Re: Islam Felsefesi Pdf
Mirthe Luria
İslam felsefesi, İslm dinine mensup kişilerce gerekleştirilen felsefe etkinliğidir. Mslman felsefesi ve Arapa felsefe olarak da adlandırılır. İslam felsefesi adlandırması sadece İslam'a dair bir felsefe olarak anlaşıldığından tartışmaya aıktır.[1]:13 İslam dnyası felsefeyle 8. yzyıldan itibaren sistematik hale gelen Bağdat merkezli tercme hareketiyle tanışmıştır. 3. yzyılda Plotinos'un nclk ettiği, Yeni Platonculuk adlı felsefi akımın Efltun ve Aristoteles'i uzlaştırma abaları İslam dnyasına aktarılan felsefenin temeli olmuştur. Mslman filozoflar bu iki filozofun eserlerini şerh etme yoluna gitmişlerdir.[1]:17
İslam dnyasında felsefenin Orta ağ batı dnyasından ok daha msamahalı karşılandığı dşnlr. Bunun nedeni hakim anlayışın İslm dininin temel esasları dışında ferdi dşnceye serbestlik tanıması, imani esasları alenen zedelememek şartıyla dşnceye verdiği zgrlk, diğer bir nedeni de akli ilimlerin gerek siyasi otoriteler gerekse dini otoriteler tarafından srekli desteklenmiş olmasıdır. Bu sayede İslam coğrafyasında ve zellikle Arap dnyasında felsefe gelişmiş, gelişen felsefe de formel, doğa ve insani bilimlere katkılar sağlamıştır. İslam dnyasında felsefenin stn konumu 14. yzyılın sonlarına kadar devam etmiştir.
Mslmanlar, modern anlamdaki felsefeyi teşkil eden Yunan felsefesi ile ilk defa Emev bilgini Hlid b. Yezd b. Muviye ile Ca'fer es-Sdık aracılığıyla temasa gemişlerdir. O zamanlar uğraşı alanları "gizli bilgiler" denilen sihirli ve sırlı bilgilerdi. Yine de felsef alışmaların başlamasına ve bu sahadaki eserlerin tanınmasına sebep oldular. Emevler zamanında bu şekilde başlayan felsef alışmalar ağır da olsa devam etti. Abbasler zamanında ise Yunan felsefesini eviri ve yakından tanıma işi hızlandı. 832 yılında Halife Me'mn tarafından kurulan Dru'l hikme (Felsefe Akademisi) bu sahada nemli grevler ve hizmetler ifa etti.[2][3]
5 ve 6. yzyıllarda İskenderiye'de geliştirilmeye başlayan Aristoteles araştırmaları İslam'ın buraya yayılması ile Yeni Platoncu alışmalara katılmış ve uzlaştırmacı bir felsefe anlayışı srdrlmştr. İlk aşamada Yunanca, Sryanice ve Arapa bilen Hristiyanlar felsefenin İslam dnyasına aktarılmasında nemli bir rol oynamış, Yahudi, Sabi ve Hristiyan mtercimler de buna destek vermiştir.[1]:20
Tarih boyunca felsefenin konusu olan insanın kendisi, başkaları ve kainatla olan ilişkisini ve doğast glerin varlığı/yokluğunu, İslmın temel esaslarını zedelemeden, yahut onlardan yola ıkarak akli delillerle sistemli bir şekilde yorumlama ve izah etme temelinde gelişmiş İslam dşnce akımlarına İslami felsefe denilebilir. İslami felsefe tarihi sre ierisinde pek ok dal ve okullara ayrılmıştır.
İslam dininin itikadi esaslarının akıl temelinde ele alınarak incelenmesi, değerlendirilmesi ve izahı İslami felsefenin nemli bir rknn oluşturur ki bunun sistemli hale getirilmiş haline ilm-i kelm denilmektedir.
İslam felsefesinde daha ok tasavvufi konuların ele alındığı ve değerlendirildiği saha, yer yer tasavvuf felsefesi olarak isimlendirilmişse de, tasavvufun tanımı gereği bu tabirin genel kabul grdğ sylenemez.
İslmiyet'in Hicri 1. asırda hızla gelişmesi ve yayılması ile birlikte nceden mslmanların kendilerine yabancı olan kltrlerle etkileşimi artmıştır. İslamiyet'in akla verdiği nem ve serbesti, bu yeni kltrlerde mevcut felsefi birikimin tercmeler vasıtası ile hızla mslman ilim adamları arasında yaygınlaşmasını da beraberinde getirmiştir. Henz sistematik felsefe kltr gelişmemiş olan Mslman Arapların Yunan felsefesi ile bu ilk tanışıklıkları daha ziyade edilgen nitelikte ve etkilenme şeklinde olmuştur denebilir.
Her ne kadar, farklı bir kltrde yeni gelişen bu felsefenin ierdiği ekoller İslami temel esaslardan uzaklaşmamaya alışmış olsalar da, Yunan felsefesi etkili olmuş ve itikadi esaslarla elişen eşitli ekoller de ortaya ıkmıştır. Fakat bu ekoller İslami esasları kabul eden ekollere gre azınlıktadırlar. İslam filozofları Yunan felsefesinde zellikle Platon ve Aristo gibi dşnrlerin grşlerini benimsemişler ve bunu İslam dşncesiyle birleştirmişlerdir. Geneli itibarıyla bu sistemi kuran 2. ğretmen de denilen "Frb" dir. Farabi'den sonra İslam'ın Tanrı anlayışıyla rasyonalizmi diğer İslam filozofları da birleştirmişlerdir.
İslami felsefe ile kelam bir sre birlikte yrmş. Daha sonra genel olarak felsefe ekol ile kelam ekol arasında nemli grş ayrılıkları ıkmış ve İslami ilimlerde felsefeden ayrı bir yere sahip olmuştur. İtikadi konularda felsefe ekol ile kelam ekol arasında grş ayrılıkları mevcuttur. Her ne kadar bu iki farklı grubun dşnceleri diğer grup ve mezheplere oranla daha akli bir bazda olsa da, kelam felsefeye oranla klasik dini itikada ve nakile daha yakındır. İslam filozofları ve felsefi ekoller ise itikadi konularda daha ok aklı baz alırlar ve akıl ile naklin eliştiği yerlerde aklı tercih eder, oğu kez nakli tevil ederler.
İslam dunyasında ortaya ıkan felsefi yaklaşımlar ve pek ok hususiyetleri ve zellikle dine bakışları aısından farklılık arzederler. Fakat Maddeciler hari tm ekoller İslam'ın tevhit anlayışı esaslarına ok yakınlardır. Bu ekoller geneli itibarıyla Tanrı, ruh, vahiy, peygamber, kutsal kitap vb. dinsel varlık ve kavramları kabul ederler.
Ayrıca İslam felsefesi tarihinde ekol kurmamış ve bir ekole de bağlanmamış birok nemli filozof ve felsefe vardır, buna İbn Haldn'un tarih felsefesini ve Eb Bekir Rz'nin felsefesini rnek olarak verebiliriz. Ayrıca Gazzl ve Eb'l-Berekt el-Bağdd de diğer bağımsız filozoflara rnek olarak gsterilebilir.
Klasik Nefs Teorisi dersinde İslam Felsefe geleneğindeki nefs teorileri (Kindi, Farabi, İbn Sina, Gazzali, İbn Rşd, Fahreddin Razi) antik Yunan felsefesi ile benzerlikleri ve farklılıkları aısından incelenmektedir.
İslam dşncesinin klasik dneminde akli ve nakli ilimlerin nasıl tasnif edildiği ve bu konuda nasıl bir literatrn oluştuğunun tartışılması, bu eserlerin ierik, yntem, mesail ve terminolojisine vakıf olunması.
59fb9ae87f