şirkət
Alke Stilwell
Sahibkarlıq mhitinin getdikcə təkmilləşməsi, biznes mhitində tətbiq edilən alətlər şirkətlərə z fəaliyyət istiqamətlərini şaxələndirməyə və gəlirlərini artırmağa imkan verir. Bir ox şirkətlər yaranmış frsətlərdən istifadə edərək bazarda mvqelərini daha da mhkəmləndirmək istiqamətində addımlar atırlar. Lakin, ox təəssf ki, bəzi hallarda qanunsuz yollarla şirkət yaradaraq gəlir əldə etməyə alışanlar da olur. Son illərdə "shell" şirkətlərinin yaranması da bu istiqamətdə diqqəti əkən məqamlardandır.
Bir şirkət, sadəcə olaraq, pot nvanı ilə qeydiyyatdan keirilməklə uzun illər ərzində ofşorda mvcud ola bilər və btn dnyada biznes fəaliyyətini həyata keirə bilər. Belə hallarda onlarla və yz minlərlə şirkət eyni nvanda yerləşir və yalnız pot qutusunun nmrəsi fərqlənir. Lakin bu şirkətlərin fəaliyyəti biznes strukturları n əhəmiyyətli tərəfdaş olan banklar tərəfindən son dərəcə şbhəli hesab edilir. Banklar biznes qurumlarından təkcə hesabdan ıxarış və ya biznes plan deyil, həm də qeydiyyatda olduğu yerdə həqiqətən mvcud olduğunu sbut etməyi tələb edir. Şirkətin real olaraq mvcud olduğunu gstərən elementlərə real ofisinin, əməkdaşlarının, direktorunun, saytının, əlaqə məlumatlarının, hesabatlılığının və s. gstəricilərinin olması daxildir. Bunlar ona grə vacibdir ki, şirkət real fəaliyyətini sbut edə bilmədikdə hesab aa bilmir və ya zamanla aılmış hesabların bağlanması ehtimalı ortaya ıxır. Real xarici şirkətlərin xərclərini artıran səbəblərdən biri sənədləşmə işlərinin tələblərə uyğun səviyyədə təşkilidir.
Azərbaycanda da qanunsuz biznes fəaliyyəti ilə mbarizə n mxtəlif metodlar tətbiq edilir. İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dvlət Vergi Xidməti lkəmizdə vergi cinayətləri ilə mbarizənin effektivliyinin artırılması, vergi hquqpozmalarının yaranma səbəblərinin aradan qaldırılması yolunda yeni innovativ tədbirlər həyata keirir. Belə ki, "shell" şirkətlərin yaranması ilə bağlı səbəblərin təhlil olunaraq risklərin məyyən edilməsi, bununla bağlı hquqi şəxslərin qeydiyyat prosedurlarının təkmilləşdirilməsi, vergidən yayınma cinayətlərini trədən vergi dəyicilərinin faktiki rəhbərlərinin (benefisiarların) aşkarlanması, vergi cinayətləri ilə mbarizə sahəsində risk və təhdidlərin məyyənləşdirilməsi nəzərdə tutulur. Dvlət Vergi Xidməti bu sahədə beynəlxalq əməkdaşlıq mexanizmlərinin təmin edilməsi və beynəlxalq təcrbə zrə məlumat mbadiləsinin aparılmasını da həyata keirir. Bu tədbirlər biznes mhitində leqal fəaliyyətin, məsuliyyətli yanaşmanın və hdəliklərin icrasına xidmət edir.
S.A. və ya SA, məyyən lkələrdə, ox vaxt rəsmi dil olaraq Roman dillərindən birinə sahib olan və mlki hquqdan istifadə edən bir ictimai şirkət nvn məyyənləşdirən termindir. Dilindən asılı olaraq, anonim şirkət, səhmdar cəmiyyət, anonim ortaqlıq, səhm şirkət, Byk Britaniyanın Şirkətlər Haqqındakı Qanununa əsasən xalqa aıq ictimai şirkətə və Amerika Birləşmiş Ştatlarının Korporativ Qanununda gstərilmiş ictimai şirkət deməkdir. Tərəfdaşlıq və Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətlərdən fərqlənir.
Əvvəlcə səhmdarlar tam anonim ola bilər və səhmlərinə əlavə edilmiş kuponları verməklə divident əldə edə bilərlər. Başqa szlə sənədi əlində saxlayan şəxsə divident dənilir. Səhmlər zəl olaraq təhvil verilə bilər və buna grə şirkət rəhbərliyi səhmlərin kimə məxsus olduğunu bilməyə bilər.
Biznes konsultant Vsal Səlimov deyir ki, hər hansı rsum dəmədən 3 gn ərzində onlayn şəkildə şirkətimizi rəsmiləşdirə bilərik. Bunun n ilk olaraq Dvlət Vergi Xidmətinin nəzdində olan qurumlarda onlayn şəkildə qeydiyyatdan keməliyik:
Şirkətinizin qeydiyyatdan keməsi ilə bağlı sizə bildiriş gəldisə, Vergi dəyicilərinin İdentifikasiya Nmrəsi (VEN), reyestrdən ıxarış, Nizamnamə sənədləri onlayn formada sizin artıq Dvlət Vergi Xidmətinin elektron sistemindəki şəxsi kabinetinizə gəlir.
Bu prosesləri uğurla tamamladınızsa, şirkət olaraq rəsmi fəaliyyətə başlaya bilirsiniz. V.Səlimov deyir ki, qeydiyyat məsələləri kifayət qədər asandır və getdikcə daha da asanlaşır:
Şirkətlər bydkcə mikro biznesdən iri bizneslərə evrilə bilirlər. Sahibkarlıq subyektləri lsnə grə, kateqoriyalara blnr. Əgər illik dvriyyə 200 min manatadəkdirsə, mikro sahibkar hesab edilirsiniz. 200 min manatdan 3 milyon manat arasındadırsa, kiik sahibkarsınız. 3-30 milyon arası dvriyyə isə sizi orta sahibkar edir. 30 milyondan yuxarı olduqda isə artıq iri sahibkar sayılırsınız.
Oxu.Az 24 saat ərzində, Azərbaycan və rus dillərində, lkədə və dnyada baş verən ən aktual və maraqlı hadisələr barədə operativ xəbərlər, oxucuları və cəmiyyəti maraqlandıran suallara cavablar, analitik məqalələr, foto və videohesabatlar hazırlayır.
Məqaləyə keməzdən ncə bildirək ki, S.Yəhyayeva Bakı Dvlət Universitetinin hquqşnaslıq fakltəsinin məzunudur. O, hquq sahəsi zrə 15 ildən artıq iş təcrbəsinə malikdir. Azərbaycan Respublikasının Vəkillər Kollegiyasının zvdr.
Onun iş təcrbəsinə daxildir: mxtəlif sahələr zrə fəaliyyət gstərən şirkətlərə (neft-qaz, tikinti, əczaılıq, turizm, kənd təsərrfatı və s.) korporativ məsələlər zrə məsləhətlərin verilməsi (təsis, ləğv, yenidən təşkil, dəyişiklik və digər); iri qlobal şirkətlərin Azərbaycanda trəmə məssisələrinin, nmayəndəliklərinin, filiallarının yaradılması zrə hquqi yardım, təsis, alqı-satqı mqavilələrinin tərtibi, bank hesablarının aılması və digər zəruri tədbirlər; qeyri-neft sektorunun inkişafı ilə bağlı mxtəlif fəaliyyət sahələrini əhatə edən İctimai Birliklərin təsis edilməsi və mumilikdə, 800-dən ox kommersiya və qeyri-kommersiya qurumlarının (MMC, Səhmdar Cəmiyyət, Filial/Nmayəndəlik, QHT və s.) təsis edilməsi ilə bağlı hquqi dəstəyin gstərilməsi.
Bildiyiniz kimi, qanunvericilikdə şirkət qurmaq n bir neə təşkilati-hquqi forma mvcuddur. Lakin bu gn Sizə onların iərisində ən əlverişli, prosedur və qanunvericilik tələbləri baxımından ən sadə olan Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət (MMC) barədə danışacam.
MMC-nin anlayışına toxunsaq: bir və ya bir neə şəxs (fiziki və (və ya) hquqi şəxs) tərəfindən təsis edilən, nizamnamə kapitalı nizamnamə ilə məyyənləşdirilmiş miqdarda paylara blnən cəmiyyət MMC sayılır. Grdynz kimi, qanunverici MMC-nin təsisilərinin sayı barədə bir məhdudiyyət qoymur. Yəni, bu bir şəxs və ya bir neə şəxs ola bilər və hətta əcnəbi vətəndaş da ola bilər. Qeyd etməliyəm ki, əcnəbi vətəndaş/lar olduğu təqdirdə, sənədləşmə və ya qanunvericilik tələbləri Azərbaycan vətəndaşı ilə eynidir, yəni he bir əlavə və ya xsusi tələb yoxdur.
MMC-nin digər stnly qanunvericilikdə onun nizamnamə kapitalı ilə bağlı hər hansı bir məhdudiyyətin olmamasıdır. Yəni, minimal və ya maksimal limit yoxdur, bu istənilən məbləğ ola bilər. Bu səbəbdən MMC təsis edilərkən nizamnamə kapıtalı daha ox 10-100 AZN arası formalaşır.
Bunu nəzərə alaraq, Sizə szgedən innovativ və elektron qaydada hər hansı idarəyə getmədən edilə bilən MMC qeydiyyatını izah edəcəm. Prosedur ox sadədir və Siz 15-20 deqiqə sərf edərək znz MMC aa bilərsiniz. Qeyd etməliyəm ki, bu prosedur yalnız yerli MMC təsisi zamanı tətbiq olunur, yəni təsisilər Azərbaycan vətəndaşı(ları) olduğu halda Siz bu qaydadan istifadə edə bilərsiniz. Əks təqdirdə, Siz qanunverciliklə tələb olunan sənədləri toplayaraq mvafiq Vergi orqanına mraciət edə bilərsiniz.
Elektron qeydiyyatın digər stnly qeydiyyat n tələb olunan dvlət rsumunun tətbiq edilməməsi (adi qaydada qeydiyyat n rsum 15 AZN təşkil edir) və Sizə nizamnamə kapitalının dənilməsi n 3 ay mhlət verilməsidir.
Beləliklə, Siz elektron qeydiyyat ərizənizi tamamladıqdan sonra 1 iş gn ərzində MMC-nin qeydiyyat sənədləri (Nizamnamə, reyestrdən ıxarış, VEN) Dvlət Vergi Xidməti tərəfindən Sizin elektron kabinetinizə gndəriləcək.
Vurğulamaq lazımdır ki, elektron qeydiyyat sənədləri Azərbaycan Respublikasındakı istənilən dvlət orqanı, banklar və digər qurumlar tərəfindən notarial qaydada təsdiq olunmadan qəbul olunur.
Əlbəttə ki, yuxarıda qeyd olunmuş qaydada Siz daha sadə və iştirakıları yalnız Azərbaycan vətəndaşları olan MMC təsis edə bilərsiniz. Lakin əcnəbi və ya təsisiləri hquqi şəxs(lər) olan MMC-də təsisilər arasında mnasibətləri daha dzgn formalaşdırmaq, doğru biznes modelini semək, zərurət olduqda, hətta təsis mqaviləsi tərtib etmək məqsədi ilə hquqşnasa mraciət etməyinizi tvsiyə edirəm. Qeyd etməliyəm ki, iri məssisələrin iştirakı və ya byk kapital qoyuluşu nəzərdə tutulan MMC-nin təsisi zamanı sonradan iştirakılar arasında yarana biləcək problemlərin qarşısını almaq n mnasibətləri ncədən, yəni təsis zamanı dzgn formalaşdırmaq zəruridir. Hər bir təsisinin zərinə dşən hdəlik və hquqlar, və ya təsisilər arasında olan mnasibətlərin tənzimlənməsi n doğru korporativ strukturun təşkili, ya da ki, fəaliyyət zamanı yarana biləcək mbahisələrin həll sulları tərəflər arasında olan təsis mqaviləsi və (və ya) MMC-nin nizamnaməsində z əksini tapması məqsədəmvafiqdir. Halbuki, yuxarıda izah etdiyim qeydiyyat zamanı MMC-nin nizamnaməsi portal vasitəsi ilə tərtib edilir və ox sadə nizamnamə nmunəsidir.
Son olaraq qeyd edim ki, məqalə ilə bağlı hər hansı sualınız olduğu təqdirdə, bizlə əlaqə saxlaya bilərsiz. İstənilən hquqi məsələ ilə bağlı kməklik etməyə şad olarıq. Nvbəti mvzularadək, hələlik!
d3342ee215