Unlu Sumerolog Muazzez Ilmiye Çig ile bir soylesi
Dumrul
-- Muazzez Ana, bu yaz Amerika'da ne yaptiniz?
- Kardesimi ziyarete gittim. Bu arada bos durmayayim diye Tevrat'ta mabet
fahise leriyle ilgili bölümü çikarttim. Sonra Süleyman'la ilgili çok doküman
topladim.
-- Hangi Süleyman?
- Süleyman peygamber tabii ki. "peygamber"diyorlar ama adamin 700 karisi,
300 cariyesi var!
-- Hepsiyle basa çikabilmis mi?
- Çikmis herhalde adamcagiz.
-- Kaç yil hüküm sürmüs?
- 40 yil.
-- Sülüman Demirel'e ondan dolayi mi "Muhtesem Süleyman" diyorlar?
- Bu bir tanesiyle oturdu zavalli!
-Ama Çankaya'daki 700 cariyesine ne diyorsun?
-Onlar erkek degil mi?
- O baska ama 700 tane hizmetçi aldi. Yani Süleyman da ondan asagi degil!
Yahu deli olacagim. Padisah sarayini geçmisler. O kadar insan kime hizmet
ediyor?
--Muazzez Ana, Demirel yeni bir parti kurarsa sonu ne olur?
- Demirel'in sonunun Lidya Krali Kreysus'a benzemesinden korkuyorum.
--Nasil?
- Kreysus son derece zengin, nüfuz sahibi bir kral. Iste saraylari,
hazineleri göz kamastiriyor. Bir gün Yunanli düsünür Solon kendisini
ziyarete geliyor. Kreysus, Solon'a saraylarini, hazinelerini gezdiriyor ve
her defasinda, "Dünyada benden daha bahtiyar insan var mi Solon?" diye
soruyor. "Vardir!" diyor Solon. Kreysus kiziyor. Sonra baska saraylarini ve
hazinelerini gösteriyor. Ve tekrar soruyor, "Bak! Dünyada benden daha
zengin, daha bahtiyar kimse var mi söyle?" "Ee vardi, falandi."diyor Solon.
Kreysus, "Solon, bunu nasil söylersin?" "Çünkü ötekilerin ben sonunu
biliyorum. Ama senin ne olacagini bilmiyorum Ey Kreysus!" Derken Persler,
Lidya'ya hücum ediyorlar. Ve Kreysus'u esir aliyorlar. Pers Krali Krus,
'Kreysus'un tanrisal gücü oldugunu' duymus. Denemek için onu kocaman bir
odun yiginin üzerindeki kaziga bagliyor ve odunlari atese veriyor. Kreysus,
"Solooon, Solon" diye bagirmaya basliyor. Onun üzerine Krus Solon'u merak
ediyor. Ve Kreysus'u atesin içinden alip sorguluyor: "Kimdir bu Solon, ne is
yapiyor?" "Solon Yunanli bir düsünür. Bana misafir gelmisti. Ben de
kendisine saraylarimi ve sahip oldugum hazinemi gösterirken, 'Söyle Solon,
dünyada benden daha bahtiyar insan var mi?'diye sormustum. O da bana, 'Ama
sonunu bilmiyorum senin' demisti. Bak simdi sonum ne oldu? Onun için Solon'u
çagiriyorum. Solon hakliydi çünkü.
- Kreysus'un akibeti?
- Krus, Kreysus'u beraberinde Iran'a götürüyor ama sonunun ne oldugu meçhul.
-Demirel'in akibetine gelirsek?
- Demirel simdiye kadar böyle muhtesem yasadi. Bahtiyar oldu. Ama tekrar
siyasi parti kurar, siyasi faaliyete baslarsa, sonunun ne olacagini
bilmiyorum.
-Ne gibi?
- Bakarsin, "Sen bu memleketi neden bu hale getirdin?"diye taslayabilirler.
-Kimler?
- En yakindakiler. Çünkü insanlar bir kere düsmeye görsünler.
-Demirel'in yillar yili siyasete alet ettigi basörtüsünün kaynagi Kuran-i
Kerim mi?
- Hayir, bu bir Sumer gelenegidir.
-Nasil bir gelenek?
- Sumer kadinlarinin en önemli görevlerinden biri mabetlerde rahibe olmakti.
Bunlarin basinda denetleyicilik, hekimlik, fahiselik, sarkicilik, oyunculuk,
sahitlik ve meyhanecilik geliyordu. Mabetlerde seks kutsal sayilmis. Hatta
örtünmeleri zorunlu idi. Bu gelenek daha sonra Hamurabi zamaninda
kaldirilmis.
-Hamurabi'mize selam sorulara devam. Peki ya sonra Anacigim?
- Daha sonra M.Ö.1600'lerde adini bilmedigimiz bir Asur kralinin yaptigi
kanunun 40. maddesi ile bu örtünme tekrar yürürlüge girmis. Bu maddeye göre
"Evli ve dul kadinlar da baslarini bir sal ile örtecekler. Kizlar, köleler
ve sokak fahiseleri örtemeyeceklerdir. Böylece evli ve dul kadinlar da,
mabet fahiseleri gibi yasal seks yaptiklari kabul edilerek kutsal sinifa
konmuslar. Bu gelenek daha sonra Yahudilere geçmis. Araplar da da
fahiselerin peçe taktiklarini duydum ama maalesef herhangi bir yerde
okumadim.
--Yani Sumer kadinlari Müslüman kadinlarindan daha mi özgürdü?
- Elbette. Sumer tabletlerine göre Sumer kadinlari, kendilerinden binlerce
yil sonra yasayan Müslüman kadinlarindan daha çok uygar ve özgürdü. Hatta
ilk çaglarda iki koca alabiliyorlarmis. O zaman toplumun anaerkil oldugu
anlasiliyor. Efsanelere göre evreni, insanlari yaratan, sosyal düzeni,
okullari, sanati sagligi ve bereketi koruyan hep tanriçalardi. Evlenmelerin
belgelenerek yasallastirilmasi zorunlu idi. Anlasma belgesi olmayan
evlilikler yasal sayilmadigindan, kadin bosandiginda kocasindan tazminat
alamiyordu. Buna karsin bizde medeni kanun çikincaya kadar evliligin resmi
kayitlara geçmesinin zorunlulugu yoktu!
- Bekaret önemli miydi peki?
- Evet, evliliklerde bekaret konusu önemli idi. Dul olarak evlenen bir kadin
kocasindan bosanirsa, kiz olarak evlenenin yari tazminatini aliyordu.
Bekaret konusu Tevrat'ta çok katidir. Tevrat'a göre, evlenen birinin bakir
olmadigi kanitlanirsa tasla öldürülüyor. Buna karsin Kur'an'da bekaret
konusu yok!
- Sumer'lerde durum?
- Bekaret konusu Sumer'de varsa da, Kral Urkagina'nin önemli reformuna göre,
kadinlar eskiden oldugu gibi iki koca aldiklarinda taslanmislar. Tevrat'ta
zina yapan kadinlar da taslaniyor. Kuran-i Kerim'de öyle bir ceza yok.
--Kuran-i Kerim'de yoksa Müslümanlar zina yapan kadinlari neden tasliyor?
- Galiba Nisa Süresi'nin 15. ayetinde, "Zina yapilan kadina 4 kisi sahitlik
ederse, kadini ölünceye kadar veya Allah ona bir yol buluncaya kadar
evinizde tutun." diyor. Bazilari bunu "Hapsedin" seklinde tercüme etmis.
Hemen onun arkasindan ayni ayette, "Zina yapan her iki tarafa da ceza verin.
Tövbe ederlerse eziyet etmeyin."deniyor. Sure 24/2'de, "Zina yapan kadin ve
erkege 100'er sopa vurun"deniyor. Kur'an her iki tarafi cezalandirirken,
daha sonra suç yalniz kadinin üzerine yigilmis.
--Peki güzelim anaerkil dönemden ataerkil döneme geçis nasil olmus?
- Sumer ülkesine gelen Samilerin etkisiyle bu tanriçalarin eski güçleri
azalmis. Bu tanriçalarin içinde yalniz Ask ve Bereket Tanriçasi Inanna,
Akatlarda Istar, Musevilerde Astare, Yunan'da Afrodit, Roma'da Venüs olarak
Isa'nin dogumuna kadar varligini korumus. Isa'dan sonra da onun nitelikleri
annesi Meryem'e geçilerek günümüze kadar sürdürülmüstür.
--Çocuksuz kadinlarin dislanmasi ne zaman basliyor?
- Iste ataerkil döneme girildiginde. Tanriçalar gibi kadinlarin da degeri
düsmüs. Bunun çarpici bir örnegini Yahudilerin ve Müslümanlarin atalari
saydiklari Ibrahim Peygamber'de görüyoruz.
--Nasil?
- Tevrat ve Kuran-i Kerim'in yazdigina göre, Ibrahim'in karisi Sara çocuk
doguramadigi için cariyesi Hacer'i kocasina veriyor. Hacer çocugu oldugunda
simarmaya baslayinca, Ibrahim, karisi Sara'nin baskisiyla Hacer'i ve çocugu
Ismail'i götürüp çöle birakiyor.
--Seriat sevdalisi kizlarimiza tavsiyeniz Ana?
- Baslarini örtüp seriata kucak açan kizlarimiz bilmeliler ki, seriatin
amaci, kadinlari, Allah'in onlara verdigi yetenek ve haklari kullanmak
yerine, hepsini bir kenara atip erkeklerin kulu kölesi yapmaktir.
-- Örtünmek Ilk Çag Anadolusu'nda da var mi?
- Evet, Sumer'de mabet fahiseleriyle baslayan basörtüsü Anadolu'ya da
geçmis. Hitit ve Roma çaginda kadin heykel ve kabartmalarinin bazilarinda
bas örtüsü görünüyor. Prof. Muhibbe Darga'ya göre, o çaglarda baslari
örtülen kadinlar "namuslu" sayilmis.
--Islam'a gelirsek?
- Islam'da örtünmenin nedenini Profeser Dr.Neset Çagatay, Bilim ve Ütopya
Dergisi'nin Ocak 96 sayisinda söyle açikliyor: "Müslümanlar Mekke'den
Medine'ye karilariyla birlikte gidiyorlar. Mekke'de oldugu gibi Medine'de de
cariyeler var. Onlarda da cariye mal. Satarsin, yatagina alirsin.
Medineliler hür kadinlara satasmaya basliyor. Ömer kiziyor, yapana, 'Niye
yaptin?' diye sorunca, 'Onu cariye sandim' diyor. Çünkü Mekke'de belirli bir
kiyafet kurali yok, fakat Mekke'de kim cariye kim hür biliniyor. Hür
kadinlara sarkintilik eden veya tecavüz eden olursa kan gövdeyi götürüyor.
Medine'de hür kadinlara sarkintilik baslayinca Ömer, Muhammed'e, 'Allah'a
dua et, bu hürlerle cariyelerin arasi belli olsun!' diyor. Böylece hür
kadinlarin basi örtülüyor!".
-- Halife Ömer, ondan dolayi mi örtünen cariyesine tokat atiyor?
- Neden? Çünkü cariye Müslüman olarak kabul edilmiyor. O orta mali
sayiliyor. Müslümanlar arasinda basini örten hanimlar daha elit. Onun için
tokat yiyor cariye.
-- Cariye "orta mali" oldugundan mi?
- Ha ben de bu fikri anlamiyorum.
--Islam inancinda cariye Allah'in kulu degil mi?
- Birak kulu, Müslüman degil mi? Peygamber Medine'ye gittikten sonra bir
ayette, 'Peygamber karilari ve peygamber kizlari örtünecektir' diyor. Fakat
daha sonra birisi, 'Mümin kadinlar' diye bir eklemede bulunmus. Hangi Sure?-
Ahzap Süresi'nin 59. Ayeti. 'Disari çikarken taninmayacak sekilde
örtünsünler ki, incinmesinler.' Simdi bu Diyanet Isleri'nin tercümesinde,
'Taninmasinlar.' diyor, Süleyman Ates'te ise bunun aksine, 'Taninsinlar,
örtünsünler' diye tercüme etmis.
-- Peki Müslümanlarin dedigi gibi "Allah, Kuran-i Kerim'in tek harfini
çarpitanlarin belasini verecekse eger, neden Süleyman Ates'e bir sey
olmuyor?
- Bilmiyorum. Birisi öyle diyor birisi böyle diyor.
-- "Zalim ve Cahil Terbiye Kurulu"yla da bir diyalogunuz olmustu degil mi?
- Ah, ah o Talim Terbiye Kurulu!
-- Size ne demislerdi?
- Ben Sumerli Ludingirra'yi Talim Terbiye Kurulu'na gönderdim. "Bu kitabi
çocuklar için yazdim. Okuyup inceleyin. Eger uygun görürseniz okullara
tavsiye edebilirsiniz!"dedim. Bana gönderdikleri cevapta, "Kitabiniz hangi
okullar ve hangi siniflar için yazdiniz?"diye sordular.
-- Okumamislar mi?
- Ne gezer. "Kitabinizin okunmasi için sayfa basina 1 milyon 300 bin lirayi
falanca bankaya para yatirin. Ondan sonra tetkik edilecek" dediler. Tabii
kizdim, parayi göndermedim.
-- Sumer okullarinda, "Zorunlu Din Egitimi" var mi?
- Sumerler son derece laik bir toplum. Okullarinda din egitimi yok!
-- Kaygusuz Abdal'in "Kildan köprü yaratmissin/Adem kullar geçsün deyü/Hele
biz söyle duralim/Yigit isen geç a Tanri"dedigi Sirat Köprüsü?
- Sirat Köprüsü öyküsü, Zerdüst Dini'nden gelme. Kuran-i Kerim'de Sirat
Köprüsü yok.
-- Ya Havva Anamizin Adem Baba'mizin sol kaburga kemiginden yaratilmasi...
- O da Sumer efsanesinden alinma evladim. Bundan 5000 bin yil önce çivi
yazisini icat eden Sumerliler, yazinin yanisira bir de zengin bir edebiyat
yaratmislar. Sumerlilerin günümüze kadar gelen konularindan biri de "cennet"
efsanesidir.
-- Özelligi?
- Bu efsaneye göre, yer tanriçasi Ki, Dilmun denilen tanrilarin oturdugu
cennet bahçesinde 8 çesit yenmesi yasak bitki yetistiriyor. Fakat bilgelik
tanrisi Enki dayanamayip iki yüzlü vezirine bunlari toplatarak yiyor.
-- Sonra?
- Buna çok kizan yer tanriçasi Ki, Enki'yi lanetleyerek ölüm derecesinde
hastalanmasini sagliyor. Bu duruma üzülen tanrilar, tanriçaya onu sagligina
kavusturmasi için yalvariyorlar. Kalbi yumusayan tanriça, tanrinin yanina
oturarak her agriyan yeri için yeni bir tanri ve tanriça yaratiyor.
-- Kaburgadan yaratilma nasil oluyor?
- Tanrinin yedigi 8 bitkiye karsi, sekiz organindan sonuncusu kaburgaya
geliyor sira. Onu iyi edecek bir tanriçadir. Adi da, "Kaburganin hanimi"
anlamina gelen Nin-ti. Nin, "hanim", ti "kaburga" demektir. Ti'nin ikinci
anlami "yasam"dir. Ikinci anlam alinirsa, tanriçanin adi "Yasamin hanimi"
olur. Bu hikaye yazili veya sözlü olarak yüzyillar boyu varligini sürdürüp
Tevrat'a kadar gelmistir. Burada Sumer'in cennet bahçesinde yasak meyveyi
yiyen tanri "Adem" olmus. Kaburgasini iyi eden tanriça, kaburgadan yaratilan
kadina dönüsmüs. Tanriçanin adindaki ti'nin "yasam" anlami alinarak bu
kadina "Yasamin Hanimi"ndaki "Havva" adi verilmistir. (Kuran-i Kerim'de
Havva adi yok!)
-- Yani Tanriya yasak meyveyi yediren iki yüzlü vezirin yerini seytan mi
aliyor?
- Evet. Tanriya yasak meyveyi getiren iki yüzlü vezir de bazen yilan veya
kadin kiliginda karsimiza çikiyor.
-- Ya öbür dünya?
- Yahudilerde yok öbür dünya. Sumerlerde de yok.
-- Simdi Yahudiler cennete gidemez mi?
- Hayir.
-- Hz. Musa'nin "Öldürmeyeceksin" emrine ragmen, Filistinlilerin kanini
akittiklari için mi?
- Onu bilemem.
-- Peki Yahudiler nereye gidiyor?
- Onlarin cenneti dünya. Müslümanlarin cenneti ise öbür dünya!
-- Ya, Diyanet Isleri Baskani'nin Müslümanlara, 'Cennette huriler sizi
bekliyor' demesi?
- Iste uyduruyorlar.
-- Gilmanlarda mi yok?
- Simdi kizim bana sormustu. "Anne" dedi. "Cennette erkeklere huriler
varmis. Peki biz kadinlara ne var?" Ben de, "Kizim bize de gilmanlar var."
dedim. "Iyi"dedi. Fakat ben Kuran-i Kerim'i okuyunca bir de ne göreyim
gilmanlar da erkekler için degil mi? "Aaa, bu nasil is böyle? Cennette her
sey erkeklere." Ama bunu kadinlar anlamiyorlar.
-- Cennetin bir hayal oldugunu insanlar yüzlerce yil neden anlamadilar?
- Bu konu tabuydu. Mesela 'Türkler için Kuran-i Kerim tercüme edilemez' diye
bir sey çikardilar. Atatürk'e gelinceye kadar Kuran-i Kerim'i tercüme
etmediler biliyor musun?
-- Yasar Nuri Öztürk'e sözünüz?
- Yasar Nuri de bu sayede çok para kazandi. Simdi o bir taraftan hurafeleri
temizlemeye çalisiyor, ama bir taraftan da söylememesi lazim gelen seyleri
söylüyor.
-- Sumer'lerin "Türk oldugu" savi peki?
- Dilleri bizim dilimize benzemesi dolaysiyla söyleniyor. Ama tam degil.
Aslinda kelimeler degil, gramer çok önemli. Onu da çözecek olan dil
bilimcileridir.
--Ya atasözleri?
- Atasözleri de çok benziyor. Ama bu bir gramerden çok halkbilim konusu.
-- Misir bilimcilerinin "Kades Savasi"ni 2. Ramses kazandi diye yazmalari?
- Kades Savasi'ni hiçbiri kazanmadi. Eger kazansaydi Hitit Misir'a, Misir da
Hitit'e dogru yürürdü.
-- Peki Erol Toy'un, "Misir, Hititlerin eyaletidir" demesi?
- O da uyduruyor!
-- Ya Tutankamonun'un ölümünden sonra esinin Hitit Krali'na "Ogullarindan
birini gönder, onunla evlenecegim" demesi?
- Diyor ama Misirlilar, yabanci kral istemediklerinden Misir'a giden Hitit
prensini öldürüyorlar.
__________________________________
Sumer Atasözlerinden Birkaç Örnek...
Bir yalan söyle, sonra dogruyu söylesen de yalan sayilir
Evde huzursuz bir kadin cinlerden fenadir.
Uzak yerlerde gezen yalancidir.
Annenin sözüne tanrinin sözü gibi kulak ver.
Kahramanin anasinin çorbasi yagli balli da olsa, annesi aglamadan duramaz.
Sana bir sir verildiyse yayilmasi kolaydir.
Çirak hep kirli gezer!
Bir beyiniz, bir kraliniz olabilir ama asil korkulacak vergi memuru!
Yikanmamis elle yemek yeme.