Dok Stansiya Nədir
Madeline Rinkenberger
Orbital stansiyaya mxtəlif heyətlər xidmət gstərdiyi n kosmik nəqliyyat gəmiləri vasitəsilə ona vaxtaşırı kosmonavtlar və mvafiq yklər daşınır. Pilotla idarə olunan ilk belə orbital stansiya 1971-ci ildə SSRİ tərəfindən buraxılmış "Salyut" orbiyal stansiyasıdır. 1973-c ildə ABŞ-nin "Skayleb" orbital stansiyası orbitə ıxarıldı.
Orbital stansiyadakı avadanlıqlar bilavasitə kosmonavtların iştirakı ilə, eləcə də avtomatik rejimdə işləyə bilir. Bu da ondan bir ox elmi və tətbiqi məsələlərin (astrofiziki tədqiqatların, fiziki-texniki və tibbi-bioloji eksperiadentlərin, meteoroloji mşahidələrin aparılması s.) həlli n istifadə etməyə imkan verir.
İnşaat 1977-ci ildən bəri davam etmiş və 1985-ci ildə dyş vəzifəsi əldə etmişdir. Texniki resurs radarların 2012-ci ilə qədər işləməsinə imkan vermiş, blok modul quruluşu sayəsində stansiyanı dyş tapşırığı qeyri-aktiv edilmədən, bu modulları dəyişdirmək və təkmilləşdirmək mmkn olmuşdur.[3]
"Daryal", RLS-in eskiz layihəsi 1960-cı illərin axırlarında, 1970-ci illərin əvvəllərində SSRİ radio stansiya mtəxəssislərinin kollektivi Viktor Mixaylovi tərəfindən işlənib hazırlanmışdır. 18 yanvar 1972-ci ildə Azərbaycan SSR Qutqaşen rayonunda "RO-7" radiolokasiya qovşağı tikilməli idi. 14 aprel 1975-ci ildə tammiqyaslı "Dəryal" RLS-in "ro-7"qovşağında ucaldılması haqqında qərar qəbul edilib.[7]
1991-ci ildə "Səhrada fırtına" əməliyyatı zamanı Qəbələ RLS Amerikanın bombardmanı, gəmi və sualtı qayıqlarından ibarət raket raketlərinin 302 ədədini və 30 İraq HHM bombardmanı raketlərini istisna etmədən qeydə almış, həminin raketlərin trayektoriyaya ıxmasının qarşısını uğurla almışdır.[10]
Azərbaycan mstəqillik əldə etdikdən sonra Rusiya hərbiləri uzun mddət RLS-dən he bir hquqi rəsmiləşdirilmə olmadan istifadə etmişdir. 2002-ci il razılaşması ilə Azərbaycanın mlkiyyəti olan stansiya Rusiyaya 10 il mddətinə (24 dekabr 2012-ci il tarixinədək) icarəyə verilmiş və informasiya-analitik mərkəz obyekt statusu əldə etmişdir. İcarə haqqı ildə 7 milyon dollar təşkil etmiş, o cmlədən 15 milyon dollara yaxın elektrik enerjisi və kommunal dənişlərin dənilməsi də Rusiya dvləti tərəfindən həyata keirilmişdir. Rusiya infrastrukturun dəstəklənməsi və personalın maddi-texniki təminatına, illik 50 milyon dollar xərcləmişdir. Stansiyanın fəaliyyəti 2 minə yaxın Rusiya hərbisini, həminin mqavilə zrə işləyən Azərbaycan vətəndaşını işlə təmin etmişdir.[11]
7 iyun 2007-ci il tarixində Rusiya prezidenti Vladimir Putin, 33-c "Byk səkkizlik" sammiti zamanı ABŞ prezidenti Corc Buşa Amerika radiostansiya elementlərini Polşa və exiyada yerləşdirmək əvəzinə Qəbələ RLS-dən birgə istifadə etməyi təklif edib.[12] Pentaqondan olan generallara hətta bu gizli obyektə daxil olmağa belə icazə verildi.[13] Raket əleyhinə mdafiə Agentliyinin direktoru Patrik O-Rayl Qəbələ RLS-dən birgə istifadə perspektivini həvəslə qiymətləndirmiş, "bunun ox səmərəli sistem olacağını" vurğulamışdır.[14] Lakin bir mddət sonra Amerikalılar nəzakətlə bildirdilər ki, onların texniki və texnoloji standartları Rusiyada qəbul edilən standartlara uyğun deyil.[15]
2011-ci ilin əvvəlinə stansiyada texniki resursun uzadılması işləri aparılıb, elementlərin masirləşdirilməsinə başlanılıb. QABRların aşkarlanması diapazonunu yarım dəfə artırmaq nəzərdə tutulurdu. ORTU komandiri Viktor Timoşenkonun szlərinə grə, məyyən şərtlər daxilində RLS-in czi xərci daha 10-20 il işləməyə hazır idi.
Lakin 9 dekabr 2012-ci ildə tərəflərin icarə dəyərinə dair razılığa gələ bilməməsinə grə Rusiya Qəbələ RLS-in istismarını dayandırdı. Yerli hkumət icarə haqqını aylıq 15 milyon dollara, sonra isə illik haqqı $300 milyon dollara qədər artırmaq istəyirdi. 2013-c ildə btn aparatlar sklərək Rusiyaya geri aparılıb, rusiyalı hərbilər qarnizonu tərk etmiş və obyekt Azərbaycana təhvil verilmişdir. Həmin il iyunun 6-da Qəbələ stansiyasını tamamilə əvəz edən Armavir yaxınlığında yeni nəsil "Voronej" dyş nvbətiliyi stansiyasının aılışı həyata keirilib.[16]
Azərbaycan Zerkalo qəzetinin məlumatına grə, stansiyanın tutduğu 210 hektardan əlavə, 30 hektara yaxın sahə metal qırıntısına evrilib, 400 hektar meşə, stansiya n yksək gərginlikli xətlərin əkilməsi zamanı kəsilib, 1984-c ildə isə 300 MVt gc verilən zaman bir hektar sahə tamamilə yandırılıb. Digər mənbələrdə metr diapazonun radiasiyasından ağacların alışması halları təsvir edilmir. Bu cr yanğınlar sobadakı analoji RLS-in işində, eləcə də Moskva yaxınlığındakı "Don-2N" RLS-in gc ilə mqayisə olunuğu zaman eyni hadisə baş vermir. Sergey Boev, Raketdən Mdafiə Kompleksinin baş direktoru və RTİ-nin kemiş direktoru, yanğınlar barədə məlumatları şayiələr adlandırdı.[18]
Həmin məqalədə stansiyanın elektron avadanlığının soyutma sisteminə suyun verilməsi n 16 artezian quyusunun qazılmasından sonra yeraltı su səviyyəsinin kəskin şəkildə aşağı dşdy iddia edilirdi: onun işlədiyi hər saat 300-400 kubmetrə yaxın su tələb olunur, bundan sonra su he bir təmizlənmə olmadan aya axıdılırdı. Sergey Boev "Dəryal" RLS-in byk su istehlakını təsdiqləyib, lakin dəqiqləşdirib ki, o, 400 deyil, 150 kubmetr su istifadə edirdi.
Nəhayət, orada stansiyanın avadanlığının soyudulması n 25 ton freonun istifadə edildiyi bildirildi. Bəzi alimlər bu qazın digərlərinə nisbətən 500-600 dəfə daha ox ozon təbəqəsini məhv etdiyi bildirmişdir. Bununla əlaqədar Azərbaycan parlamenti xsusi komissiya yaratmışdır. Freonun "Daryal" tipli RLS-də tətbiqini təsdiqləyən digər mənbələr yoxdur.
Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin verdiyi məlumatlara əsasən radiostansiya fəaliyyətini dayandırdıqdan sonra, ətraf mhitə olan mənfi təsiri də dayanıb. Stansiyanın fəaliyyəti zamanı Qəbələ RLS zrə monitorinq ekspedisiya qrupu həm Qəbələ, həm də İsmayıllı rayonlarının ərazisində elektromaqnit şalanmasının əsas parametri olan şalanma selinin sıxlığını təyin etmiş, şalanma sektoruna daxil olan və sektordan kənarda nəzarət altında olan zona kimi qəbul edilən ərazilərdə bitən bitkilərin mqayisəli fenoloji mşahidəsinin nəticəsinin msbət olduğunu bildirmişdir.[19]
Yeni Yasamal yaşayış sahəsindən başlayaraq Sabunu rayonunun Bakıxanov qəsəbəsinə qədər uzanacaq və uzunluğu 16,3 km olacaq. Xətt zrə 7-si keid olmaqla, 11 stansiya və 1 elektrik deposu tikiləcək.
Bakı metropoliteni Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində yeraltı xətləri birləşdirən nəqliyyat sistemidir. O, Trk, İslam lkələri və Yaxın Şərqin ilk metro nəqliyyatıdır. Metropoliten mumi uzunluğu təxminən 38.8 km olan 3 xətdən, 26 stansiyadan ibarətdir. Stansiyaların yeddisi byk dərinlikdə yerləşir.
1966-cı ildə tərkibində hərəkət, hərəkət qatarları, yol və tunel qurğuları, sanitariya texnikası və elektromexanika, işarəvermə və rabitə, material-texniki təminat xidmətləri kimi 6 xidməti olan Bakı Metropoliteni İdarəsi yaradılır. 1967-ci il noyabrın 6-da Bakı şəhərində metropolitenin 5 stansiyası istismara verilir.
Metropolitenin daha bir zəlliyi Qırmızı və Yaşıl xətləri "28 May" stansiyasında bir mstəvidə birləşməsidir. Nəticədə, "28 May-Həzi Aslanov" və əksinə, qatarlar, faktiki olaraq, bir xətt zrə hərəkətini davam etdirir.
He bir fəaliyyətə tamamilə udulmuş hiss etmisinizmi?Məsələn, televizora baxmaq valeh olur və başqalarının sizi necə adlandırdığını eşitmirsiniz;LOL oynayarkən, əvvəlcə bir neə oyun oynamaq istəyə bilərsiniz, sonra isə bilmədən erkəndən qaranlığa qədər oynayırsınız.İmmersiv təcrbə nədir?Psixologiyada insanın ruhunun tamamilə məyyən bir fəaliyyətə həsr olunduğu hissi axın kimi təyin olunur və axın baş verəndə eyni zamanda yksək dərəcədə həyəcan və dolğunluq olur."Axın" termini daha akademik səslənir və "immersiv təcrbə" daha sadə ola bilər."İmmersiv təcrbə" termini yaranan kimi tez bir zamanda mxtəlif sahələrdə, xsusən də oyun və oyun sahəsində tətbiq olundu.yksək pikselli rəqəmsal displey.
2. Məyyən əraziyə (hər hansı bir cəhətdən) xidmət edən və ya orada tədqiqat işi aparan xsusi idarə, məssisə. Meteoroloji stansiya. Seleksiya stansiyası. Meşəqoruma stansiyası. Telefon stansiyası.
Beynəlxalq Kosmik Stansiya aşağı yer orbitində yerləşdirilmiş, iində yaşayışın mmkn olduğu sni peykdir. BKS-nı yerdə yaradıb birbaşa kosmosa gndərmək mmkn olmadığı n, onun hissələri ayrı-ayrı vaxtlarda modullar şəklində kosmosa gndərilib birləşdirilmiş və btv bir stansiya yaradılmışdır. Stansiyanın ilk modulu 1998-ci ildə orbitə yerləşdirilmişdir. Stansiyanın quruluşu təzyiqli modullardan, dəstəkləyici xarici skelet və gnəş panellərindən ibarətdir. Stansiya Yer orbitindəki ən byk sni peykdir.
Qurulması: BKS layihəsi , beş əsas lkənin kosmik agentliyi tərəfindən qurulmuş, ortaq bir layihədir. Bu agentliklər : NASA , Rusiya Federal Kosmik Agentliyi, Yaponiya Kosmik Araşdırmalar Agentliyi, Kanada Kosmik Agentliyi və Avropa Kosmik Agentliyidir. Stansiyanın mlkiyyət və istifadə hquqları ortaq dvlətlər arasında blşdrlmşdr. Stansiya 2 hissədən ibarətdir : Rus orbital blm və Amerika orbital blm (Grnr burada da rəqabət gedir). ABŞ-ın layihəyə kapital qoyuluşunu artırması ilə istifadə mddəti artırılaraq 2020-ci ildən 2024-c ilə qədər uzadılmışdır. Lakin mddətin uzadılmasına hələki digər iştirakı lkələr kapital qoymamışdır.Rusiya Federal Kosmik Agentliyi isə BKS-nın fəaliyyəti başa atdıqdan sonra OPSEK adlı yeni bir kosmik stansiyanın yaradılmasını təklif edir. BKS indiyə qədər inşa edilmiş 9-cu stansiyadır.
d3342ee215