Oorsprong Schutte(n)
Andre Schutte
Schutten?
De naam Schutter spreekt eigenlijk vanzelf, maar Schutte(n) en soms Scutte
lijken een andere oorsprong te hebben.
De naam in deze vorm komt over de hele wereld in grote aantallen voor,
voornamelijk als oorsprong uit de gebieden N.W Duitsland en N.O. Nederland.
Wie weet hier meer over?
Andre
Alfons Santen
gemeenschappelijke weide gronden.
Als vee op weide gronden van een andere marke kwam werd dat vee gevangen en
op bepaalde plaatsen verzameld. Dat was het schutten van vee.
Je kunt je voorstellen dat er allerlei variaties en combinaties van namen
ontstaan die met het schutten te maken hebben.Een van mijn voorouders heet
bijv. Schuttenbeld.
Op mijn site tref je ca 150 namen aan die beginnen met Schutte
--
M.vr.gr/regards
Alfons Santen
email: san...@wxs.nl
web site: http://www.xanten.org/
"Andre Schutte" <asc...@xs4all.nl> wrote in message
news:9v3cc3$gme$1...@news1.xs4all.nl...
Mathijs Vandenbosch
familienamen in Belgie en Noord-Frankrijk" door dr. Frans Debrabandere,
uitgave Gemeentekrediet 1993.
Schut(te), Schutt, Schuth, Schuts, Schutte(n),
1. beroepsnaam van de schutter, de boogschutter.
1434, Pieter Scutte, Sluis.
2. Zie Schotte(n).
Schotte(n), Scott(e), Schot(s), Schut(te), Schutt(en), Schuth, Schut.
1. beroepsnaam van de schot(t)er of schutter; de beambte die loslopend vee
in een kooi schut.
13de eeuw, Gilis Scote, Gent
1423, Wouter Schotte, Kortrijk.
1434, Pieter Scutte, Sluis.
M.Vdb.
Andre Schutte
De naam komt echter in Duitsland nog vaker voor als in het
Vlaams/Nederlands. Praktisch alle naar Amerika geemigreerden Schutte(n)
komen uit N.Duitsland.
Mijn eigen roots schijnen uit Munsterland te komen.
Naar mijn idee nu, denk ik dat hierdoor de 2e betekenis
te lokaal is en afvalt.
Andre
"Mathijs Vandenbosch" <mathijs.v...@freebel.net> wrote in message
news:9v88eb$oqu$1...@news.worldonline.be...
Frans Scholten
<asc...@xs4all.nl> wrote:
>Bedankt, dit is helder.
---------knip-----
>Mijn eigen roots schijnen uit Munsterland te komen.
>Naar mijn idee nu, denk ik dat hierdoor de 2e betekenis
>te lokaal is en afvalt.
>(beroepsnaam van de schot(t)er of schutter; de beambte die loslopend vee
> in een kooi schut.)
Andre,
Dat de genoemde betekenis afvalt hoeft helemaal niet, denk ik.
Vroeger bestonden er geen eenheidstalen, maar voornamelijk dialecten.
Er bestond geen ABN in wat later Nederland is geworden en er was ook
geen eenheidstaal, het "Hochdeutsch" in het huidige Duitsland. In de
Duitse gebieden die aan Nederland grenzen, zoals het Munsterland, was
er eigenlijk vooral dialect.
Nu is het nog steeds zo, dat de West-Duitse dialecten (Plattdeutsch)
en de Oost-Nederlandse dialecten grotendeels hetzelfde zijn en dat was
vroeger al zo. Iemand die een Oost-Nederlands dialect goed spreekt,
kan zich daarin soms tot 100 km over de Duitse grens vrijwel zonder
problemen verstaanbaar maken. Dat geldt zelfs van Zuid-Limburg tot
Noord-Groningen.
Bovendien waren er in de dicht bij Nederland liggende West-Duitse
gebieden ook marken als in Oost Nederland. De verklaring van 'schutte'
als iemand die (namens de marke) loslopend vee uit een ANDERE marke in
beslag nam ("beschutte") om vraatschade aan eigen weilanden te
voorkomen, gaat dus ook voor het Munsterland op, denk ik.
Waarom moest dat vee "beschut" worden? Omdat de eigenaar zijn vee
natuurlijk na een paar uren begon te missen en het dan zonder
schadevergoeding te betalen weer "onopvallend" terug probeerde te
halen. Daarom moest het vee "beschut" worden, dus vervorgen worden,
zodat de eigenaar het niet kon vinden en gedwongen was zich officieel
bij de markeboeren te melden en om zijn vee vragen. Dan moest hij
natuurlijk de boete betalen en daar was het om begonnen........
Ik heb hier vermakelijke anecdotes over gevonden, dat bijvoorbeeld het
vee door een potige knecht met geweld werd teruggehaald, want hij
schaamde zich voor zijn boer en was natuurlijk ook bang van zijn boer
"op zijn donder" te krijgen. Dat vee was eerst naar de "hutte agter
den Heesberg" (bij Ootmarsum) gebracht, om daar te verstoppen.
De markeboeren hielden van de verzamelde "schuttegelden" vaak een
"schuttebier" en daar gebeurde dan ook wel eens het een en ander, waar
dan weer een aanklacht voor het gerecht uit voortkwam........ Dan was
er bijvoorbeeld in1770 op zo'n schuttebier op zondag "op de fiole"
gespeeld en gedanst en dat mocht niet van de overheid.........
Er werd dan ook veel geschut, want bestonden nog geen afrasteringen of
prikkeldraad.
Een andere verklaring van 'schutte' kan zijn: "schutter". Ik heb wel
eens een vermelding gelezen dat iemand "schutte van de baron" was, dus
jager in dienst van de baron.
Frans Scholten.
Andre Schutte
Ik heb met deze discussie de vraag willen neerleggen en bespreken die ook
uit jouw reactie naar voren komt.
Het zou kunnen dat er afhankelijk vanuit welke streek men kom de naam is
ontstaan vanuit een ander beroep.
Duidelijk is dat de betekenissen van Schutte(n) al ontstaan zijn voordat
die als eigennaam werd gebruikt.
Waarbij uit Schutte in de betekenis van schutter ook de naam Schutter is
ontstaan.
De functionaris bij de Marke is met het verdwijnen hiervan uitgestorven,
echter de naam zou dan zijn gebleven.
Dan is er bijvoorbeeld nog de naam Schuttevaer waarvan het best aannemelijk
kan zijn dat over de eeuwen "Vaer" is afgevallen,
zodat niet meer te herkennen is dat deze uit het Scheepstype voortkomt.
Jouw opmerking over het grensoverschrijdende van dialecten is natuurlijk
waar.
Maar misschien moeten wij hiervoor zelf verder terug. De dialecten komen
voort uit de Stam talen van de diverse
germaanse stammen. Zo is Hoch Deutsch eigenlijk de taal van de Gutenberg
Bijbel. Die vertaling door Luther en zijn verspreiding
over Duitsland ligt aan de wortel van het hedendaagse Duits. Hoch duits
betekend letterlijk de dialecten van de hoge landen in tegenstelling tot het
plat of laag duits uit de Noord Duitse laagvlakte.
Ik heb dit nog even opgezocht. Het plat of laag Duits omvatte Oud Saksisch,
Oud laag Frankisch, Oud Fries en Oud Engels.
Uit het oud Saksisch is het tegenwoordige Platt Deutsch ontstaan. Oud laag
Frankisch met wat invloeden van het Fries en Saksisch is de basis voor
Nederlands en Vlaams. Hoog Duits trouwens bestaat uit o.a. Rijnlands, Oost
Frankisch, Beiers en Alemanisch
De moderne grenzen zijn allemaal ontstaan over vele eeuwen bij het
verdwijnen van de stammen. Maar de oude stam dialecten werden over de
grenzen heen gesproken.
De betekenis van Schutter , Schutte, Schuetze lijkt op heel N.W. en Middel
Europa van toepassing. Daarnaast was en is de Schutte(rij) een bezigheid
waarbij vele gemeenschappen in grote aantallen bij waren en zijn betrokken.
Dit wijst ook naar het veel voorkomen van de naam.
Enige tijd terug zag ik op een duitse website een (ik ben de link kwijt na
een storing) genealogie van Schutte's uit Siegen of Detmold, met een
afbeelding van een wapenschild van deze Schutte op een 15de eeuwse Pui.
Duidelijk was daar een kruisboog in verwerkt.
Ik heb nog geen aanwijzingen gezien dat het Marke stelsel ook bestond in het
Duitse middel en hoogland, daarnaast waren deze functionarisen hoogstens 1
of 2 personen per Marke.
Vandaar mijn huidige voorkeur voor de (boog) Schutte.
Andre
"Frans Scholten" <flsc...@xs4all.nl> wrote in message
news:3c192bbf...@news.xs4all.nl...