o 'ave 'ene misinale pea fe'unga ai.  Pea neongo na'e loto mamahi lahi kiate au, ka ne si'i lava pe 'o 'alu 'o lea.  Kuo pau ke tau lea he ka 'ikai 'e halakaka mai e tu'utu'uni ia 'a e kakaii ka 'oku 'ikai ko e Siasi eni ia pea 'oku toe mamafa ange e 'ioke ma'ama'a ia 'a Sisuu ai.
 
'I he tafa'aki fakapisinisi mo e fakalaka ki mu'a, 'oku tau fe'auhi 'i Tonga mo hotau ngaahi fonua kaunga'api ki he tola 'a e kau folau 'eve'eva pea ke puna atu e vakapuna 'o too he Sapate mo ava e ngaahi falekoloa ke pisinisi he Sapate, ka 'oku 'ikai lava ia he 'oku ha'i 'e he lotu (religion) e tafa'aki ko eni, tauhi e Sapate ke tapu.  Kae hili ko ia 'oku tau lotu pe 'i muli ni tau oo 'o fakatau Sapate pea tau heka vakapuna Sapate.
 
Hoko atu ki he kavenga 'a e famili pea ko hotau anga fakafonua (culture and tradition) ko e laine puluu (blueprint) 'o 'etau nofoo, ko e fa'ahinga mo'ui fakasosiale 'oku fe'ofa'aki, fetokoni'aki ('ofa tu'unga'a, 'ofa li'oa, tauhi va, etc) he na'e toki 'omai pe fakasosiale ia 'o e lotu faka-Kalisitiane pea mo e fakasosiale 'a Karl Marx ki mui ne tau 'osi nofo pe kitautolu he fa'ahinga mo'ui fakatokolahi , 'ikai ke tau anga ki he fa'ahinga mo'ui fakafo'ituitui 'oku 'omai 'e he 'ekonomika tautefito ki he tau'ataina (liberalism & neo-liberalism) 'o e "free market economy."   Pea ko e fakatata pe eni, ka fai ha'atau putu pe ko ha mali 'a e famili, etc, mahalo ko e famili kotoa 'oku kole mai ki muli ke 'oange ha seniti ke nau a'u mo ia.  Ka ne u fehu'i atu ai pe ki he Fa'e ko eni, ko e ha 'oku 'ikai ke ke 'alu 'ata'ataa ai pee?  Mahu'inga ange ho'o 'alu 'o 'uma mo faka'apa'apa ki he pekia pea mahu'inga ange ke kumi ha ki'i me'a'ofa fe'unga pe 'a e ongo me'a mali 'e 'aonga kia naua. 'Oku 'ikai fai ha lau ia kiate kinautolu 'oku afford ke 'ave 'enau teu pea fakatu'uta 'enau tokoni, faka'ofo'ofa pe mo ia. 
 
Ka ko e fakatupu koloa, ka 'i ai ha'ate ki'i pisinisi 'e toe mate pe he ngaue 'a e famili mo e ngaahi kaungame'a, he taaumaiaa 'e lava ha 'ikai ki he "toki totongi mai."  Kapau 'oku lava 'e ha fa'ahinga 'o fakalele "fakamuli" 'enau pisinisi pea ko e to'aa ia.  He'ikai lava e Tonga ia ke compete mo e Siaina/'Initia/palangi 'i he tafa'aki ko eni he tahaa 'oku 'i ai ha famili ia mo ha kaungame'a e kakai ni 'i Tonga ke nau "toki totoki mai" ha taimi kehe.
 
'I he tafa'aki ngaue'anga hange 'oku tau tuku pe 'etautolu ki he pule ke tau'ataina pe 'ene pu'i 'ana 'i he kau ngaue, neongo 'oku 'ikai ha'ane totonu ki ai.  "Lele atu mu'a 'o fakatau atu ha mata'iika 'o tuku'i atu 'i 'api ki he hoa ke mau fakaefiafi."  Ko 'ete faka'uli eni 'oku kole ke lele he taimi 'ene ngaue he me'alele 'a e pule'anga 'o fai 'ete pu'i ki hoto famili.  Pe ko e potungaue Tute, ka hu mai ha koloa ia hoto famili pe ko hato maheni  'oku 'ikai ke te lava kita 'o 'ikai 'oku te fakakuikui kae 'ave 'enau utaa ha ki'i totongi si'isi'i.  Ko e fa'ahinga vaa eni 'oku faingata'a 'i hotau anga fakafonua. Pea 'oku tau lave'i pe 'a e "umu po'uli kae 'i ai ho'ota" 'oku tau polepole 'aki he taimi ko ee 'oku tau 'i he receiving end ai.  Neongo 'oku 'i ai ha taha ia 'oku tonu ke ne ma'u e ngaue he na'e ako lelei, toe maheni ngaue, 'ikai, 'oku fakahu pe taha ia 'oku famili mo ia pe ko e hou'eiki pe ko e foha e kaungame'a, etc.   Taimi ke tau poto he 'ikai kae ma'u e $ 'a e fonua, ma'u e tokotaha lelei ke ne fai e ngaue kae fai ha fakalaka.  'Oku 'ikai toki paa mai pe e corruption ia  mei he Pule'angaa, 'ikai, 'oku kamata e corruption ia he fanga ki'i me'a iiki ko eni pea kuo huhukia kotoa ai pe 'a e feitu'u kotoa 'i hotau fonuaa.
 
'Oku hange tofu pe eni ko hono privatise 'o e electricity, 'ikai lava ha taha ia ke fe'auhi/lova mo e tama pilinisi kalauni, he 'e toe fefe atu e Pule'anga, 'ikai?  Of course not, ko hotau Pule'anga (political structure) 'oku tau Pule'anga Faka-Tu'i,  'oku tau "fesi lousi" pea ko e 'ave pe 'uhila ia ki ai as a private citizen running his own private company, Shoreline, in the private sector.  'Oku ou faka'apa'apa ki he pehee 'e Seni 'oku 'ikai ko e free market economy mo'oni eni he ko e alea pe ia 'a e Tama Tu'i (when he was the Crown Prince) mo e ongo 'Initia, ka ko e privatisation ai pe foki eni mo e deregulation of our electricity services.  Privatisation mo hono tafa'aki coin 'e tahaa, deregulation, ko e 'elemeniti ia 'o e free market economy.
 
Ka kuo taimi ke tau poto he fakafotunga 'o e 'ikai, kamata pe 'i hoto famili pea 'oku ou lave'i pe ko e me'a faingata'a 'aupito eni ia, hoko atu ai ki he ngaue'anga tau ako ke tau poto he 'ikai na'a halakaka ha ni'ihi 'ia tautolu 'i ha founga hala, pea tau ako ke tau poto he 'ikai he'ene too ki he lotu he ka 'ikai 'e tu'u 'a Sisu ia he mo e totonu mo e 'ioke ma'ama'a ka tau 'io tautolu ki hono saupulu 'e mamaani 'Ene 'ioke ke mamafa.  Tau ako foki ke tau poto he 'ikai 'i Falealea mo Pule'anga kae lava e kakai 'o e fonua 'o manava lelei pea ke tokoni'i kinautolu 'oku nau fiema'u taha e tokoni tautautefito ki he masiva.  Ko e sitepu mahu'inga eni kiate kinautolu 'oku teu hu ki he Fili Falealea, tau ako ke tau poto he 'ikai, tau lea he taimi 'oku totonu ke tau lea ai pea 'oku mou ma'u e faingamalie lahi ke 'ikai telia na'a nifi e ngoto Ashika kae nafa e ngoto 'a e Fonua.
 
Uani.
 
 

 

---

From: jha...@gmail.com
To: tasil...@googlegroups.com
Subject: [tasilisili] 'ofa ki Tonga
Date: Fri, 12 Nov 2010 09:44:20 +1100

Kataki ‘oku hiki mai e fakatalanoa ‘a Ngano ki heni, he ‘oku mahu’inga e fehu’i pea telia na’a tanumia he Tasilisili ki Fale Alea:

 

 

Ngano: koe ha e ngaahi force ko’eni ‘oku ne faka’ai’ai kimautolu nofo muli kemau talafi seniti atu ai ki Tonga….no question ‘oku tau li silini kotoa ki Tonga he tala ‘e hai ‘e ngalo e tupu’anga….BUT....

[Touhuni Hala Puopua]

Kataki ne u send atu 'eku tali kia Vaohingano 'ou toki fakatokanga'i hake e 'ulu'i tohi ko eni pea ko ia ne toe forward atu pe under this heading.  

---

From: jha...@gmail.com
To: tasil...@googlegroups.com
Subject: [tasilisili] 'ofa ki Tonga
Date: Fri, 12 Nov 2010 09:44:20 +1100

Kataki ‘oku hiki mai e fakatalanoa ‘a Ngano ki heni, he ‘oku mahu’inga e fehu’i pea telia na’a tanumia he Tasilisili ki Fale Alea:

 

 

Ngano: koe ha e ngaahi force ko’eni ‘oku ne faka’ai’ai kimautolu nofo muli kemau talafi seniti atu ai ki Tonga….no question ‘oku tau li silini kotoa ki Tonga he tala ‘e hai ‘e ngalo e tupu’anga….BUT....

[Touhuni Hala Puopua]

Malie Salote ho'o vahevahe pea 'oku tau 'inasi tatau pe he me'a ni. Ko e me'a 'oku faingata'a e liliu anga (cultural change) pea mahalo 'i he'ene tu'u 'i Tonga te tau feinga ke lele mamalie mo fai 'i he founga ko ena kuo ke fakatataa mai 'aki hange ko e me'a faka'eiki pea mo e konifelenisi.
 
Mahalo ko e me'a 'e taha ke tau fou ai pe mo tautolu 'oku nofo 'i muli 'i he founga 'a muli ni. Ne toki 'osi ni atu heni e me'a faka'eiki ne fai homau Siasi pea neu ongo'i fiefia mo'oni he tu'u pe 'a e Husepaniti mo e ki'i famili he'enau decision 'ikai ke toe uesia 'i ha holi atu 'a e famili.  Na'e 'ikai fai ha 'apo, fai pe 'a e failotu houa 1 pe 'a e Siasi, 'osi pea mau matuku, 'ikai toe fai ha cuppa Tea pe ha me'a 'e taha. Hoko ki he Tokonaki ne 'omai pe me'a faka'eiki mei he falemate fai hono malanga'i houa 'e 1 ai pe katoa pea 'osi pea 'ave 'o fakahekeheka e folau.  Tuku mai e putu 'osi tu'u ange e catering company palangi mo e ngaahi food packs te 'alu pe 'o to'o 'ete pack pea te foki ki 'api, ma'a pea fe'unga lelei pe 'a e me'atokoni mo 'ete fiema'u. 
 
Ko e ngaahi founga eni mahalo 'oku lelei ke tau hoko atu ki ai kae lava ke tau ki'i fe'iloaki he vaha'a 'o mamani mo Langi hange ko e lau 'a Vaohingano.
 
Uani.
 

---

Date: Thu, 11 Nov 2010 15:41:10 -0800
Subject: Re: [tasilisili] 'ofa ki Tonga
From: svt...@gmail.com
To: tasil...@googlegroups.com

--

[Salote Tupou]

Uani,

 

Ko e me'a 'e taha 'oku ou fa'a fakakaukau ki ai pea 'oku mahino kiate au ko 'etau culture ia ka kou fa'a fifili au he tafa'aki e necessity. Ko e taimi ni k e lau nima 'oku 'i he TOP$2,000.00 pea fala 'oku ranges pe ia he $300-$600. 'E fakamoleki e fu'u $ he fktau pe ngaahi e ngatu mo e launima. Ko e ngaahi holo lalahi ha putu 'oku 'alu e fihu fatufa, 'alu mo e launima, 'alu mo e fala 'e fiha; toe 'ai mo e maumau. Ko 'ete nofo ko ee 'o fika'i atu, koloa itself worth around $10,000.00. Ko e fu'u $ lahi fk'uli'ulia 'eni ia 'oku convert ki he koloa fktonga mo e ngaahi konga tupenu etc. And most of the times, ko e ngaahi me'a ko 'eni 'oku fepaasi'aki pe. Pea tata'o atu e me'a ni'ihi toki to'o hake kuo maumau ia hono kai 'e he ane. Ka kou fa'a fkkaukau pe ko e 'ai e ngaahi me'a ko 'eni ke ha? Ko e ha hono mahu'inga? Sai sai ange monomono tete kafu, ka ko e hiki holo e ngaahi fuatanga, launima. It seems to me it's all for the talk ke talanoa'i atu na'e 'i aie launima etc. Kou pehe fefe kapau 'e tuku seniti kumi feta'u, mo e matala'i'akau, mo e ngatu moe  fala, kae fa'o ki'i seniti ha ki'i sila 'o mono atu ki he famili mamahi, kou tui 'e 'aonga ange ia. He ko e 'oatu e ngaahi fu'u koloa ko ee ko 'enau toe hela'ia ai pe hono tufa mo fkfetongi ngaahi 'ofa ne fai atu.

 

Pea hange ko ho'o lau ki he ngaahi me'a fksiasi. Ko e ha 'oku toe fai ai fu'u ngaahi me'akai he 'aho misinale hili ko ia 'oku fiema'u ke feinga'i e 'inasi. 'Oku tala pe ia mei 'ofisi ke tuku kae kei vili atu pe tokolahi ia ke 'ai. Ka tuku atu mu'a e puaka ia moe me'a kae 'ave seniti ko ia ke feinga'i 'aki 'inasi 'e sai ange ia. Ka ko ee 'e sio ki he misinale toe sio ki he ngaahi me'akai. Ko e taimi ni malo pe ka ma'u ha ki'i puaka tunu ia he $80.00. Ko e puaka lahilahi lelei ki he tunu 'e 'i he 100 pe fai ki 'olunga. Ko e fo'i dollar $100.00 ko ia lava lelei ai fo'i main dish ia 'e tolu 'o kai ai ha toko fiha. Mau fa'a lukuluku he ngaue pea te sio atu ki he fanga ki'i tisi 'oku hili mai he tepile pea te sio hake ki he fu'u kau kai pea te pehe pe temau fe'unga. 'Osi ange fiu kotoa kei toe pe ia. Ka 'okapau ko ha lukuluku ia 'i Tonga 'e liunga 20 mahalo e lahi ia e me'akai pea toe laine mai mo e ngaahi kula ke teuteu fa'o ki ai. In a nice hotel buffett, mahalo ko 'enau main dish mahalo ko ha dish pe 'e 3 pe 4. Ko e ha me'a 'oku tau ngaahi pola ai pe tautolu pea 'ai e kiki ia 'e 10.

 

Mo e 'ofa

 

Salote V. Pifeleti-Tupou
When man works, man works. When man PRAYS, GOD WORKS...by Pat Johnson

________________________

[sep...@optusnet.com.au]

Salote na'aku lele fakamuimui atu ki Tonga he faka'eiki 'ou 'ohovale he holo Sila 'ae ngahi fononga tokolahi 'o a'u ki he ngaahi famili ofi.

'Ikai keu lave'i pe 'oku tonu 'eku fanongo talanoa atu. 'Oku mou talanoa ki hano liliu 'o e founga 'oku tau fkfotunga 'aki kitautolu ki ha ngaahi katoanga pe ke fakahoko 'aki ha'ate katoanga , ka 'oku 'ikai ko ha feinga ta'ofi , ko ia nai ? Fakatonutonu mai na'a teu mele'i ho'omou talanoa pea hee.

Ne u fihia he me'a tatau he 'eku kei fokoutua mei Tonga pea ko si'ete telefoni mai ki he famili kanau si'i fakahaa ange 'ae toonounou pea te pehe mahalo kuo ngalo kimautolu 'i Tonga ni ee ? Ko si'ete toki lele mai ko eni 'o fokoutua atu mei muli ni pea te pehe , 'Oiau ee ! ta ko ee nenau si'i mo'oni pee kate mei fakamotumotu mai kita.

'Oku mau ki'i fa'a to'a fe'unga pe mahalo 'ae matu'a tangata(taimi pe 'e ni'hi), ke ta'ota'ofi atu e famili ki Tonga pea 'ikai toe langa mo mamahi e fatu fisipaa'i pe mo ha'anau feinga fakamotumotu mai, ka'e kehe 'aupito moutolu si'i ha'a Fafine he ongo moe 'ofa, toe fakamamahi ange ka si'i fakahaa atu e fe'amokaki, pea tali 'aki mai hono ha'aki e telefoni.

Malo ko ena kuo kamata mai pe 'ae liliu 'o e fakafotunga hange ko ia nemou feme'a'aki ki ai , he founga 'o e talitali Konifelenie, Faka'eiki etc... tau tui pe 'e vave mai mo e liliu mei hotau ngaahi famili 'ae fotunga 'o'enau tali telefoni ha ha ha.

tui talanoa pee.

takamuli.
-------------

> > ------------------------------

> > *Ngano: *koe ha e ngaahi force ko’eni ‘oku ne faka’ai’ai kimautolu

[Sam Pakofe]

na'e lau 'ehe Punake 'e taha,  ko Fisi koe kai tangata, Siava,mongoli mo Malei masiva he lelei , ko Tonga pe koaa 'oku monu'iaa ...hahahaha, koe fo'i " fakasisina'eni 'oku fu'u lahi "..tonu ke pehee , tala ki Tonga  " fa'a kole " ke 'ofa mai aa 'o 'oua e hoha'a "..

 

seuke , koe pehee ke toe haa, na'a koe me'a pe ia tetau lava;

 

 'oku 'iai e fu'u konaa 'amautolu heni, 'oku 'ikai ma'ulotu ia, pe 'alu kiha lotu,, ka "oku misinale , mo tauhi 'ene faka-afe faka'osita'u ki Tonga ',,, nema potalanoa he uike kuo 'osi 'ou 'eke ange pe 'e 'alu ki Tonga 'o 'aholotu ai,,, pea ne talamai , "ikai "... tuku 'ene totongi puna vakapuna ke fakalavala 'aki 'ene ki'i fakaafe faka'osita'u ".... " tokua , ko'ene kei makalo holo heni koe kei tauhi e ki'i fatongia fakalotu  "koe misinale , moe fakaafe " eee.. 'ioo....

 

koe kauitalanoa atu pe ,,

 

sami

ve'e -lelue

---

From: Touhuni Hala Puopua <tou...@hotmail.com>
To: tasil...@googlegroups.com
Sent: Fri, 12 November, 2010 11:07:58 AM
Subject: RE: [tasilisili] 'ofa ki Tonga

[jione havea]

‘Oua ‘e ta’omia e fehu’i ‘a Ngano: koeha e fo’i force pe ivi ‘oku ne faka’ai’ai e kau nofo muli ke kei ‘ofa ki Tonga?

 

Tanaki atu mo eni: ‘e lelei ke ako’i e fanau tupu ‘i muli ke nau mahu’inga’ia he fo’i force ko ia? pe fe’unga pe mo e to’utangata ko eni ‘a e ‘ofa mo e tauhi e fakaafe mo e fatongia ki Tonga? jh

[Semisi Ta'ai]

Ko hotau mafu 'ofa moe manatu melie 'oku ne kei fai hono fkfetaulaki
kitautolu mei muilini mo kinautolu 'i Tonga , he tau maiaa ko sietau
mapuhoi atu 'oku ongo ki honau loto pea ngaue moe konisenisi ke fai
fkfuofua aa 'enau holi 'o fktatau kihe ngaue 'oku nau lava moe tali
kole 'ata'ataa pe 'oku nau fai mai , pea mahalo na'a mo'oni e lau 'a
Sami , ko hotau ui koe Tonga monu'ia he ko Tonga pe 'ae fonua foaki
tavale moe kole tavale mo fkvalevale , pea fai pe me'a kotoa ke totu'a
pea fkvalevale , pea ko hotau tu'ulu'anga 'eni ki lao , ka 'ikai tuku
pea ka 'ikai tu'u e kakai 'i Tonga ke ngaue'i 'ae fonua moe ngaahi
kelekele kuo li'aki noa'ia koe laufanoa 'etau liliu pule'anga mo 'etau
fk'uto'uta atu mo toe ui mai ha kakai poto ki falealea he koe me'a
tatau ai pe 'e hoko ko 'etau tu'uaki ai pe 'ae mahu'inga 'oe 'EA .





Semisi Ta'ai

On Nov 12, 11:01 pm, "jione havea" <jha...@gmail.com> wrote:
> 'Oua 'e ta'omia e fehu'i 'a Ngano: koeha e fo'i force pe ivi 'oku ne

[Salote Tupou]

Takamuli,

 

Malo e faifatongia mai mei hena. 'Ikai ke 'uhinga ia ke ta'ofi e 'ai 'etau koloa fktonga mo e me'a he ko hotau culture ia. Fiema'u ke ako'i pe e kakai ke prioritise 'enau mo'ui. 'Oku mu'omu'a e NEED e famili he culture. We have a beautiful culture ketau laukau ai ka 'o kapau leva 'oku 'ikai ma'u e me'a ke fkkakato 'aki e ngaahi demand 'a e nofo, pea fiema'u pe ia ke 'ilo 'oku mu'omu'a e kai 'a e famili he ngaahi demand 'a e society.

 

Ke foki ki he FORCE 'oku ne tekelele 'a e mo'ui ki he ngaahi un-necessary demand 'a e culture, siasi, mo e fonua. Kou tui 'oku lahi 'a e ngaahi force ia but it differs depending on the individual ka ko e one major force kou fie elaborate on KO E MAFU KOULA 'O E TONGA. Kou tui ko hotau kakai ko e kakai MAFU LAHI pea faka'amu ma'u pe ke fakafotunga e 'ofa 'aki ha me'a. Mostly, mo ha ki'i koloa, mo ha ki'i me'akai. 'Ikai fu'u lava 'etautolu ia e me'a e palangi ke fakaha pe 'a e 'ofa 'aki ha matala'i'akau. Pe ko e 'ave pe kita ki ha restaurant. Ko e Tonga 'oku si'i feinga pe ia ke fakaha e 'ofa 'aki ha me'a. Ka ha'u ha taha mei Tonga 'oku feinga pe ke fakaha e 'ofa 'aki ha mono atu ha ki'i seniti. Ko Tonga ko e me'a tatau 'a e faka'amu e loto ke fakaha e 'ofa 'aki ha fotu'aki pe ha koloa pe ko ha me'akai etc. Pea faingata'a ke break through seeing ko e me'a ia 'oku fai 'e he taha kotoa. Ka 'oku 'alu pe taimi mo e hake e fakalakalaka. Lahi e expose ki he anga e nofo he ngaahi fonua muli pea kamata ke fetuku atu ia 'e he tokolahi 'o apply 'i Tonga pea 'oku mamalie pe 'a e open mind e tokolahi ke 'unu ki he fo'i me'a faka'ofo'ofa ko ia.

'Ofa atu

2010/11/11 <sep...@optusnet.com.au>

[Sepesi H Piukala]

Ko e kuonga ni é ui ko e "force", ko e kuohili ne ui pe ia ko e "" fatongia ke fai pe tauhi vahaángatae", ne kakau mai mei Tonga éiki ki he ngaahi Motu pe mei he ngaahi Motu ki Tongaéiki ó ka óku íai hanau tokotaha ai .

 

Ko e kakai óku nau fai áe ófa mo e foaki ki Tonga ko e kau Faiako lelei taha ia ki heénau fanau mo e kakai óku ofi ki ai, he koéne  akoí áki e founga kuo ne ósi aúsia, hange ko ia kuo tau fanongo ai ía Salote, Uani mo Vaohingano.

 

Ko e palopalema leva ne ái mai heni , ko e íkai faá tali é hotau famili mei Tonga áe taimi kuo tau kií mapuhoi atu ai óku íkai ha seniti he taimi ni, ka ko e ófa ki Tonga óku totonu áupito ke akoí étau fanau ki ai.

 

Ófa he famili Siasi mo e Fonua pea fakahaa áki ía haáte kií faá kau pe ha tokoni he ngaahi feinga óku fakatangi mai mei Tonga ki he ngaahi fonua muli, íkai úhinga ia kete masiva ai ka ko e anga e éte feinga ke malave maú pe áe ófa ki Tonga ko hono toutou ái pe he Uike kotoa.

 

Lele atu he TNC-E ki Vikatolia , haa ai áe fuú liliu lahi he tóutupu pea nenau mei toko hongofulu ó present énau fokotuútuú ki he TNC 2011, íkai kenau toe fiemaú e ngahi Drama kuo fai mai eni he meimei taú é 20 kuo hili , fai pe ko e loto e matuá 'ka óku íkai ongo ia ki honau loto , fakaámu kinautolu ke fulihi e Polokalama , kau ai mo ha oo ange áe matuá ó fakamatala e founga mo e úlungaanga ne óhake ai kinautolu í Tonga pea mo ha ngaahi élia kehe pe he Nofo , kau ai mo nofo he fonua muli.

 

Sai ketau pukepuke pe áe Ófa ki Tonga he ko ia e meá tene fakatuúmalie á Tonga he óku taufaáo á mamani ia e koloa ó e vavaa mo lolofonua katau taha hake kitautolu ki he koloa óe Puleánga óe Ótua ó puke ia ke tauhi áki á Tonga mei Muli ni, kae íhe founga 'e íkai hoko ko ha fakamasiva ki he famili henii.

 

takamuli.

 

Sepesi H. Piukala

Ph: +61401 590 917

Email: sep...@optusnet.com.au

 

Exodus 2:6 Then he said, "I am the God of your Father, the God of Abraham, the God of Issac and the God of Jacob."

*****************************************************************************************************************************************

-----Original Message-----
From: tasil...@googlegroups.com [mailto:tasil...@googlegroups.com] On Behalf Of jione havea
Sent: Friday, 12 November 2010 11:01 PM
To: tasil...@googlegroups.com
Subject: RE: [tasilisili] 'ofa ki Tonga

‘Oua ‘e ta’omia e fehu’i ‘a Ngano: koeha e fo’i force pe ivi ‘oku ne faka’ai’ai e kau nofo muli ke kei ‘ofa ki Tonga?

 

Tanaki atu mo eni: ‘e lelei ke ako’i e fanau tupu ‘i muli ke nau mahu’inga’ia he fo’i force ko ia? pe fe’unga pe mo e to’utangata ko eni ‘a e ‘ofa mo e tauhi e fakaafe mo e fatongia ki Tonga? jh

--

[Salote Tupou]

Takamuli,

 

Ko e mo'oni how it is considered "force" he taimi ni ka na'e "tauhi vaha'a ngatae" pe ia he kuohili. I wonder if it has to do with 'i he kuohili, na'e takitaha fangafanga pe 'ene ki'i monumanu 'ana pea lalanga pe 'e he fine'eiki ia 'ene ki'i fala pea hoko mai pe kavenga pea to'o hake pe ia 'o fai 'aki. 'Ikai foki ha pangike muli ia ke fai ki ai ha fakafalala. Ka kuo hake fklaka pea tau feinga ke carry on e me'a na'e fai 'e he matu'a ngaue 'o e 'aneafi ki he 'aho ko 'eni 'oku lahi e fili ia 'a e fa'ahinga ke kava tonga pe ta'e fai ha me'a.

 

'I ai e tohi malie ko e MIGRATION FROM TONGA TO AMERICA (I think ko e title ia e tohi). Ko e peace-corps na'e ngaue ange ki Tonga he 80s pea na'e nofo 'i Lapaha. She shared how she was touched he sio ki he loto foaki e Tonga. Ko e ongomatu'a na'e nofo ki ai. Na'e koka'anga e fine'eiki ko 'eni and took 3 moths he'ene ngaue he 'ai 'ene ki'i lau nima ko e sio ke fakatau ki he ako 'ene fanau he ta'u hoko. Ko 'ene 'osi pe launima, not too long ne malolo e tokoua hono mali. Na'e fakatumutumu e palangi he hiki fu'u atu pe 'a e labor ko 'eni for 3 months 'o foaki ki he famili e pekia. Pea fai pe 'a e feohi pea hange pe ongomatu'a ha'ane ongomatu'a. Pea fai e katoanga 'a Takuilau pea ne 'ave e puha e ongomatu'a. 'Ave e vala 'o e fine'eiki. 'Ene 'ohovale 'ana he 'alu atu ki he katoanga 'ohovale 'oku lue hake finemotu'a he kaunga'api 'oku tui hake 'e ia  e vala na'e 'ave he puha for her Tongan mother. The was very fond with our culture. I believe we have  a beautiful culture but it's just a matter of drawing the line ke fai pe me'a 'oku lava pea tuku 'o kapau 'oku 'ikai ma'u.

Salote

2010/11/14 Sepesi H Piukala <sep...@optusnet.com.au>

--

'Oku tufa atu e email ni koe'uhi 'oku kau ho tu'asila he memipa 'i he "Tasilisili-he-ngaluope"
Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com
Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com
Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili

[Sam Pakofe]

 ‘Oua ‘e ta’omia e fehu’i ‘a Ngano: koeha e fo’i force pe ivi ‘oku ne faka’ai’ai e kau nofo muli ke kei ‘ofa ki Tonga?Tanaki atu mo eni: ‘e lelei ke ako’i e fanau tupu ‘i muli ke nau mahu’inga’ia he fo’i force ko ia? pe fe’unga pe mo e to’utangata ko eni ‘a e ‘ofa mo e tauhi e fakaafe mo e fatongia ki Tonga? jh

-----------------------------------------------------------------------------

Kuou manatu au kihe 'emau fu'u kona ( Pila Fiusati )'i Fofo'anga,  Ko'ene huu ange pe  'o Longoa'a , pea koe'ene lea ma'u 'eni,,,, "Kautangata mou kataki pe he'eku Konaa, ka koe ha'u pe 'eni ia " he "OFA ".,, pea ka holo mai , 'e pehe mai ia " holo atu pe he 'Ofa ".pea  ko'ene lea ma'u ia , " koe "OFA PE "..

 

Neongo  'ae  faka-takamilo takai holo  'ae ' Sino'i-Tonga " i mamani, ka "oku kei 'iai pe 'ae " OFA " , koe "Ofa-Pe"..

 

sami.

 

 

 

 

 

 

[Semisi Ta'ai]

'Oku ou fie fai pe ki'i talanoa kihe 'uhinga neu to mai ai ki mulini ,
ne ma'u mo'ui pe ho mau ki'i famili mei tahi he uku 'ae Tangata'eiki ,
'ihe 1984 neu lea ange teu ha'u 'o fai ha feinga he kuo motu'a ke toe
'alu ki tahi , peau ha'u pea ma'u moe faingamalie ke nofo heni
feinga'i moe ki'i tuofefine kema fetokoni'aki , talu meihe 'aho koia
neu 'iheni ai neu fai hoku fatongia ne 'uhinga ai 'eku pole keu ha'u
'o a'u kihe malolo 'ae ongo matu'a , ko hono mo'oni ne a'u kihe taimi
kuo te pehe na'a 'oku nau ma'u hala koaa 'o pehe 'oku tufi e pa'anga ,
kae fai pe fatongia he palomesi na'e fai , koe 'aho koe na'a na puli
ai , 'ai 'ete fu'u ta'ofi tu'u 'ete manava 'o ki'i tukutukuange lelei
mai pea te tangutu ki lalo pea hangee koee na'e 'ikai ha'ate hela he
mahino na'e lava lelei hoto fatongia kia kinaua he'e na kei mo'ui ,
Fk'ohovale pe kuo toe mei tu'u 'ete manava 'a kita ia he koe toenga
'eni ia 'oe famili moe mokopuna moe ha fua kuo nau toe sio mai
kinautolu ia ke toe hiki ange moe me'a na'e fai kihee 'o fai ange
kiate kinautolu , 'oku ifo pe 'okapau 'oku fai atu 'ae 'ofa 'o pehe
'oku nau fai pe ha feinga 'i Tonga pea ka toki nounou pea toki fai atu
hano fklava , ka koe matu'aki tangutu pe 'o kai mo mohe mo inukava moe
ha ngaahi me'a ia 'oku nau fkmole kiai 'oku ou sio atu au pe 'oku nau
kei 'ofa koaa 'ia kita , he 'oku lahi 'ae taimi ia 'oku te sio atu
kita kihe 'ete ki'i fanau pea te ongo'i halaia he 'ave kihee he kole
mai kae fefee 'enau ngaahi fiema'u


'Oku fiema'u ke ako'i ho tau kakai ke nau mahu'ing'ia he founga ne
ma'u ai 'ae pa'anga , koe pupuha moe to'e moe mapuhoi , 'oku mahu'inga
ke ako'i ho tau kakai ke 'ofa mo'oni 'ia kitautolu , pea koe 'ofa
mo'oni koe tu'u 'o ngaue 'o 'ikai koe 'ofa koe hapai 'at'ataa pe ,
kainga fkmolemole atu 'okapau 'oku maumau taimi 'eku ki'i fktalanoa ka
koe fai pe he sio tonu he ngaahi faingata'a 'oku fekuki mo ho tau
kakai 'i Tonga pea ko 'eku lea ko'eni koe mo'oni ia kiate au ta'etoe
veiveiua , ka 'ikai tu'u e kakai ke ngaue'i e fonua moe ngaahi
kelekele pea koe laufanoa ha'a nau toe tu'u lelei hake , koe mapeluua
pe kihe ta'engata , teu ki'i ngata ai he kuo fu'u ma'uloloa e lea na'a
homo hoku nifo loi kae toe fkoli ange ia



Semisi Ta'ai

> > *Sepesi H. Piukala*
> > *Ph: +61401 590 917*
> > *Email: sep...@optusnet.com.au*
> > **
> > *Exodus 2:6 Then he said, "I am the God of your Father, the God

> > of Abraham, the God of Issac and the God of Jacob."*
> > *

> > ***************************************************************************­**************************************************************
> > *
>
> >  -----Original Message-----
> > *From:* tasil...@googlegroups.com [mailto:tasil...@googlegroups.com] *On
> > Behalf Of *jione havea
> > *Sent:* Friday, 12 November 2010 11:01 PM
> > *To:* tasil...@googlegroups.com
> > *Subject:* RE: [tasilisili] 'ofa ki Tonga

>
> >   ‘Oua ‘e ta’omia e fehu’i ‘a Ngano: koeha e fo’i force pe ivi ‘oku ne
> > faka’ai’ai e kau nofo muli ke kei ‘ofa ki Tonga?
>
> > Tanaki atu mo eni: ‘e lelei ke ako’i e fanau tupu ‘i muli ke nau
> > mahu’inga’ia he fo’i force ko ia? pe fe’unga pe mo e to’utangata ko eni ‘a e
> > ‘ofa mo e tauhi e fakaafe mo e fatongia ki Tonga? jh
>
> > --
>
> >   --
> > 'Oku tufa atu e email ni koe'uhi 'oku kau ho tu'asila he memipa 'i he
> > "Tasilisili-he-ngaluope"
> > Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e
> > tasil...@googlegroups.com
> > Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he
> > tasilisili-...@googlegroups.com
> > Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e
> >http://groups.google.com/group/tasilisili
>
> --
> Salote V. Pifeleti-Tupou

> When man works, man works. When man PRAYS, GOD WORKS...by Pat Johnson- Hide quoted text -
>
> - Show quoted text -

[Fatai Slender]

Si'i Semisi, Fakamalo atu pea 'oku ta kei kau pe. 'Oku ou pick up e me'a lahi he'eku fakakaungatamaki he ngaue mo e Tongan Community Support Service 'i Sydney ni. Peau fa'a lele atu ki Tonga 'o sio tonu he me'a 'oku ke lave kiai. Pea ko e konga lahi ia hono fakatonutonu 'enau fakakaukau. Malo Fatai
 
> Date: Sun, 14 Nov 2010 23:24:01 -0800
> Subject: [tasilisili] Re: 'ofa ki Tonga
> From: weas_ma...@hotmail.com
> To: tasil...@googlegroups.com

[Semisi Ta'ai]

Malo Sami , teu ki'i kohikohi ta'emahino atu pe kae 'oua pe 'ita
haaaa,haaaa . ka mo'ui ngalo pe ha taha pea 'oku mole leva 'ene toe
fkfekau'aki ia moe toenga koia 'i Tonga , pea ka situ'a ha taha mei he
'ofa kihe famili 'oku taupotu mai pea ma'ama'a leva moe ngaahi me'a
kehe hotau fonua tupu'anga 'o 'ikai leva kene toe malava ke
fkmahu'inga'i lelei ia ki hono loto mo 'ene fkkaukau . kou tui lahi
koe konga lahi ho tau kakai nofo muli 'oku tau kei ma'u pe 'ae 'ofa
moe manatu ki 'api moe fonua ka 'oku hanga ''ehe ngaahi me'a lahi ho
tau fonua 'o fkmanavahee'i mo fklotosi'i'i e kakai nofo muli pea tupu
ai moe pangata'a he foaki atu ki Tonga , manatu'i 'oku nau kole mai
honau tu'utamaki pea tau toe nofo atu mo hotau tu'utamaki ,pea 'ihe
'ene pehee leva ka 'oka 'iai ha vavae atu 'oku fe'unga pe ia mo
'enau kai 'o 'ikai toe kau ai e misinale moe ngaahi kavenga kehe
tukukehe 'okapau 'oku te ivi lahi kita ke fai , koia 'oku ou tui 'oku
mahu'inga ke ako'i kinautolu ke nau tu'u 'o ngaue ke ma'u 'ae ngaahi
me'a koia kihe ngaahi kavenga na'a nau pole kiai pea ka 'ikai pea nau
fai fkfuofua aa 'o fktatau kihe me'a 'oku nau ma'u . 'oku mahu'inga
ke tau ako'i mo 'etau fanau ke nau kei ma'u moe loto 'ofa kiha fktangi
mai moha hapai mai , ka ko 'etau fanau 'oku fanau'i 'i mulini koe laku
pe 'one'one ho tau mata pea koe me'a ta'epau leva 'enau toe hoko atu
mahalo ka homo atu ha 200 malo na'a moe 100 . kou tui au ka tu'u e
Siasi moe pule'anga ke tokoni kihe ngaahi palopalema ko'eni 'e
mahu'inga lahi 'aupito ia kiate kitautolu ke fkfuofua aa e fkafe moe
ha fua , ta'ofi moe toe tanaki me'akai koe 'ave ki loto'aa moe ha fua
e ngaahi me'a fktonga 'oku kau ai e me'akai he ko Tonga kuo laui
senituli mai 'etau lau ha me'a 'oku kau ai 'ae ngaahi me'akai lahi koe
katoanga lahi ia , pea koe fielau 'etau sisino moe kulokula'ia moe
suka koe 'ikai ke tau 'ilo koe fo'i kete 'oku 'ikai koha lelue uta
koloa . heeee,heeeee, pea koe va'e 'oku 'ikai koha 'ukamea kene fataki
e sino 'ene mamafa ka koe sino kuo 'omi 'ehe folofola pe tohitapu 'ae
ngaahi fkhinohino kene ma'u 'ae sino lelei moe ivi lahi , koia ai
Sami teu ngata aa he na'a faifai kou hoko atu au kihe fkholo 'ae
siapani kae tuku 'ae kaveinga ia Haaaa,haaaa




Semisi Ta'ai

‘Oua ‘e ta’omia e fehu’i ‘a Ngano: koeha e fo’i force pe ivi ‘oku ne
faka’ai’ai
e kau nofo muli ke kei ‘ofa ki Tonga?Tanaki atu mo eni: ‘e lelei ke
ako’i e
fanau tupu ‘i muli ke nau mahu’inga’ia he fo’i force ko ia? pe fe’unga
pe mo e
to’utangata ko eni ‘a e ‘ofa mo e tauhi e fakaafe mo e fatongia ki
Tonga? jh
---------------------------------------------------------------------------

On Nov 15, 6:12 pm, Sam Pakofe <pako...@yahoo.com.au> wrote:
>  ‘Oua ‘e ta’omia e fehu’i ‘a Ngano: koeha e fo’i force pe ivi ‘oku ne faka’ai’ai
> e kau nofo muli ke kei ‘ofa ki Tonga?Tanaki atu mo eni: ‘e lelei ke ako’i e
> fanau tupu ‘i muli ke nau mahu’inga’ia he fo’i force ko ia? pe fe’unga pe mo e
> to’utangata ko eni ‘a e ‘ofa mo e tauhi e fakaafe mo e fatongia ki Tonga? jh

> ---------------------------------------------------------------------------­--

>
>
>
> >Kuou manatu au kihe 'emau fu'u kona ( Pila Fiusati )'i Fofo'anga,  Ko'ene huu
> >ange pe  'o Longoa'a , pea koe'ene lea ma'u 'eni,,,, "Kautangata mou kataki pe
> >he'eku Konaa, ka koe ha'u pe 'eni ia " he "OFA ".,, pea ka holo mai , 'e pehe
> >mai ia " holo atu pe he 'Ofa ".pea  ko'ene lea ma'u ia , " koe "OFA PE "..
> > 
> >Neongo  'ae  faka-takamilo takai holo  'ae ' Sino'i-Tonga " i mamani, ka "oku
> >kei 'iai pe 'ae " OFA " , koe "Ofa-Pe"..
> > 
> >sami.
> > 
> > 
> > 
>

[Semisi Ta'ai]

Fatai malo mu'a e si'i tau moe ngaue mai mei hena pea malo moe si'i
fklea moe manatu mai , 'O lahi atu kiate koe moe famili






Semisi Ta'ai

Si'i Semisi, Fakamalo atu pea 'oku ta kei kau pe. 'Oku ou pick up e
me'a lahi he'eku fakakaungatamaki he ngaue mo e Tongan Community
Support Service 'i Sydney ni. Peau fa'a lele atu ki Tonga 'o sio tonu
he me'a 'oku ke lave kiai. Pea ko e konga lahi ia hono fakatonutonu
'enau fakakaukau. Malo Fatai

- Hide quoted text -
- Show quoted text -

On Nov 15, 7:08 pm, Fatai Slender <fataislen...@hotmail.com> wrote:
> Si'i Semisi, Fakamalo atu pea 'oku ta kei kau pe. 'Oku ou pick up e me'a lahi he'eku fakakaungatamaki he ngaue mo e Tongan Community Support Service 'i Sydney ni. Peau fa'a lele atu ki Tonga 'o sio tonu he me'a 'oku ke lave kiai. Pea ko e konga lahi ia hono fakatonutonu 'enau fakakaukau. Malo Fatai
>
>
>
> > Date: Sun, 14 Nov 2010 23:24:01 -0800
> > Subject: [tasilisili] Re: 'ofa ki Tonga

> > From: weas_ma_kaz...@hotmail.com

> > Pea ko e website 'a e Tasilisili ko ehttp://groups.google.com/group/tasilisili- Hide quoted text -

[vaohi...@aol.com]

Fakamalo atu JH,Uani, Salote mo Takamuli mo kimoutolu hono kotoa ko'eni
'oku pukepuke mai e talano.

‘Oku ‘ikai keu tui ‘oku ‘iai ha palopalema ‘e taha ‘o e ‘ofa ki Tonga,
moe fua e ngaahi fatongia e lotu moe fakaafe moe
misinale....molekemama’o..... Hange koe fakatalanoa ‘a Uani ko hotau
Tonga ia ‘etau fai e me’a koe fua kavenga (ngaue) moe nofo fe’ofo’ofani
ka ‘oku ki’i contradict e ngaahi foundations ko’enii...mo ‘etau nga’unu
moe taimi. ‘Oku ‘ai he’e tonga e world of competitive ‘o toe kehe ange
ia. Ko muli ni ‘oku feinga e matu’a ke hu ‘enau fanau kihe ngaahi ako
lelei he ‘oku nau ‘ilo’i koe key ia kihe opportunity pea ‘oku nau
predict what the future might brings ki he’enau fanau moe fonua. Koe
me’a ‘oku fakamole kiai e taimi moe silini koe
church,sports,talents,study he ko ‘enau primarily ia ‘o ‘ikai pe ke
fu’u mama’o mei he ngaahi foundations ‘a Tonga......Ko Tonga ‘oku nau
use ‘enau ‘u fundamental foundations (tradition and culture) ke
takitaha fusi ai hono power mo fakahaahaa ai e me’a ‘oku te lava moe
me’a ‘oku ‘ikai kete lava....neu 'i Tonga he 2004 pea mau lele atu koe
'ave ki'i me'a ma'ae nopelee he ne teuteu hono kava....teuteu kemau
'alu talamai he'e fine'eiki ka au ha'u he ko koe teke 'alu 'o
matapule....kou pehee atu ok...'omi e la'ipepa keu lau he taimi temau
fakatu'uta ai....mau a'u atu 'oku 'ikai ke 'iai e nopele kae me'a mai
'a Siu'ilikutapu (tapu ange he moia) 'oku 'ikai ke 'i heni 'a
Kalaniuvalu he is on his way back mei Lapaha.....kaekehe fakatu'uta
'emau ki'i ma'e na'a mau 'alu atu moia pea 'alu aipe moe tohi
hohoko....'osi pe koia mau foki mai me'a mai leva 'ae Nopele...me'a a
koe fakatouio....kou fanafana le'o si'i atu pe ki he'eku
fine'eiki....'io me'a a koe Ta'ahine Siu'ilikutapu mo Kalaniuvalu ka
mau lele kimautolu 'o pekepeke masiva mo pekepeke ngako....kata mai
hoku ongo mehikitanga meihe tafa'aki ta koee nena fanongo mai mo kinaua
ki he'eku fanafana....na nofo NZ 'osi a'u kia naua ia 'eku
'uhingaa.....koe ha ngaahi force ko'eni e o ai 'ave me'a kihe
hou'eiki.....koe kole ha konga kelekele....'ikai....koe kumi ha
ongoongo.....still sit on the fence.....ko 'etau
tradition...'IO.....'aho 'e tahaa kuo pehee mai e fine'eik 'ai 'o
fakakaukau ke fakalele'i e falekaukau ko'ena 'i tu'a (hufanga atu he
fakatapu) he kuo lalahi e tamaiki fefine....kou pehee atu ok.....'osi
ta'elata au he toe hoko atu 'i Tonga.....foki mai pe koia tafoki hange
‘o tukuaki’i e ngaahi mata’i koloa ko’eni ne fatu ‘aki hotau Tonga...ko
‘etau fai ha ki’i katonga ‘e holi aipe ke beat e neighbour ‘e holi
aipe ke ‘alu e talanoa ‘a ia ne lave kiai ‘a Salote. Koe me’a
fakaloloma he ‘oku ne takiekina leva ‘e ia ‘ae mo’ui holi moe mo’ui
ta’e topono moe sio me’aa... pea tau pehe leva ‘etau lea ko ‘emau
tradition fkfamili mo fakafonua peia ‘a mautolu ‘ae fai’aho,fai mali,li
misinale,etc ...Koe fehu’i pe tetau li ‘i fe e me’a fua kihe ngaahi
foundations ko’eni ke fenaapasi moe laka ‘ae taimii? ‘Ikai tetau foki
pe kihe simple basic – needs and wants... .ka kuo hoko e demand ia 'ae
tradition koe need 'i Tonga he taimi ni.... ne fehu'i 'e tv pe 'e
kamata 'i fe 'ae say no 'a Uani...‘Uluaki kamata’i ‘e kita , teach by
example and humble pea ‘e sio kiai e fanau pea tenau sense pe 'e
nautolu e hala tenau fou ai.....Uani malo e vahevahe mai ki ho’o fa’ee
pea ‘oku faka’amu ange hoku loto ke mahino tatau e ngaahi fa’ee ‘i
Tonga pea mo ho’o vahevahee....kataki Uani ‘oku ‘iai e ngaahi fa’ee ia
‘oku ou lave’i kau ai au ‘oku ‘ikai pe ke toe lava fai ha liliu ia...
pea ‘oku ‘ikai ke pehee ia koha pride pe koha arrogance...Oh No...kuo
hoko ia ‘o kakano e tradition pea ‘e lau aipe liliu ia ka koe muna
pe.......pea fa’a talanoa moe tangata’eiki talamai ‘ikai toe lava fai
ha liliu he kuo hangee ia ne fa’ele’i mai pe ia moia. Pea kou fa’a take
pe ‘e au... as a pinch of a salt....take no notice...mou talamai angee
pe kohai ha to’a ‘e lava ke ta’e fetu’utaki mo ‘ene fa’ee ‘osi ha laaui
mahina... laauita’u... pea te fakakaukau ke tukuaki’i e tradition,
tafoki hake tukuaki’i e fonua moe Siasi! Koe me’a pe ‘oku fai ‘aki e
nofo koe hope for the future...kou malie’ia he talanoa ‘a Salote kihe
mafu lahi e kakai Tonga , after all koe same red blood cells aipe ko
‘ene taulofu’u mai pe ‘ae tradition kuo kamata ke holo e ngaahi
functions e organ...kamata pe he anxious ‘alu hake ai kihe migraine,
alu kihe stress, ‘alu kihe kanisa ueh...’oku laulau biliona,siliona ‘a
mamani pe ‘e toe lava koaa hano faito’o...na’a kuo ongo ki langi ke fai
ai ha liliu hangee koe lau ‘a Uani na’a nafa e Ashika kae hoko atu kihe
fonua....

Good week to everyone
ngano

-----Original Message-----
From: jione havea <jha...@gmail.com>
To: tasil...@googlegroups.com
Sent: Fri, 12 Nov 2010 12:01
Subject: RE: [tasilisili] 'ofa ki Tonga

--

[vaohi...@aol.com]

Sami
" koe "OFA PE "..
 ----------------------------------
Kapau koe definition 'eni 'etau tradition koe 'Ofa pe pea 'oku fefe
leva
hono define he'ene tu'u pehe ni?
'Ave atu e shopping kihe nopele kae tuku mai pe ha ki'i fo'i hina vai
momoko he 'aisi mo pekepeke ngako mo masima e famili. Ko
'ofa ia he koe tradition ke hiki pe hou'eiki kihe langilau.....Ko 'ofa
ia he
'oku tau fa'a fanongo pe ki Tonga ki he'enau pehee, lava atu e mali
pea 'ikai 'ilo'i mai taha ia 'etau pekepeke ngako pea lava atu moe
christening tau kei femolimoli'i pe mo fe'ofo'ofa ni he pekepeke
masima.....koe fa'ahinga 'ofa fe 'eni kete
mole kiha taha kae 'ikai fuofua 'ai kita ke mahino.....pea kapau
koe charity.....ta koe charity never faileth.....tu'o fiha 'eni 'eku
failer moe looser he ngaue late nights ke fakakakato 'eku 'ofa he
tradition
kae lonely 'eku children moe lau 'enau tohi lau konga ki honau kaha'u...
hangee ho'o fo'i define 'ofa ko'eni Sami ha old school....'ai pe pea
tau toe think twice he 'oku 'alu e taimi pea kuopau ke hikihiki 'etau
'ilo ketoe loloto ange....Koe me'a 'oku feinga ke ako'i ke lava pe
tradition
pea lava mo 'api pea kei fe'ofo'ofa ni pe.....'e fefe hano fakapalanisi
kinaua?
Prevent and Prepare is better than repent and repair......

malo
ngano

[Kolopeaua Tonga]

Talamuli,

Malie talanoa 'oku mau fiefia ho'o mou kei 'ofa mai ki Tonga....Taha e ngaahi talanoa malie 'a e fa'ee heni ko e talu 'a e 'alu hono foha ki muli pea mali muli pea ko e ngata ia 'ene fetu'utaki mai..'ikai ke toe li mai ha ki'i me'a pea nau pehe na'a kuo 'osi mate..ikai ke na'u 'ilo ha'ane telefoni pe tu'asila..pea ko e mate a e tangata 'eiki ikai pe ke ilo ke fai atu ha feinga ki ai...'aho e taha ta mai pea talaange e mate e tangata'eiki..pea fai mai e tangi moe laulau tevolo koe ha na'e 'ikai ai ke talaange...kae pehe atu pe he fa'ee 'Oua e mo'ui ngalo manatu pe ki he tupu'anga ki ho tau 'api tupu masiva... te ne 'oatu e force ki he feinga malohi pea 'ofa mai ki Tonga ki he famili...
 
Lotu moe 'Ofa atu
Kolo
 

---

From: sep...@optusnet.com.au

To: tasil...@googlegroups.com
Subject: RE: [tasilisili] 'ofa ki Tonga

Date: Sun, 14 Nov 2010 21:34:54 +1100

[Sione 'Atupuha Koloti]

 

2010/11/16 Kolopeaua Tonga <kolope...@hotmail.com>

Talamuli,

 'Oua e mo'ui ngalo manatu pe ki he tupu'anga ki ho tau 'api tupu masiva... te ne 'oatu e force ki he feinga malohi pea 'ofa mai ki Tonga ki he famili...
 
Lotu moe 'Ofa atu
Kolo
 

 

 

Kolo malo 'etau lava pea malo e talanga malie 'a e kau fafine mo e kau tangata.

 

'Oku fakatupu tangi ho'omou hoha'a ki he kaveinga mo hotau fonua ko Tonga.

 

Mahalo 'oku mo'oni e lau 'a Vilitou ki he talafatongia mei he Tupou Hi. Ko e ha'u pe pulu hapo, ko 'ene to e ha'u pe hapo, pea ko 'ene lahilahi pe pea punou, punou...he 'oku 'i ai pe kau tali hapo ia 'i hoto tu'a.

 

Ko e anga 'eni 'o kole $ 'a e tama...ko e kole ki he vala Faka-Me 'o e ki'i 'ofefine. Pea kole leva 'a e tangata'eiki ki he fika telefoni 'e 10, ko e kole noa pe ka hala hee` pea ma'u mai 'e taha ko ee.` Pea ka faingamalie ko e fika $$ ia 'e 10. Ko e lava aipe ia e Faka-Me, mo e extra!

 

Ko e mahalo 'eni ki he "force." "Ko e tali kole he na'a te kole." Mahalo 'e tatau pe mo e aphorism ko 'eni "Ko e foaki he na'a te ma'u mai ha foaki."  

 

Hange 'oku mo'oni ke tau pehe ko kinautolu ko ee na'e 'ikai pe kenau kole kinautolu talu honau fanau'i pe si'i kenau ma'u ha foaki, 'oku 'ikai pe kenau mo'ui kole kinautolu pe fakafalala holo. Tupu hake pe 'o sio 'i he kau holomu'a pea anga pehe aipe ia. Hange fe'unga pe me'a 'oku ne ma'u ke fai'aki pe kotoa hono ki'i fatongia. Ko 'eku means 'oku ne determine 'a 'eku end ka 'oku 'ikai ko e vice-versa pe ko 'ene means 'oku ne tu'utu'uni 'eku ends.

 

'Oku ou fa'a fanongo ki he talafatongia ko 'eni 'i he lotu. "Mou taki peleti mai 'e 2....ka he'ikai ta'ofi 'a e mafana...10 pe 20 'oku 'ataa pe....ka ko Vava'u foki ko e fonua mafana...,"

koma atu pe hee mahalo kuo tapa kitu'a e oko ia mei he kaveinga!

 

koloti

[sep...@optusnet.com.au]

Malo Kolopeaua.

'Oku 'iai 'ae ngaahi 'Ipiseli fe'aveaki holo heni 'oku 'oe fakafo'ituitui mo e fakatokolahi, pea kiate au 'e pehe ni 'ene a'u mai kiate au.

Ko e kole mai 'oku hala , 'e hala pe ia pea kapau 'e 'ita mai ko'ete fua a'u pe ki Tonga kapau ko hato niece pe nephew , brother or Sisters; fakasiosio ha taha 'e ala 'ataa hono nima ke palalafa'i 'a ee ne toe 'ita mai he pehe atu 'oku hala, ko eni 'ae 'Ipiseli fakafo'ituitui kiate au.

Ko e kole mai 'oku hala ki hano fua 'aki e Kavenga 'oe lotu moe fonua, koe fokotu'u lelei kuo fai 'e Koloti, ko e taimi ia 'o e punou mo e tulou, he'e 'iai pe kakai , ko 'ene a'u mai ia kiate au 'ae "ipiseli 'oe fakatokolahi.

Ka 'ikai kete fai ha me'a ki ai pea tete hoko koe palopalema, pe palopalema kiate kita 'ae pehe mai 'ae famili mo e anga 'e te fakafotunga kita kiate kinautolu.

Ko e manatu leva hange ko ho'o lau 'e Kolopeaua, ko ia 'ae fa'ahinga nature 'oku ou manavasi'i ki ai he taimi ni. Fakahinohino'aki e Hoa he kuo fai e hoholo, pea 'oku ou talaange " hange kuo te ilifia he teu 'alu ki ha feitu'u na'a ta'omia ha me'a pea toki manatu mei ai kuo te mavahe.

Ko hoku ki'i matasio'ata lautohi, ko e me'a pe 'oku ou fai he'eku teu 'alu ki he lotu ko e fa'o e tohitapu , himi mo e matasio'ata, fa'a ngalo e Makapuna ia ke fakaheka ka 'oku pehe 'ete tailiili he loto ngalongalo.

Faka'amu pe he'ikai au e kakai Muli ki he ilifia 'oe loto ngalongalo

te'eki ngatuvai pe mae 'ae manatu 'ofa atu ki Tonga.

takamuli.
--------------

> Kolopeaua Tonga <kolope...@hotmail.com> wrote:
>
>
> Takamuli,

>
> Malie talanoa 'oku mau fiefia ho'o mou kei 'ofa mai ki Tonga....Taha e
> ngaahi talanoa malie 'a e fa'ee heni ko e talu 'a e 'alu hono foha ki
> muli pea mali muli pea ko e ngata ia 'ene fetu'utaki mai..'ikai ke toe
> li mai ha ki'i me'a pea nau pehe na'a kuo 'osi mate..ikai ke na'u 'ilo
> ha'ane telefoni pe tu'asila..pea ko e mate a e tangata 'eiki ikai pe ke
> ilo ke fai atu ha feinga ki ai...'aho e taha ta mai pea talaange e mate
> e tangata'eiki..pea fai mai e tangi moe laulau tevolo koe ha na'e 'ikai

> ai ke talaange...kae pehe atu pe he fa'ee 'Oua e mo'ui ngalo manatu pe

[Epeli]

Takamuli,

Ko e konga lahi 'oe fklakalaka 'a e mo'ui mei he 40s ki he 50s mo e 60s pea
mo e ta'u 'o e kau ikuna 'oku ui ko e loto ngalongalo. Fkfeta'I ko 'ena kuo
ke 'au mai ki homau matanikolo! Heheheheheee!

Kuo kehe 'eni kuonga kuo mu'omu'a 'a e fu'u me'a mate 'a e matasio'ata he
me'a mo'ui 'a e mokopuna!!! Tuku a Takamuli e lotu 'aaaa'aaa!!

Ka 'oku ifo ho'o mou ki'i haka!! 'Asili ko hono lolo'i taufua pea mo e ki'i
la'i pele he funga haka! Mahino ai ho'o loto ngalongalo eh!

'epeli

-----Original Message-----
On Behalf Of sep...@optusnet.com.au

Ko hoku ki'i matasio'ata lautohi, ko e me'a pe 'oku ou fai he'eku teu 'alu
ki he lotu ko e fa'o e tohitapu , himi mo e matasio'ata, fa'a ngalo e
Makapuna ia ke fakaheka ka 'oku pehe 'ete tailiili he loto ngalongalo.

Faka'amu pe he'ikai au e kakai Muli ki he ilifia 'oe loto ngalongalo

takamuli.

[Kolopeaua Tonga]

Ko e mahalo 'eni ki he "force." "Ko e tali kole he na'a te kole." Mahalo 'e tatau pe mo e aphorism ko 'eni "Ko e foaki he na'a te ma'u mai ha foaki."  Ko e ha'u pe pulu hapo, ko 'ene to e ha'u pe hapo, pea ko 'ene lahilahi pe pea punou, punou...he 'oku 'i ai pe kau tali hapo ia 'i hoto tu'a..

.........................
 
Faifekau
 
Malie masi'i...Kole vs 'Ofa, Means vs End, End vs Means, hapo vs punou..faifai pea lahilahi e mahaki punou/hapo hotau fale..pea pehe atu kau leka koe ha'a fe 'ena punou pe ko e ha'a saisaiti 'ena...hahaha 
 
'Oku ou pehe e au na'a tau mo'ui he hapo, ngalo ange na'a ke fa'a saisaiti foki koe. tuku e kohu... 
 
'Ofa atu ki he famili
 Kolo

---

Date: Tue, 16 Nov 2010 10:52:14 +1200

Subject: Re: [tasilisili] 'ofa ki Tonga

From: sako...@gmail.com
To: tasil...@googlegroups.com

[sep...@optusnet.com.au]

Bro. 'ikai ! 'oku tau 'i he kolo pee ka koe hanga pe 'e taha ha ha ha.

Koe portrait pe ia 'oe talanoa ka 'i loto ai 'e oli ia , pea sai he 'oku 'ke ilo'i pee 'ae taimi 'e ngalo ai e Makapuna kae manatu'i e matasio'ata .

Ko e 'ofa ki Tonga koe me'a ke ako'i 'aki si'etau fanau kenau kei 'ofa pe ki he famili kae hange kiate au koe fanau ia tenau lava 'aupito 'e nautolu 'ae me'a 'oku 'ikai ketau lava. Ko e pehe atu pe hala , koe hala ia he'ikai ke toe si'i ongo'i faingata'a'ia ia ke fakakaukau'i atu e view mei he famili mei Tonga.

'Oku ou si'i 'ofa he ngaahi fakatalanoa kuo 'o hake heni fekau'aki mo si'onau treat pehe 'e he ngaahi famili pe koe Siasi moe fonua, ha taimi kuo pehe atu ai ha taha 'oku si'i hala.

'e tatau pe eni mo ha'atau pehe , 'ofa ki he Siasi, 'ofa ki he Kolo pe ko e 'ofa pe ki ha taha, ka 'ikai ma'u mahino ko e ivi ke fakatunga 'oku 'ikai ma'u , ka ko e mafu 'oku fonu 'ofa pee. Hange kiate au ko ia 'ae me'a ke 'ilo 'ehe Tonga kotoa, muli mo Tonga.

takamuli.

[Sam Pakofe]

malo Puatoka e kei " fakamafana'i maie kaveinga ni, pea 'oku ke mo'oni 'aupito ...

 

lau e Punake e taha, tokua koe " manatu- mamahi [ sio-lotoa ]" tokua koe 'OFA IAA ",

 

ma'a lahi ia Puatoka.

 

sami.

 

---

From: Semisi Ta'ai <weas_ma...@hotmail.com>
To: Tasilisili-he-ngaluope <tasil...@googlegroups.com>
Sent: Mon, 15 November, 2010 7:42:56 PM

Subject: [tasilisili] Re: 'ofa ki Tonga

Malo Sami ,  teu ki'i kohikohi ta'emahino atu pe kae 'oua pe 'ita
haaaa,haaaa . ka mo'ui ngalo pe ha taha pea 'oku mole leva 'ene toe
fkfekau'aki ia moe toenga koia 'i Tonga ,

-------------------------------------------------------------------

 

[kolo]

Malo Vaohingano e ma'u fakakaukau lelei pea koe fie'ilo pe eni ia kihe
fakatalanoa 'oku fai.Koe nunu'a nai 'eni 'oku fakafotunga 'aki 'ae
fa'ahinga 'ofa 'oku fai ki he famili ki Tonga.Eg,NA'E 'IKAI MEI TO KI
MULI KA KO 'EKU FAKAMATAPEKO KIA SIONE.(which John is a NZ resident.)
Koe ha 'ae fakamaau moe fai tu'utu'u ni 'a 'Ofa ki he f'a'ahinga lau
ko ena.He 'oku ne uesia lahi 'ae tu'unga fakamolale moe tu'unga
fakasaikolosia 'oe 'atamai he feinga ke lato 'ae famili (mali moe
fanau )pea moe tokoni kuo tau lau kiai.

Hoi koe kaui talanoa atu pe,
Kolo.

[Sam Pakofe]

Malo 'aupito Ngano e FakaPotalanoa,  ko "Ofa ' 'oku fu'u lahi ka define,,

 

kau ka veteki 'a  " Ofa " pea koe hau he faingofua moe mahino lelei kihe 'atamai, Loto moe Laumalie.

 

"Ofa " = Lotol elei ,

 

'OKU 'IKAI KE 'iai ha Taimi ia 'e motu'a pe 'olokuonga ai 'ae " 'Ofa ", pe koe " Foaki ki Tonga...kei lanumata lelei 'o ma'ui'ui ( evergreen ) pea he'ikai mae ia ha taimi ".

koe ha'u pe koee 'ae " fo'i " ko'ene mae ia ..

 

 Koe "Ofa " koee kihe Kaunga'api mo Hou'eiki, koe me'a fakatuitui pe ia, Ngano .... 'oku ikai koha pisinisi ia 'a'au pe koau ke 'eke ha 'Ofa ha'a taha kiha taha ...me'a tau'ataina pe ia , pea kataki  'oua leva hono 'omai e ngaahi Fatongia- fakatonga ke nusi mai'aki 'etau Potalanoa ..

 

Ki'ilaulau lelei hifo e Fakatalanoa 'a Puatoka ( Semisi Ta'ai) he oku mahino mo  faingofua... pea koe ola ia 'oe "Manatu " ki Tonga koe "Ofa "..[ loto-lelei ke 'ave pea toe lotolelei ke tuku ]

  'Oku 'ikai teu tui au, 'oku 'iai ha Force tene hanga 'o faka'ai'ai kitautolu ke tau lii silini , foaki me'a kai ( 'OFA ) ki Tonga , 'o tatau aipe pe kohai 'oku te 'Ofa kiai..

 

 koe Loto-ke -lelei pe.

malo ,

 

sami.

 

---

From: "vaohi...@aol.com" <vaohi...@aol.com>
To: tasil...@googlegroups.com
Sent: Tue, 16 November, 2010 3:26:36 AM

Subject: Re: [tasilisili] 'ofa ki Tonga

[Epeli]

Takamuli,

Ko e seniti/coin 'oku 'ulu/hiku. Pea 'oku pehe mo e coin 'o e 'ofa - head
'ofa, tail - ta'e'ofa 'i hono fk'uhinga'i.

Ka ma'u pea 'ofa - pea 'ikai pea ta'e'ofa!

That is a big and judgmental call for anyone to say!

Kae malo poe ho'o mou 'OFA. Koeha koaa 'a e lau 'a St Paul ki he 'OFA!

'epeli

-----Original Message-----
On Behalf Of sep...@optusnet.com.au

'Oku ou si'i 'ofa he ngaahi fakatalanoa kuo 'o hake heni fekau'aki mo
si'onau treat pehe 'e he ngaahi famili pe koe Siasi moe fonua, ha taimi kuo
pehe atu ai ha taha 'oku si'i hala.

takamuli.

[Semisi Ta'ai]

Koe tokotaha 'oku 'ofa kuo laka ange kiate ia ke motu ha kupu hono
sino 'iha motu ha fo'i aka 'oku ne pukepuke hono mafu pea 'oku hanga
'ehe 'ene foaki mafana tu'unga he 'ene'ofa 'o kofukofu'i hono mafu pea
malu'i ke 'oua 'e mahamahaki na'a motuhia ai 'ene va'inga mafana he
lotofale 'oe 'ofa moe poletaki 'oku 'i hono loto tu'unga he manatu
melie ne fktoka 'aki ia talu mei he 'ene kei valevale . koe fa'ahinga
peheni 'oku 'ikai ha taimi ia 'e ha kovi ai kiha taha he nofo
sosaieti , 'oku tau lave pe kiha ngaahi fklelei ke fai ki hotau ki'i
fonua tupu'anga ka koe kau si'etau kei ma'u 'ae 'ofa ko'eni pea
fknaunau 'aki 'etau ngaahi foaki he ngaahi me'a 'oku tau kei polepole
ai , 'oku mahu'inga ke nau kei 'ofa mai kiate kitautolu he taimi 'oku
ma'u atu ai , pea 'oua na'a kehe ia moe taimi 'oku 'ikai ma'u atu
ai , 'oku ou fa'a ta seniti ma'u pe ki hoku ki'i 'ilamutu , 'ihe 'aho
ia 'e taha ko 'eku ta atu pe 'aku ia ke 'eke pe 'oku nau fefe , mahino
kiai 'oku 'ikai ko ha seniti , kuo pehe mai ia , ta mai koe kau mei
lele au ke kumi mai ha peni ke hiki 'aki e fika , kou lea atu 'e
faifai pe pea he'ikai teu toe telefoni atu au he kuo hoko ho'o mou
fiema'u pa'anga kene tu'usi ai ho'o mou fie fktalanoa mai , tau toki
mate pe pea toki tuku 'ae foaki moe 'ofa , koe tuhotuhani ke tau fai
atu ia mei mulini , he ka tuku ke fai mei Tonga koe fo'i talanoa loloa
ia , he 'oku 'ikai tuku e vilo ia hotau fo'i 'ulungaanga koia , tetau
foaki atu kitautolu pea nau toe foaki atu 'e kinautolu ia 'ae konga 'o
'etau me'a ki honau ngaahi maheni pe kainga , pea 'oku anga pehee 'ene
vilo , pea ko 'ene vilovilo pehee ai pe kae 'oua kuo tau a'u mo'oni
kihe ninimo , heeee,heeee






Semisi Ta'ai

> takamuli.- Hide quoted text -

[Jione Havea]

Malo hono tauhi mai e tepile ni.

 

ko e fehu'i 'e taha, 'oku fakafotunga fefe 'a e 'ofa? ko e 'aho ni, ke ngahaha pe 'a e seniti pea lau leva ko e 'ofa. 'a ia kuo kehe eni mei he taimi 'o 'emau ki'i motu'a, na'a ne fa'a lea'aki, 'ikai ma'u ha me'a ko e 'ofa ihupe'e pe. ko 'e ne tangi lo'imata pe na'e ma'u ... hala he tokonaki, pea hala he koloa. ka na'e talitali lelei e motu'a mo 'ene ihupe'e

 

hange kiate au ko e 'ofa 'e 'ikai mole ia ha taimi. ko e me'a 'oku ongo ko 'etau fakakaukau'i ke fakasino mai ko e koloa/pa'anga, pea toki mo'oni leva e 'ofa ko ia

 

salute atu mei he fano, jh

[Semisi Ta'ai]

Malo hono tauhi mai e tepile ni.


ko e fehu'i 'e taha, 'oku fakafotunga fefe 'a e 'ofa? ko e 'aho ni,
ke
Malo hono tauhi mai e tepile ni.


ko e fehu'i 'e taha, 'oku fakafotunga fefe 'a e 'ofa? ko e 'aho ni,
ke

'Oku tau fie ma'u ke tau kei ma'u 'ae 'ofa ihupe'e ka hala pe ma'u
'oku 'ikai ha toe liliu , he kuo fk'au ke tau ma he fesiofaki moe
fkfe'iloaki he ngaahi 'ahoni koe 'ikai ha me'a , ka na'e fe'unga pe
'ae 'ofa ihupe'e ia moe kuonga koee he na'a nau 'ofa mo'oni , ka toe
fai mai ia hotau taimi pea mahino koe kakaa ia , pea 'e tuai ha'a tau
'ofa atu pe ko ha'a nau 'ofa mai kuo tomu'a 'ofa e lango ia hoto ihu
eee ,heee,heee malo jh




Semisi Ta'ai

[penisimani mone]

Jione:

'a ia kuo kehe eni mei he taimi 'o 'emau ki'i motu'a, na'a ne fa'a lea'aki, 'ikai ma'u ha me'a ko e 'ofa ihupe'e pe. ko 'e ne tangi lo'imata pe na'e ma'u ... hala he tokonaki, pea hala he koloa. ka na'e talitali lelei e motu'a mo 'ene ihupe'e

--------

Malo Jione e manatu melie, ka ke toe vakavakai ange pe na'a ko e qoute/refer 'a ho'omou "ki'i motu'a" (hhf) ko enaa ki he fa'ahinga 'ofa 'a 'enau ki'i finemotu'a kimu'a (hhf) na'e masiva...'eke atu kia tfinau he mahalo 'oku hoko ki ai...mo e 'ofa ihupe'e (hhf) aipee....

--
fakapulia

[sep...@optusnet.com.au]

Ko 'Ofa ena 'ia 1 Kolinito vahe 13 'Epeli na'ake talamai keu lau, kae sai ke 'avei ai pe ki he kau 'ofa ki Tonga mo nautolu 'oku tali 'ofa mei Tonga.

Sai ketau foki 'o fakamokomoko ki ai, he 'oku mahino mei he fakamatala 'ae 'Aposetolo 'e ngali malava pe ke tui ha taha mo 'amanaki, kae 'ikai ke 'iai 'a 'Ofa.

Ko e 'ipiseli na 'oku ma'u ai e fakafo'ituitui moe fakatokolahi, mahalo.

takamuli.
-------------

[Sione 'Atupuha Koloti]

mahalo mo e lahi e $$ he kato 'oku tu'unga ai e hapo!

 

kolo paste hangatonu mai 'eku post...in reference to my friend Vt.

ko e to e saiti ee!

 

hapo hapo pe kolo pea 'ai mo ki'i punou he 'oku tu'u kovi hotau kai...he 'oku 'ai ai ho'o hapo to mo e fie tata'o!

 

malo e tau mo HalaTahi!

 

koloti

2010/11/16 Kolopeaua Tonga <kolope...@hotmail.com>

[Latu Fahamokioa]

Faifekau Penisimani,,

  

    Malo 'e taulava, pea malo mu'a 'ae keima'u'ivi ke fakahoko totonu 'aki ho tau ngaahi fatongia!

Koeni 'oku mau kei puhipuhi 'ea atu pe me'ihe taulanga! Mahalo koe mo'oni ia! 'oku tau'inasi tatau pe he TAPUAKI FUNGANI KO IA KOE MO'UI ! Fuoloa 'ae fepulingaki...!!!

 

Sai pe, HE KOE FU'U VI 'e LULU he 'AHONI 'e FUA mai 'a PONGIPONGI ! KOE HO HA'A! HE'E MALAVA KE TA'OFI 'AE FASI 'AE KA'U I PEAUU..hahaha...TUKU KEU LI KI HE TAFA'AKI HOKU KAFA!! PEA KO FE HONO NGATA'ANGA...Pea tuku kia SIONE 10: 10 KENE TOKI HOKO'I...!!!

 

      'OFA LAHI ATU

                                Sefili Fahamokioa...!!!

 

..........................................................................................

---

From: penisimani mone <peni...@gmail.com>
To: tasil...@googlegroups.com
Sent: Tue, November 16, 2010 9:00:37 PM
Subject: Re: [tasilisili] Re: 'ofa ki Tonga

[Sam Pakofe]

malie lahi Puatoka,  hangehange kuo te toe teuteu " kaka " eee, 'ouaaa, ma'a lahi .. fakamafana e potatala , koe mahino < koe ngaahi a'usia mo'oni > ..

 

sami.

---

From: Semisi Ta'ai <weas_ma...@hotmail.com>

To: Tasilisili-he-ngaluope <tasil...@googlegroups.com>
Sent: Tue, 16 November, 2010 9:44:36 PM
Subject: [tasilisili] Re: 'ofa ki Tonga

[Sam Pakofe]

 From: Jione Havea jha...@gmail.com

 

 hange kiate au ko e 'ofa 'e 'ikai mole ia ha taimi. ko e me'a 'oku ongo ko 'etau fakakaukau'i ke fakasino mai ko e koloa/pa'anga, pea toki mo'oni leva e 'ofa ko ia

 -------------------------------------------------------------------

 mo'oni ia Jh, ka 'oku hange kiate  au, 'oku 'ikai koe feinga ke fakasino'i 'e "Ofa ", ka 'oku 'efihia e tokotaha nofo muli , he fakakauakau'i e " lahi ( amount ) 'oe seniti pe koe  mahu'inga ( value) 'oe koloa tene foaki ki Tonga ..

 

'Oku 'ou tui kihe Fakasino'ii e 'Ofa, fu'u mahu'inga ke fakasino'i, kae 'oua na'a fuatautau pe koe ha koaa e lahi teu 'ave ( foaki) ki Tonga kihe kole mai,  he 'e fakatupu fo'i ,  

 

'Oku 'ikai puli ha me'a kihe kakai Tonga, koe nofo heni 'oku totongi, koeme'a kotoa pe 'oku totongi, ka koe " anga " pe ia 'oe " fe'amokaki ' kuo pau pe ke "Kole '..

 

 koe "io moe ikai > koe me'a ia 'atautolu .. koelahi moe si'i kei totoatu pe ia ki Tonga .

 

koe fakatalanoa pe ..

 

sami

  

 

[vaohi...@aol.com]

Fakamalo atu e ngaahi talanoa fungani 'oku tau 'inasi ai.

Ko ‘etau talanoa pe kia ‘ofa pea ko’ene toe loloa ia. Ne fe’unga pe
‘etau talanoa ‘a tautolu he tradition moe anga ‘ene engage ‘i he’etau
progression moe laka ‘ae taimi. Koe ‘ai ia ketau define ‘aki ‘a ‘ofa e
tradition ‘oku toe confuse ange ia....pea kapau ko ‘ofa he’e tau
tradition hangee ko ho’o fakatalanoa Sami koe Simplicity ‘oke talanoa
mai koe he ngaahi ta’u mai koee hangee koe fakatalanoa ‘a
Salote....fangafanga pe he’e ongomatu’a ia ‘ena ki’i monumanu pea mona
lalanga...ne self reliance ‘aupito pe matu’a ia he taimi koee pea nae
faka’ofo’ofa ‘enau ‘ofa he tradition. Ko ‘ofa ne fatu ‘aki ‘etau
tradtion which I totally concur. Ka ‘oku fefe taim ni ia? Hangee koe
fehu’i ‘a Kolo ne fai’aki e ‘ofa ‘ae fa’ee ke lava atu ai ‘ae foha ki
muli mo ma’u ha faingamalie....’osi pe koia kuo toe launga e fa’ee he
mo’ui ngalo moe malo moia ke fakalea kia Sione ke ma’u ai e faingamali.
Ko ‘ofa ‘oku look for a return, ko ‘ofa ‘oku launga? Why can’t ‘ofa be
proud of the son and his labour? Ko ‘eku talanoa atu ko’eni mei he
a’usia pea he’ikai keu toe dwell au Kolo kapau ko koe au he ngaahi
talanoa laulaunoa ko’eni koe’uhii pe koe molale,etc...ta laka kitaua
moe taimi pea ta fakapatonu kiai moe ki’i ‘ofa ko’eni ‘oku ma’uu kena
fenaapasi....koe fatongia e matu’a kenau guide e fanau ka ‘oku ‘ikai
koe fo’i play ‘ata’ataa pe koe guide but behind koe control ’oku ‘ikai
dominant ‘a ‘ofa ko ‘ofa ‘oku counselor........ko muli ni koe matu’a
‘oku nau tauhi pe ‘enau fanau pea ‘ave ange lelei taha he koho nau
kaha’u ia - at the same time ‘oku tukutuku ‘enau ki’i seniti kihe taimi
‘oku mavahe ai e fanau pea nau lava pe nautolu ‘o fakalato ‘enau fanga
ki’i fiema’u pea toe train mo’enau mo’ui kenau ‘ilo’i ‘enau needs mo
‘enau wants he ko taimi ia...Ne foki e foha ki Tonga hangee ko’ena
'oku lau ‘o tangi ‘a lo’imata koe ‘uhi koe ‘ikai ke lava hono
fatongia ki he’ene fa’ee tokua na’e mali muli pea ngalo e tupu’anga. Ko
fe leva e ‘ofa ia ‘ae foha hono mali muli mo’ena kovinanite moe ki’i
fanau? Koe ha ‘oku ‘ai ai ke toe faka’uhinga’i pehee’i ‘a ‘ofa. Vakai
atu na’a koe tangi peia ‘ae foha he miss ‘ene fa’ee ....Kole atu ke
tukumu’a ‘a ‘ofa ia ke tau’ataina he ko kohon natula ia. Ne talanoa
mai ‘a Semisi kihe attractive ‘ae tauhi palomesi kihe ongomatu’a he
ha’u ki muli ni pea ‘oku ‘oku ou honour ia....kae fefe ‘ae toe tangutu
mai moe fanau moe fanga tokoua moe family ‘o toe sio mai ke hook atu
kiai...never enough....pea tetau vilovilo aipe he fo’i sikale tatau ‘o
ha’i kitautolu he’e tau tradition lahi aipe moe masiva moe unhappy.....

Malo
ngano

-----Original Message-----
From: Jione Havea <jha...@gmail.com>
To: tasil...@googlegroups.com

--

[kolo]

Malo Ngano e fakatalanoa malie pea koe 'uhinga ia 'oe ki'i fifili
vaivai he 'oku hange pe 'oku tonu ke 'ita mo hanu 'a 'OFA.He koe taha
'oe ngaahi fekau na'e 'oange kia Mou --- Koe 'Otua fua'a au 'oku ou
totongi.......(pay back time).Kataki koe ki'i kaui talanoa atu pe.

Malo moe 'ofa,
Kolo.

[Maama Tupa]

Malie lahi ia Jione....so cooool tht definition.....never finish a luv ia..we put it in different formz...malie lahi e talanoa...maama

=============

hange kiate au ko e 'ofa 'e 'ikai mole ia ha taimi. ko e me'a 'oku ongo ko 'etau fakakaukau'i ke fakasino mai ko e koloa/pa'anga, pea toki mo'oni leva e 'ofa ko ia

 

salute atu mei he fano, jh

--

[Semisi Ta'ai]

Sami ta kaka 'aki pe 'e taua hota la'iva'e he 'e lava ai keta
fkfuofua'i lelei 'ae ma'olunga ke ta ngata mei ai pea kata to , 'e
kei ma'u pe ha ki'i manava , koe kaka tu'unga ia ka fehalaaki 'ete
tauhi lao 'e toe teke'i kita ki lalo pea koe patuuu koe fu'u patuuu
atu heeee,heee








Semisi Ta'ai

malie lahi Puatoka, hangehange kuo te toe teuteu " kaka " eee,
'ouaaa, ma'a
lahi .. fakamafana e potatala , koe mahino < koe ngaahi a'usia mo'oni
> ..


sami

On Nov 17, 8:09 pm, Sam Pakofe <pako...@yahoo.com.au> wrote:
> malie lahi Puatoka,  hangehange kuo te toe teuteu " kaka " eee, 'ouaaa, ma'a
> lahi .. fakamafana e potatala , koe mahino < koe ngaahi a'usia mo'oni > ..
>
> sami.
>
> ________________________________

> From: Semisi Ta'ai <weas_ma_kaz...@hotmail.com>

> Pea ko e website 'a e Tasilisili ko ehttp://groups.google.com/group/tasilisili- Hide quoted text -

[Kolopeaua Tonga]

Malie foki 'a e talaloto a 'etau tokoua ko VTou kae pehe atu a Lome ko e punou he 'oku fai ha lotu... kuo ke fo'i ko e he fakatamaiki...pe kuo ke fo'i he toutou sio kia kimautolu, tou ai mai ha'a mau fu'u ipu fonu.
 
Koe kalapu halatahi 'eni 'oku kei hapo to/punou ki he kau sikolasipi.
 
Malo e ako 'ofa atu ki he famili...

---

Date: Wed, 17 Nov 2010 17:06:47 +1200

[Semisi Ta'ai]

Malo hono tauhi mai e tepile ni.


ko e fehu'i 'e taha, 'oku fakafotunga fefe 'a e 'ofa? ko e 'aho ni,
ke

Sione ne si'i 'iai 'e mau ki'i motu'a na'a ne ma'u pe me'a ke foaki ,
fo'i me'akai moe koloa ka na'e ihupe'ea pe ia , pea ka toe tangi ia
'oku toe favaia moe ngutu ia , kou tui 'oku totonu ke natula pehee 'ae
'ofa , koe a'ua'u mo'oni ia 'ae me'a koe 'ofa kae 'oua 'e ha'u moe
ihupe'e kae tomu'a 'alu mu'a ia ki falemahaki , heee,heee





Semsisi Ta'ai

ngahaha pe 'a e seniti pea lau leva ko e 'ofa. 'a ia kuo kehe eni mei
he
taimi 'o 'emau ki'i motu'a, na'a ne fa'a lea'aki, 'ikai ma'u ha me'a
ko e
'ofa ihupe'e pe. ko 'e ne tangi lo'imata pe na'e ma'u ... hala he
tokonaki,
pea hala he koloa. ka na'e talitali lelei e motu'a mo 'ene ihupe'e


hange kiate au ko e 'ofa 'e 'ikai mole ia ha taimi. ko e me'a 'oku
ongo ko
'etau fakakaukau'i ke fakasino mai ko e koloa/pa'anga, pea toki
mo'oni
leva e 'ofa ko ia


salute atu mei he fano, jh

On Nov 17, 1:01 am, Jione Havea <jha...@gmail.com> wrote:

[Sam Pakofe]

Sai pe Puatoka, he 'oku lava pe 'ae totolo,, mahalo 'e sai ange ia kia ta ua eee..

 

malanga malie 'a'au he Po Tokonaki kuo'osi ........ "malie moe kaveinga neke fokotu'u mai .. " fuhu 'ae Loto moe Laumalie "........ 'ikai teu lava 'o fa'a lea atu ..

 

seuke ;;; malie lahi ..

sami.

---

From: Semisi Ta'ai <weas_ma...@hotmail.com>
To: Tasilisili-he-ngaluope <tasil...@googlegroups.com>

Sent: Thu, 18 November, 2010 11:04:32 AM

Subject: [tasilisili] Re: 'ofa ki Tonga

[Jione Havea]

Semisi:

ne si'i 'iai 'e mau ki'i motu'a na'a ne ma'u pe me'a ke foaki ,
fo'i me'akai moe koloa ka na'e ihupe'ea pe ia , pea ka toe tangi ia
'oku toe favaia moe ngutu ia

 

ko ho'omou tama 'oku tonu ke paa'i e telinga ke lava 'o fanongo lelei!

[Taniela Lutui]

Malo Kau Tangata,

Pehe ‘e au ‘e Ngata pe ‘Iatekitautolu. Ka ‘oku sai pe ke fai ai ha talanoa.

 

‘Ofa atu

 

Lutu’IPalelei

 

Kind regards,

 

Dr Taniela Lutui

Public Health Manager

PO Box 13569

29 Hill St, Onehunga, Auckland

 

Phone:  (09) 636-4129 ext 212

DDI:  (09) 622-4971

Fax:  (09) 622-0424

Mobile: 021-792-841

---

--

[Sitiveni Faupula]

ko moutolu pe foki, hihiihi.

[penisimani mone]

'E Lutui, 'oku ke 'i fale ni? Fakamolemole atu...ka ko e hua mai pe foki 'a e faakafoaa ko 'etau fetaangihi aipe...mo e 'ofa aipe

2010/11/18 Taniela Lutui <tlu...@tonganhealth.com>

--
fakapulia

[Semisi Ta'ai]

Semisi:

Semisi:


Haaa,haaaa, Sione , 'ai ke ngata pe aa e palopalema he ihu , ka toe ta
moe telinga ko 'ene toki malu mo'oni ia 'emau ki'i motu'a .

[Taniela Lutui]

Malo ‘Aupito Faifekau,

‘Io ‘oku ou ‘i Faleni pe pea  ‘oku ou kau pe he mama’utufaki ho’o mou felafoaki moe leleaki’I holo ‘ae Fuka he Fungavaka ‘oe Kosipeli ‘a hotau ‘Eiki Fakamo’ui ko Sisu Kalaisi. Pea ‘oku Koloa’ia ai pe ‘ae motu’a ni he koe motu’a Fanifo  pe au mei Tu’angalu.

“Io ‘oku ke mo’oni ‘aupito Faifekau he koe me’a pe ia ‘oku mahino kiatekitautolu meihe ngahi tu’unga fale ‘oku tau tutupu ai he taimi ‘oku taufe’iloaki.

 

Faifekau tuku pe mu’a keu ki’I  Kaui Talanoa  atu pe  ka mou  Toki Fakalahi mai ‘ae Me’a ‘oku ou Tui kiai mo Nofo “aki ‘eku mo’ui

 

“Na’e hanga ‘ehe ‘Otua ‘o fa’u ‘ae Lao koe’uhi pe ko’ene ‘ofa mai kihe Tangata ke fakamo’ui -pea koe mo’ui ‘oku ‘ai ma’u pe he me’a ‘oku lelei taha - pea koe lelei taha ia ‘aia ‘oku Talangofua kihe LAO na’e foaki mai  ‘ehe ‘Otua koe Ma’ono’oni  - ‘aia ‘e mau ia ‘ehe tokotaha ‘oku talangofua kihe Lao pea  ko ho tau anga faka ‘Otua.

 

Ko e taimi koe ‘oku tau faihala ai pea ‘oku ‘alu Leva ‘ae Lao ia ki hono Natula e taha koe Tautea – he kapau he ‘ikai ke fai ha TauTea pea ‘oku ta’e’aonga leva ‘ae Lao ia

 

“Koe malohi ko e ‘a Tonga ‘ihe All Black ‘a Nu’usila ‘oku Tupu ‘a ‘etau fiefia koe’uhi he na’atau fou kotoa mai pe he ‘u ‘otu Lao ‘o tupu ai ‘a ‘e tau ikuna

“oku ‘ikai ke ma’u ‘etau fiefia ‘ihe he kaka ‘ae Fakamaau ‘o ‘ikai ke ifi he paasi ki mu’a ‘o tupu ai ‘e tau malohi he tetau ‘alu launga leva ‘o levei aipe ho tau loto koe  kaka ‘ae Fakamaau.

“oku ‘ikai ke ma’u ‘e tau fiefia he kaka ‘ae Fakamaau ka ‘oku ma’u ‘e tau fiefia koe ‘uhi na’atau fou kotoa pe he Lao

.

 Koe Taumu’a ‘oe Lao ke fakamo’ui ‘ae Tangata ko ‘ene a’u mai kihe Tautea ‘oku ‘ikai  leva ke Lava koe me’a ia na’e hanga ai ‘ehe “Otua ‘o Foaki mai hono ‘alo  ko Sisu Kalaisi.

‘Oku tapu ‘ihe Lao ke faihia ‘ae tokotaha koe pea tautea ai ‘ae tokotaha ia koe – ‘oku tapu ke faihia ‘ae tangata pea ave ai ‘ae pulu,sipi moe lami ‘o tautea - neongo ‘oku hanga ‘ehe kakano ‘oe sipi moe pulu ‘o fakaha mai ‘ae anga fakamanu ‘ae Tangata ka ko hono hilifaki ai ‘oku Ta’e fakalao ia .

 Koia na’e ha’u ai ‘a Sisu ‘o ‘ai kakano -,tatau moe kakano ‘o ‘ou pea moau koe’uhi koe taimi koe ‘oku hilifaki ai ‘ae tautea  pea ‘oku tonu leva he ‘oku fakalao kuo tautea ‘ae Kakano koe Tangata pea ‘oku fakahoifua ia kihe ‘Otua

Kapau na’e ha’ele mai ‘a Sisu ‘Otua ia pea tautea ia ‘ehe Lao – ‘oku fehalaaki ‘ae Lao pea fehalaaki ‘ae ‘Ofa – ‘oku ‘ikai ke ‘Ofa ‘ae Ofa ia He Lao.

Koia kuo lava ‘ae tautea he kuo fai ‘ae feilaulau pea kuo fai ‘ae lingitoto pea kuo ma’u ‘ae fakamolemole – aia koe fakamolemole koe ‘ofa ‘ae ‘Otua na’e fai ‘I Tu’a Lao – ko hota fakamolemole koe ‘Ofa ‘ata’ata pe ia ‘ae ‘Otua na’e fai ia ‘I loto Lao pea ‘oku FakaHoifua ia Kihe ‘Otua ‘I Loto Tatau.

 

Koia Faifekau koe mahu’inga ia kiate au ‘ae Sapate ‘a Pongipongi.Koe Hanga ‘e Tonuhia ‘o ffakamolemole’I  au koe Halaia ‘ihe funga Kolosi ‘I Kalevale.

 

Koia Faifekau fakalahi mai pea fakatonutonu mai ‘ae me’a ‘oku ou Tui kiai.

 

Lotu atu moe Hufia

 

Lutu’iPalelei.

[Touhuni Hala Puopua]

Malo Salote hono tauhi mai 'etau potalanoa.  Ko e me'a mahu'inga eni 'oku ke tokanga ki ai fakapotopoto'i 'o e ngaue'aki e koloa faka-Tonga pea mo e fakamole ki he ngaahi me'a fakasiasi tautefito ki he me'atokoni.  Fekau'aki mo e koloa faka-Tonga 'oku ou tatau mo koe 'i he 'ikai ke u poupou'i e fokotu'una e koloa 'i ha fa'ahinga katoanga.  Ka fai ha'ate katoanga pe 'apisia 'oku ou pehe fe'unga pe mo 'ete ki'i me'a 'oku ma'u pe ko e ha e koloa ko ia he hange kiate au 'oku mole leva e mahu'inga ia e koloa hono 'ai 'o tu'una.  Hange ko eni, ka 'i ai ha'ate launima pea 'ai pe taha pea fe'unga he ka 'ai ha launima 'e ua pea hange leva kuo mole e mahu'inga ia 'o e koloa 'o e katoanga.  Kaikehe, ko e lau pe foki ia 'a'aku, hehe!
 
Kaikehe, ko 'etau koloa faka-Tonga 'oku ou fakamahu'inga'i ia as "artwork", think of an expensive painting or perhaps an expensive quilt that's passed down for generations.  'Oku ou kau au he fakame'apango'ia ha taha ui koloa 'oku tu'u hake 'o ne pehee "ko e ki'i la'iveve 'oku tuku" he 'oku 'ikai ke 'i ai ha "koloa" 'e la'iveve.   Ko e laborious job 'oku kamata he lauita'u mei hono too e fu'u hiapo mo e fu'u lou'akau 'o faka'osi'osi ki hono tohi e ngatu mo e lalanga e fala.  Kiate au ko 'etau koloa faka-Tonga ko e me'a ia 'oku tau tukufakaholo ki he'etau fanau mo 'enau fanau, tautautefito kiate kitautolu kakai fefine.  Ko e kau palangi 'oku nau tukufakaholo 'enau koloa hange jewelry pe ko e artworks ki he'enau fanau ka ko 'etau koloaa ee 'a tautolu ha'a fafine. Sai 'a ha'a tangata 'oku tukufakaholo honau kelekelee. Pea 'oku pehe ni leva kiate au, ka ui ha me'a 'iate au 'oku ou tauhi he'ikai ke u foaki ia he 'oku ou lave'i ko e me'a lelei taha pe ia 'a e kakai ko ee 'oku nau ui me'a mai kiate au. Pea 'oku ou ako'i 'eku fanau ke nau "value" e me'a ko ia he ko e koloa pe ia te nau ma'u mei he fanau 'enau fa'etangataa.  It's symbolic of the taboo or special relationship that I have with my brothers/cousins and their children. Pea 'oku tatau pe Salote mo au, kau ka present ha koloa ko hoku fatongia ki ha taha, 'oku 'ikai ke u fiemalie ka 'iloange 'oku foaki 'e he taha ko ia, he 'oku 'ikai 'uhinga ia ke ne foaki.  Kaikehe, ko e toe lau pe foki ia 'a'aku, hehe!
 
'Ofa atu
Uani.
 

---

Date: Thu, 11 Nov 2010 18:03:52 -0800

Subject: Re: [tasilisili] 'ofa ki Tonga

From: svt...@gmail.com
To: tasil...@googlegroups.com

Uani,

 

Ko e me'a 'e taha 'oku ou fa'a fakakaukau ki ai pea 'oku mahino kiate au ko 'etau culture ia ka kou fa'a fifili au he tafa'aki e necessity. Ko e taimi ni k e lau nima 'oku 'i he TOP$2,000.00 pea fala 'oku ranges pe ia he $300-$600. 'E fakamoleki e fu'u $ he fktau pe ngaahi e ngatu mo e launima. Ko e ngaahi holo lalahi ha putu 'oku 'alu e fihu fatufa, 'alu mo e launima, 'alu mo e fala 'e fiha; toe 'ai mo e maumau. Ko 'ete nofo ko ee 'o fika'i atu, koloa itself worth around $10,000.00. Ko e fu'u $ lahi fk'uli'ulia 'eni ia 'oku convert ki he koloa fktonga mo e ngaahi konga tupenu etc. And most of the times, ko e ngaahi me'a ko 'eni 'oku fepaasi'aki pe. Pea tata'o atu e me'a ni'ihi toki to'o hake kuo maumau ia hono kai 'e he ane. Ka kou fa'a fkkaukau pe ko e 'ai e ngaahi me'a ko 'eni ke ha? Ko e ha hono mahu'inga? Sai sai ange monomono tete kafu, ka ko e hiki holo e ngaahi fuatanga, launima. It seems to me it's all for the talk ke talanoa'i atu na'e 'i aie launima etc. Kou pehe fefe kapau 'e tuku seniti kumi feta'u, mo e matala'i'akau, mo e ngatu moe  fala, kae fa'o ki'i seniti ha ki'i sila 'o mono atu ki he famili mamahi, kou tui 'e 'aonga ange ia. He ko e 'oatu e ngaahi fu'u koloa ko ee ko 'enau toe hela'ia ai pe hono tufa mo fkfetongi ngaahi 'ofa ne fai atu.

 

Pea hange ko ho'o lau ki he ngaahi me'a fksiasi. Ko e ha 'oku toe fai ai fu'u ngaahi me'akai he 'aho misinale hili ko ia 'oku fiema'u ke feinga'i e 'inasi. 'Oku tala pe ia mei 'ofisi ke tuku kae kei vili atu pe tokolahi ia ke 'ai. Ka tuku atu mu'a e puaka ia moe me'a kae 'ave seniti ko ia ke feinga'i 'aki 'inasi 'e sai ange ia. Ka ko ee 'e sio ki he misinale toe sio ki he ngaahi me'akai. Ko e taimi ni malo pe ka ma'u ha ki'i puaka tunu ia he $80.00. Ko e puaka lahilahi lelei ki he tunu 'e 'i he 100 pe fai ki 'olunga. Ko e fo'i dollar $100.00 ko ia lava lelei ai fo'i main dish ia 'e tolu 'o kai ai ha toko fiha. Mau fa'a lukuluku he ngaue pea te sio atu ki he fanga ki'i tisi 'oku hili mai he tepile pea te sio hake ki he fu'u kau kai pea te pehe pe temau fe'unga. 'Osi ange fiu kotoa kei toe pe ia. Ka 'okapau ko ha lukuluku ia 'i Tonga 'e liunga 20 mahalo e lahi ia e me'akai pea toe laine mai mo e ngaahi kula ke teuteu fa'o ki ai. In a nice hotel buffett, mahalo ko 'enau main dish mahalo ko ha dish pe 'e 3 pe 4. Ko e ha me'a 'oku tau ngaahi pola ai pe tautolu pea 'ai e kiki ia 'e 10.

 

Mo e 'ofa

 

Salote V. Pifeleti-Tupou
When man works, man works. When man PRAYS, GOD WORKS...by Pat Johnson

________________________

 

 

[penisimani mone]

2010/11/19 Taniela Lutui tlu...@tonganhealth.com

Koia kuo lava ‘ae tautea he kuo fai ‘ae feilaulau pea kuo fai ‘ae lingitoto pea kuo ma’u ‘ae fakamolemole – aia koe fakamolemole koe ‘ofa ‘ae ‘Otua na’e fai ‘I Tu’a Lao – ko hota fakamolemole koe ‘Ofa ‘ata’ata pe ia ‘ae ‘Otua na’e fai ia ‘I loto Lao pea ‘oku FakaHoifua ia Kihe ‘Otua ‘I Loto Tatau.

 -------

Malo Lutui e fakatautau hotau 'ahoo, pea ko e fakakaukau tatau pe mo ia ne malanga tutuku'aki 'e Siotame 'a e vao ni 'aneafi - 'ofa 'ata'ataa pe 'a e 'Otua - seuke!..'oiaue 'a e fu'u mo'ua, 'oiaue 'a e fakatau, sinotapu 'a e 'Otua, tautau kovi he 'akau...ke mau kau ke fakamalo, 'ofa hulu na'e pehee...'a e 'Eiki 'ofa ne mate ma'a Tonga!...mo e 'ofa aipe..

--
fakapulia

 

 

 

[Taniela Lutui]

Malo ‘Aupito Faifekau,

Koe fiekaui Talanoa pe he Paenga.Pea malo ‘aupito ‘ae ngaue lahi mei he ‘Api ko Sia’atoutai.

.

Malo moe ‘Ofa lahi atu

 

Lutui

 

Kind regards,

 

Dr Taniela Lutui

Public Health Manager

PO Box 13569

29 Hill St, Onehunga, Auckland

 

Phone:  (09) 636-4129 ext 212

DDI:  (09) 622-4971

Fax:  (09) 622-0424

Mobile: 021-792-841

---

From: tasil...@googlegroups.com [mailto:tasil...@googlegroups.com] On Behalf Of penisimani mone
Sent: Monday, 22 November 2010 9:54 a.m.
To: tasil...@googlegroups.com
Subject: Re: [tasilisili] Re: 'ofa ki Tonga

 

2010/11/19 Taniela Lutui tlu...@tonganhealth.com

--

[Maama Tupa]

Kolo..I think u rite.. ho'o fkmanatu kihe ta'ahine ko 'eni ko Vaohingano...'oku lahilahi 'ae me'a 'oku ui koe 'ofazzzz 'ea pe.. hahaha have light ee
========================

[Salote Tupou]

Uani 'a ia 'oku toki mo'oni leva e lau ko e fai ke hulu ko e fai ke maumau ee..haha

 

Ko e mo'oni lahi ko e koloa mahu'inga 'oku tau ma'u especially e ngatu. Na'a ku 'i Hawaii 'ohovale he hu atu he falekoloa ko e photo album 'oku takafi 'aki e ngatu na'e $40.00 and this was was about ten years ago. Fa'a kosi 'e au 'eku ki'i ngatu matalelei 'o takafi 'aki album 'o me'a'ofa 'aki ki he fanga friends & co-workers. Ko 'ete fkmatala atu ko ee ki ha muli how long it takes to make the ngatu 'oku nau really appreciate mo mahu'inga'ia he ngatu.

 

I agree with you. 'Ai pe 'e kita 'ete ki'i koloa ke fai'aki 'ete kavenga then let people come and fe'iloaki mo 'ete pekia pea te fai pe 'e kita pea matuku 'ikai mafasia ha taha ha me'a. Ko e taimi ni ko e ngaahi putu 'i Tonga kuo sila pe kau faifekau ia fai e putu. So less head-ache he feinga ke fkkakato 'umu & koloa for every faifekau.

 

'Ofa atu - Lote

 

2010/11/21 Touhuni Hala Puopua <tou...@hotmail.com>

--

'Oku tufa atu e email ni koe'uhi 'oku kau ho tu'asila he memipa 'i he "Tasilisili-he-ngaluope"
Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com
Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com
Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili

--