Turbalık Nedir? ve Önemi Nedir? Türkiye' de nerededirler?

[Eyüp KARTAL]

Turbalık Nedir?

 

Turbalıklar, sulak alanların etrafındaki bitkilerin su altında, oksijensiz kalarak çok yavaş bir şekilde çürümesi sonucu meydana gelen doğal yaşam alanlarıdır. Oluşum süresi binlerce yıl süren turbalıklardaki bitki kalıntıları, binlerce yıl sonra da tanınabilmektedir. Bu şekilde, turbalıklardan alınan bitki örneklerinin ait olduğu dönemlere, insanoğlunun o yöreye ne zaman geldiğine ve hangi tarihlerde, hangi ürünleri yetiştirdiğine dair önemli bilgiler sağlanır.

 

Turbalık Alanların Ekosistemdeki Yeri ve Önemi

 

Kuzey yarımküre turbalıklarının güney ucunu oluşturan ve Türkiye'de 3-20 metre arasında değişen kalınlıklarda, küçük oluşumlar halinde bulunan turbalıklar çok nadir doğal yaşam ortamlarıdır.

Türkiye'deki nadir turbalık alanlar, yakacak olarak ve çiçek yetiştiriciliğinde kullanılmak üzere turba çıkarımı, tarım arazisi elde etmek için kurutulmaları, fidan yetiştiriciliğinde kullanılmaları ve ağaçlandırılmaları nedeniyle yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır.

Bu konuda zaman kaybetmeden gerekli önlemler alınmazsa bu nadir doğal yaşam ortamlarının üzerinde yaşayan bitki ve hayvan türleri yok olacak ve insanlık tarihine açılan bir pencere kapanacaktır.   Araştırmalar, Türkiye'de turbalıkların yaklaşık %87 oranında bozulduğunu ve toplam turbalık alanın yaklaşık 24.000 hektardan 3000 hektara düştüğünü göstermektedir.

 

Ülkemizdeki turbalıklar, Yeniçağa, Yeşilırmak Deltası, Trabzon Ağaçbaşı Yaylası, Abant Gölü ve Yukarı Gerede Çayı civarındadır.