HRINGNUN NUN DAN MAWI

619 views

Skip to first unread message

NYI TAHAN

unread,

Mar 1, 2012, 6:32:23 AM3/1/12

to tahan-nazarene-yo...@googlegroups.com

HRINGNUN NUN DAN MAWI

1. Hmêlhriat tir : Mizote tlâkchham êm êm pakhat chu hriat ngai lohte inhmêl hriattir dan hi kan tlâchham hle.Khawiah emo i kal a, Mizo tih i hriata,i be duh a nih chuan nêl takin,nangmah kha inhmel-hriattir hmasa la,ka hming chu,chu mi kha mi a nia,chu ta awm ka nia, i tih zawhah tunge i hming tiin,i zawh duhte i zawt ṭan ṭhin dawn ania. Mizo i nih chuan,hetianga zawttu i tawn reng2in lo in lâk khum vel lo la,mizo takin nelawm takin,a zawhna che chu phur takin i lo chhang ṭhin dawn ania.Mizo nula,mipa tena inhmelhriattirna kan nei chung pawha min la hrilh ṭha duh lova min i’n lak khum tho an nih chuan, Mizo nula mawl tak i nih hi ti mai rawh.Mi zawng2in an ṭan ang che.

2. Lawmthu Sawi fo rawh: Mi-in thil eng emaw an pek reng reng che in “Ka lawm e” tih sawi theihnghilh lo hram ang che. An thilpek a te emo, a lian emaw pawh nise, i lak rualin a petute mit/ hmai, i lawmzia entir nân en kar la, hlim hmêl chhuah hram rawh. Khawdang hawi chungin thilpêk la ngai suh ang che.

3. Nghâl suh : Tute emaw inah i lo lêng a ni thei e; Eng emaw i tih dawnin phalna la hmasa ṭhin ang che. Ṭhian ṭhate an ni emaw, nel leh ngamtlâk an nih avang ngawtin, tâwng pâwng chet loh a ṭha; Inchhunga bungrua leh thil engkim i hmuhte kha, bangrela mi emo, dawhkana mi pawh nise, chinchang hre hmasa lovin khawih mai mai suh ang che. TV remote control te, Computer-te, Tape leh eng bungrua pawh ni se, vawi khat hmeha chhe thei thil a nih avangin zâwng mawng hawlh ang leh ârnghâl ang maia chet loh hi mualpho pumpelh- na a ni.

4. Min lo hawh lawk : Mizote hi thil inban tawh leh a thlûm a âl eîza kan ni ngei mai, chu chu Mizo nih nawmna tak poh a ni.Mahse, he hi i vawng ṭha thâr leh teh ang, ṭhenawm khawvêngte thil i ban a nih pohin,i hman zawh veleh pe leh nghal ang che, rinawmna leh hringnun zahawmna a kêngtel nghal a ni.I pek nghal loh avang khan, i hawhnate inchûngah buaina leh harsatna leh rinawmlohna i thlensak tih in hrereng ang che.Chu mai a ni lo,ṭhenawm khawvenna i ti chhe thei a,ṭhenawm ten an rin toh loh che chuan tuman an ring ngai bawk lo vang che tih hi i hringnun khawvel hman mêkah hian fimkhur takin chetlâ ṭhin ang che.

5. Mêng rawh : I bula chengte mitmei en chung zelin chet dan thiam ang che,i bula chengte an la mutuî viau anih chuan,an harh hlauvin thawm dimtein che ṭhin ang che. Lehkha an zir emo,thu pawimawh an sawi emo,an ṭawngṭai nge tih thlir pah zelin,mi tupawh zah dêr takin chu-kha (bia) ṭhin ang che.Mi i zah der thiam chuan mi zawng2in an rawn zah thiam dawn che a ni.I mit fiah takin mêng la,bêng chhi chungin,thil ti ṭhin ang che.

6. Koh dan mawi : Ai-a Upate koh dan mawiin ko ṭhin ang che, hringnun ti mawitu pawimawh tak a ni.Kei hi in tipa ve tak mai ka ni ṭhin a, hmeichhia hrim2 keiaia kum-4-5 leka upa chu ka Û duh bo lo. Mahse, a ṭhat loh zia leh hringnun zahawmna ka’n hriat meuh chuan, thil mawi lo tak leh hringnun tinêptu Mizo hmêl tibaltu mai ka nih ka’n hmuh meuh chuan,ka tlai ṭhelh a ni.Awle,ṭhiante u,tunlai Mizo hman zingah mahni Û rual leh mahni pianpui Û-te ngei pawh Û tawh lovin,Nu leh Pa tena an koh duatna Mami, Mama, Bawiha,Tea,etc..tiin, kan in ko ta mai ṭhin hi,Sap (English) kan nih loh chuan, kohduatna pawh ni se,i Û anih chuan,U Mami,UMama,Ute,tiin inko ila,a zahawm-in, mizo nih a nuam zual ngei ang,hringnun khawvel hian a pârmawi tak a chhuah thei ngei dawn a lo ni.

7. Polite takin : Mi tupawhin an biak che chuan,an hmui en reng chungin chhawn ṭhin la,i bia anih erawh chuan,an mit en reng chungin i be ṭhin dawn ania.An chibai chein khawdang hawi chungin chibai ngai suh la,an mit en kar chungin i chibai ṭhin dawn ania.Kâwng laklawha i ṭhinte i tawk anih chuan,biak kher tum suh ang che,seih la a tawk mai.Hmun remchang anih erawh chuan dingin lo nghâk la,i chu-kha (be) ṭhin dawn nia.Ṭhian inngaihsak tih lan tirna ṭha tak a ni.

Heng kan sawi takte hi i zawm ngat chuan khawi hmunah pawh kal la,rual i pawl tawh anga,tuman mi mawl an ti thei lo vang che.I kalna apiangah mi vantlang chungah an dah tawh ang che. Tichuan, hringnun khawvel kaihruaitu i lo ni reng tawh ang.