De helaasheid der dingen is een roman van de Oost-Vlaamse schrijver Dimitri Verhulst, in 2006 uitgegeven door uitgeverij Contact uit Amsterdam. Dat jaar volgden al drie herdrukken. In oktober 2021 kwam een herdruk van het boek met herwerkte cover in de winkel ter gelegenheid van de 70ste druk.
De hoofdpersoon Dimmetrie (Kleine) woont in bij zijn grootmoeder in Reetveerdegem, samen met zijn alcoholverslaafde vader Pierre (Pie) en zijn drie ooms Herman, Zwaren en Karel (Potrel). Potrel is de jongste oom, maar een paar jaar ouder dan Dimmetrie. De hoofdstukken van het boek zijn binnen dat kader enigszins afgeronde verhalen. Het boek is gedeeltelijk autobiografisch. De schrijver heeft zich gebaseerd op zaken die echt gebeurd zijn, maar heeft er een heleboel extra elementen aan toegevoegd. Op die manier bestaat het boek uit meerdere lagen en zaken met een symbolische betekenis. Zo is Reetveerdegem gemodelleerd naar de Vlaamse voorstadsgemeente Nieuwerkerken bij Aalst.
Maar De helaasheid der dingen is meer dan de beschrijving van een armoedige en toch liefdevolle dronkemansjeugd. De roman gaat ook over het falen van vaders en over de kwetsende zelfgenoegzaamheid van degelijke burgers. De vader van de verteller wordt steeds tragischer in zijn aandoenlijke en vergeefse pogingen om van de drank af te komen. Zijn streven om een normale vader te zijn, wordt hem fataal. ... Met De helaasheid der dingen heeft Dimitri Verhulst een meeslepende roman geschreven over hoe moeilijk het is om afscheid te nemen van een bijzondere, maar destructieve omgeving. Een boek dat mij volledig in de ban kreeg door zijn beeldend taalgebruik, onstuimige vertelkracht en robuuste humor.
De inmiddels volwassen geworden schrijver Gunther Strobbe heeft een vriendin bezwangerd en kijkt terug op zijn jeugd. Hij woonde met zijn vader, bomma en nonkels in een huis in het fictieve plaatsje Reetveerdegem. In zijn jeugd draaide het vooral om drank, sigaretten, vrouwen en spijbelen. Ook zwaardere thema's als verslaving, criminaliteit en de dood komen aan bod.
In januari 2008 begonnen de filmopnames. Op het Filmfestival van Cannes 2009 werd De helaasheid der dingen geselecteerd voor de Quinzaine des Ralisateurs. De film kreeg in Cannes de Prix Art et Essai[1].
Op 12 oktober 2009 werd bekendgemaakt dat de film op het Hamptons International Film Festival in New York drie prijzen had gewonnen. De film won prijzen voor beste film (Golden Starfish Award), beste fotografie en het beste scenario. Het Hamptons International Film Festival focust op onafhankelijke films. Op het Festival du Film Grolandais werd l'Amphore d'Or gehaald (beste film). Ook op het Europees Filmfestival van Cinsonne in Parijs won de film in oktober 2009 drie prijzen: beste film, beste mannelijke acteur (gedeeld door Koen De Graeve en Kenneth Vanbaeden) en de publieksprijs. Op de Vlaamse Filmprijzen uitgereikt tijdens FFO 10 won de film als beste film en de scenarioschrijvers wonnen voor het beste scenario. Koen De Graeve won als beste acteur, Wouter Hendrickx als beste acteur in een bijrol en Kenneth Vanbaeden als beste debuut. Tot slot kreeg de film ook de publieksprijs van de bezoekers van het Filmfestival Oostende.[2]
De in de bioscopen vertoonde teaser bestaat geheel uit de eindsprint van een naaktfietswedstrijd die door de jonge Gunther wordt gewonnen, maar deze scne komt niet in de film voor. De trailer staat op de officile website van de film.
Nederlandsgesproken editie. In 'De helaasheid der dingen' keert de schrijver Dimitri Verhulst terug naar zijn geboortegrond in Reetveerdegem. Het boek is zowel een gevoelige ode aan als een hilarische afrekening met het dorp van een jeugd. We maken kennis met zijn vader, Pierre, die zijn paar uur oude zoontje in een postzak op zijn fiets langs alle kroegen van het dorp rijdt om hem aan zijn vrienden te tonen; zijn grootmoeder, wier nachtrust al te vaak verstoord wordt door de politie als die weer eens een van haar dronken zonen thuis komt afleveren; en niet te vergeten de werkloze nonkels Potrel, Herman en Zwaren, voor wie een wereldkampioenschap zuipen het hoogst haalbare is en die leven volgens het adagium 'God schiep de dag en wij slepen ons erdoorheen'. Bron: Flaptekst, uitgeversinformatie
De helaasheid der dingen is opgedragen aan ene Windop en aan Verhulsts pas overleden grootmoeder. Uit eerder werk van Verhulst, met name zijn in 2004 gebundelde krantenstukken Dinsdagland, weten we dat 'zotte Windop' Verhulsts vader is, de man die in het shirt van de ontwenningskliniek 'De Pelgrim' Belgisch kampioen tafeltennissen werd in de categorie verslaafden. In de roman bedankt de hoofdpersoon zijn grootmoeder, als hij afscheid van haar neemt, voor het feit dat zij hem voor de ondergang behoed heeft (blz. 182).
Verhulsts autobiografische roman De laatste liefde van mijn moeder uit 2010 behandelt de periode die voorafgaat aan de tijd die in De helaasheid der dingen wordt beschreven.
Dimitri woont samen met zijn vader Pierre (Pie) en drie werkloze ooms bij zijn grootmoeder in het dorp Reetveerdegem. Dimitri's vader en zijn broers geven al hun geld uit aan gokken en zuipen. Dat is dus de omgeving waarin Dimitri opgroeit. Zijn grootmoeder is de enige verstandige factor in huis. Op een dag besluit zij jeugdzorg in te schakelen. Dimitri's vader meldt zich bij de ontwenningskliniek 'De Pelgrim'.
Jaren later keert Dimitri af en toe terug naar zijn geboortegrond. Met tegenzin wordt hij zelf vader van een zoon. Als zijn zoontje vijf is, bezoeken ze samen Reetveerdegem en het graf van zijn vader.
De helaasheid der dingen is een pittig N3-boek. Lezers die, misschien verleid door het affiche van een wedstrijd naaktfietsen (in het boek maar een detail, blz. 43-44), op zoek zijn naar lol en plat vermaak, komen bedrogen uit. Natuurlijk, de termen hilarisch, humoristisch en absurd worden graag op dit boek losgelaten, maar vergis je niet in de - allesbehalve eenvoudige - stijl van Verhulst, en in de serieuze en tragische ondertoon in het boek. Ook het taalgebruik (Vlaams) en de losse structuur vragen om enige ervaring van de lezer.
Caf Las Vegas
Rode draad is de relatie tussen Gunther en zijn vader. Vader heeft het beste voor met zijn zoon ("Al die shit die ik heb meegemaakt, Kleine, dat gaat gij niet meemaken") maar de kinderbescherming oordeelt dat dit geen geschikte omgeving is voor een kind. De vader reageert eerst zijn dronken woede af op het meubilair en dan op zijn zoon. Dat brengt hem er weliswaar toe om naar een ontwenningskliniek te gaan, maar de verlokkingen van Frituur Caroline, The Liars Club en Caf Las Vegas blijken moeilijk te weerstaan.
De veertienjarige debutant Kenneth Vanbaeden is goed gekozen als Gunther met zijn blonde haarmatje en eeuwige slobbertrui. Zijn spel balanceert mooi tussen zwijgend, afstandelijk observeren en affectie voor zijn excentrieke familieleden. Tegenspeler Koen De Graeve (dagen zonder lief), en eigenlijk alle andere acteurs, hebben veel meer moeite om boven de komische typetjes uit te stijgen.
Bij de premire van de helaasheid der dingen in Cannes fietsten van Groeningen en enkele van zijn acteurs naakt over de Croissette. Lachen natuurlijk, maar de indruk blijft toch dat de film de mogelijkheden niet helemaal benut. Noch de cynische humor van het eerste halfuur, noch de emotie komen werkelijk tot hun recht. Het bezoek van Gunthers nichtje en jeugdliefde Sylvie, en de onthulling van de identiteit van haar vader, zorgen voor een schaars moment van (dronkemans)ontroering, maar verder blijft de helaasheid der dingen hangen in leukigheid. Wanneer de oudere Gunther zijn jeugdherinneringen afsluit (en natuurlijk zijn eerste roman gepubliceerd krijgt) valt bovendien op hoe het laatste handjevol scnes mikt op het gemakkelijke sentiment. De kans om ons werkelijk te raken met de Strobbes is dan echter al verkeken.
Dankzij de vele positieve publiciteit de afgelopen weken (onder meer met een lang essay in NRC Handelsblad waarin uitgelegd waarom de Belgen beter zijn) is de roman De helaasheid der dingen van Dimitri Verhulst al aan zijn derde druk bezig. In twaalf hoofdstukken, allen te lezen als aparte verhalen, geeft de schrijver een (hoop ik) fictieve weergave van zijn jeugd. De familie Verhulst bestaat uit een aantal ooms (nonkels) die nog bij hun moeder wonen of omdat ze niet beter weten of omdat een vrouw hen verlaten heeft (zoals de moeder van Dimitri). Grootmoeder houdt grootmoedig het hoofd koel tussen de vloekende, rokende en zuipende bende en Dimitri heeft zijn jeugd gelukkig ook overleefd om het later nog eens op te schrijven.
Plaats van handeling is Reetveerdegem, een klein Vlaams plaatsje waarvan de lezer vooral veel te weten komt over het kroegleven. Zo weet een van de nonkels zich het Guinness Book of Records in te drinken bij het wereldrecord zuipen. Een jongere oom organiseert daarop een Tour de France, maar dan in drank en drinkt zich comateus.
De helaasheid der dingen is een uiterst komische roman. Dat komt door de groteske vormen die de familie aanneemt. Ze lijken nog erger dan de Tokkies te zijn, maar wie hen asociaal noemt kan op een levenslange haat rekenen. Van de Verhulsten blijf je af. In het laatste hoofdstuk, Dimitri heeft zijn eigen vader inmiddels al naar het graf gebracht en zit opgescheept met een zoontje dat hij eens in de twee weken ziet, weet de schrijver dat hij al ver van zijn familie is afgedreven. Als hij met zijn zoontje zijn ooms weer eens opzoekt in een caf in Reetveerdegem, blijkt dat ze niet dezelfde taal meer spreken. Hij beschermt zijn zoon zelfs tegen de slechte invloed van zijn ooms (die hem al een soort kinderbiertje voorzetten en laten gokken). De afstand die de schrijver daar voelt, heeft de lezer in de voorgaande hoofdstukken niet gemerkt. Het dialect, de rauwe grappen en de zwier waarmee deze roman verteld is, maakt me nieuwsgierig naar het eerdere werk van Verhulst, dat ik, naar nu blijkt ten onrechte, nog niet gelezen heb.
b1e95dc632