Le^~ Chie^'n Si~ Tra^.n Vong: Tra? lo+`i Du+o+ng Thu Hu+o+ng
rangnguyen
Pha?n bie^.n Du+o+ng Thu Hu+o+ng: Mo'n a(n cha^n ly'
Tha^`n Ba'o
Sa'ng nay ddi du+. Tha'nh Le^~ trong Nga`y Chie^'n Si~ Tra^.n Vong ddu+o+.c to^?
chu+'c tro.ng the^? ta.i Tha'nh DDi.a Edmonds Holyrood, dde^? ca^`u nguye^.n cho
ca'c chie^'n si~ va` ddo^`ng ba`o dda~ anh du~ng hy sinh trong cuo^.c chie^'n
ba?o ve^. ne^`n tu+. do cu?a VNCH tru+o+'c dda^y, co' so^' ba.n ddo^`ng tu` ca?i
ta.o dda~ chia se? ta^m tu+ vo+'i to^i, va` ye^u ca^`u to^i vie^'t ngay mo^.t
ba`i chu.c trang, pha?n ho^`i ba`i �Mo'n A(n Cha^n Ly'� cu?a nha` va(n Du+o+ng
Thu Hu+o+ng. Ca'c ba.n to^i dde^` nghi. ra(`ng, ta cu+' tha`nh tha^.t va` tu+.
nhie^n ma` die^~n ta? ba`i va(n, sao cho ro~ ra`ng va^'n dde^` la` ddu?, ddu+`ng
nga.i. Bo+?i the^' dda~ la` mo^.t qua^n nha^n ta'c chie^'n tre^n ma(.t tra^.n
thi` to^i dde^`u i't lo, nhu+ng ho^m nay, tre^n ma(.t tra^.n va(n ho'a na`y dda~
la`m to^i pha?i lo nghi~, suy ti'nh nhie^`u va` ne^'u co' gi` so+ xua^'t xin
qu'y ba.n ddo.c su+?a chu+~a cho, to^i xin co' lo+`i ca'm o+n tru+o+'c.
DDo.c mu.c quan ddie^?m tre^n ba'o DDa`n Chim Vie^.t Online, nga`y 19 tha'ng 5,
na(m 2009 co' ba`i �Mo'n A(n Cha^n Ly'� cu?a nha` va(n Du+o+ng Thu Hu+o+ng [Ba`
Hu+o+ng kho^ng co`n la` ngu+o+`i ddu+o+.c nhie^`u ba.n ddo.c thu+o+ng me^'n,
to^n tro.ng ba` nhu+ tru+o+'c dda^y coi ba` la` ngu+o+`i pha?n ti?nh vi` tha^'y
ddu+o+.c su+. sai la^`m chu? nghi~a CS]. Va^'n na.n la` ba`i cu?a ba` vie^'t,
dda~ ta'n tu.ng ve^` mo^.t te^n ddo^` te^?, te^n sa't nha^n hay te^n to^.i ddo^`
cu?a da^n to^.c VN, tu+'c HCM va` ba` coi ha('n la` tha^`n tu+o+.ng cu?a ba`.
DDo.c xong ba`i na`y, xe't ve^` gia' tri. nha^.n thu+'c thi` chu'ng ta kho^ng
co' gi` dda'ng ba`n ca~i. Nhu+ng xe't ve^` gia' tri. hie^.n tu+o+.ng thi` tha^.t
dda'ng ke^?, vi` du` sao ba` cu~ng la` ngu+o+`i ddu+o+.c gio+'i ba'o chi' Ta^y
phu+o+ng xem ba` nhu+ ngu+o+`i dda.i die^.n cho phong tra`o da^n chu? trong
nu+o+'c.
Tru+o+'c he^'t mo.i ngu+o+`i chu'ng ta dde^`u bie^'t, ba` Du+o+ng Thu Hu+o+ng
la` ngu+o+`i dda~ ddi theo dda?ng tu+` nhu+~ng tha^.p nie^n 50, va` ba` dda~
tru+o+?ng tha`nh trong su+. nghie^.p va(n ho'a �con cha'u ba'c ho^`.� Nga`y nay
ba` la` ngu+o+`i vu+`a bu+o+'c ra tu+` be^n kia bu+'c ma`n sa('t, vo+'i bo'ng
dde^m ta(m to^'i dda~ tra?i da`i qua cuo^.c so^'ng trong suo^'t bao chu.c na(m
tru+o+`ng ha^.n. Di~ nhie^n vu+`a ra kho?i bo'ng to^'i, ca'i nhi`n cu?a ba` co`n
chu+a tro.n ve.n va` �nhi`n ga` ho'a ca'o, ca'o ho^`!] [Cu~ng bao la^u nay
ngu+o+`i ta co' the^? tho^ng ca?m cho ba` o+? ddie^?m na`y] Nhu+ng mu+'c ddo^.
thu+'c ti?nh [va(n chu+o+ng pha?n kha'ng] cu?a ba` mo+'i chi? o+? gio+'i ha.n
vi` quye^`n lo+.i ba?n tha^n cu?a ba`, hoa(.c vi` be^' ta('c xa~ ho^.i ma` ba`
chi? tri'ch co+ che^' ca^`m quye^`n VN ma` tho^i. Ba` Hu+o+ng chu+a tha^'y ro~
ra`ng ddu+o+.c ta^.n go^'c re^~ cu?a va^'n dde^` ga^y ra dda.i ho.a cho da^n
nu+o+'c, bo+?i the^' ba` dda~ la^`m tu+o+?ng UNESCO (United Nations Educational,
Scientific and Cultural Organization) va` nho'm DDu+o+`ng Mo+'i va^.n ddo^.ng,
hu?y bo? du+. ddi.nh �vinh danh HCM nhu+ mo^.t nha` va(n ho'a da^n to^.c nha^n
di.p 100 na(m sinh nha^.t o^ng Ho^` va`o na(m 1990.�
Xuye^n qua mo^.t va`i ua^?n u+'c, hay ma(.c ca?m phu+'c ta.p ba` Hu+o+ng co^'
ti`nh be^nh vu+.c o^ng Ho^` va` dda~ ro+i ngay va`o ca'i ba^~y CS, khi ba` cho
ra(`ng UNESCO va` ngu+o+`i Vie^.t ha?i ngoa.i, dda~ thie^'u co^ng ly' trong
vie^.c hu?y bo? buo^?i le^~ vinh danh cho o^ng Ho^`. Ba(`ng va`o lo^'i ly'
lua^.n tuye^n truye^`n theo kie^?u �qua?n gia'o tra.i giam� cu?a ba` Hu+o+ng,
chu'ng ta kho^ng kho?i nga.c nhie^n. DDa^y la` mo^.t ta^m ly' no^ng no^?i,
tho^ng thu+o+`ng khi no'ng gia^.n ma^'t kho^n, hoa(.c ye^u ghe't mo^.t ngu+o+`i
na`o ddo' ba` dda~ phu? nha^.n ca? ne^`n co^ng ly' hay cha^n ly' [va^.y thi`
co`n cha^n ly' dda^u dde^? giu'p ba` la`m mo'n a(n?] Ho+n nu+~a, tu+ tu+o+?ng
dda~ bi. ddo'ng khung bo+?i nhu+~ng �cha^n ly'. ti'n ddie^`u� cu?a chu? thuye^'t
chi'nh tri. thi` ba` Hu+o+ng kho' ma` suy tu+ ddu+o+.c nhu+~ng ddie^`u gi` mo+'i
la.. Nhu+ trong ba`i vie^'t, ba` dda~ tuye^n du+o+ng quan ddie^?m [nha^n sinh
quan va` vu~ tru. quan] tha`nh �cha^n ly'� thi` vo^ ti`nh ba` la.i tu+. nga(n
cha^.n su+. suy tu+, sa'ng kie^'n cu?a mi`nh va` cu?a mo.i ngu+o+`i trong vie^.c
ddi ti`m cha^n ly'; ddo' la` �tu+ tu+o+?ng HCM,� tu+'c va(n ho'a CS, mo^.t
chie^`u.
Nga`y nay me^.nh danh la` ngu+o+`i �pha?n kha'ng� che^' ddo^. CS, ba` ddo`i ye^u
sa'ch tu+. do da^n chu? va` nha^n quye^`n, ddang khi mo.i ngu+o+`i dde^`u bie^'t
nguye^n nha^n dda'nh ma^'t tu+. do da^n chu? va` nha^n quye^`n, la.i la` HCM
dda~ la`m theo le^.nh Nga Ta`u quye^'t buo^.c Pha'p trao tra? VN cho dde^'
quo^'c CS va` ga^y ra cuo^.c no^.i chie^'n �huynh dde^. tu+o+ng ta`n, no^`i da
xa'o thi.t� va` ga^y ddau thu+o+ng tang to'c cho toa`n da^n. Ba` no'i �Gio+`,
to^i quay sang bo+` ddo^'i la^.p. Nhu+~ng ngu+o+`i ha`nh nghe^` cho^'ng co^.ng
ma` ca'c chie^'n si~ xua^'t sa('c la` nho'm DDu+o+`ng Mo+'i. To^i nghi~ ra(`ng
ho. dda~ so^'ng kha' la^u o+? cha^u A^u, ra(`ng ho. dda~ co' co+ ho^.i dde^?
ho.c ho?i ne^`n va(n minh phu+o+ng Ta^y ho+n ta^'t ca? bo^. pha^.n co`n la.i
cu?a da^n to^.c trong ddo' co' ba?n tha^n to^i, ra(`ng dda pha^`n ho. hoa.t
ddo^.ng ne^'u kho^ng pha?i trong lo+'p tinh tu'y, dda.i tri' thu+'c thi` cu~ng
la` ca'c gia'o su+ dda.i ho.c, nhu+~ng ngu+o+`i ddu+o+.c ki'nh tro.ng trong xa~
ho^.i. Tuy nhie^n, to^i gia^.t mi`nh khi ddo.c cuo^'n �HCM, su+. tha^.t ve^`
tha^n the^' va` su+. nghie^.p.� Ho'a ra, nu+?a the^' ky? ddu+o+.c a'nh sa'ng
tha`nh Paris chie^'u ro.i cu~ng kho^ng la`m cho ta^m ho^`n con ngu+o+`i bo+'t
mo+` a'm ddi.� Ba` Hu+o+ng kho^ng bie^'t ra(`ng qua nhu+~ng tie^'ng no'i co'
�tro.ng lu+o+.ng� cu?a gio+'i ba'o chi' Ta^y phu+o+ng nhu+ nha` ba'o va` cu~ng
la` trie^'t gia te^n tuo^?i Jean Francois Revel, Oliver Todd. . . la`m tie^'ng
chuo^ng ca?nh ti?nh UNESCO pha?i hu?y bo? y' ddi.nh du+.ng la.i mo^.t tha^y ma
ma` to`an da^n VN dda~ phong cho ha('n tha`nh Qu?y Vu+o+ng HCM (Xem Nostradamus:
HCM la` qu?y vu+o+ng cu?a Tha^`n Ba'o dda~ dda(ng dda`n).
DDo^'i pho' vo+'i chie^'n thua^.t cu?a CS kho^ng pha?i la` vie^.c la`m ddo+n
gia?n nhu+ ba` nghi~, ngoa`i vie^.c xung phong o^m bom ba ca`ng ra chie^'n
tru+o+`ng, mo^~i ngu+o+`i chu'ng ta mo^~i tra'ch nhie^.m, tu+` tu+ tu+o+?ng
lo+`i no'i vie^.c la`m. . . dde^? kho^ng bi. sai la^`m ma` no^'i gia'o cho
gia(.c [u?ng ho^. su+. tuye^n truye^`n cu?a CS]. Tru+o+`ng ho+.p ba` muo^'n
qua?ng ba' �tu+ tu+o+?ng HCM,� muo^'n thu+.c hie^.n �nghi. quye^'t 36� thi`
vie^.c a^'y, ba` va` nho'm �ddo^'i la^.p cuo^.i� cu?a ba`, cu~ng co' the^?
thu+.c hie^.n ddu+o+.c mie^~n la` la`m sao nho'm ba` chu+'ng minh ddu+o+.c
ba(`ng ha`nh ddo^.ng va` thuye^'t phu.c mo.i ngu+o+`i cha^'p nha^.n ddu+o+`ng
lo^'i kie^'n quo^'c va` dda^'u tranh cu?a ba`. DDa^u ca^`n ba` pha?i ba`o chu+~a
cho ngu+o+`i na`y ngu+o+`i kha'c, va` ro^`i ba` tho'a ma. ngu+o+`i na`y ngu+o+`i
kha'c... dde^? la`m sa'ng to? chi'nh nghi~a cho mi`nh. Ne^'u vie^.c ba` la`m ma`
co' chi'nh nghi~a, Tha^`n Ba'o to^i nghi~ ra(`ng kho^ng ai no+~ cho^'i tu+`, va`
to^i cu~ng nghi~ ra(`ng he^~ la` ngu+o+`i co' chu't lo`ng ye^u nu+o+'c kho^ng ai
la.i kho^ng cha^'p nha^.n cha^n ly' hay cha^'p nha^.n le~ pha?i.
Nho'm DDu+o+`ng Mo+'i ma` ba` ne^u ra, kho^ng pha?i hoa`n toa`n nhu+~ng nha^n
va^.t xa^'u xa nhu+ ba` la^`m tu+o+?ng, trong ddo' co' nhie^`u nha^n va^.t kha?
ki'nh ma` to^i dda~ ddo.c qua ta`i lie^.u sa'ch ba'o cu?a ho. cho ma~i to+'i
ta^.n ba^y gio+`. Bo+?i the^', thu+a ba`, kho^ng ai co' the^? ke^'t lua^.n
ra(`ng nho'm na`y hoa(.c nho'm no. hoa`n toa`n la` nhu+~ng ngu+o+`i ye^u
nu+o+'c. . . DDo gia' tri. cu?a mo^.t nho'm ngu+o+`i chi? co' the^? ba(`ng su+.
hy sinh, lo`ng xa? ky?, va` phu.c vu. lo+.i i'ch cho da^n to^.c. Vie^'t va`i
bo^. sa'ch, �Ha`nh tri`nh tho+`i tho+ a^'u,� �Chuye^.n ti`nh ke^? tru+o+'c lu'c
ra.ng ddo^ng,� �Be^n kia bo+` a?o vo.ng,� �Cho^'n va('ng�. . . to+'i va`i ba`i
vie^'t �Trung tha`nh,� �Li.ch su+? xo'a bo?, tie^u die^.t li.ch su+?� hay �Mo'n
a(n cha^n ly'�. . . dde^? hy vo.ng thu+.c hie^.n gia^'c mo+ ve^` ma^~u ngu+o+`i
dda`n ba` the'p nhu+ Aung San Suu kyi cu?a VN [thi` dda'ng tha^.t la` a^'u tri~
va` kho^i ha`i!] Cu~ng chu+a ha(?n to^? chu+'c mo^.t va`i buo^?i le^~ la.c dde^?
ba` co' quye^`n �loa.n ngo^n� ve^` da^n chu? theo kie^?u Chi' Phe`o! DDo' cu~ng
chi'nh la` ddie^`u hoang tu+o+?ng cu?a mo^.t so^' ngu+o+`i tho+`i dda.i nga`y
nay ddang la`m �ca'ch ma.ng kie^?u ho^` chu? ti.ch!� Tha'i ddo^. a^'y ngu+o+`i
ta cho la` qua' khi'ch, cu+.c ddoan kho^ng mang la.i o+n i'ch gi` cho da^n
nu+o+'c, dda(.c bie^.t trong khi ddo^'i thoa.i chi'nh tri. vo+'i CS. Ho+n the^'
nu+~a, chi'nh nhu+~ng vie^.c la`m cu?a ba` Hu+o+ng, ngu+o+`i dda.i die^.n phong
tra`o da^n chu? da^n to^.c VN, la.i to? ra vu.ng ve^` trong tu+ tu+o+?ng va`
ddo^'i nha^n xu+? the^' la.i tha^'t nha^n ta^m. . . thi` chu+a pha?i la`
�ddie^`u a('t co' va` ddu?� dde^? ke^'t lua^.n ba` la` ngu+o+`i ddang ta.o ra
nguo^`n ca?m hu+'ng cho nhu+~ng ngu+o+`i ddang tranh dda^'u trong phong tra`o
da^n to^.c da^n chu? nhu+ nhie^`u ngu+o+`i la^`m tu+o+?ng; mo^.t su+. chia re~
cha(ng, co' le~ la` nhu+ va^.y.
Ba`n ve^` �ho`a ho+.p ho`a gia?i da^n to^.c,� thi` HCM va` dda?ng CSVN pha?i
nghie^m tu'c ddu+'ng ra tha`nh kha^?n xin lo^~i Da^n To^.c VN va` VNCH. . . thi`
mo^.t hi`nh a?nh cu. the^?. Ga^`n dda^y nha^'t Vatican dda~ co' su+. duye^.t
xe't la.i ha`nh ddo^.ng cu?a Gia'o Ho^.i Co^ng Gia'o La Ma~ trong tho+`i DDe^.
Nhi. The^' Chie^'n, khi gia'o ho^.i cu?a to^n gia'o kha'c, tu+'c ngu+o+`i Do
Tha'i buo^.c La Ma~ im la(.ng tu+'c la` ddo^`ng lo~a vo+'i Pha't-xi't. Va^'n
dde^` im la(.ng ddu'ng lu'c dda~ ta.o ra nhu+~ng ma^u thua^~n tra^`m tro.ng
trong khu vu+.c tu+ tu+o+?ng va` to^n gia'o Ta^y phu+o+ng. Ngay ca? VNCH
tru+o+'c dda^y, ngu+o+`i vie^'t co`n nho+' to+` ba'o Tha(?ng Tie^'n co+ quan
ngo^n lua^.n chi'nh thu+'c cu?a Gia'o Ho^.i Co^ng Gia'o VN, cu~ng dda~ co^ng
khai no'i vie^.c na`y qua vo+? ki.ch �Ke? DDa.i Die^.n� va` le^n a'n vi. DDa.i
Die^.n cho Gi'ao Ho^.i trong vu. �Holocaust� nga`y tru+o+'c. Ro^`i su+. kie^.n
na`y dda~ pha?i cho+` va`i tha^.p nie^n sau mo+'i co' tie^'ng no'i chi'nh thu+'c
cu?a nhu+~ng ngu+o+`i co' tha^?m quye^`n, va` Gia'o Ho^.i Co^ng Gia'o La Ma~
dda~ ddang xe't la.i. Gia'o Ho^.i cu~ng ddu+a ra nhu+~ng lo+`i tuye^n bo^' co'
ti'nh cha^'t ba.ch ho'a va^'n dde^` mo^.t ca'ch ro~ ra`ng. Chi'nh nhu+~ng tha'i
ddo^. tha(?ng tha('n va` can dda?m cu?a Gi'ao Ho^.i dda~ khie^'n cho nhu+~ng
ngu+o+`i xu+a nay nhi`n Gia'o Ho^.i vo+'i la(ng ki'nh kha'c, ma` nay kho^ng
kho?i kha^m phu.c. Ta.i sao VN chu'ng ta la.i kho^ng ho.c ca'ch thu+'c xu+?
the^' va` thu phu.c nha^n ta^m nhu+ Vatican ddang la`m, ha? ba` Hu+o+ng? Kho^ng
le~ cu+' la` vo^ tha^`n la` ta co' quye^`n vong tha^n vong ba?n?
Va` ro^`i nhu+~ng ngu+o+`i co' tra'ch nhie^.m ddo^'i die^.n vo+'i va^'n dde^`
na`y cu?a Gi'ao Ho^.i, dda~ xem xe't ta^'t ca? nhu+~ng ba(`ng chu+'ng di ti'ch
li.ch su+?, qua nhu+~ng va(n ba?n cu. the^?. . . Ca'c vi. ddo' kho^ng qua?n
nga.i kho' kha(n, kho^ng qua?n nga.i tho+`i gian da`nh dde^? truy lu`ng trong
thu+ kho^', su+u ta^.p nhu+~ng ta`i lie^.u hu+~u i'ch dde^? ba.ch ho'a su+.
tha^.t. Ho. kho^ng co' nhu+~ng ha`nh ddo^.ng phu? nha^.n bu+`a ba~i, xem xe't
phie^'n die^.n, hoa(.c ddu+a ra nhu+~ng ta`i lie^.u chu+'ng co+' vu vo+ [nhu+
Ha` No^.i ddang la`m], nhu+ mo^.t va`i nha^n va^.t tro.ng ta^m trong phong tra`o
da^n chu? VN ddang chu+'a dda^`y tha`nh kie^'n ha^.n thu` CS, va` non ke'm kho+`
kha.o ddo^'i vo+'i va^'n dde^` ho`a gia?i ho`a ho+.p da^n to^.c. Cuo^'i the^'
ky? vu+`a qua, chu'ng ta dda~ tha^'y nhie^`u quo^'c gia, nhie^`u nha` la~nh
dda.o dda~ xem xe't la.i nhie^`u va^'n dde^`. Tu+` chu?ng to^.c to+'i nhu+~ng
ha`nh ddo^.ng da~ man ma` nu+o+'c ho. dda~ ga^y ra tu+` sau DDe^. Nhi. The^'
Chie^'n to+'i nay. Ho., ca'c nha` la~nh dda.o chi'nh tri. cu?a ca'c nu+o+'c dda~
kho^ng nga^`n nga.i ngo? lo+`i chi'nh thu+'c xin lo^~i da^n to^.c ho., va`
nhu+~ng da^n to^.c kha'c, ga^y ra ha^.u qua? ddau thu+o+ng ma` ho. la.i dda~ la`
ngu+o+`i vo^ tra'ch nhie^.m. Ha`nh ddo^.ng a^'y chu'ng to^i cho ra(`ng ho. dda~
bie^?u lo^. tha'i ddo^. can dda?m, thu+.c te^' dde^? dda'nh tan nhu+~ng lo+'p
pha^'n son lo`e loe.t ma` nhu+~ng nha^n va^.t qua' khu+', nhu+ HCM cha(?ng ha.n,
dda~ co^' ti`nh la^'p lie^'m, nhu+~ng ngu+o+`i ca'n bo^. dda?ng vie^n CS u?ng
ho^. xung quanh dda~ so+n phe^'t mo^.t lo+'p huye^`n thoa.i do quye^`n lo+.i.
Ha~y tra? su+. tha^.t la.i cho li.ch su+? ho+n la` bo'p me'o li.ch su+? cu?a
da^n to^.c; xin ba` Hu+o+ng le^n tie^'ng?
Ta.i ha?i ngoa.i hie^.n nay, ca'ch thu+'c xu+? du.ng su+? lie^.u cu~ng kho^ng
ddu+o+.c to^n tro.ng ma^'y. Tho^ng thu+o+`ng xu+? du.ng nhu+~ng ta`i lie^.u cu?a
mo^.t so^' nhu+~ng ta'c gia? chu+a co' nhu+~ng co^ng tri`nh nghie^n cu+'u dda~
ddu+o+.c tha^?m ddi.nh lu+o+.ng gia', hoa(.c ca?nh �Su+ no'i su+ pha?i, va~i
no'i va~i hay.� Kho^ng pha?i ta^'t ca? ca'c ta`i lie^.u vie^'t ra la` dda~
dda'ng tin ca^.y. No' chi? dda'ng tin ca^.y khi dda~ ddu+o+.c pho^'i kie^?m, va`
ngu+o+`i xu+? du.ng nhu+~ng su+. kie^.n ddo' cu~ng pha?i he^'t su+'c tha^.n
tro.ng. Vi` ta'c gia? la` ngu+o+`i pha?i chi.u tra'ch nhie^.m vo+'i ba`i vie^'t
ve^` hai phu+o+ng die^.n pha'p ly' va` tinh tha^`n. [Theo to^i tra'ch nhie^.m
tinh tha^`n ra^'t na(.ng ne^`]. Bu't sa ga` che^'t. Nha` va(n du`ng nhu+~ng ta`i
lie^.u kho^ng dda'ng tin ca^.y, hay no'i ddu'ng ho+n la` chi? muo^'n u?ng ho^.
quan ddie^?m cu?a mi`nh, thi` ngu+o+`i vie^'t a^'y a('t pha.m va`o lo^~i lo^.ng
ngo^n! Nha` va(n se~ da^~n chu+'ng, tri'ch da^~n, vo+'i nhu+~ng ca'i sai cu?a
nhau, ro^`i sau ddo' la^`n la^`n la`m cho ngu+o+`i ta tin nhu+ su+. tha^.t va`
tha`nh su+. tha^.t [thua^.t tuye^n truye^`n cu?a HCM va` dda?ng CSVN]. DDa^y
chi'nh la` su+. thie^'u lu+o+ng ta^m cu?a mo^.t ngu+o+`i ca^`m bu't!
Ti`nh tha^.t ma` no'i, tru+o+'c dda^y to^i dda~ ddo.c �Ha`nh tri`nh tho+`i tho+
a^'u,� �Chuye^.n ti`nh ke^? tru+o+'c lu'c ra.ng ddo^ng,� �Be^n kia bo+` a?o
vo.ng,� �Nhu+~ng thie^n ddu+o+`ng mu`,� �Cho^'n va('ng� to^i ca?m nha^.n ra(`ng
mi`nh ra^'t ye^u me^'n va(n chu+o+ng cu?a ta'c gia?, vi` tha^'y ro~ nhu+~ng su+.
gia(`ng co ngay ta^.n tu+` trong ta^m tu+ cu?a ta'c gia?, va` to^i tho^ng ca?m
vo+'i no^~i kho^? ta^m cu?a ca'c nha^n va^.t khi ho. pha?i ddo^'i die^.n vo+'i
thu+.c ta.i cuo^.c so^'ng, du+o+'i mo^.t che^' ddo^. ddo^.c ta`i CS. To^i cu~ng
nha^.n ra nhu+~ng ca'i gia' ma` ho. pha?i tra?, dde^? ddu+o+.c sinh to^`n cho
chi'nh ho., pha?i la` nhu+ the^' na`o. . . Du+o+'i ca'i nhi`n cu?a mo^.t qua^n
nha^n VNCH to^i xe't ra(`ng ba` [la` ngu+o+`i kha'c chie^'n tuye^'n, nhu+ng]
cu~ng dda~ hi sinh ta^'t ca?, tu+` danh vo.ng tie^`n ta`i cho to+'i ha.nh phu'c
ca' nha^n, tha^.m chi' ca? gia ddi`nh va` con ca'i cu?a mi`nh cho da^n to^.c,
nhu+ Du+o+ng Thu Hu+o+ng, thi` kho^ng ly' to^i la.i cha(?ng ki'nh quy' sao? To^i
cu~ng va^~n bie^'t ba` Hu+o+ng cha(?ng ca^`n nhu+~ng lo+`i khen tie^'ng che^
cu?a nhu+~ng vi. na`o ddang tu+. phong la`m thu? la~nh co^.ng ddo^`ng ha?i
ngoa.i... la` nhu+~ng ke? ma` ba` go.i la` ca'i te^n �cha'nh to^?ng� giu+~a
the^' gio+'i va(n minh, nhu+~ng ke? ha~nh tie^'n [ngoa`i vie^.c chu+?i bo+'i CS
va` chi? tay na(m ngo'n] thi` cha(?ng ddo'ng go'p ddu+o+.c gi` cho phong tra`o
da^n to^.c da^n chu?, [va` ddo' mo+'i la` ca'i co^.ng ddo^`ng ha?i ngoa.i ma`
ba` Hu+o+ng muo^'n ca('t ddu+'t]. Nhu+ng nhu+ to^i dda~ tri`nh ba`y pha^`n
tre^n, ba` dda~ kho^ng ddu? kha? na(ng pha^n ti'ch va` la^.p lua^.n cho ro~
ra`ng, ne^n chi'nh ba` dda~ ga^y cho ngu+o+`i ddo.c mo^.t su+. ngo^. nha^.n [la`
ddie^`u kho^ng ca^`n thie^'t dde^? xa?y ra vie^.c la`m chia re~ va` ma^'t ddoa`n
ke^'t na`y].
Tie^'p dde^'n khi to^i ddo.c �Tie^?u Thuye^'t Vo^ DDe^`,� �Li.ch Su+? Xo'a Bo?,
Tie^u Die^.t Li.ch Su+?,� �Trung Tha`nh,� �Mo'n A(n Cha^n Ly'�. . . va` to^i
dda~ ca^?n tha^.n dde^? dda(.t ba` sang mo^.t phi'a o+? bo^. ma(.t kha'c, cu`ng
tri`nh ddo^. nha^.n cha^n gia' tri. con ngu+o+`i ba(`ng ca'i nhi`n ho+`i ho+.t
vo~ ddoa'n cu?a ba` [to^i co' the^? tha^'y ba`, nhu+ng ba` la.i kho^ng the^?
tha^'y to^i, va` cu~ng cu~ng la` ddie^?m ye^'u cu?a nhu+~ng con ngu+o+`i to^?
chu+'c]. Trong nhie^`u ba`i vie^'t cu?a ba` thi` vie^.c xu+? du.ng Pha'p ngu+~
qua? la` mo^.t ca'ch di. ho+.m, che^m va`o va`i ca^u ngoa.i ngu+~ trong ba`i
va(n tie^'ng Vie^.t cu?a ba`, la` vie^.c la`m kho^ng ca^`n thie^'t pha?i co'.
Vi' du. �co' mo^.t thu+' tene`bre du+o+'i a'nh ma(.t tro+`i,� �maoistes
francais,� �ngang ta^`m vo+'i Bouddha,� �e^tre de'porte' et exile' sur place�...
Va` ro^`i ngay ca? dde^'n te^n ta'c gia? ngoa.i quo^'c ma` ba` cu~ng co`n dda'nh
va^`n sai: �Jean Paul Satre thay vi` pha?i la` Jean Paul Sartre,� �Betrand
Russell thay vi` pha?i la` Bertrand Russell,� �Le cors de Mao, le cors de Hitler
thay vi` pha?i la` Le corps de Mao, le corps de Hitler� . . . vie^'t sai ngoa.i
ngu+~, hay vie^'t mo^.t ca'ch ca^?u tha?. . . du` vo^ ti`nh hay co^' y', ba`
Hu+o+ng cu~ng ma('c lo^~i vo+'i ddo^.c gia? va` chu+'ng la` ngu+o+`i thie^'u
tu+. tro.ng, thie^'u khie^m cung, thie^'u tu+ ca'ch cu?a mo^.t nha` va(n.
DDang khi Du+o+ng Thu Hu+o+ng muo^'n thu phu.c nha^n ta^m ddo^.c gia?, muo^'n
tro+? tha`nh la` mo^.t nha` va(n pha?n ti?nh va` ba` mong va.ch tra^`n nhu+~ng
ddie^`u sai tra'i cu?a dda?ng CS, muo^'n �Cho^'ng Co^.ng� [muo^'n kie^'n ta.o
mo^.t phong tra`o da^n chu? va` lu+.c lu+o+.ng xa^y du+.ng la.i dda^'t nu+o+'c
mo^.t Aung San Suu kyi cu?a VN] thi` ba` la.i ma('c chu+'ng be^.nh di. u+'ng,
ba` dda~ �ha^.n thu` Hoa Ky` va` che^ bai Qua^n Lu+.c VNCH.� Ngu+o+`i ta co'
the^? �ddo^`ng thanh tu+o+ng u+'ng. ddo^`ng chi' tu+o+ng ca^`u� vo+'i ba`, khi
nghe ba` ke^? le^? �To^i kho'c nga`y 30 tha'ng Tu+ na(m 1975 vi` tha^'y ne^`n
va(n minh dda~ thua che^' ddo^. man ro+.�. . . Nhu+ng nu+o+'c ma('t �ca' sa^'u�
cu?a ba` dda~ kho^ng lu+o+ng thie^.n khi vie^'t va` xua^'t ba?n �Tie^?u Thuye^'t
Vo^ DDe^`.� Xuye^n qua no^.i dung, ngu+o+`i ta dda~ tha^'y dde^` ta`i na`y dda~
kho^ng ddu+o+.c tha?o lua^.n mo^.t ca'ch ddu'ng dda('n, ma` chi? toa`n la`
nhu+~ng lo+`i tuye^n truye^`n xuye^n ta.c Qua^n Lu+.c VNCH, nhu+~ng ngu+o+`i
dda~ hy sinh chie^'n dda^'u cho ly' tu+o+?ng tu+. do va` ba?o ve^. da^n to^.c
co' ddu+o+.c ne^'p so^'ng an la`nh, ha.nh phu'c cu?a mie^`n Nam VN [i't ra mo.i
ngu+o+`i cu~ng dda~ ddu+o+.c hu+o+?ng 20 na(m so^'ng tu+. do da^n chu? va` nha^n
quye^`n, cao thu+o+.ng ho+n ca'i che^' ddo^. ddo^.c ta`i CS ba^'t nha^n phi
nghi~a hie^.n nay]. Ba(`ng lo^'i ngo^n ngu+~ tuye^n truye^`n, khi vie^'t ve^`
ngu+o+`i li'nh VNCH bi. ba('t la`m tu` binh dda~ go.i bo^. ddo^.i qua?n gia'o
la` �o^ng� xu+ng �con,� ta'c gi?a Du+o+ng Thu Hu+o+ng vo+'i mo^.t gio.ng ddie^.u
ha(`n ho.c phe^ pha'n co^' hu+~u va` cho �ddo' la` nhu+~ng tha'i ddo^. he`n ha.
khu'm nu'm he^'t su+'c dda'ng khinh bi?!� . . . Tie^'p dde^'n, vie^.c la`m cu?a
ba` trong �Mo'n a(n cha^n ly'� vo+'i nho'm DDu+o+`ng Mo+'i la`m ngu+o+`i ta
kho^ng que^n vu. Thu'y Nga, giu+~a nha` va(n Nguye^~n Ngo.c Nga.n va` Nghi~a
Toronto tru+o+'c dda^y, cu~ng co' hai nho'm ngu+o+`i cho^'ng va` u?ng. Ta`i
lie^.u cu?a �hai phe ta� ddu+a ra chu+'ng minh, do o^ng na`y no'i ba` kia no'i.
Cuo^'i cu`ng ngu+o+`i ta tha^'y ra(`ng kho^ng ngu+o+`i na`o nha^.n tra'ch
nhie^.m ngo^n ngu+~ nhu+ va^.y ca?. Da^~n chu+'ng kho^ng chi'nh xa'c, hoa`n
toa`n �nghe no'i va` nghe no'i.� Su+? lie^.u va` tri'ch da^~n, ba(`ng chu+'ng
kho^ng pha?i la` vie^.c de^~ la`m. Ngu+o+`i ta cu+' la^`m tu+o+?ng he^~ tie^?u
thuye^'t ho'a le^n la` khie^'n cho ngu+o+`i ddo.c co' the^? tin va`o ddie^`u
�cu+' y nhu+ tha^.t.� No'i ma~i no'i hoa`i se~ lo.t lo^~ tai ngu+o+`i ta. Co^ng
lua^.n co' the^? sai la^`m trong lu'c dda^`u vi` de^~ tin, nhu+ng sau da^`n ho.
se~ kha'm pha' ra nhu+~ng gi` gian do^'i be^n trong.
Tu+o+?ng dda^y cu~ng pha?i no'i the^m mo^.t va`i ddie^?m ca^`n no'i trong ba`i
cu?a ba` Du+o+ng Thu Hu+o+ng chi? trong mo^.t ddoa.n nga('n, da(m do`ng trong
ba`i vie^'t, ngu+o+`i ta co' the^? kie^'m ra ddie^?m sai la^`m ve^` li.ch su+?
dda'ng ke^? nhu+ ba` Hu+o+ng cho ra(`ng nho'm DDu+o+`ng Mo+'i dda'nh sa^.p
�Huye^`n thoa.i HCM,� da^~n dde^'n �ke^'t qua? la` UNESCO pha?i lu`i bu+o+'c va`
hu?y bo? buo^?i le^~ vinh danh na`y.� DDie^`u na`y hoa`n toa`n sai la^`m, vi`
nhu+~ng ngu+o+`i.ca' nha^n chi'nh, go'p pha^`n dda'nh sa^.p �tha^`n tu+o+.ng HCM
cu?a ba` Hu+o+ng� la` nho+` va`o cuo^'n sa'ch.ba`i vie^'t cu?a Gi'ao su+ Le^
hu+~u Mu.c chu+'ng minh ra(`ng o^ng HCM kho^ng pha?i la` ta'c gia? cu?a �Ngu.c
Trung Nha^.t Ky'.� Bo+?i the^', UNESCO dda~ du+.a va`o su+. nghie^n cu+'u na`y
ma` loa.i bo? su+. vinh danh nhu+ mo^.t nha` va(n ho'a da^n to^.c nha^n di.p 100
na(m sinh nha^.t cu?a o^ng va`o na(m 1990. DDie^?m chi'nh ma` UNESCO loa.i tru+`
HCM la` vie^.c o^ng Ho^` cu+o+'p va(n tho+. ta'c pha^?m cu?a ngu+o+`i kha'c,
cho+' kho^ng pha?i nhu+ ba` Hu+o+ng vie^'t: Do ti`nh co+`, to^i va`o nha` sa'ch
na`y va` mua cuo^'n sa'ch ddu+o+.c coi nhu+ �ddo`n ca^n na~o dda^?y lu`i UNESCO�
ngay tru+o+'c cuo^.c ho.p ba'o chua^?n bi. cho cuo^'n Au Ze'nith ddu'ng va`i
tua^`n. Trong ca'c da^~n chu+'ng quan tro.ng dde^? ha. gu.c HCM thi` su+. kie^.n
sau dda^y co' ti'nh quye^'t ddi.nh: �Tu+` na(m 1925, Ho^` va` ca'c ddo^`ng chi'
dda~ nha^n danh dda?ng ba'n ddu+'ng cu. Phan Bo^.i Cha^u, mo^.t la~nh tu. quo^'c
gia ddu+o+.c ki'nh ne^?, vo+'i gia' 150.000 ddo^`ng cho so+? Ma^.t tha'm, gia`nh
cho^~ ddu+'ng vu+`a bi. thanh toa'n cu?a vi. la~nh tu. la~o tha`nh na`y.� Thu+.c
ra ddie^`u na`y dda~ kho^ng chi? Gia'o su+ Mu.c vie^'t, ma` ca'c nha` su+? ho.c
ca? Ta la^~n Ta^y cu~ng dda~ ro~ su+. kie^.n na`y tu+` la^u, va` ngu+o+`i ta co'
quye^`n nghi ngo+` ve^` tri`nh ddo^. thi phu' va` Ha'n va(n cu?a o^ng Ho^`, vi`
ho.c tie^?u ho.c ma` vie^'t ddu+o+.c nhu+~ng ba`i vie^'t ba(`ng Ha'n va(n, Pha'p
va(n o+? ca^'p cao ho.c ddang khi Vie^.t va(n ma` o^ng Ho^` vie^'t chu+a sa.ch
nu+o+'c ca?n, co`n sai lo^~i chi'nh ta?! [Chu'ng to^i tin va`o Gia'o su+ Mu.c,
vi` o^ng co' tha^?m quye^`n va` la` ngu+o+`i trong cuo^.c]. Ngoa`i ra kho^ng
ke^? nhu+~ng ddie^?m kha'c bie^.t vo+'i nhie^`u sai la^`m va` ma^u thua^~n tu+`
ddi.nh che^', chu? nghi~a, ly' thuye^'t, quan nie^.m da^n to^.c cu?a HCM va`
Du+o+ng Thu Hu+o+ng. Tru+o+'c tho+`i 1975 o+? mie^`n Nam VN gio+'i truye^`n
tho^ng ba'o chi' ra^'t tha^.n tro.ng trong ca'c ba`i vie^'t bi`nh lua^.n, ca'c
vi. chu? bu't thu+o+`ng pha?i ddo.c tru+o+'c nhu+~ng loa.i ba`i na`y dde^?
tra'nh tra'ch nhie^.m tru+o+'c co^ng lua^.n. Nga`y nay co' le~ vi` kho^ng co'
thi` gio+`, hay thie^'u ba`i vo+? ma` nhie^`u die^~n dda`n tro+? tha`nh �Vu+o+`n
Hoang,� va` quy' vi. chu? ba'o que^n nhie^.m vu. cha(ng? Tuy nhie^n kho^ng pha?i
su+. sai la^`m, dda^`u ha`ng cu?a Du+o+ng Va(n Minh va`o nga`y 30 tha'ng 4 na(m
1975 khie^'n ba` Hu+o+ng ddu+o+.c phe'p be? cong li.ch su+? theo mo^.t chie^`u
hu+o+'ng kha'c, va` du`ng nhu+~ng ngo^n tu+` kho^ng the^? na`o xua^'t hie^.n
tru+o+'c co^ng lua^.n khi no'i ve^` mo^.t dde^. tam nha^n. Ha~y tra? su+. tha^.t
ve^` cho li.ch su+?. Ha~y to^n tro.ng ngu+o+`i ddo.c nhu+ to^n tro.ng chi'nh
mi`nh. Ti`nh tra.ng na`y qua mo^.t ddo.an vie^'t kha'c ba` Hu+o+ng [Hoa(.c dda'm
ngu+o+`i na`y la` bo.n dda.o ddu+'c gia?, du+.ng o^ng Ho^` tha`nh vi. tha'nh
tu+'c la` xa^y mo^.t tha`nh lu~y dde^? che cha('n cho cuo^.c so^'ng tham ta`n
ddo^`i ba.i cu?a chu'ng. Vi` dda so^' da^n VN va^~n ye^u o^ng Ho^`, vi` su+.
tha^.t la` suo^'t ddo+`i con ngu+o+`i na`y kho^ng cha.m dde^'n mo^.t ddo^`ng xu
trong ta`i sa?n quo^'c gia, o^ng ta kho^ng xa^y nha` 5 trie^.u ddo^ la nhu+ Le^
Kha? Phie^u, cu~ng kho^ng xa^y nha` tho+` to^? 7 trie^.u ddo^ la nhu+ Nguye^~n
Ta^'n Du~ng, o^ng ta cu~ng kho^ng ba'n dda^'t ddai, ru+`ng nu'i dde^? la^'y
tie^`n gu+?i va`o ca'c nha` bank Thu.y Si~, Singapore, Pha'p, My~... nhu+
nhu+~ng ke? ca^`m quye^`n ba^y gio+`. Nhu+ the^', su+? du.ng uy ti'n va` ca'i
xa'c u+o+'p cu?a o^ng Ho^` nhu+ cu+'u ca'nh cuo^'i cu`ng dde^? tha ho^` cu+o+'p
bo'c da^n chu'ng, ta`n pha' giang so+n trong tho+`i dda.i ma` chi'nh bo.n ho.
cu~ng bie^'t ro~ ra(`ng �dda^y la` chuye^'n ta`u ve't�, kho^ng ma?y may xu'c
ddo^.ng khi nha` la~nh tu. bi. vu kho^'ng va` ha. nhu.c, bo+?i vi` ddie^`u ddo'
kho^ng ma?y may lie^n quan dde^'n tu'i tie^`n cu?a ho.. Trong tru+o+`ng ho+.p
na`y, chi'nh quye^`n Ha` No^.i la` bo.n gia? do^'i ba^'t lu+o+ng].
�Mo'n a(n cha^n ly'� va` ta`i lie^.u cu?a ba` Hu+o+ng, nha^'t la` nhu+~ng ca'i
go.i la` su+. kie^.n li.ch su+? cu?a ddo^'i phu+o+ng, chu+a ha(?n dda~ la` cha^n
ly'. Lu+o+.c qua toa`n bo^. su+? quan trong mo^.t va`i bo^. su+? cu?a dda?ng
CSVN ddang gia?ng da.y ta.i ho.c ddu+o+`ng [vi' du. cuo^'n Li.ch Su+? VN cu?a
Nguye^~n Phan Quang, nha` xua^'t ba?n Gi'ao Du.c, TP. HCM 1977] cho tha^'y
ra(`ng ho., tru+o+'c he^'t die^~n di.ch li.ch su+? du+o+'i la(ng ki'nh
Maxist-Leninist, tre^n quan ddie^?m dda^'u tranh giai ca^'p cho ne^n lo^'i nhi`n
cu?a ho. kha'c vo+'i ca'ch nhi`n cu?a nhu+~ng ngu+o+`i mang tinh tha^`n quo^'c
gia da^n to^.c nhu+ chu'ng ta. No'i theo kie^?u da^n bie^?u Nhu+~ Va(n U'y tie^n
sinh thi` pha?i la` �ddo^'i tho.i� mo+'i ddu'ng nghi~a, cho+' kho^ng pha?i
�ddo^'i thoa.i� ma` ddu+o+.c vo+'i CS. Nhu+~ng lo+`i chu+?i ru?a �My~ Ngu.y, be`
lu~ Thie^.u Ky` Khie^m, bo.n tay sai ba'n nu+o+'c... dda~ dda^`y da^~y trong
ca'c loa.i va(n ho'a pha^?m cu?a CSVN sao ba` Hu+o+ng kho^ng da'm nha('c to+'i?
Kho^ng ca^`n ba` Hu+o+ng gio+'i thie^.u thi` mo.i ngu+o+`i cu~ng bie^'t HCM la`
to^.i ddo^` da^n to^.c, la` nguye^n nha^n ga^y ra tai ho.a cho VN va` ru+o+'c
voi ve^` da`y ma? to^?: [Cho+' ne^n que^n ra(`ng chi'nh o^ng Ho^` chu+' kho^ng
pha?i ai kha'c dda~ ti`m ca'ch dduo^?i ddu+o+.c 320.000 li'nh Ta`u gia? da.ng
tho+. ddu+o+`ng sa('t ddo'ng o+? nu+o+'c ta tu+` 1964 dde^'n 1968. DDo' la` co^'
ga('ng cuo^'i cu`ng cu?a o^ng tru+o+'c khi qua ddo+`i. Bi ki.ch cu?a o^ng Ho^`
la` bi ki.ch cu?a ke? ddi tru+o+'c tho+`i dda.i.Tha^'t ba.i cu?a o^ng Ho^` la`
tha^'t ba.i cu?a ngu+o+`i ddo dde^'m kho^ng chi'nh xa'c khoa?ng ca'ch giu+~a
he^. tho^'ng gia' tri. du+. tru` va` kha? na(ng ta.o du+.ng no'. Vi. the^' cu?a
o^ng Ho^` la` vi. the^' la~nh dda.o mo^.t quo^'c gia be' nho?, nghe`o kho^?,
luo^n luo^n chi`m dda('m du+o+'i a'ch ngoa.i xa^m. So^' pha^.n quo^'c gia na`y
la` so^' pha^.n ke? bi. tu+o+'c ddoa.t va` thu+o+`ng xuye^n bi. nho+~ ta`u].
Vie^.c cu?a Caesar xin tra? la.i cho Caesar! DDo.c ddoa.n vie^'t cu?a ba`
Hu+o+ng ma` chu'ng to^i kho^ng kho?i nho+' dde^'n cuo^'n tie^?u thuye^'t cu?a VC
la` �Va'n Ba`i La^.t Ngu+?a.�
Trong mo^.t ba`i kha'c, ba` Hu+o+ng cu~ng cu`ng lua^.n ddie^.u: [Mo^.t pha^`n
nha^n loa.i u?ng ho^. ddo^.i qua^n phi'a Nam. Nhu+ng pha^`n lo+'n ho+n u?ng ho^.
ngu+o+`i mie^`n Ba('c. Kho^ng ke^? ca'c nha` va(n thie^n Co^.ng nhu+ Jean-Paul
Satre va` Betrand Russel, nhu+~ng ngu+o+`i dda~ la^.p toa` a'n Nurremberg,
nhu+ng ngay ca'c nha` va(n hoa' chu? tru+o+ng cho^'ng Co^.ng cu~ng dda~ u?ng
ho^. mie^`n Ba('c VN vo+'i mo^.t ly' do ra^'t nha^n ba?n: Ngu+o+`i ta ca^`n che
cha('n, ca^`n giu'p ddo+~ mo^.t ke? ye^'u tru+o+'c mo^.t ddi.ch thu? hu`ng ma.nh
ga^'p tra(m la^`n]. Trong cuo^.c chie^'n tranh VN, Ha` No^.i dda~ ddu+o+.c
kho^'i CS Quo^'c Te^' la`m ha^.u thua^~n, dda~ tha`nh co^ng trong vie^.c tuye^n
truye^`n lu+`a bi.p du+ lua^.n the^' gio+'i; ngay ca? du+ lua^.n o+? Hoa Ky`
cu~ng co`n ta.o ra ddu+o+.c �phong tra`o pha?n chie^'n� va` no' dda~ lan to?a ra
kha('p no+i tre^n the^' gio+'i ma` u?ng ho^. CSVN. The^' nhu+ng sau khi Chie^'n
Tranh VN cha^'m du+'t, ngu+o+`i ta mo+'i vo+~ le~ va` nha^.n tha^'y ddu+o+.c
su+. thu+.c ve^` ca'i go.i la` �gia?i pho'ng� cu?a Ha` No^.i ra sao, va` do ddo'
mo+'i co' nhu+~ng su+. thay ddo^?i tu+ duy cu?a nhie^`u nu+o+'c va` pha?n ti?nh
cu?a nhie^`u nha^n va^.t chi'nh tri. quo^'c te^'. Nhu+~ng chuye^.n ro~ ra`ng
nhu+ va^.y, kho^ng ly' ba` Hu+o+ng la.i kho^ng tha^'y, kho^ng nghe, kho^ng
bie^'t! Tie^'p dde^'n, ba` co`n ly' lua^.n: �Ngu+o+`i ta ca^`n che cha('n, ca^`n
giu'p ddo+~ mo^.t ke? ye^'u tru+o+'c mo^.t di.ch thu? hu`ng ma.nh ga^'p tra(m
la^`n.� Nhu+ the^' chu'ng ta cu+' tha^'y ai o+? the^' ye^'u la` mo.i ngu+o+`i
se~ nha('m ma('t u?ng ho^., kho^ng ca^`n bie^'t ke? ye^'u ddo' la` ngu+o+`i
chi'nh nghi~a, hay gian ta`? Nhu+ va^.y ma` ba` Hu+o+ng cho la` �nha^n ba?n� a`!
To'm la.i, �Mo'n A(n Cha^n Ly'� la` mo'n a(n lo+'n vi` �co' thu+.c mo+'i vu+.c
ddu+o+.c dda.o.� Nhu+ng kho^'n thay, sau bao chu.c na(m da`i so^'ng du+o+'i
che^' ddo^. CS toa`n da^n VN dda~ pha?i a(n ba'nh ve~ va` nghe`o ddo'i tru+o+`ng
ky`. Ca'i mo'n a(n �cao lu+o+ng� cu?a ba` Hu+o+ng, cu?a Ha` No^.i ... thi`
ngu+o+`i da^n mie^`n Nam go.i la` �bo bo,� a(n va`o kho^ng the^? tie^u ho'a
ddu+o+.c! Ngu+o+`i vie^'t nho+' la.i nhu+~ng tha'ng na(m trong tu` ca?i ta.o
dda~ a(n bo bo, tha?i ra va^~n nguye^n �da.ng ba'c!� Trong ba`i vie^'t ba` co`n
co' u+o+'c muo^'n cho ca'i bao tu+? [hay no'i no^m na la` ca'i da. da`y] ga.n
lo.c ddu+o+.c mo'n �bo bo.� Ba` thie^'u chua^?n bi. mo'n a(n, kho^ng bie^'t
thu+o+?ng thu+'c mo'n a(n, ne^n ba` dda~ bi. tru'ng thu+.c. Thu+.c te^' ba`
ddang bi. �be^.nh cu'm� ro^`i ba` Hu+o+ng la.i ddi mo+`i mo.c ca? nu+o+'c, ca?
the^' gio+'i dde^? bi. be^.nh cu'm heo nhu+ ba`, khie^'n cho mo.i ngu+o+`i
chu+?i ba`. [Bo bo la` loa.i ddo^` a(n du`ng cho gia su'c o+? mie^`n Nam VN, ma`
la~nh tu. CS go.i no' la` �cao lu+o+ng� sau tho+`i Tha'ng Tu+ DDen 1975].
Nga`y nay chu'ng ta kho^ng ne^n ga^y ra nhu+~ng so^i ddo^.ng chia re~ kho^ng
ca^`n thie^'t, nha^'t la` trong lu'c na`y la` lu'c CS dda~ ddang ha^'p ho^'i,
sinh thi` hay va`o gio+` thu+' 25 ta.i que^ hu+o+ng VN. Chu'ng ta thu+`a chia
re~ chi? co`n thie^'u ddoa`n ke^'t. Ho+n lu'c na`o, ca'c nha` la`m tho^ng tin
ngo^n lua^.n xin ddu+`ng vi` quye^`n lo+.i rie^ng tu+, ma` ne^n tha^.n tro.ng
ve^` ngo^n ngu+~ vi` no' ga^y nhie^`u ngo^. nha^.n, trong mo^~i ba`i ba'o. Bo'p
me'o li.ch su+? dde^? soi la.i mo^.t so^' va^'n dde^` hie^.n ta.i va` tu+o+ng
lai cu?a ba` Hu+o+ng la` mo^.t sai la^`m kho^ng the^? tha thu+'. Ma(.t kha'c,
ngo^n ngu+~ tri`nh ba`y tru+o+'c co^ng lua^.n ca^`n tu+o+ng ki'nh ho+n, du` la`
ddo^'i vo+'i ke? thu`. Ca'c chu+'ng co+' ne^u ra ca^`n ddu+o+.c chi'nh xa'c ro~
ra`ng, ho+n la` ha`m ho^` nhu+ ba`i �Mo'n a(n cha^n ly'.� Chu'ng to^i thie^'t
tha mong mo?i ti`nh tra.ng na`y se~ kho^ng co`n nu+~a, dde^? tra? la.i kho^ng
khi' trong sa.ch cho nhu+~ng ngu+o+`i ddang co^' ga('ng to^ ddie^?m cho ne^`n
va(n ho'a cu?a ngu+o+`i Vie^.t va` Co^.ng DDo^`ng VN Ha?i Ngoa.i.
Tha^`n Ba'o
Lynnwood nga`y 25 tha'ng 5 na(m 2009