Nhu+~ng ngu+o+`i trai oai hu`ng dda~ ta`n nhu+ng kho^ng phe^'
rangnguyen
co^ng a(n vie^.c la`m. Chu'ng to^i tro+? ne^n nhu+~ng ke? nghe`o ddo'i trong xa~
ho^.i mo+'i. Chu'ng to^i dda`nh pha?i so^'ng ta.m trong khu nghi~a ddi.a, ha(`ng
nga`y to^i le^ ddi ba'n ve' so^' nuo^i ma^'y ddu+'a con da.i. So^'ng giu+~a
dda'm mo^` ma~ a^?m tha^'p, hai vo+. cho^`ng bi. ma('c bi.nh lao. Con nho? ddau
o^'m e`o uo^.t.
Vu+`a ro^`i ddu+'a con nho? 6 tuo^?i do suy dinh du+o+~ng bi. lao ma`ng bu.ng,
vie^m ba`ng quang vo+'i tha^.n ri? ma'u pha?i ddi ddie^`u tri. o+? bi.nh vie^.n
nhi ddo^`ng. The^' la` bao nhie^u va^.t du.ng trong gia ddi`nh pha?i ddem ddi
ba'n dde^? lo cho no'. Nhu+ng vi` kho^ng ddu? tie^`n cho ne^n vo+. to^i pha?i
o^m con tro^'n ve^`. Chu+a ddu+o+.c bao la^u be^.nh ti`nh cu?a no' tro+? ne^n
nguy ki.ch cho ne^n la.i pha?i ddu+a va`o be^.nh vie^.n ca^'p cu+'u o+? trung
ta^m lao Pha.m Ngo.c Tha.ch. Nhu+ng kho^ng co`n ki.p nu+~a.
Cha'u dda~ qua ddo+`i. Nu+?a dde^m ddem xa'c con ve^` nhu+ng chu'ng to^i kie^.t
que^. kho^ng co' tie^`n mua dda^'t mu+o+'n ngu+o+`i dde^? cho^n cho cha'u.
Ngu+o+`i ha`ng xo'm thu+o+ng ti`nh cho va'n ddo'ng ho`m ro^`i le'n lu't cho^n
cha'u o+? ven ho^ng vu+o+`n nha`. Ba^y gio+` to^i kho^ng co`n ddu? su+'c dde^?
ddi ba'n da.o nu+~a. DDa`nh pho' ma(.c so^' pha^.n cho vo+. con. Vo+. to^i cu~ng
mang bi.nh nhu+ to^i nhu+ng ba` cu~ng pha?i da('t con ddi ba'n ve' so^' dde^?
kie^'m so^'ng cho gia ddi`nh. Ba^y gio+` chi? bie^'t ca^`m cu+. ddu+o+.c nga`y
na`o hay nga`y ddo'�.
DDo' la` ti`nh hi`nh bi dda't cu?a gia ddi`nh thu+o+ng phe^' binh Nguye^~n Va(n
Ho^?, hie^.n cu+ ngu. ta.i huye^.n Cha^u Tha`nh, thi. xa~ Thu? Da^`u Mo^.t,
ti?nh Bi`nh Du+o+ng. Tru+o+'c 75, anh phu.c vu. trong binh chu?ng Bie^.t DDo^.ng
Qua^n. Trong mo^.t cuo^.c ha`nh qua^n nha(`m gia?i va^y cho mo^.t ddo+n vi. ba.n
ddang bi. bao va^y o+? ma^.t khu To^'ng Le^ Cha^n anh bi. thu+o+ng, bi. tru'ng
dda.n va`o dda^`u. Tuy may ma('n kho^ng che^'t nhu+ng anh bi. lie^.t nu+?a tha^n
ngu+o+`i. Nga`y 30.1.75 anh ddu+o+.c gia?i ngu~ vi~nh vie^~n vo+'i mu+'c ddo^.
ta`n phe^' 90% nhu+ng chu+a ki.p ddu+o+.c hu+o+?ng tro+. ca^'p thu+o+ng binh
cu?a chi'nh phu? Saigon thi` nu+o+'c ma^'t va` nha` anh tan.
Mo^.t tru+o+`ng ho+.p kha'c la` TPB DDa`o Ngo.c Khanh tru+o+'c thuo^.c tie^?u
ddoa`n 8 TQLC. Anh bi. thu+o+ng nga`y 31.3.73 ta.i tie^`n ddo^`n Qua?ng Tri..
Anh bi. ba('t la`m tu` binh va` bi. ddu+a ddi tu` o+? mie^`n Ba('c. DDu+o+.c
tra? ve^` sau nga`y 30.3.75 vo+'i mo^.t cha^n tra'i co`n la.i, tro^i no^?i theo
cuo^.c so^'ng vo+'i nhu+~ng nghe^` tha^'p he`n nha^'t cu?a xa~ ho^.i la` ba'n
nhang va` ba'n ve' so^'.
Trong so^' nhu+~ng hoa`n ca?nh ddau xo't nha^'t xa?y ra sau nga`y 30 tha'ng Tu+
1975 ta.i Saigon la` ca'c TPB cu?a qua^n lu+.c VNCH bi. dduo^?i ra kho?i be^.nh
vie^.n Co^.ng Ho`a du` cho nhu+~ng ve^'t thu+o+ng chie^'n tranh cu?a ho. va^~n
ddang co`n ri? ma'u. Tu+`ng ddoa`n thu+o+ng binh, no^'i go't da('t di`u ra
co^?ng. Ngu+o+`i sa'ng ma('t da^~n ddu+o+`ng ke? mu` loa`, ngu+o+`i bi. thu+o+ng
nhe. co~ng ngu+o+`i bi. thu+o+ng na(.ng. Kha('p lo^'i ra va`o, ma'u me vu+o+ng
va~i, nu+o+'c ma('t quanh tro`ng nhu+~ng na.n nha^n bi. bo? ro+i, kho^ng
thu+o+.ng ca^'p, kho^ng ddo^`ng ddo^.i va` cu~ng kho^ng co`n ha^.u phu+o+ng.
Mo^.t so^' sau ddo' che^'t vi` ve^'t thu+o+ng qua' na(.ng, so^' kha'c so^'ng
trong ca?nh ta`n phe^' vi~nh vie^~n, vi` ve^'t thu+o+ng kho^ng ddu+o+.c tie^'p
tu.c ddie^`u tri..
Trong ddoa`n ngu+o+`i ba^'t ha.nh ddo' co' TPB Nguye^~n DDo+n. Anh tru+o+'c la`
thie^'u uy' Trung DDo^.i tru+o+?ng DDi.a Phu+o+ng Qua^n, bi. thu+o+ng nga`y
2.4.1975 ta.i chi khu Tam Bi`nh. Anh bi. cu.t 2 cha^n tre^n dda^`u go^'i va`
mu+'c ddo^. ta`n phe^' la` 100%. Anh may ma('n ddu+o+.c so^'ng co`n nhu+ng
hie^.n ddang so^'ng thie^'u tho^'n, so^'ng kho^'n kho^? va` so^'ng trong mo^.t
hoa`n ca?nh kha('c nghie^.t cu`ng cha me. gia` dda~ ho+n 80 tuo^?i va` ddu+'a em
ga'i 45 tuo^?i bi. bi.nh ca^m ddie^'c ba^?m sinh.
DDo' la` ba tru+o+`ng ho+.p thu+o+ng ta^m trong ha`ng tra(m nga`n "ma?nh ddo+`i
ra'ch na't" co`n la.i o+? VN ma` to^i bie^'t ddu+o+.c qua ho^.i Ti`nh Thu+o+ng
Foundation. Thu+o+ng Phe^' Binh QLVNCH, ca'c anh la` ai? Tru+o+`ng ho+.p thu+'
nha^'t, TPB Nguye^~n Va(n Ho^? sanh na(m 1955. Tru+o+`ng ho+.p thu+' hai, TPB
DDa`o Ngo.c Khanh sanh na(m 1953 va` tru+o+`ng ho+.p thu+' ba TPB Nguye^~n DDo+n
sanh na(m 1954. Co' nghi~a la` lu'c ca'c anh bi. thu+o+ng va` lu'c nu+o+'c ma^'t
nha` tan ca'c anh chi? ddang o+? ddo^. tuo^?i ddo^i mu+o+i. Ca'c anh la` nhu+~ng
thanh nie^n lo+'n le^n trong giai ddoa.n li.ch su+? nghie^.t nga~, oan khie^ng
ddang bi. ho.a CS xa^m lu+o+.c a^m mu+u tho^n ti'nh toa`n ve.n la~nh tho^? ne^n
ca'c anh dda~ pha?i le^n ddu+o+`ng thi ha`nh bo^?n pha^.n ngu+o+`i trai tho+`i
chie^'n. Ca'c anh chie^'n dda^'u vi` ly' tu+o+?ng, ca'c anh chie^'n dda^'u dde^?
gi`n giu+~ tu+`ng ta^'c dda^'t cu?a tho^n xo'm, cu?a que^ hu+o+ng.
Ca'c anh la` nhu+~ng ngu+o+`i thanh nie^n tuo^?i tre? ta.m ga'c bu't nghie^ng,
ro+`i sa^n tru+o+`ng dde^? bu+o+'c va`o qua^n tru+o+`ng cho to+'i khi ca'c anh
the^` mo^.t lo`ng Vi. Quo^'c Vong Tha^n. Khoa'c le^n mi`nh bo^. ddo^` tra^.n,
mang le^n lu+ng mi`nh ba lo^ ha`nh qua^n na(.ng ne^` na(.ng ti`nh que^ hu+o+ng
va` ddo^.i le^n dda^`u mi`nh chie^'c no'n sa('c xanh tro`n, xanh nhu+ tuo^?i
xanh cu?a ca'c anh va` ca(ng tro`n nhu+ ta^'m lo`ng sa('c son cu?a ca'c anh
ddo^'i vo+'i da^n to^.c. Ca'c anh dda~ tro+? tha`nh ngu+o+`i li'nh thu+.c thu..
Ca'c anh tru+o+?ng tha`nh cu`ng vo+'i va^.n nu+o+'c. Ca'c anh bu+o+'c ddi tay
bo^`ng su'ng va` cha^n mang gia`y tra^.n la`m kinh kha ddi cho^'ng gia(.c giu+~
que^ hu+o+ng. Ca'c anh dda~ ddi qua va` da^~m na't nhu+~ng ddi.a danh nhu+
Kontum, Pleime, Ashau, Ia-Drang, ... Anh dda~ du+. nhu+~ng tra^.n chie^'n oai
hu`ng tu+` DDo^`ng Xoa`i, A^'p Ba('c, Bi`nh Gia~ dde^'n To^'ng Le^ Cha^n, Bi`nh
Long, An Lo^.c dde^? giu+~ cho chi'nh nghi~a quo^'c gia tu+. do ddu+o+.c to^`n
ta.i, dde^? giu+~ cho ngu+o+`i da^n ddu+o+.c so^'ng no a^'m o+? ha^.u phu+o+ng.
Nhu+ng li.ch su+? dda~ sang trang tha'ng 4 na(m 75. Hi`nh tu+o+.ng ngu+o+`i
li'nh VNCH bi. gia^.t ddo^~ ro+i xuo^'ng vo+~ tan tre^n ddu+o+`ng pho^', nhu+ng
tu+` ddo' ca'c anh anh thu+.c su+. ddu+'ng le^n oai hu`ng trong tra'i tim
ngu+o+`i da^n mie^`n Nam. Tu+` nga`y Sa`igo`n bi. cu+o+~ng chie^'m va` tu+` khi
nhu+~ng bo^. ddo^.i CS cha^.p chu+~ng, ngo+~ nga`ng va` ngo^'c nghe^'ch bu+o+'c
cha^n va`o tha`nh pho^' ngu+o+`i da^n mo+'i tha^.t su+. hie^?u ddu+o+.c gia'
tri. cu?a ngu+o+`i li'nh quo^'c gia. Hai mu+o+i na(m chie^'n tranh vo+'i ha`ng
tra(m nga`n sinh ma.ng ngu+o+`i li'nh cu`ng va`i tra(m nga`n thu+o+ng binh dda~
dde^? la.i nhu+~ng pha^`n tha^n the^? cu?a ho. tre^n nhu+~ng chie^'n tru+o+`ng
kho^'c lie^.t cu?a mie^`n Nam.
Nhu+~ng gio+` phu't cuo^'i cu`ng, da^`u bie^'t nu+o+'c sa('p ma^'t, che^'t chi?
uo^?ng ma.ng nhu+ng ho. va^~n hie^n ngang chie^'n dda^'u o+? nhu+~ng cu+'
ddie^?m cuo^'i cu`ng cu?a mie^`n Nam tu+` Kha'nh Du+o+ng, Phan Rang, Phan
Thie^'t, Xua^n Lo^.c, Long An, Ta^y Ninh, Cu? Chi , Bie^n Ho`a dde^'n Saigon.
Ta^'t ca? la` nhu+~ng chie^'n ti'ch dde^? ddo+`i va` lu+u danh thie^n co^? trong
do`ng su+? Vie^.t. Ba mu+o+i bo^'n na(m qua ro^`i, chu'ng ta dda~ la`m gi` dde^?
tri a^n ngu+o+`i li'nh VNCH? Chu'ng ta, nhu+~ng ngu+o+`i ty. na.n ta^`m gu+?i,
dda~ tu+`ng so^'ng nho+` tre^n ma'u xu+o+ng cu?a ngu+o+`i li'nh mie^`n Nam.
Ba mu+o+i bo^'n na(m qua ro^`i, dda~ dde^'n lu'c chu'ng ta pha?i vinh danh
ngu+o+`i li'nh VNCH. Nhu+~ng ai co`n so^'ng so't to+'i nga`y ho^m nay, pha?i
nho? mo^.t gio.t nu+o+'c ma('t, du` muo^.n ma`ng dde^? ca?m o+n ho.. Chu'ng ta
ha~nh die^.n vi` co' ddu+o+.c nhu+~ng anh hu`ng la`m ra.ng danh nu+o+'c Vie^.t.
Ho. dda'ng ddu+o+.c ca tu.ng va` ki'nh phu.c. Ho. dda~ na(`m xuo^'ng vi` que^
hu+o+ng da^n to^.c. Ho. dda~ dde^? la.i mo^.t pha^`n tha^n the^? hay ca? tha^n
xa'c tre^n que^ hu+o+ng vi` chi'nh nghi~a quo^'c gia tu+. do. Nga`y nay, va^~n
co`n nhie^`u thu+o+ng phe^' binh le^ le^'t pha^`n tha^n the^? co`n la.i cu?a
mi`nh tre^n kha('p ca'c ne?o ddu+o+`ng dda^'t nu+o+'c. Nhi`n tha^'y nhu+~ng
hi`nh ha`i kho^ng nguye^n ve.n a^'y, co' phu't gia^y na`o chu'ng ta nghi~ to+'i
va` tu+. ho?i �Ho. la` ai� hay kho^ng?
Ho. la` nhu+~ng ngu+o+`i li'nh ta`n phe^' sau cuo^.c chie^'n nay pha?i so^'ng
nhu+~ng cuo^.c ddo+`i co+ cu+.c, lang thang be^n le^` cuo^.c ddo+`i, ra'ch na't
va` bo+ vo+ nhu+ mo^.t ngu+o+`i xa la.. Ho. la` nhu+~ng ngu+o+`i li'nh oai hu`ng
trong tho+`i chie^'n va` nay la` ngu+o+`i tu`, ngu+o+`i ta`n phe^' trong tho+`i
bi`nh. Ho. �ta`n nhu+ng kho^ng phe^'�. Nhu+~ng TPB bi. bo? la.i sau cuo^.c
chie^'n cha(?ng nhu+~ng bi. bo? ro+i trong be^.nh ta^.t va` nghe`o ddo'i cu`ng
cu+.c, kho^ng ddu+o+.c giu'p ddo+~, ma` tra'i la.i ho. co`n bi. ba.o quye^`n CS
ha^'t hu?i, tru` da^.p, cha` dda.p le^n danh du+. va` xua dduo^?i ra kho?i
nhu+~ng sinh hoa.t xa~ ho^.i bi`nh thu+o+`ng. Ho. bi. lu+u dda`y tre^n chi'nh
que^ hu+o+ng ho..
Ngu+o+`i CS dda^?y ho. xuo^'ng dda'y tra^`m lua^n. Co' ai trong chu'ng ta, co'
ngu+o+`i chu+a tu+`ng ddo'ng go'p gi` cho chi'nh nghi~a quo^'c gia, ca?m tha^'y
the.n vo+'i mi`nh khi dda~ ddo^i la^`n to? ra ha~nh die^.n vi` mi`nh no'i
tie^'ng Anh lu+u loa't ho+n ho., nha` to cu+?a ro^ng, xe dde.p va` con ca'i
tha`nh ta`i ho+n ho.? Co' ai trong chu'ng ta sa(~n sa`ng hy sinh mo^.t bu+~a
tie^.c dda('t tie^`n o+? mo^.t nha` ha`ng danh tie^'ng, hy sinh mo^.t hai ta^'m
ve' va`o cu+?a cu?a mo^.t dda.i nha.c ho^.i tu+ng bu+`ng, hy sinh mo^.t buo^?i
tie^.c vui cho+i cu`ng be` ba.n, mo^.t buo^?i tie^.c da. vu~ dde^? bo? tie^`n ra
ddo'ng go'p mo^.t ca'ch thie^'t thu+.c ha^`u xoa di.u pha^`n na`o no^~i ddau
kho^? va` nho.c nha(`n cu?a ngu+o+`i TPB ba^'t ha.nh?
Chu'ng ta ngu+o+`i Vie^.t ha?i ngoa.i la` nhu+~ng ngu+o+`i ddu+o+.c may ma('n
ho+n ho., ddu+o+.c so^'ng trong tu+. do va` sung tu'c. Chu'ng ta dda~ ma^'t
nu+o+'c, chu'ng ta dda~ ma^'t ca? no+i cho^'n dung tha^n dde^? pha?i tha hu+o+ng
lu+u la.c kha('p mo.i phu+o+ng tro+`i. Chu'ng ta dda~ ma^'t ma't nhie^`u thu+',
ga^`n nhu+ ta^'t ca?, nhu+ng nhu+~ng ngu+o+`i thu+o+ng binh nhu+ ca'c anh co`n
ma^'t ma't nhie^`u ho+n nu+~a, ca'c anh dda~ ma^'t mo^.t pha^`n tha^n the^?,
ma^'t tuo^?i tre?, ma^'t ti`nh ye^u va` ca? ti`nh ngu+o+`i. Trong cuo^.c ddo+`i
na`y kho^ng co' ddie^`u gi` cao thu+o+.ng ho+n la` hy sinh cuo^.c ddo+`i mi`nh
dde^? cho ngu+o+`i kha'c ddu+o+.c so^'ng. Va^.y ma` ca'c anh dda~ hy sinh. Su+.
hy sinh cu?a ca'c anh la` su+. hy sinh chi'nh dda'ng, cao quy' va` dda'ng ki'nh
tro.ng.
Chu'ng ta ne^n co' y' thu+'c tra'ch nhie^.m giu'p ddo+~ nhu+~ng ngu+o+`i TPB va`
gia ddi`nh cu?a ho., bo+?i chi'nh ho. dda~ mo^.t tho+`i vi` ly' tu+o+?ng Tu+.
Do, vi` chi'nh nghi~a Quo^'c Gia va` vi` su+. an bi`nh cu?a que^ hu+o+ng ma`
chie^'n dda^'u va` hy sinh. Chu'ng ta kho^ng nhu+~ng kho^ng ne^n la`m ngo+ ma`
tra'i la.i pha?i bie^'t tri a^n va` dda(.t ho. o+? mo^.t ddi.a vi. xu+'ng dda'ng
ma` dda'ng le~ ho. pha?i ddu+o+.c hu+o+?ng tu+` la^u. Chu'ng ta ha~y ddem la.i
cho nhu+~ng ngu+o+`i Thu+o+ng Phe^' Binh VNCH o+? que^ nha` mo^.t nie^`m tin,
dde^? ho. bie^'t ra(`ng be^n kia bo+` dda.i du+o+ng, nhu+~ng ba.n ddo^`ng ngu~,
ddo^`ng ba`o va` ca? the^' he^. sinh sau, dde? muo^.n, va^~n luo^n luo^n nghi~
dde^'n tha^n pha^.n cu`ng su+. hy sinh cao ca? cu?a ho.. Chu'ng ta co' bo^?n
pha^.n ddo'ng go'p mo^.t ca'ch thie^'t thu+.c ha^`u xoa di.u pha^`n na`o no^~i
ddau kho^? va` nho.c nha(`n cu?a ngu+o+`i Thu+o+ng Phe^' Binh VNCH ba^'t ha.nh.
Tra^`n Vie^.t Tri`nh
10 tha'ng 8 na(m 2009