Google Groups no longer supports new Usenet posts or subscriptions. Historical content remains viewable.
Dismiss

Nazwiska neofitów cz. 6

507 views
Skip to first unread message

Puchatek

unread,
Feb 2, 2014, 5:03:26 PM2/2/14
to
cd

Jak zauważa Jan Bystroń w "Nazwiskach polskich", pokrewnymi tematycznie nazwiskami neofickimi były: Dobrańscy (1785 Warszawa), Dobrochowscy (1741 Łęczyca), Dobrzyński (nob.1764).

Wśród frankistów popularne były nazwiska Wolański, Wolańczyk, Wolicki, Wolski oraz zlokalizowane w okolicach Włocławka nazwisko Chęciński (1774) i Chutkowski (1767)


Nazwisko Krzyżanowski


Do dawnych rodów Krzyżanowskich (herbu Dębno i Świnka), wywodzących się od Krzyżana(Chrystiana) dołączyło szereg nowych rodzin, którzy w ten sposób chcieli podkreślić przywiązanie do nowej wiary.

W spisie neofitów warszawskich znajdujemy 5 Krzyżanowskich i jednego Krzyżaneckiego. W następnych latach 4 rodziny neofickie przyjęły to nazwisko.
Mateusz Mieses w książce "Z rodu żydowskiego", podaje, że istnieje duże
prawdopodobieństwo, iż "nowa" szlachta, która pojawia się w herbarzach stosunkowo późno (herbów: Dołęga, Krucyni, Mora, Skrzydło ) nie ma nic wspólnego z miejscowościami Krzyżanowice czy Krzyżanów, a raczej nawiązuje do konwersji, poprzez podkreślenie symbol chrześcijańskiego.


Wśród nobilitowanych spotykamy trzech neofitów noszących nazwisko Krzyżanowski herbu Skrzydłolot i Dąb).
Często wśród neofitów spotyka się oboczności tego nazwiska i tak Krzyżewski (frankista), Krzyżanecki (1732), Krzyżański (1775), Krzyżanowski (1781 Kłodawa) i Krzyżmowski (1759).

Nazwiska zawierające pochwałę Boga.


Jan Bystroń zwraca uwagę na dość częste stosowanie przez neofitów nazwisk, świadczących o chwaleniu Boga: Boguchwalski (1733), Bogdańska (1787, 1836) Bogusławski (cztery rodziny neofickie do roku 1841), Chwalibogowski (1778), Chwalibóg (1834).



Nawroccy


Wielu autorów przytacza to nazwisko, jako typowe nazwisko nawróconych na wiarę
chrześcijańską.
W 1674 roku ochrzciła się w Warszawie Marianna Nawrocka, a w 1830 roku Michał Nawrocki.
W roku 1765 w farze włocławskiej przyjęli chrzest małżonkowie Nawroccy z Dobrzynia z córkami.
Później w 1830 roku przyjmuje je Aron Lewkowicz Messerstein, a w roku 1832 Izrael Judkowicz.

Mieses sugeruje, że "nowa" szlachta Nawrockich herbu Lubicz i Pobóg, powinna być łączona z pniem neofickim.
Również Liber chamorum wspomina o Nawrockim, który okradł swojego ojca Hircka z Płocka i przyjął chrzest.


Nazwiska od miesięcy.


Bardzo powszechnie używanym sposobem na tworzenie nazwisk neofitów, było oparcie się o nazwy miesięcy. Z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że nadawano nazwiskozgodnie z miesiącem w którym przyjmowano chrzest.

Jednak często obserwuje się zdecydowane rozbieżności. Stało się tak zapewne wówczas, gdy ustaliła się już zasada nadawania neofitom nazwisk od miesięcy, wówczas nazwisko nadawano bez względu na datę konwersji.

Niektóre miesiące nie były najlepsze do tworzenia nazwisk i ma to odzwierciedlenie w ilości urobionych od nich nazwisk.

Stosunkowo mało jest Październickich, czy Listopskich.
Poniżej przytoczę zestawienie poczynione przez Jana Bystronia w książce "Nazwiska polskie".

Zestawienie zrobione jest w porządku kalendarzowym i jeśli nie zaznaczono inaczej, dotyczy warszawskich neofitów. Daty oznaczają odnotowany chrzest.

Styczyński (trzech 1820-1823)
Lutyński (1767,1792), Lutomski (1823), Lutnicka (1822)
Marzecki (1772, 1825), Marczewski (1777, potem w XIX w. jeszcze trzech), Marczyński (1824),Markowski (siedmiu w XIX w. wszyscy chrzczeni w marcu)
Kwieciński (1780 Radom, 1791, 1799 w XIX w. w Warszawie osób 12, w tym jeden ewangelik konwertyta 1850), Kwiatkowski (od 1817-1844 osób 14, może niektórzy są tłumaczeniami niemieckich -blumów?) Kwietniewski (1823, 1825), Kwiatkiewicz
(1820), Aprilewicz (1765).
Majewski (trzy rodziny frankistów, 1775, min. matka Adama Mickiewicyza "Z Matki Obcej")
we Włocławku 1769-1787 czterech, w Warszawie w pierwszej połowie XIX w. dziewiętnastu), Majowski (Radom 1726 i 1760) Majecki (1771).
Czerwiński (jeden frankista, 1764, 1789, 1825, 1846), Czerniecki (1766, Łęczyca 1790) Junecki
(1773).
Lipiński (jeden frankista, w Nieszawie 1778, 1789; w XIX w. jedenastu), Lipiecka (1834)
Lipczyński (Radom 1776, 1836).
Sierpiński (1770, w XIX w. cztery kobiety) Sierpowski (dwóch w 1772)
Wrzesiński (1741,1775,1779, w XIX w. dwóch) Wrzesieński (1770), Wrześniewska (dwie w XIXw.)
Październiki (1770) Paździerska (1830) Oktober (1773)
Listopski (Włocławek 1790)
Grudziński (1766, ośmiu w XIX w.)


Wśród szlachty istnieje kilka starych rodów, które były notowane w dawnych czasach i noszą nazwiska, które można było urobić od miesięcy, ale albo się nie zachowały do dzisiaj, albo brakuje im ciągłości genealogicznej. Tak czy inaczej przypadki takie należą do wyjątków.

Majewscy herbu Stary Koń notowani byli w XV wieku, herbu Nałęcz w 1697 ale poza tym pozostałe rodziny notowane były dopiero w XVIII wieku lub jeszcze później i są prawdopodobnie pochodzenia neofickiego.

Stary ród Czerwińskich herbu Lubicz wspomniany w 1389, nazwany tak od wsi w powiecie ostrołęckim, nie ma niestety ciągłości. Inni Czerwińscy są już całkiem świeżej daty.

Istniał stary ród Lipczyńskich herbu Korwin wspomnianych w 1565 roku, ale inni wpisani są do ksiąg dopiero w 1830 roku. Podobnie stare rody Lipińskich herbu Schur i Brodzic, które nazwiska swoje wzięli od wsi, nie mają nic wspólnego z licznymi rodzinami noszącymi to nazwisko, wylegitymowanymi dopiero w końcu XVIII wieku (Dołęga, Korsak, Lubicz, Mutyna).

Wśród szlachty pochodzącej najprawdopodobniej od neofitów, jak twierdzą liczni autorzy dziewiętnastowieczni, znajdują się też Paździerscy herbu Ślepowron, Listopaccy herbów Lubicz i Mora oraz Grudzińscy herbu Łabędź i Paprzyca.

W przypadku Grudzińskich, była też stara rodzina herbu Grzymała, pochodząca z Grudna w powiecie poznańskim, nie mająca nic wspólnego z neofitami, ale stanowiła ona wyjątek.

Żydowski autor, Mateusz Mieses napisał, że "Musimy jednak uważać za prawdopodobne, że wszędzie, gdzie w Polsce spotykamy nazwiska powyższego typu, ma się do czynienia z potomkami jakiegoś nowochrzczeńca. Gdyby się zdarzył jaki wyjątek w tym kierunku, byłaby to egzemcja raczej, która poświadcza prawdziwość reguły".

Nazwiska od dni tygodnia.


Oprócz miesięcy, także nazwy dni tygodnia często dawały początek nazwiskom neofitów.

Niedzielskiego herbu Szeliga spotykamy wśród nobilitowanych w 1765 roku.
W spisie neofitów warszawskich z pierwszej połowy XIX wieku Choińskiego, nazwisko Niedzielski spotykamy trzy razy.
Mamy też Niedzielskich w Kłodawie (1755) i Kamieńcu Podolskim (1756, 1771, w XIX w.jeszcze dwie kobiety).
Wśród szlachty polskiej, nazwisko to wcześniej występuje sporadycznie, począwszy od końca XVI wieku . Mamy więc plebana Niedzielskiego herbu Prus. Niedzielskiego na Rusi herbu Sas, Stefana Niedzielskiego, stolnika litewskiego.
Częstotliwość tego nazwiska, tak u pospólstwa, jak i u szlachty, wzrasta dopiero w wieku XVIII.
U Uruskiego pojawiają się Niedzielscy herbów Laryssa, Topór, i Pogoń.

Wśród frankistów z Buska, pojawia się też nazwisko Piątkowski.
Jak zastrzega się Jan Bystroń, nie wszystkie te nazwiska nadawane były neofitom. Część z nich mogła być nadawana dzieciom chrzczonym w te dni tygodnia, a pochodzącym od niewiadomych rodziców.

Oczywiście trudno wyczerpać temat nazwisk nadawanych neofitom. To temat dość trudny z uwagi na dość częste zjawisko celowego zacierania śladów pochodzenia żydowskiego.
W wielu wypadkach znamy moment chrztu, ewentualnie nobilitacji, a już znacznie trudniej jest prześledzić potomków.

Ponadto neofici otrzymywali lub przybierali sami nazwiska w sposób dość dowolny i obok wymienionych grup nazw osobowych, możemy spotkać w zapisach całkowicie różne nazwiska.
Podam tu jedynie kilka przykładów dla ilustracji: Bernstein staje się w 1835 roku Chrzanowskim, Lejbuś Michalewicz ochrzczony w 1822 roku przyjmuje nazwisko Dąbrowski, Mordko Hayman w 1844 staje się Drzewieckim, a Szmul Szpik Holz w r. 1845, Jastrzębskim.


Na zakończenie tej krótkiej gawędy o nazwiskach neofitów, warto wspomnieć o fingowaniu rodowodów, przy okazji wywodów szlacheckich. Było to zjawisko bardzo powszechne i nie stanowiło specyfiki neofitów, ale dość znacznie utrudnia właściwe dotarcie do korzeni.


Bystroń przytacza dwa takie przykłady.
Jan Gottlieb Bloch (1836-1902), syn Szulima z Leszna, dorobiwszy się majątku, otrzymuje szlachectwo w roku 1883 i przyjmuje herb Ogończyk z niewielką odmianą. Herbem tym pieczętowała się stara rodzina szlachecka nosząca takie samo nazwisko - Bloch.
Znany bankier warszawski Rawicz (1827-1901) potrafił przeprowadzić w heroldii petersburskiej za pomocą adopcji któregoś ze zubożałych Rawiczów, dowód pochodzenia od starej szlachty tego nazwiska.


Waldemar Fronczak

fatso

unread,
Feb 3, 2014, 7:11:59 AM2/3/14
to
Dziekuje,ciekawe.
Herb Ogonczyk to jeden z najstarszych herbow polskich, szczegolnie jego prekursor Powala,ktory przybyl do Polski z Moraw. Moi pieczetowali sie nim co najmniej od 300 lat, co rozpaczliwie starali sie dowiesc carowi w XIX w, tak by uniknac wziecia w kamasze(podobnie jak Mickiewicz). Co do nazwiska zas to zaden Zyd nie przezwalby sie Robakiem. Stad pojawili sie po wojnie ludzie tacy jak: Gen.Rozlubirski, skrzypaczka Wilkomirska,propagandzista partyjny Zolkiewski a nawet---Radziwill! Tego ostatniego nie mogla juz zniesc rodzina ksiazeca, podala do sadu w latach 60-tych o oszustwo. A Zyd Radziwill byl tu calkiem niewinny. To ksiaze Sapieha na zlosc Radziwillom tak nazwal swojego Zyda, zupelnie tak jakby psa nazywal. No i potomek sie wyrwal z sowieckiego raju i w Polsce Ludowej dopiero go dopadli. Ot, zycie.

jfi...@gmail.com

unread,
Feb 3, 2014, 12:11:51 PM2/3/14
to
Ergo. Stary Maciek byl Zydem. A matka Chopina Zydowka.

u2

unread,
Feb 3, 2014, 1:00:11 PM2/3/14
to
W dniu 2014-02-03 18:11, jfi...@gmail.com pisze:
> Ergo. Stary Maciek byl Zydem. A matka Chopina Zydowka.


naziwsko to nie wszystko, ani wyglad. aby byc zydem nalezy byc wyznawca
judaizmu. warunek konieczny i wystarczajacy.

--
"Żydów gubi brak umiaru we wszystkim i przekonanie, że są narodem
wybranym. Czują się oni upoważnieni do interpretowania wszystkiego,
także doktryny katolickiej. Cokolwiek byśmy zrobili, i tak będzie
poddane ich krytyce - za mało, że źle, że zbyt mało ofiarnie. W moim
najgłębszym przekonaniu szkoda czasu na dialog z Żydami, bo on do
niczego nie prowadzi... Ludzi, którzy używają słów 'antysemita',
'antysemicki', należy traktować jak ludzi niegodnych debaty, którzy
usiłują niszczyć innych, gdy brakuje argumentów merytorycznych. To oni
tworzą mowę nienawiści".

jfi...@gmail.com

unread,
Feb 3, 2014, 1:11:56 PM2/3/14
to
Jesli sie nie myle, Kiszczak nie jest wyznawca judaizmu.

u2

unread,
Feb 3, 2014, 1:29:16 PM2/3/14
to
W dniu 2014-02-03 19:11, jfi...@gmail.com pisze:
> Jesli sie nie myle, Kiszczak nie jest wyznawca judaizmu.


dlatego moze byc co najwyzej zydoubekiem.

Puchatek

unread,
Feb 3, 2014, 1:45:52 PM2/3/14
to
On Monday, February 3, 2014 5:11:59 AM UTC-7, fatso wrote:
> Dziekuje,ciekawe.
>
> Herb Ogonczyk to jeden z najstarszych herbow polskich, szczegolnie jego prekursor Powala,ktory przybyl do Polski z Moraw. Moi pieczetowali sie nim co najmniej od 300 lat, co rozpaczliwie starali sie dowiesc carowi w XIX w, tak by uniknac wziecia w kamasze(podobnie jak Mickiewicz). Co do nazwiska zas to zaden Zyd nie przezwalby sie Robakiem. Stad pojawili sie po wojnie ludzie tacy jak: Gen.Rozlubirski, skrzypaczka Wilkomirska,propagandzista partyjny Zolkiewski a nawet---Radziwill! Tego ostatniego nie mogla juz zniesc rodzina ksiazeca, podala do sadu w latach 60-tych o oszustwo. A Zyd Radziwill byl tu calkiem niewinny. To ksiaze Sapieha na zlosc Radziwillom tak nazwal swojego Zyda, zupelnie tak jakby psa nazywal. No i potomek sie wyrwal z sowieckiego raju i w Polsce Ludowej dopiero go dopadli. Ot, zycie.

Co do nazwiska Robak wsrod Zydow-
wystepuje to nazwisko (dokladna pisownia)w ksiegach metrykalnych wyznania mojzeszowego w archiwach AGAD 217 razy w nastepujacych guberniach polskich i prowincjach galicyjskich

List 26 records from Lomza Gubernia
List 6 records from Lublin Gubernia
List 1 record from Piotrkow Gubernia
List 20 records from Plock Gubernia
List 52 records from Siedlce Gubernia
List 81 records from Warszawa Gubernia
List 3 records from Krakow Wojewodztwo
List 2 records from Lwow Wojewodztwo
List 1 record from Tarnopol Wojewodztwo
List 73 records from Prussia
List 6 records from no specified Region


Co zas do nazwiska zydowskiego Raziwill, posmialem sie serdecznie z opowiastki Sapieha contra Radziwill i docenilem panski wisielczy humor, ale mozesz wacpan spokojnie te histotyjke pomiedzy bajki wlozyc.


Puchatek

unread,
Feb 3, 2014, 3:23:21 PM2/3/14
to
On Monday, February 3, 2014 11:29:16 AM UTC-7, u2 wrote:
> W dniu 2014-02-03 19:11, jfi...@gmail.com pisze:
>
> > Jesli sie nie myle, Kiszczak nie jest wyznawca judaizmu.
>
>
>
>
>
> dlatego moze byc co najwyzej zydoubekiem.

Polacy wszak wymieslili ubectwo, zafajdany ubancu z Suwalek.
Dzierzynski-Menzynski - pierwsi szefowie sowieckiego UB.
Polakoubectwo

u2

unread,
Feb 3, 2014, 3:34:23 PM2/3/14
to
W dniu 2014-02-03 21:23, Puchatek pisze:
>> dlatego moze byc co najwyzej zydoubekiem.
> Polacy wszak wymieslili ubectwo, zafajdany ubancu z Suwalek.
> Dzierzynski-Menzynski - pierwsi szefowie sowieckiego UB.
> Polakoubectwo


widzisz szczuronik, wy zydoubeki internacjonaly, wy nie macie
narodowosci. dlatego nigdy nie byles prawdziwym Polakiem, ani Ukraincem,
a tym bardziej nie jestes zydem.

fatso

unread,
Feb 3, 2014, 3:50:34 PM2/3/14
to
Hr Mendewesz(obecnie w Malezji w swej wilii gania malpy won od orchidei) dal mi kiedys do poczytania wspomnienia Ks Sapiehy, naowczas uciekiniera z Europy w Pld Afryce. Tam jest wlasnie owa anegdota o pejsatym Radziwille. Historyjke procesu w PRL Radziwillow o nazwisko przeczytalem na ostatniej stronie pisma Polityka, ok 1966r.
Co do Robakow to faktycznie jest ich cala psiarnia.W Polsce a nawet w Londynie.
Jeden z nich tutaj zasztyletowal swych opiekunow(byl chory psychicznie). Ludzie dziwnie na mnie wtedy popatrywali. Niestety,ja z Zydo-Robakami nie mam nic wspolnego. W Polsce ani jednego krewnego tego nazwiska. W WXL Rabakow(od rombac siekiera) wymordowal Stalin. Byl ponoc oficer Armii Czerwonej mego nazwiska, skarzyl sie ze przez nazwisko musial sluzyc na Syberii.Jesli sie nie rozmnozyl to ja jdstem ostatnim z Horeszkow.

Puchatek

unread,
Feb 3, 2014, 4:39:43 PM2/3/14
to
On Monday, February 3, 2014 1:34:23 PM UTC-7, u2 wrote:
> W dniu 2014-02-03 21:23, Puchatek pisze:
>
> >> dlatego moze byc co najwyzej zydoubekiem.
>
> > Polacy wszak wymieslili ubectwo, zafajdany ubancu z Suwalek.
>
> > Dzierzynski-Menzynski - pierwsi szefowie sowieckiego UB.
>
> > Polakoubectwo
>
>
>
>
>
> widzisz szczuronik, wy zydoubeki internacjonaly, wy nie macie
>
> narodowosci. dlatego nigdy nie byles prawdziwym Polakiem, ani Ukraincem,
>
> a tym bardziej nie jestes zydem.

Widzisz kurwo podlaska, dlaczego ty nie dasz sie samowyjebac i powrocic do grupy polityka na stale?

fatso

unread,
Feb 3, 2014, 4:41:36 PM2/3/14
to
Co mi przypomina, ze jesli Mendewesz powroci zywy z Azji(a ma juz swoje lata)
to czas poprosic o zgode na ponowne przeczytanie ksiazki Zyda polskiego o nazwisku Mendel. Nie tylko czytalem 2x ale Hrabia wzial mnie jakies 30 lat temu zobaczyc Autora w Hove/Brighton.Niestety Zyd mial juz ponad 90lat wtedy, byl gluchy jak pien. A szkoda bo jego dzielo zdradzalo ow geniusz zydow lwowskich. Bylo to wydane wlasnym sumptem wspomnienie z przezytych lat.
A wiec najpierw jest mlodym oficerem karabinow maszynowych Franciszka Jozefa, opisuje szarze pulku wloskiej kawalerii na swoje maszynki do mielenia ludzkiego miesa. Pozniej prowadzi zycie nihilistyczne jako wlasciciel geszeftu we Lwowie. Malo o tym pisze, to bylo zmarnowane zycie. Odzywa jako ochotnik w Hiszpanii. Tak jak to wtedy robily tysiace idealistow. Zderzenie z realizmem, komuna- coraz mniej mu sie u tych komuchow podoba. Wreszcie aresztowanie. Zyd na pewno byl pyskaty i chyba szybko by trafil pod stienke gdyby nie jego zaawansowany wiek-po 40-ce. Dramatyczna ucieczka z wiezienia, dziura w dachu. Przedziera sie do Paryza, na wpol zdechly z glodu. Ratuje go bialy Rosjanin, sam po przezyciach. W Paryzu znajduje kuzyna(Zyd ma kuzyna w kazdym miejscu swiata).
Nie zagrzeje jednak spokoju bo wybucha II W.sw. Juz nie pamietam jak Mendel wyladowal w Angli ale na pewno mial czuja i wczesnie w biegu o zycie startowal.Ksiazka sie konczy epizodem typowo angielskim: Zyd Mendel obserwuje sytuacje-mimo bomb wokolo na drzewo wlazl kotek i przerazliwie miauczy. Jakies staruchy zalamuja rece.Przywolany mlody policjant zdejmuje tunike, sciga kota po galeziach drzewa, ryzykujac zyciem. Nasz bohater wyjmuje z teczki pistolet(jest jakims gryzipiorkiem sztabowym w wojsku polskim). Oferuje sie zastrzelic kota angielskim babinkom. Uciekac musi przed pobiciem torebkami bo babcie nie zrozumialy zartu. Koniec.
Potrzebny pilnie jakis Polanski aby zrobic z tego film -bo warto.

brat_olin

unread,
Feb 3, 2014, 5:09:40 PM2/3/14
to
fatso wrote:

> startowal.Ksiazka sie konczy epizodem typowo angielskim: Zyd Mendel obserwuje sytuacje-mimo bomb wokolo na drzewo wlazl kotek i przerazliwie miauczy. Jakies staruchy zalamuja rece.Przywolany mlody policjant zdejmuje tunike, sciga kota po galeziach drzewa, ryzykujac zyciem. Nasz bohater wyjmuje z teczki pistolet(jest jakims gryzipiorkiem sztabowym w wojsku polskim). Oferuje sie zastrzelic kota angielskim babinkom. Uciekac musi przed pobiciem torebkami bo babcie nie zrozumialy zartu. Koniec.
> Potrzebny pilnie jakis Polanski aby zrobic z tego film -bo warto.
>
Bylo juz - w "Police Academy" - i nie sadze, by rezyser czytal Mendla.

--
Smart questions to stupid answers

u2

unread,
Feb 3, 2014, 5:27:39 PM2/3/14
to
W dniu 2014-02-03 22:39, Puchatek pisze:
> Widzisz kurwo podlaska, dlaczego ty nie dasz sie samowyjebac i powrocic do grupy polityka na stale?


te szczuronik, widac ze lubisz jerkowanie, ale nie jest to wyznacznikiem
zadnej narodowosci, tylko popularnego zboczenia ...-;)

fatso

unread,
Feb 3, 2014, 6:20:47 PM2/3/14
to
On Monday, 3 February 2014 22:09:40 UTC, brat_olin wrote:
>
>
> Bylo juz - w "Police Academy" - i nie sadze, by rezyser czytal Mendla.
>
Naprawde? widocznie koty wszedzie takie same a policjanci uniwersalnie glupi.
0 new messages