Google Groups no longer supports new Usenet posts or subscriptions. Historical content remains viewable.
Dismiss

huwelijk tussen neef en nicht in 1884

208 views
Skip to first unread message

LexŻŻŻŻBennink

unread,
Feb 20, 2005, 4:58:02 PM2/20/05
to
Medespeurders,

Ongetwijfeld is dit onderwerp al eens ter sprake geweest, ik hoop dat iemand
het antwoord zal geven.

Wat waren de beperkingen, mogelijkheden en onmogelijkheden voor een huwelijk
tussen volle neef en nicht in 1884 in Groningen. Ik heb het vermoeden dat
een zwangerschap indertijd de reden was voor het huwelijk maar weet dat niet
zeker. De geboortedatum van het eerste kind is nog niet achterhaald.
Mogelijk ook is deze zwangerschap niet voldragen of het kindje levenloos
geboren.

Op de onvolprezen site geneaknowhow kon ik het bij de FAQ onder
huwelijksbeletsel en verwantschap niet eenduidig vinden.

Met vriendelijke groet,

Lex Bennink

(verwijder de upperscores uit mijn e-mailadres bij beantwoording of gewoon
in deze groep)


Remco

unread,
Feb 20, 2005, 5:56:17 PM2/20/05
to
Hoi Lex,

Volgens mij is een huwlijk tussen neef en nicht niet echt heel erg
ongebruikenlijk. Temeer omdat Koning Willem III en zijn eerste vrouw Sophia
(zijn tweede is iets meer bekend, Emma) ook een volle neef en nicht waren.
Hun moeders waren zussen.

Met vriendelijke groet,

Remco

Bezig met de namen Dietz, Kempen, Schreurs & Westra

"LexŻŻŻŻBennink" <bennink_lexŻŻŻŻ@wanadoo.nl> schreef in bericht
news:421907e7$0$14351$cd19...@news.wanadoo.nl...

LexŻŻŻŻBennink

unread,
Feb 20, 2005, 6:12:22 PM2/20/05
to
> "LexŻŻŻŻBennink" <bennink_lexŻŻŻŻ@wanadoo.nl> schreef in bericht
> news:421907e7$0$14351$cd19...@news.wanadoo.nl...
Medespeurders,

Ongetwijfeld is dit onderwerp al eens ter sprake geweest, ik hoop dat
iemand het antwoord zal geven.

Wat waren de beperkingen, mogelijkheden en onmogelijkheden voor een
huwelijk tussen volle neef en nicht in 1884 in Groningen. Ik heb het
vermoeden dat een zwangerschap indertijd de reden was voor het huwelijk maar
weet dat niet zeker. De geboortedatum van het eerste kind is nog niet
achterhaald. Mogelijk ook is deze zwangerschap niet voldragen of het kindje
levenloos geboren.

Op de onvolprezen site geneaknowhow kon ik het bij de FAQ onder
huwelijksbeletsel en verwantschap niet eenduidig vinden.

Met vriendelijke groet,
Lex Bennink

(verwijder de upperscores uit mijn e-mailadres bij beantwoording of gewoon
in deze groep)

"Remco" <Remco...@hotmail.com> schreef in bericht
news:4219158f$0$154$e4fe...@dreader10.news.xs4all.nl...


> Hoi Lex,
>
> Volgens mij is een huwlijk tussen neef en nicht niet echt heel erg
ongebruikenlijk. Temeer omdat Koning Willem III en zijn eerste vrouw Sophia
(zijn tweede is iets meer bekend, Emma) ook een volle neef en nicht waren.
Hun moeders waren zussen.
>
> Met vriendelijke groet,
>
> Remco
>
> Bezig met de namen Dietz, Kempen, Schreurs & Westra
>

Hallo Remco,

Dergelijke huwelijken kwamen inderdaad vaker voor, echter daarvoor zijn
volgens mij wel regels of voorwaarden gesteld en is een soort dispensatie
nodig. In dit geval is het een volle tweede graads bloedverwantschap (hun
vaders waren broers). Tegenwoordig mag het in ieder geval niet zomaar, hoe
zat dat in 1884?

Bedankt voor je reactie, maar ik hoop op iets meer duidelijkheid omtrent de
regelgeving in die tijd.

Groet, Lex


Richard van Schaik

unread,
Feb 20, 2005, 6:20:44 PM2/20/05
to
Remco wrote:
> Volgens mij is een huwlijk tussen neef en nicht niet echt heel erg
> ongebruikenlijk. Temeer omdat Koning Willem III en zijn eerste vrouw Sophia
> (zijn tweede is iets meer bekend, Emma) ook een volle neef en nicht waren.
> Hun moeders waren zussen.

Het mag dan misschien niet heel ongebruikelijk zijn (ik heb er ook een
aantal staan in mijn bestand (zie b.v. van Dalfsen op mijn site: Kees x
Annigje) maar steeds is er dispensatie vereist. Dus in dat opzicht zijn
het toch bijzondere huwelijken, de akten zijn dan ook door deze
dispensatie iets uitgebreider dan "gewoonlijk".

Groeten,

--
Richard van Schaik

f.m.a.vans...@THISwanadoo.nl
www.fmavanschaik.nl

LexŻŻŻŻBennink

unread,
Feb 20, 2005, 6:33:18 PM2/20/05
to

"Richard van Schaik" <f.m.a.vans...@THISwanadoo.nl> schreef in
bericht news:42191b02$0$84475$1b2c...@news.wanadoo.nl...

> Remco wrote:
> > Volgens mij is een huwlijk tussen neef en nicht niet echt heel erg
> > ongebruikenlijk. Temeer omdat Koning Willem III en zijn eerste vrouw
Sophia
> > (zijn tweede is iets meer bekend, Emma) ook een volle neef en nicht
waren.
> > Hun moeders waren zussen.
>
> Het mag dan misschien niet heel ongebruikelijk zijn (ik heb er ook een
> aantal staan in mijn bestand (zie b.v. van Dalfsen op mijn site: Kees x
> Annigje) maar steeds is er dispensatie vereist. Dus in dat opzicht zijn
> het toch bijzondere huwelijken, de akten zijn dan ook door deze
> dispensatie iets uitgebreider dan "gewoonlijk".
>
> Groeten,
> Richard van Schaik

Hallo Richard,

Inderdaad dispensatie dus noodzakelijk, mijn vraag toespitsend: aan welke
eisen moest men voldoen om voor dispensatie in aanmerking te komen?

Ik heb nog een situatie van huwelijk tussen neef en nicht, daar was sprake
van een "moetje", slechts twee maanden na het huwelijk werd de eerste
geboren. Was dat zwanger zijn al voldoende om dispensatie te krijgen? Let
wel, in 1884!

Ciao en groet, Lex Bennink


Richard van Schaik

unread,
Feb 20, 2005, 6:50:38 PM2/20/05
to
LexŻŻŻŻBennink wrote:
> Inderdaad dispensatie dus noodzakelijk, mijn vraag toespitsend: aan welke
> eisen moest men voldoen om voor dispensatie in aanmerking te komen?
>
> Ik heb nog een situatie van huwelijk tussen neef en nicht, daar was sprake
> van een "moetje", slechts twee maanden na het huwelijk werd de eerste
> geboren. Was dat zwanger zijn al voldoende om dispensatie te krijgen? Let
> wel, in 1884!

Ik heb wel een paar huwelijksakten hiervan, maar daar staat dan alleen
dat de dispensatie verleend is. De reden ....... vast nog wat andere
bronnen die ik nog moet vinden / naslaan ...... Ik ben zeer benieuwd
naar andere inbreng in deze vraag.

@home.nl Yvette P. Hoitink

unread,
Feb 21, 2005, 5:36:43 AM2/21/05
to

"LexŻŻŻŻBennink" <bennink_lexŻŻŻŻ@wanadoo.nl> wrote in message
news:42191e3c$0$72162$b83b...@news.wanadoo.nl...

Volgens mij was die dispensatie een automatisme die zonder verder onderzoek
verleend werd. Ik ken geen enkel geval waarin na 1811 dispensatie werd
geweigerd in het geval van eenvoudige neef-en-nicht huwelijken. Het was
alleen wat meer administratief gedoe.

Een goede ingang vormen vaak de huwelijksbijlagen, waar een extract van de
dispensatie in zit. Vervolgens kun je die dispensatie zelf opzoeken in het
Nationaal Archief. Dat is vaak even een speurtocht maar zeker de moeite
waard!

Yvette


LexŻŻŻŻBennink

unread,
Feb 21, 2005, 7:43:32 AM2/21/05
to
"Yvette P. Hoitink" <hoitink @ home . nl (nospam)> schreef in bericht
news:cvcdjp$q19$1...@news4.zwoll1.ov.home.nl...

> > Remco wrote:
> > Volgens mij is een huwlijk tussen neef en nicht niet echt
> > heel erg ongebruikenlijk. Temeer omdat Koning
> > Willem III en zijn eerste vrouw Sophia
> > (zijn tweede is iets meer bekend, Emma) ook een volle
> > neef en nicht waren.
> > Hun moeders waren zussen.

Richard wrote:
> > > Het mag dan misschien niet heel ongebruikelijk zijn (ik heb
> > > er ook een aantal staan in mijn bestand (zie b.v. van Dalfsen
> > > op mijn site: Kees x Annigje) maar steeds is er dispensatie
> > > vereist. Dus in dat opzicht zijn het toch bijzondere huwelijken,
> > > de akten zijn dan ook door deze dispensatie iets uitgebreider
> > > dan "gewoonlijk".
> > > Groeten,
> > > Richard van Schaik

Lex wrote:
> > Inderdaad dispensatie dus noodzakelijk, mijn vraag toespitsend: aan
welke
> > eisen moest men voldoen om voor dispensatie in aanmerking te komen?
> >
> > Ik heb nog een situatie van huwelijk tussen neef en nicht, daar was
sprake
> > van een "moetje", slechts twee maanden na het huwelijk werd de eerste
> > geboren. Was dat zwanger zijn al voldoende om dispensatie te krijgen?
> > Let wel, in 1884!

Yvette wrote:
> Volgens mij was die dispensatie een automatisme die zonder verder
onderzoek
> verleend werd. Ik ken geen enkel geval waarin na 1811 dispensatie werd
> geweigerd in het geval van eenvoudige neef-en-nicht huwelijken. Het was
> alleen wat meer administratief gedoe.
>
> Een goede ingang vormen vaak de huwelijksbijlagen, waar een extract van de
> dispensatie in zit. Vervolgens kun je die dispensatie zelf opzoeken in het
> Nationaal Archief. Dat is vaak even een speurtocht maar zeker de moeite
> waard!

Hallo Yvette,

Gezien het aantal keren dat dergelijke huwelijken voorkwamen zal het op zich
ook wel niet veel om het lijf hebben gehad zo'n dispensatie. Niettemin
zullen er voorwaarden geweest zijn waaraan voldaan moest worden. Ik kan me
niet voorstellen dat het slechts een kwestie van aanvragen was en
automatisch dispensatie een feit was. Hetgeen me op een andere vraag brengt:
wie verleende de dispensatie? Ofwel: bij wie moest de dispensatie worden
aangevraagd? Misschien de burgemeester van de woonplaats van één van de (of
beide) echtelieden of van de plaats van de voorgenomen voltrekking van het
huwelijk? Een rechtbank? Ik kan me nauwelijks voorstellen dat een hoger
echalon in de besturen zich hierover zou hebben moeten buigen.

De huwelijkse bijlagen van betreffende huwelijken heb ik niet maar zal ik
bij volgend archiefbezoek zeker proberen te kopiėren. Neemt niet weg dat de
regelgeving eenduidig zal zijn geweest en iemand in deze groep het antwoord
zou moeten weten.

Groet, Lex


Hans

unread,
Feb 21, 2005, 3:08:13 PM2/21/05
to
Hallo,

ik weet zeker dat het trouwen van neef en nicht ook in de 20e eeuw nog
voorkwam.
Mijn Oma en Opa waren namelijk volbloed neef en nicht. Zij trouwden op
07 feb 1923 in wijk bij duurstede. Mijn Oma had toen al 2 jaar een
zoon van mijn Opa.
Hoe het hier zit met dispensatie weet ik echt niet.

Hans

Enno Borgsteede

unread,
Feb 21, 2005, 3:54:03 PM2/21/05
to
Hallo Lex,

> wie verleende de dispensatie?

Voor een huwelijk tussen neef en nicht weet ik het niet, maar ik heb
hier een dispensatie voor artikel 86 van het Burgerlijk Wetboek, die
denk ik gaat over minderjarigheid van een van de partners, en die is
verleend door Koning Willem III, en mede ondertekend door de minister
van justitie Ruys van Beerenbroek. Die is verleend op 18 september 1890,
en de akte heeft nummer 112. Het was dus min of meer routine, denk ik.

Dit leidt direct tot een volgende vraag voor de groep. Weet iemand hoe
ik kan uitvissen hoe de tekst van artikel 86 toen luidde? Het huidige
artikel gaat over iets anders, en op wetten.overheid.nl kan ik niet in
oude teksten zoeken.

groetjes,

Enno

LexŻŻŻŻBennink

unread,
Feb 21, 2005, 4:53:29 PM2/21/05
to

"Enno Borgsteede" <en...@borgsteede.net> schreef in bericht
news:KTrSd.2904$Mw3.2124@amstwist00...

Hallo Enno,

Bedankt voor je antwoord, ik hoorde ooit ook wel noemen dat soms
"koninklijke" dispensaties werden verleend.

Ik denk echter dat dat slechts een pro forma "koninklijk" is en dat dit
eigenlijk in naam van de koning wordt gedaan door iemand anders. Ik denk
niet dat de koning zich daar persoonlijk mee bezig hield. Ik twijfel zelfs
aan de minister. Een rechterlijke dagvaarding begint ook "In naam der
Koningin ..." et cetera. Wel vermoed ik dat bij voorgenomen huwelijken
tussen neef en nicht zowel als bij voorgenomen huwelijken van minderjarige
echtelied(en) langs dezelfde route om dispensatie moest worden gevraagd,
misschien werd dit in hetzelfde wetsartikel of een opvolgend wetsartikel
omschreven?.

De vraag wie de dispensatie verleende c.q. bij wie de dispensatie moest
worden aangevraagd blijft derhalve staan. Jouw vraag naar de tekst van
artikel 86 zou ik trouwens ook graag opgelost zien.

Ik vroeg naar de regelgeving eind 19e eeuw. Uiteraard komen huwelijken
tussen neef en nicht nog steeds voor (zie antwoord van Hans in dit draadje)
en kwamen ze eerder (voor B.S.) ook voor. Als iemand mede antwoord weet op
dezelfde vraag in andere tijdvakken, heel graag.

Groet, Lex

m . brul no spaces @geenspatieshccnet.nl Jan Brul

unread,
Feb 21, 2005, 6:04:09 PM2/21/05
to

"Lex¯¯¯¯Bennink" <bennink_lex¯¯¯¯@wanadoo.nl> schreef in bericht
news:42191957$0$36062$ee9d...@news.wanadoo.nl...
> > "Lex¯¯¯¯Bennink" <bennink_lex¯¯¯¯@wanadoo.nl> schreef in bericht
Als de vaders broers zijn is er een 4e graads verwantschap. Men telt vanaf
de huwenden tot de gezamenlijke voorouder en daarna weer terug. Tegenwoordig
mag het in ieder geval wel zo. Alleen huwelijken tussen ouders en hun
nageslacht en tussen broer en zuster zijn verboden. Dat heet incest. Zie
o.a. http://www.lexikonia.biz/25845_bloedverwantschap.htm voor een nadere
uitleg. Wanneer de wet in deze is veranderd weet ik (nog) niet.

mvg Jan


LexŻŻŻŻBennink

unread,
Feb 21, 2005, 6:50:30 PM2/21/05
to

"Jan Brul" <j. m . brul no spaces @ geen spaties hccnet.nl> schreef in
bericht news:421a6984$0$774$3a62...@reader10.nntp.hccnet.nl...

> >
> Als de vaders broers zijn is er een 4e graads verwantschap. Men telt vanaf
> de huwenden tot de gezamenlijke voorouder en daarna weer terug.
Tegenwoordig
> mag het in ieder geval wel zo. Alleen huwelijken tussen ouders en hun
> nageslacht en tussen broer en zuster zijn verboden. Dat heet incest. Zie
> o.a. http://www.lexikonia.biz/25845_bloedverwantschap.htm voor een nadere
> uitleg. Wanneer de wet in deze is veranderd weet ik (nog) niet.
>
> mvg Jan
>

Jan,

Als de vaders broers zijn is er een vierde graads bloedverwantschap in een
bepaald systeem van meting, namelijk volgens het Romeins recht. In andere
systemen is er dan echter sprake van een tweede graads verwantschap. Aan die
methodiek memoreerde ik. Deze is m.i. ook duidelijker en meer in gebruik dan
de andere methode. Ik verwijs hier naar de site van www.geneaknowhow.net >
FAQ > verwantschap of > huwelijksbeletsel. Bij laatstgenoemde komt de term
vierdegraads verwantschap in dit geval (vaders zijn broers) helemaal niet
voor.

Op de door jou genoemde site staat het inderdaad anders omschreven dan op de
site van geneaknowhow. Op de genoemde site staat echter ook: QUOTE: "De mate
van bloedverwantschap wordt uitgedrukt in graden, maar er bestaan
verschillen tussen hoe deze graden berekend worden, ..." UNQUOTE

Ik prefereer toch me aan de versie van geneaknowhow vast te houden als
zijnde meer "ļn gebruik" en wat mij betreft betrouwbaar. Wellicht is het
verschil verwantschap / bloedverwantschap? Ik twijfel overigens of het
tegenwoordig zomaar mag een huwelijk tussen neef en nicht. Het staat wel op
de site die je noemde, dus ga ik er wel vanuit. Wanneer die wet veranderde
zou ik dan ook graag horen. Ik weet dat in de 19e eeuw in ieder geval
dispensatie vereist was voor dergelijke huwelijken.

Je stelt dat alleen huwelijken tussen ouders en hun nageslacht en tussen
broers en zusters verboden zijn. Maar.... huwelijk tussen oom en nicht resp.
tante en neef (derdegraads volgens het systeem waaraan jij memoreert) zijn
óók verboden. En in Belgiė is neef en nicht vierde graads tevens verboden
volgens diezelfde site.

Groet, Lex


Enno Borgsteede

unread,
Feb 22, 2005, 4:11:02 PM2/22/05
to
Hallo Lex,

> Ik denk echter dat dat slechts een pro forma "koninklijk" is en dat dit
> eigenlijk in naam van de koning wordt gedaan door iemand anders. Ik denk
> niet dat de koning zich daar persoonlijk mee bezig hield.

Helaas is het een scan van een kopie, dus als er een lichte handtekening
op het origineel stond, is die op mijn scan niet meer zichtbaar. Ik kan
je wel vertellen dat ondertekening met de naam WILLEM gedrukt is, met
daarbij een handgeschreven plaats (Het Loo) en datum (18 september 1890).
De naam van de minister is met de hand geschreven, evenals de naam van
de secretaris generaal van justitie. Ik denk dat deze laatste het
document heeft opgemaakt, want het lijkt allemaal hetzelfde handschrift.

Het gaat overigens om een afschrift. Het is echter niet in naam van de
koning, maar wel degelijk afkomstig van. Het begint ook netjes met Wij
Willem III, enzovoort.

Hopelijk weet iemand op een site een mooier exemplaar dan het mijne,
zodat je kunt zien wat ik bedoel.

groetjes,

Enno

LexŻŻŻŻBennink

unread,
Feb 22, 2005, 7:23:40 PM2/22/05
to

"Enno Borgsteede" <en...@borgsteede.net> schreef in bericht
news:GdNSd.3002$Mw3.1039@amstwist00...

Hallo Enno,

Ik neem zonder meer aan dat je gelijk hebt, ik ging er van uit dat dit soort
zaken door lagere ambtenaren werden verzorgd, maar wellicht in die tijd en
die situatie niet.

De situatie in jouw voorbeeld (minderjarigheid echtelieden) is natuurlijk
wel anders dan een huwelijk tussen neef en nicht en dan is misschien echt
koninklijke bemoeienis gebruikelijk. De huwelijken neef en nicht kwamen
behoorlijk vaker voor, hoe het dan zit werd in dit draadje nog niet genoemd.

Groet, Lex


m . brul no spaces @geenspatieshccnet.nl Jan Brul

unread,
Feb 22, 2005, 7:31:46 PM2/22/05
to

"Lex¯¯¯¯Bennink" <bennink_lex¯¯¯¯@wanadoo.nl> schreef in bericht
news:421a73c3$0$14194$1b2c...@news.wanadoo.nl...
> zijnde meer "ïn gebruik" en wat mij betreft betrouwbaar. Wellicht is het

> verschil verwantschap / bloedverwantschap? Ik twijfel overigens of het
> tegenwoordig zomaar mag een huwelijk tussen neef en nicht. Het staat wel
op
> de site die je noemde, dus ga ik er wel vanuit. Wanneer die wet veranderde
> zou ik dan ook graag horen. Ik weet dat in de 19e eeuw in ieder geval
> dispensatie vereist was voor dergelijke huwelijken.
>
> Je stelt dat alleen huwelijken tussen ouders en hun nageslacht en tussen
> broers en zusters verboden zijn. Maar.... huwelijk tussen oom en nicht
resp.
> tante en neef (derdegraads volgens het systeem waaraan jij memoreert) zijn
> óók verboden. En in België is neef en nicht vierde graads tevens verboden

> volgens diezelfde site.
>
> Groet, Lex
>
Het artikel op Geneaknowhow gaat over kerkelijke huwelijksbeletselen en zegt
eigenlijk niets over de burgerlijke beletselen. Iemand moet maar eens naar
een bibliotheek gaan en zowel het oude als het nieuwe Burgerlijk Wetboek
raadplegen. Waarbij dan weer de vraag komt welke versie BW, want daaa werd
ook behoorlijk aan gesleuteld van tijd tot tijd.

Groet, Jan


LexŻŻŻŻBennink

unread,
Feb 23, 2005, 8:36:26 AM2/23/05
to

"Jan Brul" <j. m . brul no spaces @ geen spaties hccnet.nl> schreef in
bericht news:421bcf8f$0$770$3a62...@reader10.nntp.hccnet.nl...

>
> >
> Het artikel op Geneaknowhow gaat over kerkelijke huwelijksbeletselen en
zegt
> eigenlijk niets over de burgerlijke beletselen. Iemand moet maar eens naar
> een bibliotheek gaan en zowel het oude als het nieuwe Burgerlijk Wetboek
> raadplegen. Waarbij dan weer de vraag komt welke versie BW, want daaa werd
> ook behoorlijk aan gesleuteld van tijd tot tijd.
>
> Groet, Jan
>
Op geneaknowhow begint de pagina huwelijkbeletsel inderdaad met de
katholieke regelgeving, onderaan staat echter wel degelijk:
QUOTE "Voor het burgerlijk recht geldt een andere berekening van de graden
van bloedverwantschap (zie de achtergrondinformatie verwantschap)." UNQUOTE

Doorklikkend naar de pagina verwantschap vind je daar nog eens verschillende
systemen van bepaling van verwantschapsgraad, waarbij 2e graads en 4e graads
soms exact dezelfde verhouding aangeven. Daar is niet per se sprake van
kerkelijke regelgeving. Geneaknowhow belicht dus wel degelijk meerdere
kanten en niet, zoals in jouw bericht kritisch lijkt te worden aangegeven,
alleen kerkelijke beletsels.Wat mij betreft is die gradatie ook niet primair
van belang, voortaan zal ik gezien de verschillende methodieken van bepaling
gewoon de relatie omschrijven.

De initiële vraag was naar de regels bij een huwelijk tussen volle neef en
nicht in de 19e eeuw.

Uit die discussie kwamen de volgende extra vragen door diverse personen
voort:
-1- Waar moest men de dispensatie aanvragen? Ofwel wie verlleende de
dispensatie?
-2- Aan welke eisen moest men voldoen om voor dispensatie in aanmerking te
komen?
-3- Was dispensatie verkrijgen misschien inderdaad een automatisme?
-4- Wanneer veranderde kennelijk de wet waardoor huwelijken tussen neef en
nicht wel degelijk legaal en zonder meer mogelijk werden?
-5- Hoe luidt de tekst van artikel 86 van het Buregerlijk Wetboek in 1890?
Of waar is dat te vinden? (over minderjarigheid bij huwelijk)?
-6- Waar staat eveneens in het B.W. (periode 19e eeuw, maar ook later) een
artikel over dispensatie bij neef/nicht huwelijken?

Op al deze vragen heb ik het antwoord nog niet gezien.

Groet, Lex


Rob Bishoff

unread,
Feb 23, 2005, 12:06:44 PM2/23/05
to
Lex¯¯¯¯Bennink wrote:
> De initiële vraag was naar de regels bij een huwelijk tussen volle neef en
> nicht in de 19e eeuw.
>
> Uit die discussie kwamen de volgende extra vragen door diverse personen
> -5- Hoe luidt de tekst van artikel 86 van het Buregerlijk Wetboek in 1890?
> Of waar is dat te vinden? (over minderjarigheid bij huwelijk)?
> -6- Waar staat eveneens in het B.W. (periode 19e eeuw, maar ook later) een
> artikel over dispensatie bij neef/nicht huwelijken?
>
> Op al deze vragen heb ik het antwoord nog niet gezien.
>
Ik heb weliswaar geen echt antiek BW, maar uit 1963 kan ik citeren:
"86. Een jong man, den vollen ouderdom van achttien en eene jonge
dochter, den vollen ouderdom van zestien jaren niet bereikt hebbende,
mogen geen huwelijk aangaan.
De Koning kan echter, om gewigtige redenen, dit verbod door het
verleenen van dispensatie opheffen."

De spelling is van voor De Vries en Te Winkel (1864), dus de tekst zou
min of meer ongeschonden uit de 19e eeuw kunnen komen.

Bij artikel 88 wordt vermeld dat het in 1939 is gewijzigd. In het tweede
lid staat een huwelijksverbod "Tusschen oom of oud-oom en nicht of
achternicht, mitsgaders tusschen moei of oud-moei en neef of achterneef,
wettige en onwettige" Gevolgd door een mogelijkheid tot koninklijke
dispensatie "om gewigtige redenen"

Van beletselen voor neef en nicht heb ik niets kunnen vinden, ook niet
in de CBG-uitgave "Burgerlijke stand en bevolkingsregister" van de hand
van R.F. Vulsma. Of het zou een opmerking moeten zijn dat de regels
i.v.m. verwantschap in de loop der tijd nogal eens zijn gewijzigd.

In heb trouwens een neef-nicht-huwelijk in 1841 in m'n bestand. In de
akte heb ik geen bijzonderheden gezien, maar ik ga nog eens naar het
origineel en naar de bijlagen kijken.

groeten, rob

Enno Borgsteede

unread,
Feb 23, 2005, 3:10:15 PM2/23/05
to
Hallo Rob,

> Ik heb weliswaar geen echt antiek BW, maar uit 1963 kan ik citeren:
> "86. Een jong man, den vollen ouderdom van achttien en eene jonge
> dochter, den vollen ouderdom van zestien jaren niet bereikt hebbende,
> mogen geen huwelijk aangaan.
> De Koning kan echter, om gewigtige redenen, dit verbod door het
> verleenen van dispensatie opheffen."

Mooi, dat klopt dus qua nummer met het afschrift dat ik heb. De man was
voor wie de dispensatie was verleend was 17.

> Bij artikel 88 wordt vermeld dat het in 1939 is gewijzigd. In het tweede
> lid staat een huwelijksverbod "Tusschen oom of oud-oom en nicht of
> achternicht, mitsgaders tusschen moei of oud-moei en neef of achterneef,
> wettige en onwettige" Gevolgd door een mogelijkheid tot koninklijke
> dispensatie "om gewigtige redenen"

De scan die ik hier heb is van een formulier dat eigenlijk voor artikel
88 is bedoeld. Het tweede cijfer is echter doorgehaald en vervangen door
een 6. Ook de aanduiding van het tweede lid is doorgehaald. Dat wekt de
indruk dat voor artikel 88 vaker dispensatie nodig was; zo vaak dat daar
een standaardformulier voor gemaakt is. Het bevestigt ook dat de koning
voor beide artikelen dispensatie verleende.

groetjes,

Enno

Hein Vera

unread,
Feb 24, 2005, 1:50:00 PM2/24/05
to Herman de Wit
Dit is een juiste schets van het probleem. Het oude BW van 1838 dat in
1963 ook nog geldig was, spreekt in art 87 een verbod uit tussen
personen die aan elkaar in opgaande of neergaande lijn verwant zijn, dus
vaders en dochters, moeders en zonen, grootvaders en kleindochters, etc,
hetzij door bloedverwantschap of aanverwantschap, echt of onecht en in
de zijlinie tussen broers en zusters, echt of onecht.

Artikel 88 verbiedt het huwelijk tussen zwagers en schoonzusters, echt
en onecht en tussen oom/oud-oom en nicht/achternicht of tante/oud-tante
en neef/achterneef.
De koning kon hier echter om gewichtige redenen (denk bv zwangerschap,
die maatschappelijk niet geaccepteerd werd) ontheffing verlenen.

Waarom dan neef en nicht, want die worden hier niet genoemd?

Deze zijn volgens een moderne verwantschapstabel 4e graads verwant.

neef -1- vader -2- grootvader -3- oom -4- nicht

Art. 88 ziet volgens dezelfde gradenrekening ook op 4e graads relaties,
bijvoorbeeld:

oom -1- grootvader -2- vader -3- zoon -4- achternicht

Volgens goed juridische redenering mag degene die het mindere niet mag,
ook het meerdere niet (en dus ook het gelijke niet). Aan gezien bij
huwelijk tussen neef en nicht sprake was van een gelijke
bloedverwantschap, als het slechts bij koninklijke ontheffing toegestane
huwelijk tussen oom en achternicht, zal menig ambtenaar van de
burgelijke stand de conclusie hebben getrokken dat voor een huwelijk
tussen neef en nicht koninklijke toestemming nodig was. Of dit nu
terecht is of niet. Opmerkelijk is in elk geval dat mijn "Handboek voor
den ambtenaar van den burgelijken stand" uit 1881 überhaupt geen
aandacht aan dit "probleem" besteedt.

Een andere verklaring heb ik hier tot nu toe niet voor gevonden.

Overigens de schema's op de faqsite betreffen de periode voor 1811. Toen
het oude gewoonterecht en de kerkelijke regelgeving e.e.a. nog
bepaalden. Deze maakten in 1811 definitief plaats voor een algemene
burgerlijke wetgeving, eerst door het Franse recht en vervolgens sinds
1838 door het burgerlijk wetboek, dat vervolgens na 150 jaar dienst
gedaan te hebben in de laatste decennia vernieuwd werd.

vr.gr. Hein Vera


Rob Bishoff schreef:

LexŻŻŻŻBennink

unread,
Feb 24, 2005, 6:01:43 PM2/24/05
to
"Hein Vera" <vera...@wxs.nl> schreef in bericht
news:421E21D8...@wxs.nl...

Hein,

Bedankt voor je uitvoerig antwoord, blijkens je antwoord is volgens artikel
88 van het B.W. een huwelijk met een vierde graads verwantschap tussen oom
en achternicht wel verboden, maar bestaat onduidelijkheid over het huwelijk
tussen neef en nicht wat ook een een vierde graads verwantschap betreft.
Kennelijk geeft de verwantschapsgradatie volgens die methode geen absolute
éénduidendheid. In deze discussie aijn zowel neef/nicht-huwelijken mèt
dispensatie als ook zònder dispensatie voorbij gekomen. Vaag derhalve,
tenzij ik het verkeerd begrijp.

Wellicht is een goed idee om op de faqsite van geneaknowhow een
tijdsindicatie te geven bij de daar genoemde huwelijksbeletsels en
verwantschapstabellen. De nu vigerende regelgeving omtrent verwantschap zou
daar dan ook een plekje op kunnen krijgen. Er bestaat nogal wat verwarring
over dit onderwerp. Huwelijken waarbij bijzondere regels gelden zijn een
onderwerp waar veel onderzoekers tegenaan zullen lopen. Regels voor
dispensatie-verlening zullen er zijn . In mijn zoeken naar het antwoord kwam
ik bijvoorbeeld ook tegen dat dispensatie kon worden verleend indien een
wettelijke verwantschap was verkregen door adoptie (weer een ander aspect).

Groet, Lex


LexŻŻŻŻBennink

unread,
Feb 24, 2005, 6:01:35 PM2/24/05
to
"Rob Bishoff" <r.bi...@chello.nl> schreef in bericht
news:EK2Td.234578$PH1.2...@amsnews05.chello.com...

Rob,

Dank voor je antwoord. Helaas wordt niet omschreven welke de "gewigtige
redenen" zijn waarop dispensatie kan worden verleend, maar ik neem aan dat
dat een zwangerschap zou kunnen zijn, zowel in artikel 86 als artikel 88.

Groet, Lex


Rob Bishoff

unread,
Feb 25, 2005, 10:34:56 AM2/25/05
to
LexŻŻŻŻBennink wrote:
> In deze discussie aijn zowel neef/nicht-huwelijken mčt
> dispensatie als ook zňnder dispensatie voorbij gekomen. Vaag derhalve,

> tenzij ik het verkeerd begrijp.
>
Vanmiddag heb ik op het Gemeente Archief Amsterdam nog even gekeken naar
een neef-nicht-huwelijk in 1841 (3/44). Moeder van de bruidegom en vader
van de bruid zijn zus en broer. In de akte komt de verwantschap niet ter
sprake en ook in de huwelijkse bijlagen is geen dispensatie te vinden.
Gewoon de gebruikelijke "geboortecedullen der verloofden", de doodcedul
van de vader van de bruid en een certificaat dat de man vijf jaar bij de
militie heeft gediend.
In dit geval lijkt de verwantschap dus absoluut geen probleem te zijn
geweest.
Even een verre zij-sprong. Weet iemand hoe dat met de militie zat? Was
dat fulltime, zoals het leger, of "in deeltijd". Vijf jaar lijkt me
nogal een lange tijd.

groet, rob

LexŻŻŻŻBennink

unread,
Feb 25, 2005, 11:48:13 AM2/25/05
to

"Rob Bishoff" <r.bi...@chello.nl> schreef in bericht
news:AAHTd.236726$PH1....@amsnews05.chello.com...

> Lex¯¯¯¯Bennink wrote:
> > In deze discussie aijn zowel neef/nicht-huwelijken mèt
> > dispensatie als ook zònder dispensatie voorbij gekomen. Vaag derhalve,

> > tenzij ik het verkeerd begrijp.
> >
> Vanmiddag heb ik op het Gemeente Archief Amsterdam nog even gekeken naar
> een neef-nicht-huwelijk in 1841 (3/44). Moeder van de bruidegom en vader
> van de bruid zijn zus en broer. In de akte komt de verwantschap niet ter
> sprake en ook in de huwelijkse bijlagen is geen dispensatie te vinden.
> Gewoon de gebruikelijke "geboortecedullen der verloofden", de doodcedul
> van de vader van de bruid en een certificaat dat de man vijf jaar bij de
> militie heeft gediend.
> In dit geval lijkt de verwantschap dus absoluut geen probleem te zijn
> geweest.
> Even een verre zij-sprong. Weet iemand hoe dat met de militie zat? Was
> dat fulltime, zoals het leger, of "in deeltijd". Vijf jaar lijkt me
> nogal een lange tijd.
>
> groet, rob

Hallo Rob,

Kennelijk inderdaad een verwarrende kwestie waar geen éénduidigheid is. Er
zijn ook dergelijke huwelijken waarbij wèl sprake is van dispensatie.
Daarvan werd in deze discussie ook melding gemaakt.

Over die militie, ik weet daar weinig van, maar betrokkene zou ook als kort
verband vrijwilliger kunnen hebben gediend. Da's langer dan dat je als
dienstplichtige moet dienen...

Groet, Lex Bennink


0 new messages