On Apr 7, 7:52 am, Yaj Tshaj Koob <
mutant_l...@yahoo.com> wrote:
> On Apr 6, 10:11 am, "Hmoob St. Paul" <
hmoobstpaul2...@gmail.com>
> wrote:
>
> > Ua cas es tsam no nej cia li tham txog kwv tij lawm xwb es tsis hais
> > txog poj niam hais zaj tshoob li lawm na... tsis ua cas, mloog nej
> > hais txog nej tej kwv tej tij tej txheeb tej ze ces twb lom zem kawg
> > lawm.
>
> > Surithay, hnub i pom koj thiab koj poj niam neb mus taj laj, tsis tau
> > los hu koj tab sis zoo li ntu no koj kaj siab lawm ntau es nrog koj
> > zoo siab nawb. Pom tus zoo nyob sab ntuj tim ub los yuav tau qhia
> > thiab saib puas muaj sijhawm mus xyuas lawv thiab. j/k.
>
> Hmong ST. Paul,
>
> Koj hais yog lawm laus, pib lub ncauj lus no, hom mus tham lwm lub
> ncauj lus txawv lawm,
>
> >.......................................................................... ............tsis tau
Yawmyij Xyeejtsawg;
Raws li twm koj cov lus mas koj yuav peb cov ntxhais YPP thiab koj
teev tau kuv txiv Vaj Tsab Yaj, Nchaiv Tswb Yaj, Paj Txheej Yaj, Nyiaj
Xeeb Yaj, Ntsuab Xwm Yaj, Nkias Tub Yaj, & Xaiv Muas Yaj zoo. Yawg
Yaj Suav Nplaib, yawg Yaj Tuam, Yawg Yaj Xwm thiab Yaj Lwv lawv yog
kwvtij niamtxiv yug ib phab. Naikong Txwj Zeb Yaj Phwvnyawm yog Yawg
Suav Nplaib tub xeeb ntxwv. Yawg Nchaiv Tswb or Yawg Paj Tsheej
(Naikhou Kab Yeeb) yog Yaj Lwv cov tub xeeb ntxwv. Kuv yawg Tooj Choj
yog Yaj Tuam tub xeebntxwv.
1850 Yawg Suab Npliab, yawg Yaj Lwv thiab cov kwvtij thiab Hmoob khiav
Tuamtshoj los rau Sovtshoj (China to Indo-China) lawm. Yawg Yaj Tuam
tsis los vim Suav tuaj tsa Yaj Tuam ua tus coj cov Hmoob nyob rau Tuam
Laj (Tuam Laj Ntxwv) ua nyob Southern Yunnan. Thaum yawg Yaj Suav
Nplaib thiab Yawg Yaj Lwv lawv khiav los txog Tiaj Nquab ze Tuam Phwv
Lis ces yawg Yaj Lwv tuag. Yaj Lwv muaj ib tug tub hu ua Npliam (Yaj
Txoov Npliam). Raws lis cov laus hais mas thaum txiv (Yaj Lwv) tuag
mas Yawg Txoov Npliam muaj 3 tag kis. Txiv Hmoob Vwj txawm tuaj yuav
pog Lwv thiab pog Lwv txawm coj yawg Txoov Npliam los ua Hmoob Vwj
lawm. Txiv Hmoob Vwj ces txawm yog Txoov Tuam Vwj yawg, or Cwjmem or
Vwj Loob yawg koob ntag.
Yawg Txoov Npliam los loj hlob rau txiv Hmoob Vwj, txiv Hmoob Vwj tsa
cuab tsa yim rau yawg Txoov Npliam. Ua nyuj dab rau txiv Hmoob Vwj
tuag ib tug menyuam, ua nyuj dab rau txiv Hmoob Yaj tuag tug menyuam.
Thaum kawg dab Hmoob Yaj nrhiav tau ces thiaj rov ua Hmoob Yaj tabsi
nrog Hmoob Vwj nyob muab Hmoob Vwj ua kwv ua tij txog 1953 ua kuv txiv
yuav kuv niam, thiab dablaug Tswv Vaj Vwj tuaj yuav phauj Ntxawm
(Phauj Ntxawm, or Phauj Txawj Hluas Thoj) uas yog yawg Nchaiv Tswb tus
muam ntxawm. 1965 thaum Yawg Soob Ntxawg tuag tseem kom yawmtxiv
Txoov Tuam Vwj tuaj ua cuabtsav.
Yawg Txoov Npliam muaj 3 tug tub: Paj Nus, Ntsuab Lwm, Nom Pov. 1870
yawg Yaj Tuam tuag nyob Tuam Laj Ntxwv (Southern Yunnan), Yawg Nyiaj
Xab uas yog Yaj Tuam tub thiaj khiav los raws cov kwvtij uas khiav
los Nplogteb thiab los nrhiav tau yawg Txoov Npliam nyob Poos Xas
thiaj Phaws Twm. 1900 Yawg Ntsuab Lwm tuag thiaj muab pog Ntsuab lwm
txis rau kuv yawg suab Nyiaj Xab uas kuv yawg Tooj Choj yawm.
Pog Ntsuab Lwm muab yawg Ntsuab Lwm 2 tug tub: Neej Lauj thiab XAIV
KHWB thiab los yug tau ib tug tub rau yawg Nyiaj Xab, tus tub ntawd
tus tub tug yawg Paj Tsav uas yog txiv Vaj Neeb thiab txiv Nom Yias
lawv txiv or Txias Xeev Xwm yawg. Yawg Xaiv Khwb yog BEE YANG Fresno
yawg koob ntag.
1918 kuv yawg koob Nkaj Siab Yaj tuag, pog Nkaj Siab tau coj nws cov
menyuam mus raws neej tsa rau Moos Phaj Moos Nyab. Xyoo 1949 cov
kwvtij (Yawg Soob Ntxawg, Yawg Ncaiv Tswb, yawg Nkias Pov, yawg Paj
Tsav) lawv mam tuaj tos kuv yawg Tooj Choj rov los rau Xam Kiam (Tha
Chor). 1952 Yawg Tooj Choj, Yawg Nchaiv Tswb thiab yawg Soob Ntxawg
lawv coj cov kwvtij tsiv los rau zos Phuv Phees.
Kuv coj kev cai tshiab (lawb dab lawm) tabsi kuv txiv lawm tseem coj
kevcai qub. Kuv txiv, kuv cov kwv cov txiv ntawm lawv koom tib tug
dab qhuas nrog cov kwvtij YPP. Tam sim no (2012) kuv tus kwv Tswv Kav
(Yeeb Pov) yog tus coj tshoob coj kos tag pab kwvtij YPP nyob Fresno,
California. 1980s kuv txiv yog tus coj tshoob kos nyob Minnesota,
thaum 1990s txiv Paj Txoos yog tus coj, 2010 no Soob Cai yog tus coj.
Yawg Xaiv Vas thiab yawm Ntsuab Xwm lawv muaj dab qhuas tiag. Tabsi
kuv txiv thiab kuv yawg lawv teev thiab ntseeg tibtug dab qhuas ua cov
kwvtij Phuv Phees ntseg. Tam sim no kuv txiv muaj noj kuv txiv tseem
laig txog: Tooj Tuam, Txooj Tsab, Txooj Muas, Txooj Vws, Nchaiv Tswb,
Txoos Xab, Nyiaj Kaus, Npuag Vaj, Soob Ntxawg .......... cov kwvtij
YPP muaj noj los lawv yuav tsum laig txog Tooj Choj thiaj tag. Yawg
Xaiv Vas yog yawm Npliaj Tub thiab yawg Naiskong Paj Txoov Yaj pab
thiab yog yawg Suab Nplaib caj nces.
Vim cov kwvtij YPP mus ua menyuam Hmoob Vwj, nrog Hmoob Vwj nyob, raws
Hmoob Vwj tau 4 tiam neej thiab tsis paub dab (UA TAIG LAIG) lawm es
dab qhuas thiaj txawv yawg Xaiv Vas, yawg Npliaj Tub, Naikong Paj
Txoos, Tojxeem Npliaj Pov, yawg Zam Yaj Saub (Chao Muang Ntsuab Toog),
Naikong Txwj Zeb lawv lawm xwb. Tiag tiag peb yog ib tsevneeg.
Thaum tseem nyob Phuv Phees yawg Nchaiv Tswb yeej yog tus coj, tabsi
tom qab (1966) yawg Nchaiv tag sim neej lawm yog yawg Paj Zeb, yawg
Txooj Lauj, txiv Txooj Tsab lawv yog cov coj lawm. 1987 Tswb (Nkias
Tub) tuaj yuav pojniam pem Syracuse, NY twb yog kuv txiv (Vaj Tsab)
tuaj lav tshoob ne? es kuv txiv thiaj mag Lis Pheej lawv cem txaus
nkuas. Vim thaum ntawd Lis Pheej tus tub yuav Txwj Pov tus ntxhais es
txiv Tub Huas thiab Pab Ntxheb peb cov hluas siab kub thiab ua heev
heev rau Lis Pheej lawv. Tabsi Hmoob Lis los muaj ntxhais zoo nkauj
thiab txiv Paj Cawv (Xaiv Muas) thiab Tswb (Nkias Tub) mus yuav kiag
cov ntxhais Hmoob Lis New York es thiaj mag lawm cem. Txiv Xaiv Muas
yuav yijlaug Txoov Tuam (Thoj Thaiv) ntxhais, Nyiaj Nruas tuaj thiab
cov kwvtij Hmoob Yaj Pennsylvania tuaj pab hais.
Yij Xyeejtsawg, kuv tham ntaus zog lawm los thov txhob tu siab. Koj
yuav leej twg ntxhais? koj yawm txiv hu li cas? thov qhia kuv puas
tau?
Victor Yang