Google Groups no longer supports new Usenet posts or subscriptions. Historical content remains viewable.
Dismiss

Ngo^n ngu+~ VC ky` qua'i - O^i! "ddi?nh cao tri' tue^.", mo^.t mo+' danh tu+` ...!

9 views
Skip to first unread message

hailua

unread,
Feb 20, 2009, 3:32:03 AM2/20/09
to
* O^i! "ddi?nh cao tri' tue^.", mo^.t mo+' danh tu+` ...!

PD, 11.1.09

tudo

O^ng Ho`a la` cu+.u si~ quan VN Co^.ng Ho`a, bi. CS ba('t ddi tu` na(m
1975, sang My~ theo die^.n HO. To^i ga(.p o^ng ta.i mo^.t tie^.c cu+o+'i,
tro+? tha`nh ba.n, thu+o+`ng ga(.p nhau bo+?i cu`ng so+? thi'ch, no'i
chuye^.n va(n chu+o+ng, tho+`i the^', du` trong qua' khu+' o^ng so^'ng ta.i
mie^`n Nam, to^i o+? xu+' Ba('c.

Mo^.t la^`n to+'i tha(m , cha'u Thu Lan, con o^ng Ho`a, ho?i to^i:

- "Ba'c o+? Ha`no^.i ma` cu~ng ddi ti. na.n a`...?"

Nghe ho?i tu+. nhie^n ne^n to^i chi? cu+o+`i: - "Ca'i co^.t dde`n ma` bie^'t
ddi , no' cu~ng ddi, ...nu+~a la` ba'c!"

Thu+.c ra to^i dda~ kho^ng tro^'n thoa't ddu+o+.c tu+` la^`n dda^`u "vu+o+.t
tuye^'n" va`o mie^`n Nam. Ro^`i the^m nhie^`u la^`n nu+~a va` 2 la^`n
"vu+o+.t bie^?n", va^~n kho^ng thoa't. Chi.u ddu? ca'c "na.n" cu?a che^'
ddo^. CS trong 27 na(m o+? la.i mie^`n Ba('c, to^i kho^ng "ti. na.n", ma`
ddi ti`m Tu+. Do , tro+? tha`nh "thuye^`n nha^n ", dde^'n nu+o+'c My~ na(m
1982.

Sinh tru+o+?ng ta.i Ha`no^.i, nhu+~ng na(m dda^`u so^'ng o+? My~, to^i dda~
ga(.p nhie^`u ca^u ho?i nhu+ cha'u Thu Lan, co' ngu+o+`i vi` to` mo`, co'
ngu+o+`i gie^~u co+.t . Tho+`i gian ro^`i cu~ng hie^?u nhau.

To^i ha(`ng suy nghi~ va` muo^'n vie^'t nhu+~ng gio`ng ho^`i tu+o+?ng, ve~
la.i bu+'c tranh Ha`no^.i xu+a, ta(.ng the^' he^. tre?, va` rie^ng cho
nhu+~ng ngu+o+`i Ha`no^.i di cu+.

Ngu+o+`i da^n so^'ng o+? mie^`n Nam tru` phu', ke^? ca? ha`ng trie^.u
ngu+o+`i di cu+ tu+` mie^`n Ba('c, dda~ kho^ng bie^'t ddu+o+.c nhu+~ng gi`
xa?y ra ta.i Ha`no^.i, tho+`i ngu+o+`i CS chu+a va^.n com-le^, ddeo
ca`-va.t, phu. nu+~ kho^ng ma(.c a'o da`i.

Hie^.p ddi.nh Geneve chia ddo^i nu+o+'c Vie^.t. CS , chu+a lo^. ma(.t la` CS
, tra`n va`o mie^`n Ba('c tha'ng 10 na(m 1954. Ngu+o+`i Ha`no^.i dda~ "di
cu+" va`o mie^`n Nam, bo? la.i Ha`no^.i hoang va('ng, tie^u ddie^`u, vo+'i
chi'nh quye^`n mo+'i la` Vie^.t Minh, ddo.c ta('t la.i tha`nh Ve.m. Vi`
chu+a tru+o+?ng tha`nh, to^i dda~ kho^ng hie^?u the^' na`o la` ...Ve.m!

Khi ho. "tie^'p qua?n" Ha`no^.i, to^i ddang o+? Ha?i pho`ng. Da^n ddo^ng
nghi.t tha`nh pho^', cho+` "ta^`u ha' mo^`m" dde^? di cu+. Tru+o+'c Nha`
Ha't Lo+'n, vali, ho`m go^~, bao go'i xe^'p la lie^.t. Lang thang cho+.
tro+`i, to^i cho+` cha to^i quye^'t ddi.nh ddi Nam hay o+? la.i. Hie^.p
ddi.nh Geneve ghi nu+o+'c VN chi? ta.m tho+`i chia ca('t, hai na(m sau se~
"To^?ng tuye^?n cu+? " tho^'ng nha^'t. Ai ngo+` CS mie^`n Ba('c "to^?ng
ta^'n co^ng" mie^`n Nam!

Gia ddi`nh lo+'n cu?a to^i, kho^ng ai la`m cho Pha'p, cu~ng kho^ng ai theo
Vie^.t Minh. Cha to^i la`m chu? mo^.t ha~ng tha^`u, nghi~ ddo+n gia?n la`
da^n thu+o+`ng ne^n o+? la.i. To^i pha?i ve^` Ha`no^.i ho.c.

Chuye^'n xe lu+?a Ha`no^.i "ta(ng bo" ta.i ga Pha.m Xa', nghi~a la` hai
chi'nh quye^`n, hai che^' ddo^., nga(n ca'ch bo+?i mo^.t ddoa.n ddu+o+`ng
va`i tra(m me't , pha?i ddi bo^. hoa(.c xe ngu+.a. Ngu+o+`i xuo^'ng Ha?i
pho`ng u`n u`n vo+'i ha`nh ly' dde^? ddi Nam, ngu+o+`i ddi Ha`no^.i la` con
buo^n, mang "xa(ng" ve^` ba'n. Nhu+~ng toa ta^`u cha^.t cu+'ng ngu+o+`i va`
cha^'t cha'y, tu+` chai lo. dde^'n can chu+'a nha` binh, leo le^n no'c
ta^`u, bi'u va`o tha`nh toa, lie^`u li~nh , ho^~n loa.n ...

To+'i ca^`u Long Bie^n tu+'c la` va`o Ha`no^.i. Ta^`u la('c lu+, ngu+o+`i va
cha.m ngu+o+`i. Tha(`ng be' u` cha.c 15 tuo^?i, qua('c ma('t nhi`n to^i:
"DDe^` nghi. ddo^`ng chi' xa'c ddi.nh la.i tha'i ddo^., la^.p tru+o+`ng tu+
tu+o+?ng..!". To^i ba`ng hoa`ng vi` thu+' ngoa.i ngu+~ Trung quo^'c, phie^n
a^m tha`nh tie^'ng Vie^.t, nghe la^`n dda^`u kho^ng hie^?u , dde^? ro^`i
pha?i "ho.c ta^.p" suo^'t 20 na(m, "ngoa.i ngu+~ CS": dda^'u tranh, ca?nh
gia'c, ca(m thu` va` ...tie^u die^.t giai ca^'p! (Thu+' ngo^n ngu+~ na`y ghi
trong ngoa(.c ke'p).

Ha`no^.i im li`m trong tie^'t ddo^ng la.nh gia', ngu+o+`i Ha`no^.i e de`
nghe ngo'ng tu+`ng "chi'nh sa'ch "mo+'i ban ha`nh. "Ca'n bo^." va` "bo^.
ddo^.i" chi? kha'c nhau co' ngo^i sao tre^n mu~ ba(`ng nan tre, phu? lo+'p
va?i ma^`u co? u'a, go.i la` "mu~ bo^. ddo^.i", sau na`y co' te^n la` "no'n
co^'i". Ha`no^.i "xua^'t hie^.n" ddo^i de'p "Bi`nh Tri. Thie^n", ngu+o+`i
Ba('c go.i la` "de'p lo^'p", ghi va`o li.ch su+? tha`nh "de'p ra^u". Chie^'c
a'o da`i duye^n da'ng, thu+o+'t tha cu?a thie^'u nu+~ Ha`no^.i ddu+o+.c coi
la` "bie^?u hie^.n" cu?a "tu+ sa?n, phong kie^'n", bie^'n ma^'t trong
mu+o+`i ma^'y na(m sau, vi` "trie^.t dde^? ca'ch ma.ng". La^`n dda^`u tie^n
, "toa`n the^? chi. em phu. nu+~" dde^`u ma(.c gio^'ng nhau : a'o "so+ mi",
qua^`n dden. Ha~n hu+~u , nhu+ dda'm cu+o+'i mo+'i ma(.c so+ mi tra('ng vi`
"ca? nu+o+'c" kho^ng co' xa` pho`ng.

Cho+i vo+i trong Ha`no^.i, to^i ddi ti`m tha^`y xu+a, ba.n cu~, ha^`u he^'t
dda~ ddi Nam. To^i pha?i ho.c na(m cuo^'i cu`ng , Tu' ta`i 2, cu`ng mo^.t
so^' "lo+'p Chi'n ha^.u phu+o+ng", na(m sau se~ sa't nha^.p tha`nh "he^.
mu+o+`i na(m". So^' ho.c sinh "lo+'p Chi'n" na`y va`o lo+'p kho^ng pha?i
dde^? ho.c, ma` la` "to^? chu+'c Hie^.u ddoa`n", nha^.n "chi? thi. cu?a
Tha`nh ddoa`n" ro^`i "pha't ddo^.ng phong tra`o cho^'ng va(n ho'a no^
di.ch!". Ho. truy lu`ng...ddo^'t sa'ch ! To^i dda~ pha?i nho^`i nhe't dda^`y
ba bao ta?i, Hie^.u ddoa`n "kie^?m tra", lu.c lo.i, tu+` quye^?n vo+? che'p
tho+, nha.c, dde^'n tie^?u thuye^'t va` sa'ch quy', mang "ta^.p trung" ta.i
Thu+ vie^.n pho^' Tra`ng Thi, dde^? ddo^'t. Lu+?a cha'y ba^.p bu`ng ma^'y
nga`y, trong nie^`m "pha^'n kho+?i", lo+`i ho^ kha^?u hie^.u "quye^'t ta^m",
va` "pha't bie^?u cu?a bi' thu+ Tha`nh ddoa`n": tie^?u thuye^'t cu?a Tu+.
Lu+.c Va(n DDoa`n la` ..."cu+.c ky` pha?n ddo^.ng!". Va`o lo+'p ho.c vo+'i
nhu+~ng "phe^ bi`nh, kie^?m tha?o...ca?nh gia'c, la^.p tru+o+`ng", to^i
dda`nh bo? ho.c. Chie^'c radio Philip, "tu+. nguye^.n " mang ra "ddo^`n
co^ng an" , the^' la` he^'t, gia ta`i cu?a to^i!

Ma^'t ddo+`i ho.c sinh , to^i ba('t dda^`u cuo^.c so^'ng ddo.a dda`y vi`
"tha`nh pha^`n giai ca^'p", "so^? ho^. kha^?u", "tem, phie^'u thu+.c pha^?m"
, "lao ddo^.ng nghi~a vu. ha`ng tha'ng". DDa^y la` chi'nh sa'ch do^`n e'p
thanh nie^n Ha`no^.i ddi "lao ddo^.ng co^ng tru+o+`ng", mie^`n ru+`ng nu'i
xa xo^i. To^i chi? ba'm Ha`no^i ddu+o+.c 2 na(m la` bi. "ca('t ho^. kha^?u",
...ddi tu`!

Te^'t dda^`u tie^n sau "tie^'p qua?n", co`n ddu+o+.c go.i la`" sau ho`a
bi`nh la^.p la.i", Ha`no^.i mo+ ho^`. Nhu+~ng bo^. ma(.t va`ng vo~ , a'o
qua^`n nha^`u na't, xa'm xi.t, tha'i ddo^. "i't co+?i mo+?", tu+` "no^ng
tho^n" ke'o ve^` chie^'m nha` ngu+o+`i Ha`no^.i di cu+. Ngu+o+`i Ha`no^.i
o+? la.i ba('t dda^`u hoang mang vi` nhu+~ng tin do^`n va` "chi? thi.": a(n
Te^'t "ddo+n gia?n, tie^'t kie^.m". Ha`ng ho'a hie^'m da^`n, "ha`ng no^.i"
thay cho "ha`ng ngoa.i".

A^m tha^`m, to^i da.o bu+o+'c be^n bo+` Ho^` Gu+o+m, to^'i 30 Te^'t. Tha'p
Ru`a, Ca^`u The^ Hu'c nha.t nho`a, a?m dda.m, dde^`n Ngo.c So+n va('ng
la(.ng. Chi? co' Nha` Thu?y Ta., dde^m nay co' ca nha.c, la^`n cuo^'i cu`ng
cu?a nghe^. si~ Ha`no^.i. DDoa`n Chua^?n nho+' thu+o+ng ha't "Gu+?i ngu+o+`i
em ga'i mie^`n Nam", dde^? ro^`i bi. dda^'u to^' la` tu+ sa?n, ra.p xine^
DDa.i DDo^`ng pho^' Ha`ng Co't bi. "ti.ch thu". Hoa`ng Gia'c ca ba`i "Bo'ng
nga`y qua", tha`nh "te^` ngu.y", hie^.u dda`n nho? pho^' Ca^`u Go^~ pha?i
de.p, va`o to^? ddan mu~ nan, la`n ma^y, so^'ng "tie^u cu+.c" he^'t ddo+`i
trong ddo'i nghe`o, kho^'n kho^?. Danh ca Minh DDo^~, Ngo.c Ba?o, nha.c si~
Ta. Ta^'n, sau na`y la`m gi`, so^'ng ra sao, "pha^n ta'n", cha(?ng ai co`n
ga(.p nhau, so+. tha`nh "pha?n ddo^.ng tu. ta^.p".

"Chi? thi. dda?ng va` U?y ban Tha`nh" "pho^? bie^'n ro^.ng ra~i trong qua^`n
chu'ng" la` die^.t cho'. "Toa`n da^n die^.t cho'", tu+` tha`nh thi. dde^'n
"no^ng tho^n". Ga^.y go^.c, gia^y thu+`ng, ddo`n ga'nh, ne^.n che^'t hoa(.c
ba('t tro'i, ro^`i dda^`u la`ng, go'c pho^' "lie^n hoan ta^.p the^?". Ly' do
gie^'t cho' , no'i la` tru+` be^.nh cho' da.i, nhu+ng ddo' la` "chu?
tru+o+ng" , chua^?n bi. cho dda^'u to^' "ca?i ta.o tu+ sa?n" va` "ca?i ca'ch
ruo^.ng dda^'t". Du ki'ch , co^ng an ri`nh mo`, "theo do~i", "na('m vu+~ng
ti`nh hi`nh" kho^ng bi. lo^. bo+?i cho' su?a. Mo.i no+i im pha(ng pha('c ban
dde^m, mo.i ngu+o+`i ni'n tho+? ddo+.i cho+` tha?m ho.a.

Ha`no^.i ddo'i va` ra'ch, khoai sa('n chie^'m 2 pha^`n tem ga.o, 3 me't va?i
"cung ca^'p" mo^.t na(m theo "tu+`ng ngu+o+`i trong ho^.". Me. may the^m
chie^'c qua^`n "ddi lao ddo^.ng " thi` con ni't co+?i truo^`ng. Ngu+o+`i
tha`nh thi., la`m ca^.t lu+.c, xa^y du+.ng co+ ngo+i, co' ai ngo+` bi. quy
la` "tu+ sa?n bo'c lo^.t"? nhe. ho+n la` "tie^?u tu+ sa?n", va^~n la`
"ddo^'i tu+o+.ng cu?a ca'ch ma.ng".

No^ng da^n co' da(m sa`o ruo^.ng dda^'t gia truye^`n va^~n bi. quy la`
"ddi.a chu? cu+o+`ng ha`o"! Gia'o su+ Tru+o+ng va(n Minh, hie^.u tru+o+?ng
tru+o+`ng Ta^y So+n, nga`y dda^`u "ho.c ta^.p", dda~ nha^?y la^`u, tu+.
tu+?.

"Tu+ sa?n Ha`no^.i" di cu+ he^'t, cha(?ng co`n bao nhie^u ne^n "co^ng ta'c
ca?i ta.o ddu+o+.c la`m "go.n nhe." va` "tha`nh co^ng vu+o+.t mu+'c", nghi~a
la` mang ba('n mo^.t, hai ngu+o+`i "ddie^?n hi`nh", coi la` "bo.n dda^`u
xo?" "dda^`u co+ ti'ch tru+~", co`n thi` "kie^?m ke^", dda'nh "thue^' ha`ng
ho'a", "truy thu", ro^`i "ti.ch thu" vi` "ngoan co^', cho^'ng la.i ca'ch
ma.ng!".

Ba'o, dda`i ha`ng nga`y tu+o+`ng thua^.t chuye^.n dda^'u to^', ke^? to^.i
a'c ddi.a chu?, theo ba`i ba?n cu?a "ddo^.i ca?i ca'ch" ve^` la`ng, "ba('t
re^~" "ba^`n co^' no^ng", "chua^?n bi. tha^.t to^'t", nghi~a la` ba('t ho.c
thuo^.c lo`ng "tu+`ng ddie^?m" : to^.i a'c ddi.a chu? thi` pha?i co' hie^'p
da^m, dda'nh dda^.p, ba('t con o+? ddo+., "ddie^?n hi`nh" thi` mang thai nhi
cho va`o co^'i gia~, na^'u cho lo+.n a(n, dda'nh che^'t ta' ddie^`n, hie^'p
vo+. sa(.c ma'u ...! Mo^.t va`i vu., do "dda?ng la~nh dda.o", "va^.n ddo^.ng
to^'t", con ga'i, con da^u ddi.a chu?, "thoa't ly giai ca^'p", "ti'ch cu+.c"
"to^' ca'o to^.i a'c" cu?a cha me. . Ca?nh tu+o+.ng na`y tha^.t na~o nu`ng !
Lo+`i Ba'c da.y suo^'t ma^'y mu+o+i na(m : "Trung vo+'i dda?ng, hie^'u vo+'i
da^n ..." la` va^.y!

"Ba^`n co^' no^ng" ca('m bie^?n nha^.n ruo^.ng ddu+o+.c chia, chu+a ca^'y
xong hai vu. thi` "va`o ho+.p ta'c", "la`m a(n ta^.p the^?", ruo^.ng dda^'t
la.i thu ho^`i ve^` "CS" .

"Toa`n mie^`n Ba('c" bie^'t ddu+o+.c ddie^`u "co+ ba?n" ve^` Xa~ ho^.i chu?
nghi~a la`... no'i do^'i! Mo.i ngu+o+`i, mo.i nha` "thi ddua no'i do^'i",
no'i nhu+~ng gi` dda?ng no'i. No'i do^'i dde^? so^'ng co`n, tra'nh "dda`n
a'p", la^u ro^`i tha`nh "ne^'p so^'ng", ca? mo^.t the^' he^. hoa(.c la(.ng
ca^m, hoa(.c no'i do^'i, vi` ddu+o+.c "re`n luye^.n" trong xa~ ho^.i ngu.c
tu`, la^'y "co^ng an" la`m "no`ng co^'t" che^' ddo^..

O+? My~, ai ho?i ba.n: "How are you?", ba.n tra? lo+`i: "I'm fine, thank
you". O+? mie^`n Ba('c, tho+`i dda.i Ho^` chi' Minh, "ca'n bo^." ho?i:
"co^ng ta'c" the^' na`o?, du` la`m nghe^` bo+m xe, va' lo^'p, ngu+o+`i ta
tra? lo+`i: "...ra^'t pha^'n kho+?i, ra su+'c thi ddua, la^.p tha`nh ti'ch
cha`o mu+`ng... ca'c nu+o+'c anh em!"

Bi. ba('t be^n bo+` so^ng Be^'n Ha?i, gio+'i tuye^'n chia hai mie^`n Nam
Ba('c, na(m 19 tuo^?i, to^i bi. giong ve^` Le^. Thu?y bo+?i "bo^. ddo^.i
bie^n pho`ng", ddu+o+.c "tu+. do" o+? trong nha` chi. "du ki'ch" hai nga`y,
ddo+.i ddo` ve^` DDo^`ng Ho+'i. Tra?i 9 tra.i giam nu+~a thi` ve^` to+'i
Ho?a Lo` Ha`no^.i, va`o xa` lim. Ca?nh tu` to^.i cha(?ng co' gi` tu+o+i
dde.p , xa~ ho^.i cu~ng la` mo^.t nha` tu`, kho^ng nhu+ ba'o, dda`i ha(`ng
nga`y ke^u to "Che^' ddo^. ta tu+o+i dde.p".

Co+ ha`n thie^'t tha^n, ba^'t co^' lie^m si?, ngu+o+`i tu` "bie^'n cha^'t",
ngu+o+`i tu+' chie^'n ke'o ve^`, nha^.n la` ngu+o+`i Ha`no^.i, ddo'i re't
trie^`n mie^n ne^n cu~ng "bie^'n cha^'t"! DDo^'i xu+? lo.c lu+`a, gia
ddi`nh, be` ba.n, ho. ha`ng, "tie^'p xu'c" vo+'i nhau pha?i "luo^n luo^n
ca?nh gia'c". Ha`no^.i dda~ ma^'t ne^`n le^~ gia'o co^? xu+a, Ha`no^.i suy
xu.p tinh tha^`n vi` danh tu+` "ddo^`ng chi'"!

Na(`m trong xa` lim, kho^ng co' nga`y dde^m, gio+` gia^'c, nghe tie^'ng
ddo^.ng ma` suy ddoa'n "ti`nh hi`nh" A'nh die^.n tu` mu` chie^'u o^ cu+?a
so^? nho? song sa('t, cao qua' dda^`u, to^i ddu+'ng tre^n xa` lim, du`ng
ngo'n tay ve~ chu+~ le^n tu+o+`ng, "lie^n la.c" ddu+o+.c vo+'i Thu.y An o+?
xa` lim phi'a tru+o+'c.

Thu.y An la` ngu+o+`i Ha`no^.i o+? la.i, "tham gia hoa.t ddo^.ng " Nha^n
Va(n Giai Pha^?m, ddo`i tu+. do cho va(n nghe^. si~, sau chuye^?n le^n
ru+`ng, kho^ng co' nga`y ve^` Ha`no^.i. Ba` dda~ du`ng ddu~a tre cho.c mu`
mo^.t ma('t, no'i ca^u khi' pha'ch truye^`n tu.ng: "Che^' ddo^. na`y chi?
dda'ng nhi`n ba(`ng nu+?a con ma('t!"

Ngu+o+`i du li.ch VN , i't co' ai le^n vu`ng thu+o+.ng du xu+' Ba('c, ti?nh
La`o Cai, co' tra.i tu` Phong Quang ha` kha('c, co' thung sa^u heo hu't, co'
tu` chi'nh tri. cha(.t tre va^`u theo "ddi.nh mu+'c chi? tie^u". Ru+`ng nu'i
bao la, tie^'ng chim "ba('t co^ tro'i co^.t", na^'c le^n nu+'c no+?, tie^'ng
ga` go^, thu+'c gia^'c, su+o+ng mu` quanh na(m.

Pho^' Ha`ng DDa`o Ha`no^.i, vo^'n la` "con ddu+o+`ng tu+ sa?n", co' ngu+o+`i
trai tre? te^n Kim, ho.c sinh Albert Sarreaut. Ho.c tru+o+`ng Ta^y thi`
pha?i chi.u su+. "ca(m thu` dde^' quo^'c" cu?a dda?ng, "dde^' quo^'c Pha'p"
tru+o+'c kia va` "dde^' quo^'c My~" sau na`y. Tu` chi'nh tri. nho^'t la^~n
vo+'i lu+u manh, chu+a ddu? mo^.t na(m, Kim Ha`ng DDa`o "ba^'t ma~n" tro+?
tha`nh Kim Cu.t, bi. cha(.t ddu+'t ca'nh tay dde^'n vai, kho^ng thuo^'c,
kho^ng "nha` thu+o+ng" ma` va^~n kho^ng che^'t.

Pho^' Nguye^~n co^ng Tru+' ga^`n Nha` Ru+o+.u, phi'a Nam Ha`no^.i, ngu+o+`i
thanh nie^n dde.p trai, co' bie^.t danh Phan Su+~a, gio?i dda`n guitar, me^
nha.c DDoa`n Chua^?n, ddi tu` Phong Quang vi` "la~ng ma.n". Kho^ng ha`nh ly'
nhu+ng va^~n o^m theo ca^y dda`n guitar. Chi? vi` "tie^?u tu+ sa?n" , kho^ng
"tie^'n bo^." , kho^ng co' nga`y ve^`...! Ba tha'ng "ky? lua^.t", Phan Su+~a
ha^'p ho^'i, khie^ng ra kho?i Co^?ng Tro+`i cao vu't, gio' nu'i ma^y nga`n,
thi` tie^u tan gia^'c mo+ Ti`nh nghe^. si~ !

Ngu+o+`i gia` Ha`no^.i che^'t da^`n, the^' he^. thu+' hai, "xung phong",
"ti`nh nguye^.n" hoa(.c bi. "ta^.p trung" xa ro+`i Ha`no^.i. Bo^. co^ng an
"quye^'t ta^m que't sa.ch ta`n du+ dde^' quo^'c, pha?n ddo^.ng", ne^n chi?
co`n ngu+o+`i Ha`no^.i tu+` "kha'ng chie^'n" ve^`, "nha^'t tri' ta'n tha`nh"
nhu+~ng gi` dda?ng ...no'i do^'i !

To^i may ma('n so^'ng so't, du` mang ly' li.ch "bo^i dden che^' ddo^.", "a^m
mu+u la^.t ddo^? chi'nh quye^`n", tro+? tha`nh ngu+o+`i "Ha`no^.i di cu+",
10 na(m ve^` Ha`no^.i ddo^i la^`n, kho' kha(n vi` "tri`nh ba'o ho^. kha^?u",
"ta.m tru' ta.m va('ng". "Kinh nghie^.m ba?n tha^n" , "pha^'n dda^'u vu+o+.t
qua bao kho' kha(n , gian kho^?", so^' la^`n tu` dda~ que^n trong tri'
nho+', to^i so^'ng ta.i Ha?i pho`ng, vu`ng bie^?n.

Ha?i pho`ng la` co+ ho^.i "nga`n na(m mo^.t thuo+?" cho ngu+o+`i Ha`no^.i
"vu+o+.t bie^n" khi chi'nh quye^`n Ha`no^.i cho^'ng Ta^`u, xua dduo^?i
"ngu+o+`i Hoa" ra bie^?n, khi nu+o+'c My~ va` the^' gio+'i ddo'n nha^.n
"thuye^`n nha^n" ti. na.n.

Na(m 1980, to^i va`o Saigon, tha`nh pho^' dda~ ma^'t te^n sau "nga`y gia?i
pho'ng mie^`n Nam". Va`o Nam, tuy pha?i le'n lu't ma` ddi, nhu+ng va^~n co`n
de^~ ho+n "di chuye^?n" trong ca'c ti?nh mie^`n Ba('c tru+o+'c dda^y. To^i
bu+o+'c tre^n ddu+o+`ng Tu+. Do, hu+o+?ng chu't du+ hu+o+ng cu?a Sa`i go`n
cu~, ca?nh tu+o+.ng ro^`i cu~ng ddo^?i thay nhu+ Ha`no^.i dda~ ddo^?i thay
sau 1954 vi` "ca'n ngo^'" cai tri..

Mie^`n Nam "vu+o+.t bie^?n" a`o a.t, nghe no'i de^~ ho+n ne^n to^i va`o
Saigon, ti`m manh mo^'i. Ga(.p cha me. ca si~ Thanh Lan ta.i nha`, ddu+o+`ng
Ho^` Xua^n Hu+o+ng, ga(.p cu+.u si~ quan Co^.ng Ho`a, anh Minh , anh Ngo.c,
ddu+o+`ng Tra^`n quo^'c Toa?n, tu` tu+` mie^`n Ba('c tro+? ve^`. DDu+o+`ng
ra bie^?n ti'nh theo "ca^y", ba?y, ta'm ca^y ma` de^~ bi. lu+`a. Chi. Thanh
Chi (me. Thanh Lan) nhi`n "no'n co^'i" "ngu.y trang" cu?a to^i, mi?m
cu+o+`i: "Tro^ng anh nhu+ ca'n ngo^', ma` cha(?ng ngo^' chu't na`o!"

"Ha`no^.i, tri' thu+'c tho+`i Ta^y, chu+' bo^....!. Ca? nu+o+'c VN, ai cu~ng
se~ tro+? tha`nh die^~n vie^n, ki.ch si~ gio?i!"

Ve^` la.i Ha?i pho`ng vo+'i "gia^'y gio+'i thie^.u" cu?a "So+? giao tho^ng"
do "mo'c ngoa(.c" vo+'i "ca'n bo^. mie^`n Nam" o+? Saigo`n, to^i dda~ ti`m
ra "bie^.n pha'p to^'t nha^'t" la` nhu+~ng da^n cha`i mie^`n Ba('c vu`ng ven
bie^?n. DDa~ dde^'n lu'c ca^u truye^`n tu.ng "Ne^'u ca'i co^.t ddie^.n ma`
bie^'t ddi....", da^n Ba('c "tha^'m nhua^`n" ne^n "no^~ lu+.c" vu+o+.t
bie^n.

Na(m bo^'n mu+o+i tu+ tuo^?i, to^i ti`m ddu+o+.c Tu+. Do, ddi.nh cu+ ta.i
My~, ho.c tie^'ng Anh nga`y ca`ng kha', nhu+ng no'i tie^'ng Vie^.t vo+'i
ddo^`ng hu+o+ng, va^~n co`n pha chu't "ngoa.i ngu+~ " na(m xu+a.

Cuo^.c so^'ng cu?a to^i o+? VN dda~ dde^'n "mu+'c ddo^." kho^'n cu`ng, ne^n
tan na't, thu+o+ng ddau. Khi dda~ lang thang "dda^`u ddu+o+`ng xo' cho+."
thi` mo+'i ddu? "tie^u chua^?n" "xuo^'ng tha`nh pha^`n", ly' li.ch co' the^?
ghi la` "da^n nghe`o tha`nh thi.", nhu+ng va^~n kho^ng bao gio+` ddu+o+.c
va`o "co^ng nha^n bie^n che^' nha` nu+o+'c". To^i mang nha^~n nhu.c, "kie^n
tri`" sang My~, la`m la.i cuo^.c ddo+`i ne^n "dda.t ke^'t qua? vo^ cu`ng
to^'t dde.p", "dda.t ddu+o+.c nguye^.n vo.ng" ha(`ng u+o+'c mo+!

Co' ngu+o+`i "ke^u ca" ve^` "che^' ddo^. tu+ ba?n" My~ ta.o ne^n cuo^.c
so^'ng lo a^u, ta^'t ba^.t ha`ng nga`y, thi` xin "tho^ng ca?m" vo+'i to^i,
ngo+.i ca nu+o+'c My~ dda~ cho to^i nha^n quye^`n, da^n chu?, tro+? tha`nh
co^ng da^n Hoa ky` go^'c Vie^.t, hu+o+?ng dda^`y ddu? "phu'c lo+.i xa~
ho^.i", co`n dde.p ho+n ta? trong sa'ch Ma'c Le^ ve^` gia^'c mo+ CS .

Chu? nghi~a CS xu.p ddo^? ro^`i. CSVN ba^y gio+` "ddo^?i mo+'i". Tie^'ng
"ddo^?i" va` "ddo^?" chi? kha'c mo^.t chu+~ "i". Ngu+o+`i VN se~ ca('t
ddu+'t chu+~ "i" , du` pha?i tu+` tu+`, ba(`ng "die^~n bie^'n ho`a bi`nh".
Che^' ddo^. VC "nha^'t ddi.nh pha?i ddo^?", ddo' la` "quy lua^.t ta^'t ye^'u
cu?a li.ch su+? nha^n loa.i".

O^i! "ddi?nh cao tri' tue^.", mo^.t mo+' danh tu+` ...!

0 new messages