Malanga Sapate 23/10/2016
Ā
Ngaahi lesoni: Same 65; Sioeli 2Ā :23-32Ā ; 2 Timote 4Ā :6-8, 16-18Ā ;
Luke 18Ā :9-14
Ā
Ā
Ngaahi
HimiĀ : 629/442/606
Ā
Ā
Veesi malanga
Luke 18: 14 āTala atu naāe āalu atu āae
tokotaha ko ia ki hono āapii, kuo ne maāu āae tonuhia naāe lahi āi he tonuhia
āae tangata āe taha: he ko ia āoku ne hakeakiāi ia āe fakavaivaiāi pea ko ia
āoku ne fakavaivaiāi ia āe hakeakiāi ia.ā
Ā
Ā
Kaveinga: āKoe
lotu koe matuāaki fakavaivai ki he āOtuaā
Ā
Talateu
Ā
Kuo tau situāa
mai mei hono fakahinohino āe Sisu āene kauako ki he mahuāinga ke āoua naāa tuku
āenau faāa lotu koeāuhii koe malohi moe potopotoāi āae Fili lahi. Pea āikai ia
ko ia pe ka koe matuāaki papau ki he Fanautama āa Tangata ke fanongoa āae huu totoaki
āae fie kumi ki he fakamaau totonu (Luke 18:1-9). āI he sapate ni āoku hoko atu
ai āa Luke ki hono talanoaāi āae feinga āa Sisu ke toe fakatonutonu moe founga
āetau fai āae lotu taāetuku. Ko hai koaa te ne toe fakatataua āae motutaha atu
āae mahuāinga āoe āLotuā (Luke
18:9-10), ka koe toāonga hono fakahoko āoe lotu koe kupu taāe mavae
ia āoe mahuāinga āoe Lotu (Luke
18:1-8). Ka koeāuhii koe mata āafungi
āae kau taki lotu moe kau Falesi āo
nau mahalo ko kinautolu pe āae kakai totonu,
maāoniāoni mo feāunga taha ke fanongo mai ki ai āae āOtua āi heāenau lotu
pea fai ai āe Sisu āae talanoa ni. Naāe āi ai ha ongo tangata āe tokoua naāa na
fononga atu ki he Temipale (Matiu 21:12) ke fai āena lotu pea koe taha koe āFalesiā (Matiu 3:37) pea koe toko taha
koee koe āPopilikane.ā (Matiu 5:46).
āTala atu naāe āalu atu āae toko taha ko
ia ki hono āapii, kuo ne maāu āae tonuhia naāe lahi āi he tonuhia āae tangata
āe taha: he ko ia āoku ne hakeakiāi ia āe fakavaivaiāi pea ko ia āoku ne fakavaivaiāi
ia āe hakeakiāi iaā ko ia hotau veesi malanga.
Ā
Ā
Koe vete āoe potu tohi
Ā
Koe talanoa fakataataa ni naāe fakatau muāa ia ki
ha kau maāoniāoni loi mo āafungi pea nau fakasikakaāi e toenga āoe kakai (v 9).
Koe āāAfungi, Maāoniāoni loi mo fakasikakaāi e kakai koe ngaahi langi
tauāolunga mahino ia āoha Falesi. āPea
ne leaāaki moe fakatata ko āeni ke tau ki ha niāihi naāe āafungi āoku nau
maāoniāoni mo nau fakasikakaāi hono toe āoe kakai:ā Koe faāahinga naāe
makatuāunga pe āenau lelei mei heāenau ngaue pe. Naāe āikai ke nau falala ki he
āOtua pea moe fakatonuhia āae Misaia ka mei he heāenau ngaue pe (Luke 10:29).
Naāa nau fiekaia mo āumisi ke maāu āae langilangi moe ngaahi fakaāapaāapaāia
āae kakai(āAisea 65:5). Koehaa koaa āae fakahinohino āae Tohitapu ki heāene kau
ngaue? āke pehe ni āemau lea koe kau Sevaniti
taāeāaonga ai pe ki mautolu he naāa mau fai pe āae ngaahi meāa totonu naāe
tonu ke mau faiā¦ā
Ā
Koe lotu āae Falesi
Ā
Ā āOku āosi
fakamatalaāi mai pe āehe performance
āae Falesi āae āuhinga āene haāu ki he lotu āKoe Falesi naāa ne tuāutaha atu āone lotu āo pehee, āe āOtua āoku ou
fakafetaāi atu, āoku āikai keu hangee ko hono toe āoe kakai, āae kau
fakamalohi, āae kau kaka, moe kau feāauaki kaeāumaāaa haāaku hangee koe
Popilikane ko āeniā ⦠Koe
Falesii naāa ne tuāu taha atu āo ne
lotu⦠Tomuāa feinga ke fakaāilongaāi
ia pe feinga fakatokangaāi kae toki
fiefia hono loto ke lotu. āOku āi ai ha kakai toāonga pehe ni āi hotau ngaahi
falelotu? Fakatokangaāiange koe maāoniāoni
āae Falesii āoku ne lauu (Matiu 5:20) he talanoa ni naāe āikai koe
fakamatala ia āae āOtua ka ko ia pe ia naāa ne toe hiki ia (toāonga maheni ia āoe Falesi) ki he āOtua. Kainga tuku ke
hiki koe āe ha taha kehe āi haāo fai ha ngaue lelei. Ka kohai ko aa āoku
fiemaāulalo mo taāe manakoa? Koe ha āae
lau āetau veesi malanga: ā...he ko ia āoku ne hakeakiāi ia āe fakavaivaiāi pea
ko ia āoku ne fakavaivaiāi ia āe hakeakiāi ia āOku āi ai ha kakai pehe ni?
Ka koeāuhii āoku lahi āaupito āae ngaahi toāonga ia āae Falesi āoku āikai fai
tatau ai moe kakai pea hangee koe āikai ke tatau āenau ngaahi fakaāuhinga ki hono tauhi āoe lao naāa
nau pehee ai āāoku āikai ko ha angahala kinautoluā (āAisea 65:5; Fakaha 3:17).
Naāe lau āe he Falesi ni hona vamamaāo moe
Popilikane ko ha faingamalie ia ke ne toe fakalahi
atu ki he āOtua hona vamamaāo āā¦āOku
ou āaukai tuāo ua he uike, āoku ou āatu ki he Siasi āae vahe hongofulu āi he
meāa kotoa āoku ou maāu āi heāeku ngaue.ā Koe Falesi ni naāa ne fakahaaāi totonu āae moāoni āoku āi hono loto Ka āi he taimi tatau naāe hanga āe heāene totonu moe moāoni ko ia āo taāetokaāi, talatalaakiāi mo fakafaikehekeheāi ia mei hono kaungaa
lotu. Ka mou fakatokangaāi kainga koe lahiange āene feinga ke na vamamaāo moe
Popilikane ko āene mamaāoange ia mei he
Puleāanga āoe āOtua. : he ko ia āoku ne hakeakiāi ia āe fakavaivaiāi pea ko ia
āoku ne fakavaivaiāi ia āe hakeakiāi ia.
Ā
Koe
faāunga lotu
Ā
Koe taha āeni
kainga āae tefitoāi matavaivai taha āo āetau fai āae Lotuu ko āetau tomuāa
fakamatala ki he āOtua kohai koe āoku ke
fai atu āae Lotu. Koe taha āoe ngaahi fakahinohino āo fekauāaki mo hono fai
e lotuu (Systematise) pea āoku ou tui kuo mou āosi lauuāilo ki ai hangee koe āFakalangilangi- Vete/ fakamolemole-
Fakafetaāi/ Fakamaloo- Kole -Hufia pea moe Foakiā pea āoku āikai ke
fakaleveleva āeni ia ke pehee ko āeni pe āae founga āe tali ai ha lotu āa ha
taha āikai mole ke mamaāo! ka koe anga āeni hono fokotuāutuāu ki he maau moe maāopoāopo āo āetau fai mamalu
āae lotu ki he Tuāi āoe ngaahi Tuāi
pea āoku ou fakaāapaāapa lahi atu ki he ngaahi fungavaka kotoa pe moe ngaahi
fakaāuhinga kotoa pe āi he paenga ni. Koe 1.āFakalangilangiā ko hono tali ia āe hoto
loto āae fehuāi ko hai ia āoku fai ki ai
āete Lotuu? Pea toki pehee leva āa hono talii ākoe āAfiona koe āAlifa mo
āOmeka koe Aoniu Fakaleveleva pea toki huāiāaki āae ngaahi aoao lea kotoa pe
āoku taau moe fakalangilangiāi ha āOtua lahi etcā¦ā. Koe 2. āVete / Fakamolemoleā
koe fiemalie āae loto āoe tokotaha āoku ne fai e lotuu (tangata) kene fakahaaāi
atu hona va mamaāo moe faikehekehe (Maāoniāoni
moe Angahala) moe tokotaha āoku fai
ki ai āene lotu (āOtua) pea ko āeni āae fehuāii ko hai leva ia āoku ne fai atu āae Lotu? āāE āOtua Fakamolemoleāi au; āa au angahalaā..mau maumauāi noa homau huhuāi
āe he āAfionaā¦..etc. Koe 3. āFakafetaāiā Koe fakahaaāi ia āe he loto
āene houngaāia heāene hao mei he mate taāengataa koe āfoaki mai āe he āOtua āa hono āAlo ke pekia ka tau moāui aiā¦
Ā
Ā
āOku tui āae fakahohaāa ni koe mata
vaivai āoe Falesi he talanoa ni naāe hoko ia he konga hono ua (Vete) koe āikai ke ne fakamatalaāi kohai ia (Angahala ia) ki he āafio mai āae āOtua
(Maāoniāoni ange fau) ka naāa ne fakalangilangiāi āe ia āa ia mo fakahaa atu
āene maāoniāoni ki he āOtua. Kainga āoku faingataāa pehee fau ke tau vete ki he
āOtua he āoku āikai ha taha ia āe fie fakavaivai ki he āOtua. He naāa ne pehee
pe āe ia ko ia toko taha pe āoku ne mafai ke āilo ki he finangalo āoe
āOtuaĀ koeāuhii ko āene maāu loto mo tauhi āae ngaahi lao?? Naāe pehee nai
āe he Falesi ni ko ia toko taha pe āoku tonu taha āene fakaāuhingaaāi āae
TohitapuĀ ?? Pea hangee ko āene lea āāā¦āOku āikai keu hangee koe toe āoe
kakai, āae kau fakamalohi, moe kau kaakaa, moe kau feāauaki kae āumaāa haāaku
hangee koe Popilikane ko āeniā¦āā ( v 11) Lotu
āAfungi!! Koe talatalaakii ho kaungaa fononga (Popilikane) he ko ha hopo? Kuo ha āetau attempt ke āilo ki he intention / finangalo āoe āOtua? Koe
meāafua moe fokotuāutuāu āa hai āae accurate
knowledge āoku te āafungiāaki he Folofola āae āOtua? Kau Filosefaa? pe ko e
loloange hoto pulupuluu fakaako!! pe koe pakia foāouu ki he lotuu! Toe puleāi
atu āehe Falesi ia āae meāa ke tokanga
moe taāetokanga ki ai āOtua. āE anga fefe haāa tau hu atu mo āete kiāi
moāuifaa ke fakamaama maiāaki āae katoa āoe Folofola āae āOtuaa? Koe ha nai kuo
tonu tokotaha pe haāaku ia FALESI e fakaāuhinga Tohitapu mei he toenga āoe
kakai lau tohitapuu? Kuo ha kuo meimei taāu ai āe 200 āae lotuu āi Tonga (2026)
ko āenau toki āiloo tokua āeni āae maama moe fakahinohino totonu āae Tohitapu
āia kita? āāOku ou āaukai tuāo ua he
uike, āoku ou āatu ki he Siasi āae vahe hongofulu āi he meāa kotoa āoku ou maāu
āi heāeku ngaue.ā
Ā
āāAukaiā¦!
Ā
Koe āaukai āae Falesi koe tuāutuāuni ia āae
lao āa Mosese ki he kakai Siu koe fakamanatu āoe ongo āaho āoe uike naāe āalu
hake moe hifo mai āa Mou moe fekau
āe 10. Koe vahe hongofulu koe tuāutuāuni ia ke faiāaki āenau tokoni
ki he kau Livaite āPea koe meāa ki haāa Livai, vakai kuo u foaki hono kotoa āoe
tukuhau vahe hongofulu mei haāa āIsileli monau tofiāa, koe fetongi āo āenau ngaue heāenau fai āae ngaue āoe Teniti
Feāiloakiāanga.ā (Nomipa 18:21)Ā pea koe āuhinga ia āae lea pehee āae
Falesi āene vahe hongofulu koeāuhii koe ngali lotu āenau toāonga kae toitoi ai āenau kaihaāasi āae langilangi
āoe āOtua moe āofa fakaāotua āKa āoiaue! Kimoutolu Falesi he āoku mou āatu
ki he Siasi āae vahe hongofulu āo hoāomou minite moe pekano moe faāahinga
mohuku kai kehekehe, ka mou laka āi he fakamaau totonu moe āofa fakaāotua: naāe
totonu ke fai āeni pea āoua naāa liāaki āenaā (Luke 11:42). Kainga hola mei he
faāahinga āafungi ni he koe toāonga ia
āae Falesi!
Ā
Koe lotu āae Popilikane
Ā
Naāe hiki mai
āae tokanga āae talanoa ni ki he ātanaki
tukuhauā pe Popilikane (Publican) hangee koe fakalea āa Dr. Moulton (Matiu
5:46). Naāa ne tuāu pe mei ha potu āo mamaāo atu... āKa
koe siāi Popilikane naāa ne tuāu pe mei ha potu, āo mamaāo atu naāa mo hono
mata naāe āikai ke ne faāa hiki ki he Langi; ka ka sii fatafata pe ia, āone
pehee, āE āOtua ke ke fakamolemoleāi au, āa au angahalaā (v 14). Ā āI he Temipale koe feituāu āoku fakahoko
mei ai āae lotuu koe lotoāaa āoe
houāeiki fafine (court of woman). Ko e Falesi ni naāa ne toe taha atu āe ia
mei he feituāu ni āo ofi āaupito ki he āOlita pea āoku tutuāu mai leva āae
Popilikane mei he tafaāaki āe taha āoe lotoāaa āoe kakai fefine āokapau koe Siu
ia pea ka āoku āikai āoku nau āi he lotoāaa leva āoe Senitaile. Ki he
Popilikane naāe āikai fai tuāutuāuni āae
tukunga ke makatuāunga ai āae meāa ke ne lotuāaki, naāe āikai koe ofi moe mamaāo mei he Temipale, pea
āoku āikai koe fakafaāahinga āoe
nofoāanga āoe Temipale, pea āoku āikai toki mafana āene lotu he tokolahi
āae kau fanongo lotu āikai! Kainga āoku tau faāa moāua he toāonga fakafalesi ni
koe taimi pe ka toki toko lahi ai āae lotuu pea te toki aoao lea pea ka āokapau āe toko 6 pe āae lotu heingihengi
Sapate pea kehe pe ke fai āetau lotu. Ā Kainga koe naunau ia āoe Falesi (sio kia
Palovepi 28:13).
Ā
Ā
āOku fakamatala āe heāene toāongaa, lea pea moe founga āo āene lotu āae naunau naāe kanoloto
āi heāene moāui. Naāa ne ongoāi loto lavea mo mafesifesi he naāa ne āiloāi
lelei hono tuāunga (Angahala ia) kohai ia ki he āOtua (Maāoniāoni ia) pea naāa
mo hono mataa naāe āikai ke ne faāa hiki
ki he Langi koe fakaāilonga āoe matuāaki fakavaivai āi he mamahi moāoni āae
loto koeāuhii ko haāate angahala (sio kia āEsela 9:6); āikai ngata naāa ne sii fatafata...koe fakaāilonga āoe mafasia moāoni āae loto moe fakatomala
āo tangi ki he āFakamolemole moe Meesi
āae āOtuaā (Selemaia 31:19). Kainga koe āimisi pau ia āoe haāu ki he āOtua
koe laumalie āoku mafesifesi pea huāiāaki āae moāui tukulolo. Kae hangee koe
talanoa ā¦Tala atu naāe āalu atu āae
tokotaha ko ia ki hono āapii, kuo ne maāu āae tonuhia naāe lahi āi he tonuhia
āae tangata āe tahaā¦
Ā
Koe foāi lea koe ātonuhiaā (ājustifiedā) āoku āuhinga āi he fakamatala ni ko hono fakahaa āe he āOtua āoku āikai ha halaia. Koe Popilikane pe āe
taha naāe āiloāi āene angahala he
naāa ne matuāaki fakahaa āene fakavaivai ki hono āEiki. Ko ia ai naāa ne maāu
āaeĀ ātonuhiaā Ka koe Falesi naāe
āikai ke ne fakahaa haāane angahala/ fakavaivai ko ia ai āoku āikai ha meāa ke ne ātonuhiaā ai mei he āOtua. Kainga ki he Falesi ni naāe āikai ha faikehekehe āo āene āalu atu ke lotu mo āene foki mai mei he lotuu. āOku tau kaunga
fakamoāoni kotoa pe ki heni koe āalu āeni ke taāu āe fiha āetau fai āae lotu
lelei naāe haāu mo Sisu moe āikai pe ke tau fakatokangaāi kuo āi ai ha
faikehekehe/ fakalakalaka āoe taāu kuo āosi moe moāui āoe taāu ni. Pea hangee
koe lea āae kainga mei he motu mamaāo āāOku
naa tatau pe! āOku totonu kainga kapau āoku tau moāua ai pea totonu leva ke
tau fai ha ngaue ki heāetau lotu kei taimi he āoku pau pe āoku āi ai e meāa
āoku fehalaaki. Koe lotu kainga koe uku koe angahala (āalu hake ki he Temipale)
pea hake kuo fakamaāa (Hifo mai mei he Temipale). Koe lotu koe liliu koe hiki
mei he moāui motuāa ki he moāui foāou āe taha. Kainga koe lotuu ke āi ai ha tupu mo ha fua ha ututaāu āe fai. āKo
au pe ee he angahala naāe tala pe ke u āalu atu, kae hao āi ho taāataāa āae
hiamatea ko au...ā (himi 442:1).
Ā
Ā
Fakamaāopoāopo
Ā
Koehaa nai naāe āikai tali ai āae lotu āae
Falesi? Matamata pe naāe āikai toe āi ai ha faingamalie ia āoe āOtua ke hu mai ai haāane lelei naāe āosi āalu
atu pe ia kuo ne āosi fonu pe ia.
Kae hangee kiate au koeāuhinga ia āetau āalu atu ki he lotuu koe āutuā mo āfakafonuā āetau ngaahi ngeāesi ipu ni pea fakafetaāi naāe fonu
mahuohua ai āae ngeāesi ipu āae Popilikane ni. Koe tefitoāi fakakaukau āoe
talanoa ni āoku āikai tokoni āa āetau omi mo haāatau meāa ke makatuāunga ai āa
āetau kole āae Meesi, Fakamolemole
moe āAloāofa āae āOtua āikai āaupito
ka ko āetau āinasi he āFakatonuhia āae āOtuaā koe KELESI āAtaāataa pe pea Ā ko ia pe āetau lea katoa āāE āOtua ke ke fakamolemoleāi au, āa au angahalaā āio āhe ko ia āoku ne hakeakiāi ia āe fakavaivaiāi
pea ko ia āoku ne fakavaivaiāi ia āe hakeakiāi ia.āĀ āāEiki, liliu āa
hoku loto ke u tui ai pe ki ho poto; kae faingofua pe keu talia, ke fai ho
finangalo iaā Kainga kau toe āai atu koe lotu koe matuāaki fakavaivai ki he
āOtua fou āia Sisu Kalaisi....āemeni
Ā
Ā
Ā