Verklaring oude beroepen en termen
van Geel - Mattheus
Biersteker is een beroep dat in ons dialect (Leuven - Belgiė) nog steeds in
gebruik is.
Het is een leverancier van bieren aan horeca (groothandel).
Het woord komt van het steken van vaten bier door een luik (valdeur) aan de
voorgevel van een café.
--
Hugo & Nadine
van Geel - Mattheus
Nachtegalenstraat 53
3001 Leuven (Heverlee)
Tel.: +32 (0)16 401009
Fax.: +32 (0)2 6109570
E-mail: hugo.v...@chello.be
Hotmail: hugo_v...@hotmail.com
"Marco Schelling" <marcosc...@interimnl.com> schreef in bericht
news:LPBBKHBDBHPKDDONGKEIC...@interimnl.com...
> Hallo,
>
> Weet iemand wellicht wat de onderstaande beroepen inhouden?
>
> * Maanmeester (rond 1700). In een ander document, dat over dezelfde
> persoon gaat, staat kleermaker!
> * Biersteker (rond 1630)
> * Custos (rond 1750). In een andere akte, die betrekking heeft op
> dezelfde persoon staat schoolmeester. Betekenen deze termen hetzelfde?
> * Laboureur (rond 1800). Is dit "gewoon" het Franse woord voor werkman?
>
> Wie kan mij verder een korte omschrijving geven van de termen Nabuur /
> Gerichtsnabuur?
>
> Alvast bedankt weer!
>
> Groeten,
>
> Marco Schelling
> mailto:marcosc...@interimnl.com
>
> P.S. Binnenkort hoop ik van Ophemert een aantal (ook niet-openbare)
bronnen
> op het Internet te zetten. Eventjes geduld nog!
>
Frans L. Scholten
Schelling) wrote:
>Hallo,
>
>Weet iemand wellicht wat de onderstaande beroepen inhouden?
>
>* Custos (rond 1750). In een andere akte, die betrekking heeft op
> dezelfde persoon staat schoolmeester. Betekenen deze termen hetzelfde?
'Custos" betekent 'koster' in het latijn. In vroeger tijden was die
tevens schoolmeester, of eigenlijk andersom. De schoolmeester kreeg
vaak door de NH kerk betaald, uit een oude, nooit opgeheven 'RK
vicarie' met jaarlijkse inkomsten in tienden en zo en moest daarom
tevens het baantje van organist in de kerk uitoefenen. Mogelijk moest
hij daarnaast ook nog koster zijn.
>Wie kan mij verder een korte omschrijving geven van de termen Nabuur /
>Gerichtsnabuur?
Een nabuur is een buurman. Op het platteland waren er vroeger allerlei
ongeschreven verplichtingen tussen 'naburen". In Twente bestaan die
nog steeds. Er zijn zelfs allerlei gradaties in 'noabers'.
Gerichtsnabuur ken ik niet, maar misschien was dit een 'nabuur' die
als 'keurnoot' of 'momber' bij een gerichtshandeling optrad. Zeker bij
testamenten waren er als mombers vrijwel altijd 'naburen' aanwezig.
Bij een testament op de langslevende van een echtpaar moest namelijk
de vrouw eerst de momberschap door haar man (tijdelijk) opzeggen en
een ANDER als momber kiezen, alvorens de acte kon worden gepasseerd.
Frans.
Frans L. Scholten
>Een nabuur is een buurman ten opzichte van wie en voor wie zekere
>sociale en juridische plichten en rechten bestaan. De term
>gerichtsnabuur ken ik niet, maar ik kan me 2 situaties voorstellen. 1)
>een nabuur die een vol recht heeft in de marke en daarmee deel neemt aan
>de juridische en bestuurlijke gemeenschap, 2) een nabuur die in dezelfde
>rechtskring gevestigd is.
Een nabuur was volgens mij geen relatie in juridische zin, maar een
een relatie volgens ongeschreven (sociale) regels. Zowel een gewaarde
boer in de marke als een ongewaarde (een kotter of keuterboer) konden
als elkaars 'naburen' optreden. De nabuur die de meeste paarden had
moest in Twente bij een begrafenis voor vervoer van de kist zorgen (de
'veur-noaber', waarbij 'veuren'='varen'=rijden betekent).
Met het 'gericht' werd niet de marke bedoeld, maar het Landgericht. De
markevergadering werd dan ook niet 'markegericht' of zo genoemd, maar
'holting'. Het Landrecht gold voor iedereen op het platteland, het
markerecht alleen voor de gewaarde erven. De steden hadden hun eigen
stadsrecht en dus hun eigen Stadsgericht.
Frans.
Marco Schelling
Hartelijk dank voor het oplossen van een paar van de vragen.
> Maanmeester, is denk ik een (dorps-)deurwaarder. Dat is een beroep dat
> uitstekend met andere vrij beroepen gecombineerd kon worden. In elk
> geval iemand die een zekere ook rituele functie in de procesgang had.
Heeft iemand hier meer informatie over? Het intrigeert me namelijk dat er
een deurwaarder in Fort Nassau (bij Heerewaarden), maar waarschijnlijker is
Ophemert (welke van de 2 plaatsen bedoeld wordt blijkt niet duidelijk uit de
vermelding) gewoond heeft. Deze beide plaatsen liggen redelijk ver
verwijderd van de plaatsen waar een gerecht zetelde: Driel / Zuilichem /
Tuil / Deil.
Het betreft een vermelding uit 1681 in het Kerkenboek van Ophemert.
> > Wie kan mij verder een korte omschrijving geven van de termen Nabuur /
> > Gerichtsnabuur?
>
> Een nabuur is een buurman ten opzichte van wie en voor wie zekere
> sociale en juridische plichten en rechten bestaan. De term
> gerichtsnabuur ken ik niet, maar ik kan me 2 situaties voorstellen. 1)
> een nabuur die een vol recht heeft in de marke en daarmee deel neemt aan
> de juridische en bestuurlijke gemeenschap, 2) een nabuur die in dezelfde
> rechtskring gevestigd is.
De term GERICHTSNABUUR ben ik op meerder plaatsen tegengekomen, maar de
meest gevonden plaats zijn de gerechterlijke archieven van Tuil. Gedurende
de periode dat ik daar gezocht heb (1650-1800), ben ik deze term regelmatig
tegengekomen. Vaak wordt de tekst gebruikt om percelen aan te duiden.
Meestal word alleen vermeld iets in de trant van:
"een huijs met ongeveer een hoffs daar annex tot OpHemert staande en
gelegen alwaar Oost naast geland is Mercius Tijssen West Carel van
Tongeren, Zuijden de gemijne straat en Noorden de Wed Gerrit Berentse
van Aelst"
Gedeelte uit ORA Tuil 1261, fol.87v (1726)
Maar soms wordt ook vermeld iets in de trant van "Gerrit Berentse van Aelst,
gerichtsnabuur tot Ophemert". Zonder verdere aanduidingen. Ook het verschil
tussen NABUUR en GERICHTSNABUUR blijkt mij nergens uit akten. Beide termen
komen ook voor in akten die alleen over percelen grond gaan, die alleen
betrekking hebben op Ophemert. Zelfs dan heb ik de term Gerichtsnabuur tot
Ophemert verschillende malen gezien... Voor mij onverklaarbaar!
Ik hoop dat iemand in deze context iets zinnigs kan zeggen over beide
bovenstaande termen.
Groeten,
Marco Schelling
Hein Vera
> >sociale en juridische plichten en rechten bestaan. De term
> >gerichtsnabuur ken ik niet, maar ik kan me 2 situaties voorstellen. 1)
> >een nabuur die een vol recht heeft in de marke en daarmee deel neemt aan
> >de juridische en bestuurlijke gemeenschap, 2) een nabuur die in dezelfde
> >rechtskring gevestigd is.
>
> een relatie volgens ongeschreven (sociale) regels. Zowel een gewaarde
> boer in de marke als een ongewaarde (een kotter of keuterboer) konden
> als elkaars 'naburen' optreden. De nabuur die de meeste paarden had
> moest in Twente bij een begrafenis voor vervoer van de kist zorgen (de
> 'veur-noaber', waarbij 'veuren'='varen'=rijden betekent).
>
>
Uit nabuurschap kunnen zeker wel juridische rechten en plichten
voorvloeien, b.v. wanneer een buurman een vernaderings/naastingsrecht
heeft. Dat wil zeggen, dat als er land, huizen of soms ook bomen e.d.
verkocht worden een ander (in dit geval de buurman) recht heeft om die
koop over te nemen.
Met juridische en bestuurlijke gemeenschap bedoel ik de marke, de kerk,
de buurschap, kortom alles wat juridisch, kerkrechtelijk, administratief
of fiscaal of anderszins bestuurlijk georganiseerd was. Daar vloeiden
plichten uit voort. Er zal echter een zekere overvloeiing plaats hebben
gehad tussen puur persoonlijk bepaalde gebuurlijke plichten (assistentie
bij begraven b.v.) en meer collectieve nabuurplichten, zoals het
onderhouden van dijken en wegen, wachtlopen, e.d.
Gericht is in dit geval naar mijn idee de kleinste juridische eenheid
(boerschap/marke) die recht kon spreken. Dus geen Landsgericht o.d. Het
is een aanduiding van de rechtskring, niet zozeer van rechterlijke
organisatie.
Vr.gr. Hein Vera
l.t.b...@hccnet.nl
marcosc...@interimnl.com (Marco Schelling) used his keyboard to
let us know :
> De term GERICHTSNABUUR ben ik op meerder plaatsen tegengekomen, maar de
> meest gevonden plaats zijn de gerechterlijke archieven van Tuil. Gedurende
> de periode dat ik daar gezocht heb (1650-1800), ben ik deze term regelmatig
> tegengekomen. Vaak wordt de tekst gebruikt om percelen aan te duiden.
??
Genealogie, recept voor een lang leven waar je daarna nog over kunt
navertellen?
:-)