Esperanto kaj KDE

17 views
Skip to first unread message

Bertilo Wennergren

unread,
Sep 27, 2001, 6:40:14 PM9/27/01
to
Helpo bezonata:

Mi finfine serioze ekokupighis pri Linukso. Mi sukcese instalis
(post multegega penado...) RedHat-an Linukson apud miaj du
Vindozoj, kaj ech sukcesis starigi Retan konekton per ADSL el
Linukso.

Mi eklaboris sufiche sukcese per KDE, kiu impresas tre pozitive,
kaj mi tre facile migrigis mian ekzistantan Mozilan instalon
de Vindozo en Linukson.

La problemoj aperis, kiam mi provis funkciigi Esperantan klavaron.
La informoj pri tio, kiujn enretigis Wolfram Diestel, ne multe
helpis. Tiparojn mi havas - pri tio ne temas. Temas nur pri ia
ajn eblo klavi niajn karajn literojn, kiuj ja bone aperas en
la sistemo mem.

Krome - iom timige - shajnas, ke por fari tion, oni devas tute
labori lau Latino 3 en KDE, kaj ke tio signifas, ke oni povas
tajpi nur Latino-3-ajn literojn. Por klavi ankau Svede mi
bezonos unu signon, kiu mankas en Latino 3 - kaj mi ech ne
parolis pri eventuala tajpado de Rusaj literoj, kaj Chinaj -
apud la Esperantaj... Chu vere ne eblas shalti inter diversaj
klavaroj laborantaj lau diversaj signokodoj?

Spertuloj pri Linukso kaj KDE - se vi ekzistas... -, chu vi
povas doni klarigojn?

--
#################################################################
Bertilo Wennergren
<http://purl.oclc.org/net/bertilo>
<bert...@gmx.net>
#################################################################

Marko Rauhamaa

unread,
Sep 27, 2001, 9:36:34 PM9/27/01
to
Bertilo Wennergren <bert...@gmx.net>:

> La problemoj aperis, kiam mi provis funkciigi Esperantan klavaron. La
> informoj pri tio, kiujn enretigis Wolfram Diestel, ne multe helpis.
> Tiparojn mi havas - pri tio ne temas. Temas nur pri ia ajn eblo klavi
> niajn karajn literojn, kiuj ja bone aperas en la sistemo mem.
>
> Krome - iom timige - shajnas, ke por fari tion, oni devas tute labori
> lau Latino 3 en KDE, kaj ke tio signifas, ke oni povas tajpi nur
> Latino-3-ajn literojn. Por klavi ankau Svede mi bezonos unu signon,
> kiu mankas en Latino 3 - kaj mi ech ne parolis pri eventuala tajpado
> de Rusaj literoj, kaj Chinaj - apud la Esperantaj... Chu vere ne eblas
> shalti inter diversaj klavaroj laborantaj lau diversaj signokodoj?

La pesimisma respondo: ne.
La optimisma respondo: ankorau ne.

Kaj jen la longega respondo...

Oni povas aranghi la klavaron tute lau sia placho. Mi ne scias, chu
ekzistas grafika klavararanghilo, sed oni povas aranghi la klavaron per
redaktilo. La klavaron, la muson kaj la ekranon regas la X-servilo
(XFree86). Kiam oni premas klavon, la X-servilo rimarkas tion kaj sendas
klavkoderon al tiu X-kliento (aplikprogramo), kiu tenas la fokuson.

La X-servilo havas du metodojn, kiuj regas la klavararanghon: la klasika
kaj XKB (XKEYBOARD). En la klasika metodo la X-servilo supozas la usonan
klavaron, kaj la uzanto povas rearanghi la klavaron per la
xmodmap-programo. En la XKB-metodo la X-servilo posedas datenaron pri
diversaj klavararanghoj, kaj la sistemestro elektas unu el ili. Diveneble
la XKB-metodo estas multe pli bona, sed ghis nun oni dokumentis ghin nur
per la rusa lingvo kaj do mi ne povas diri pri ghi multe pli, ol ke ghi
estas malsimplega.

Oni povas ekscii, kiun el tiuj du metodoj la X-servilo aplikas per jena
ordono:

% xdpyinfo | grep XKEYBOARD

Se la ordono eligas la vorton "XKEYBOARD", la X-servilo aplikas la
XKB-metodon. Se la ordono eligas nenion ajn, la servilo aplikas la
klasikan metodon.

Onidire oni ne rajtas uzi la xmodmap-ordonon kune kun la XKB-metodo, sed
lau mia sperto tio ja funkcias. Mia Mandrake 8.0 -sistemo tamen eraretis
jene: post la xmodmap-ordono la X-servilo imagas, ke Windows-klavo estas
konstante premita, kio konfuzas almenau emakson. Tamen oni povas
malkonfuzi la X-servilon facile per tio, ke oni premas la
Windows-klavon.

La xmodmap-programo regas tabelon de 256-oble 256 elementoj. Ghi supozas,
ke la klavaro havas maksimume 256 klavojn, kiujn oni identigas per
klavkoderoj, okbitaj entjeroj (0..255). La klavtabelo donas al la
klavkoderoj po 256 klavsimboloj. La X-servilo sendas la tutan tabelon al
chiuj X-klientoj, por ke tiuj sciu, kiel traduki la klavkoderojn en
klavsimbolojn.

La klavsimboloj estas listitaj en la dosiero

/usr/include/X11/keysymdef.h

Oni povas rimarki, ke ankau la esperantaj simboloj cheestas:

========================================================================
#define XK_Hcircumflex 0x2a6
#define XK_Jcircumflex 0x2ac
#define XK_hcircumflex 0x2b6
#define XK_jcircumflex 0x2bc
#define XK_Ccircumflex 0x2c6
#define XK_Gcircumflex 0x2d8
#define XK_Ubreve 0x2dd
#define XK_Scircumflex 0x2de
#define XK_ccircumflex 0x2e6
#define XK_gcircumflex 0x2f8
#define XK_ubreve 0x2fd
#define XK_scircumflex 0x2fe
========================================================================

Do oni devas aranghi la klavtabelon tiel, ke iu klavo au klavkombinajho
tradukighu ekzemple per la simbolo XK_scircumflex.

Chiu uzanto povas difini sian propran klavtabelon per la tekstodosiero
$HOME/.Xmodmap . Kiam la uzanto registrighas, la RedHat-sistemo
kontrolas, chu tiu dosiero ekzistas. Se jes, ghi automate rulas jenan
ordonon:

% xmodmap $HOME/.Xmodmap

Tamen se la sistemo rimarkas, ke la X-servilo aplikas la XKB-metodon, ghi
ne rulas la ordonon. La uzanto devas au modifeti la sistemdosierojn au
mem ruli la xmodmap-ordonon.

Se oni volas, ke la A-klavo produktu la simbolon XK_Adiaeresis, oni metu
jenan linion en la .Xmodmap-dosieron:

========================================================================
keycode 38 = Adiaeresis
========================================================================

kaj rulu la xmodmap-ordonon. Tamen rimarku, ke tiu ordono estus tre
stulta, char oni tiuokaze tute perdus la A-literon (sed chio feliche
forgesighas post malregistrigho).

Tiu linio donas al la klavo 38 jenajn klavsimbolojn:

loko[0]: Adiaeresis
loko[1]: NoSymbol
loko[2]: NoSymbol
: : :
loko[255]: NoSymbol

Kiel la kliento interpretu la 256 simbolojn? La X-normo difinas nur unu
regulon: la simbolo en la loko[0] validas, kiam oni ne premas samtempe
la majuskligilon; la simbolo en la loko[1] validas, kiam oni samtempe
premas la majuskligilon.

Tamen plej multaj klientoj uzas X-funkciaron, kiu supozas jenan
semantikon por la lokoj (au almenau Xt supozas tiel; mi ne scias pri Qt
kaj GTK):

1. loko[0] -- oni ne premas la majuskligilon

2. loko[1] -- oni premas la majuskligilon

3. Se loko[1] estas NoSymbol kaj loko[0] enhavas majusklon,

3.(a) kiam oni premas la majuskligilon, uzu lokon[0]

3.(b) kiam oni ne premas la majuskligilon, uzu la minusklon
respondantan al loko[0]

3.(c) kiam la majuskloseruro estas shaltita, ignoru la majuskligilon
kaj uzu lokon[0]

4. loko[2] -- oni premas la modshanghilon sed ne la majuskligilon

5. loko[3] -- oni premas la modshanghilon kaj la majuskligilon

6. Se loko[3] estas NoSymbol kaj loko[2] enhavas majusklon,

6.(a) kiam oni premas la modshanghilon kaj majuskligilon, uzu lokon[2]

6.(b) kiam oni premas la modshanghilon sed ne la majuskligilon, uzu la
minusklon respondantan al loko[2]

6.(c) kiam la majuskloseruro estas shaltita kaj oni premas la
modshanghilon, ignoru la majuskligilon kaj uzu lokon[2].

7. lokoj[4]..[255] ne havas semantikon.


Do mia propra .Xmodmap enhavas jenajn liniojn por la suoma lingvo:

========================================================================
keycode 38 = A NoSymbol Adiaeresis
keycode 32 = O NoSymbol Odiaeresis
========================================================================

Kio estas la "modshanghilo"? Ghi estas la magia klavsimbolo "Mode_switch":

========================================================================
keycode 116 = Mode_switch
========================================================================

(en mia klavaro la rekta Windows-klavo).

Nun estus facilege aldoni la difinojn por esperanto:

========================================================================
keycode 54 = C NoSymbol Ccircumflex
keycode 42 = G NoSymbol Gcircumflex
keycode 43 = H NoSymbol Hcircumflex
keycode 44 = J NoSymbol Jcircumflex
keycode 39 = S NoSymbol Scircumflex
keycode 30 = U NoSymbol Ubreve
========================================================================

Bonvolu provi tion. Mia sperto estas, ke chiuj X-klientoj tute ignoras la
esperantajn klavsimbolojn, sed eble la KDE-programoj estas pli
inteligentaj.

Por komprenigi la esperantajn simbolojn al emakso, mi difinis jene:

========================================================================
keycode 54 = C NoSymbol AE
keycode 42 = G NoSymbol Ooblique
keycode 43 = H NoSymbol paragraph brokenbar
keycode 44 = J NoSymbol onequarter notsign
keycode 39 = S NoSymbol Thorn
keycode 30 = U NoSymbol Yacute
========================================================================


La Mode_switch-afero fakte estas iom pli malsimpla, char oni devas
redifini chiujn shanghoklavojn. Tial mi inkluzivos en chi tiun afishon ankau
mian tutan .Xmodmap-dosieron por eploraj celoj. Jen:

========================================================================
clear Shift
clear Lock
clear Control
clear Mod1
clear Mod2
clear Mod3
clear Mod4
clear Mod5

keycode 9 = Escape
keycode 67 = F1
keycode 68 = F2
keycode 69 = F3
keycode 70 = F4
keycode 71 = F5
keycode 72 = F6
keycode 73 = F7
keycode 74 = F8
keycode 75 = F9
keycode 76 = F10
keycode 95 = F11
keycode 96 = F12
keycode 111 = Sys_Req Print
keycode 78 = Scroll_Lock
keycode 110 = Break Pause

keycode 23 = Tab
keycode 66 = Control_L
keycode 50 = Shift_L
keycode 37 = Caps_Lock
keycode 115 = Alt_L
keycode 64 = Meta_L

keycode 65 = space

keycode 22 = BackSpace
keycode 36 = Return
keycode 62 = Shift_R
keycode 113 = Meta_R
keycode 116 = Mode_switch
keycode 117 = Menu
keycode 109 = Control_R

keycode 106 = Insert
keycode 107 = Delete
keycode 97 = Home
keycode 103 = End
keycode 99 = Page_Up
keycode 105 = Page_Down

keycode 98 = Up
keycode 104 = Down
keycode 100 = Left
keycode 102 = Right

keycode 77 = Num_Lock
keycode 112 = KP_Divide
keycode 63 = KP_Multiply
keycode 82 = KP_Subtract
keycode 79 = KP_7
keycode 80 = KP_8
keycode 81 = KP_9
keycode 86 = KP_Add
keycode 83 = KP_4
keycode 84 = KP_5
keycode 85 = KP_6
keycode 87 = KP_1
keycode 88 = KP_2
keycode 89 = KP_3
keycode 108 = KP_Enter
keycode 90 = KP_0
keycode 91 = KP_Separator

add Shift = Shift_L Shift_R
add Lock = Caps_Lock
add Control = Control_L Control_R
add Mod1 = Meta_L Meta_R
add Mod2 = Alt_L Alt_R
add Mod5 = Mode_switch

keycode 38 = A NoSymbol Adiaeresis
keycode 32 = O NoSymbol Odiaeresis

!keycode 18 = Adiaeresis NoSymbol 9 parenleft
!keycode 19 = Odiaeresis NoSymbol 0 parenright

!keycode 54 = C NoSymbol Ccircumflex
!keycode 42 = G NoSymbol Gcircumflex
!keycode 43 = H NoSymbol Hcircumflex
!keycode 44 = J NoSymbol Jcircumflex
!keycode 39 = S NoSymbol Scircumflex
!keycode 30 = U NoSymbol Ubreve
keycode 54 = C NoSymbol AE
keycode 42 = G NoSymbol Ooblique
keycode 43 = H NoSymbol paragraph brokenbar
keycode 44 = J NoSymbol onequarter notsign
keycode 39 = S NoSymbol Thorn
keycode 30 = U NoSymbol Yacute
========================================================================

Marko

--
Marko Rauhamaa mailto:ma...@pacujo.nu http://www.pacujo.nu/marko/

Sergio Pokrovskij

unread,
Sep 27, 2001, 11:53:53 PM9/27/01
to
>>>>> "Bertilo" == Bertilo Wennergren skribis:

[...]

Bertilo> Krome - iom timige - shajnas, ke por fari tion, oni devas
Bertilo> tute labori lau Latino 3 en KDE, kaj ke tio signifas, ke
Bertilo> oni povas tajpi nur Latino-3-ajn literojn. Por klavi ankau
Bertilo> Svede mi bezonos unu signon, kiu mankas en Latino 3 - kaj
Bertilo> mi ech ne parolis pri eventuala tajpado de Rusaj literoj,
Bertilo> kaj Chinaj - apud la Esperantaj... Chu vere ne eblas shalti
Bertilo> inter diversaj klavaroj laborantaj lau diversaj signokodoj?

Bertilo> Spertuloj pri Linukso kaj KDE - se vi ekzistas... -, chu vi
Bertilo> povas doni klarigojn?

Mia labormaniero sub ĉiuj Uniksoj estas unu sama: ĉion interesan fari
en Emakso. Tie mi faris kelkajn enigmetodojn, de la klasika greka ĝis
la rektametoda Esperanta, kun facila komuteblo. Rezulte, mi povas
facile klavi kaj vidi pluroble pli da signoj ol estas en WGL-4.

--
Sergio

Bertilo Wennergren

unread,
Sep 28, 2001, 6:41:42 AM9/28/01
to
Marko Rauhamaa:

> Bertilo Wennergren <bert...@gmx.net>:

>>La problemoj aperis, kiam mi provis funkciigi Esperantan klavaron. La
>>informoj pri tio, kiujn enretigis Wolfram Diestel, ne multe helpis.
>>Tiparojn mi havas - pri tio ne temas. Temas nur pri ia ajn eblo klavi
>>niajn karajn literojn, kiuj ja bone aperas en la sistemo mem.

>>Krome - iom timige - shajnas, ke por fari tion, oni devas tute labori
>>lau Latino 3 en KDE, kaj ke tio signifas, ke oni povas tajpi nur
>>Latino-3-ajn literojn. Por klavi ankau Svede mi bezonos unu signon,
>>kiu mankas en Latino 3 - kaj mi ech ne parolis pri eventuala tajpado
>>de Rusaj literoj, kaj Chinaj - apud la Esperantaj... Chu vere ne eblas
>>shalti inter diversaj klavaroj laborantaj lau diversaj signokodoj?

> La pesimisma respondo: ne.
> La optimisma respondo: ankorau ne.

Sed la vera respondo - almenau rilate al Mozilo kaj eble ankorau
kelkaj programoj: tamen jes!

> Kaj jen la longega respondo...

> [...]

Dankon pro la longega respondo. Ghi tre helpis, kompletigante tion, kion
mi jam eksciis per la retaj dokumentoj de Wolfram Diestel:

<http://www.uni-leipzig.de/esperanto/texte/bibl/kielfari/kielfari-5.html>

Kiel vi jen vidas mi povas nun klavi (en Mozilo) kaj Esperante
(ehhoshangho chiujhaude EHhOShANGhO ChIUJhAUDE), kaj Svede (?ao ?AO), sen
ion shanghi.

> Onidire oni ne rajtas uzi la xmodmap-ordonon kune kun la XKB-metodo,
> sed lau mia sperto tio ja funkcias.

Ankau por mi tio funkcias.

> Do oni devas aranghi la klavtabelon tiel, ke iu klavo au klavkombinajho
> tradukighu ekzemple per la simbolo XK_scircumflex.

Jes, tiuj kodoj funkciis. Mi uzis ilin anstatau la pseudo-Latino-3-aj,
kiujn Wolfram montris en sia dokumento. Tiam mi ne bezonas enshalti
Latinon-3 por klavi Esperante, kaj sekve ne okazas nun kolizio kun
la Svedaj literoj.

> Bonvolu provi tion. Mia sperto estas, ke chiuj X-klientoj tute ignoras
> la esperantajn klavsimbolojn, sed eble la KDE-programoj estas pli
> inteligentaj.

KWord ilin akceptas.

> Por komprenigi la esperantajn simbolojn al emakso, mi difinis jene:

> keycode 54 = C NoSymbol AE


> keycode 42 = G NoSymbol Ooblique
> keycode 43 = H NoSymbol paragraph brokenbar
> keycode 44 = J NoSymbol onequarter notsign
> keycode 39 = S NoSymbol Thorn
> keycode 30 = U NoSymbol Yacute

Hmm... Tio donas la impreson, ke chio interpretighu Latino-3-e,
kio rezultigus, ke la Sveda ? ne povus esti tajpata.

> La Mode_switch-afero fakte estas iom pli malsimpla, char oni devas
> redifini chiujn shanghoklavojn. Tial mi inkluzivos en chi tiun afishon
> ankau mian tutan .Xmodmap-dosieron por eploraj celoj.

Dankon. Eble ankau mi bezonos chion redifini. Tiam via ekzemplo
povos tre helpi.

Tamen, mi devas aldoni, ke la klavometodo "AltGr+c" k.t.p.
ne estas tre oportuna. Multe pli bone estus, se eblus aranghi
senpashan klavon por la supersignoj. Chu iu havas ideon, kiel
fari tion?

Nun, se mi nur povus komprenigi pri UTF-8 al VIM 6... Ial Emakso
ne kongruas kun mia kapo.

Radovan Garabik

unread,
Sep 28, 2001, 7:29:19 AM9/28/01
to
Bertilo Wennergren <bert...@gmx.net> wrote:
: Marko Rauhamaa:


: > Por komprenigi la esperantajn simbolojn al emakso, mi difinis jene:

: > keycode 54 = C NoSymbol AE
: > keycode 42 = G NoSymbol Ooblique
: > keycode 43 = H NoSymbol paragraph brokenbar
: > keycode 44 = J NoSymbol onequarter notsign
: > keycode 39 = S NoSymbol Thorn
: > keycode 30 = U NoSymbol Yacute

Vi nur falsas iso-3 literojn cxi tie. Cxi tio estas tre
malbona ideo.

: Tamen, mi devas aldoni, ke la klavometodo "AltGr+c" k.t.p.


: ne estas tre oportuna. Multe pli bone estus, se eblus aranghi
: senpashan klavon por la supersignoj. Chu iu havas ideon, kiel
: fari tion?

Senprobleme. Legu /etc/X11/xkb/symbols/us_intl dosiero por inspiro.
Tie, ^ klavo estas la cxapelilo.

: Nun, se mi nur povus komprenigi pri UTF-8 al VIM 6... Ial Emakso


: ne kongruas kun mia kapo.

VIM 6.0 laboras kun utf-8 bonege.

Bertilo Wennergren

unread,
Sep 28, 2001, 9:02:05 AM9/28/01
to
Radovan Garabik:

> Bertilo Wennergren <bert...@gmx.net> wrote:


> : Tamen, mi devas aldoni, ke la klavometodo "AltGr+c" k.t.p.
> : ne estas tre oportuna. Multe pli bone estus, se eblus aranghi
> : senpashan klavon por la supersignoj. Chu iu havas ideon, kiel
> : fari tion?


> Senprobleme. Legu /etc/X11/xkb/symbols/us_intl dosiero por inspiro.
> Tie, ^ klavo estas la cxapelilo.


Dankon! Mi tuj esploros.


> : Nun, se mi nur povus komprenigi pri UTF-8 al VIM 6... Ial Emakso
> : ne kongruas kun mia kapo.


> VIM 6.0 laboras kun utf-8 bonege.


Mi instalis ghuste tiun version hierau kaj vane provis igi la
programon legi miajn jam ekzistantajn UTF-8-ajn dosierojn lau
UTF-8. Chia ajn manipulado de agordoj kiel "set encoding=utf-8"
k.s. restis tute senrezultaj. Por chiu Esperanta litero aperas
nur la du respondaj bitokoj interpretitaj lau Latino 1 - au
iafoje la dua simple malaperas. (Kaj mi ja kompilis kun la
bezonata plurbitoka subteno.)

Bertilo Wennergren

unread,
Sep 28, 2001, 9:28:47 AM9/28/01
to
Mi skribis:

> Radovan Garabik:


>> : Tamen, mi devas aldoni, ke la klavometodo "AltGr+c" k.t.p.
>> : ne estas tre oportuna. Multe pli bone estus, se eblus aranghi
>> : senpashan klavon por la supersignoj. Chu iu havas ideon, kiel
>> : fari tion?


>> Senprobleme. Legu /etc/X11/xkb/symbols/us_intl dosiero por inspiro.
>> Tie, ^ klavo estas la cxapelilo.


> Dankon! Mi tuj esploros.


Mi esploris, kaj shajnas, ke temas pri tiu alternativa metodo,
pri kiu Marko parolis. Sed mi ja uzas nun la alian metodon.

Supozeble se mi provos fari nun kiel Radovan konsilis, mi devas
forpreni la solvon, kiun Marko provizis. Chu?

Kaj krome, kaj tre grave: Estas ne tute facile scii, kion fari
per la inspiro de "/etc/X11/xkb/symbols/us_intl". En tiu
dosiero estas iom da kripta kodo. Kion mi faru per ghi por ke
ghi uzighu. Shajnas, ke Marko pravis: Klarigoj pri tio ekzistas
nur en la Rusa. Nu, mi iam studis la Rusan, sed tio estis antau
26 jaroj...

Radovan Garabik

unread,
Sep 28, 2001, 3:14:47 PM9/28/01
to
Bertilo Wennergren <bert...@gmx.net> wrote:
: Mi skribis:

:> Radovan Garabik:


:>> : Tamen, mi devas aldoni, ke la klavometodo "AltGr+c" k.t.p.
:>> : ne estas tre oportuna. Multe pli bone estus, se eblus aranghi
:>> : senpashan klavon por la supersignoj. Chu iu havas ideon, kiel
:>> : fari tion?


:>> Senprobleme. Legu /etc/X11/xkb/symbols/us_intl dosiero por inspiro.
:>> Tie, ^ klavo estas la cxapelilo.


:> Dankon! Mi tuj esploros.


: Mi esploris, kaj shajnas, ke temas pri tiu alternativa metodo,
: pri kiu Marko parolis. Sed mi ja uzas nun la alian metodon.

Jes.
La xmodmap-metodo estas malnova, sed simpla kaj
komprenebla metodo, sed... ne fukncias (mi memoras
la tempon kiam mi klopodis uzi la slovakan klavaron,
kaj nenio funkciis).

: Supozeble se mi provos fari nun kiel Radovan konsilis, mi devas


: forpreni la solvon, kiun Marko provizis. Chu?

Jes.

: Kaj krome, kaj tre grave: Estas ne tute facile scii, kion fari


: per la inspiro de "/etc/X11/xkb/symbols/us_intl". En tiu
: dosiero estas iom da kripta kodo. Kion mi faru per ghi por ke
: ghi uzighu. Shajnas, ke Marko pravis: Klarigoj pri tio ekzistas
: nur en la Rusa. Nu, mi iam studis la Rusan, sed tio estis antau
: 26 jaroj...

Mi neniam legis pri la formato de cxi tie dosiero, mi nur
rigardas al kelkaj dosieroj.
Prenu
http://melkor.dnp.fmph.uniba.sk/~garabik/debian-utf8/download/xkb/us_intl.gz
cxi tio estas pli kompleta

nun rigardu al cxi tia linio:
key <AE06> { [ 6, dead_circumflex ],
[ asciicircum, asciicircum ] };

AE06 estas la pozicio de la klavo (rigardu al /etc/X11/xkb/symbols/us
por listo de pozicioj)
Nun sekvas 4 simbolojn - ni interesigxas nur pri unuaj du
La unua (6) signifas ke la klavo mem produktas la simbolo "6".
La dua (dead_circumflex) signifas ke la klavo premita kun Shift
produktas la simbolo "dead_circumflex" (cxapelo)
La dua simbolo por esperanto estas "dead_breve" (brevo sur "ux")
Forgesu la sekvajn du asciicircum-ojn.

Vi ankaux bezonas propran "compose map".
Mi ne scias cxu la mapo distribuata kun X11 estas
kompleta, sed mi trovis cxi tian (bonan) mapon:
http://melkor.dnp.fmph.uniba.sk/~garabik/debian-utf8/download/Compose.gz

Kaj, por uzi cxi tian metodon en UTF-8 modo, vi bezonas propran lokajxaron, kaj
novan (2.2) glibc...

Bedauxrinde, agordo de X11 sistemo por uzado kun ne-anglaj
lingvoj tute ne estas senpena...

Radovan Garabik

unread,
Sep 28, 2001, 2:45:00 PM9/28/01
to
Bertilo Wennergren <bert...@gmx.net> wrote:
: Radovan Garabik:


:> VIM 6.0 laboras kun utf-8 bonege.


: Mi instalis ghuste tiun version hierau kaj vane provis igi la
: programon legi miajn jam ekzistantajn UTF-8-ajn dosierojn lau
: UTF-8. Chia ajn manipulado de agordoj kiel "set encoding=utf-8"
: k.s. restis tute senrezultaj. Por chiu Esperanta litero aperas
: nur la du respondaj bitokoj interpretitaj lau Latino 1 - au
: iafoje la dua simple malaperas. (Kaj mi ja kompilis kun la
: bezonata plurbitoka subteno.)

Cxu vi kompilis vim kun --enable-multibyte ?
Kaj havas propran unikodan lokajxaron kaj terminalo?

Bertilo Wennergren

unread,
Sep 29, 2001, 7:59:57 AM9/29/01
to
Radovan Garabik:

> Bertilo Wennergren <bert...@gmx.net> wrote:
> : Radovan Garabik:


> :> VIM 6.0 laboras kun utf-8 bonege.


> : Mi instalis ghuste tiun version hierau kaj vane provis igi la
> : programon legi miajn jam ekzistantajn UTF-8-ajn dosierojn lau
> : UTF-8. Chia ajn manipulado de agordoj kiel "set encoding=utf-8"
> : k.s. restis tute senrezultaj. Por chiu Esperanta litero aperas
> : nur la du respondaj bitokoj interpretitaj lau Latino 1 - au
> : iafoje la dua simple malaperas. (Kaj mi ja kompilis kun la
> : bezonata plurbitoka subteno.)


> Cxu vi kompilis vim kun --enable-multibyte ?


Kun la elekto "-big", kiu inkluzivas "multibyte".


> Kaj havas propran unikodan lokajxaron kaj terminalo?


La klarigoj en Vim diras, ke la afero funkcios automate, se oni
havas UTF-8-an lokajharon, sed ke alie oni povas aparte enshalti
UTF-8-on en Vim per diversaj komandoj. Tio tamen shajnas ne funkcii.

Mi vane provis efektivigi UTF-8-an lokajharon. Eble mi nur ne
scias, kiel oni vere faru tion. Mi terminalo ne estas Unikoda,
sed aliflanke mi rulas Vimon kiel "gvim", kaj tiam ghi ne
uzas la terminalon - au chu tamen? Mi estas novulo en la Linuksa
mondo, kaj multo estas ankorau stranga al mi.

Dume mi provas tamen lerni Emakson. Ni vidos, chu mi tie sukcesos.

Radovan Garabik

unread,
Sep 29, 2001, 3:01:50 PM9/29/01
to
Bertilo Wennergren <bert...@gmx.net> wrote:
: Radovan Garabik:

:> Cxu vi kompilis vim kun --enable-multibyte ?


: Kun la elekto "-big", kiu inkluzivas "multibyte".


:> Kaj havas propran unikodan lokajxaron kaj terminalo?


: La klarigoj en Vim diras, ke la afero funkcios automate, se oni
: havas UTF-8-an lokajharon, sed ke alie oni povas aparte enshalti
: UTF-8-on en Vim per diversaj komandoj. Tio tamen shajnas ne funkcii.

Cxu vi havas suficxe novan glibc? (2.2, 2.1 NE funkcias)
Kio estas la eligo de komando "locale charmap" ?


: Mi vane provis efektivigi UTF-8-an lokajharon. Eble mi nur ne


: scias, kiel oni vere faru tion. Mi terminalo ne estas Unikoda,
: sed aliflanke mi rulas Vimon kiel "gvim", kaj tiam ghi ne
: uzas la terminalon - au chu tamen?

Cxu vi estas certa ke vim uzas la propran tiparon?
uzu (pli malpli)
:set guifont=-misc-fixed-medium-r-normal--15-140-75-75-c-90-iso10646-1
por selekti la tiparon

: Mi estas novulo en la Linuksa


: mondo, kaj multo estas ankorau stranga al mi.

Propraj unikodaj lokajxaroj estas tre novaj - kaj
sekve ne cxio funkcias kaj tio kio funkcias ne estas
tre facila

Dario

unread,
Sep 29, 2001, 4:04:36 PM9/29/01
to
Post atenta sekvo de la problemoj renkontitaj far Bertilo rilate Linukson kaj
konkrete E-literojn, mi deklaras solene ke mi restos fidela al la acxa
mikrosofta Windows, kiun cxiuj taksas kiel kulmino de cxia malperfektajxo ...
tamen por mi bone kaj flekseble uzebla, kaj precipe kunlaborema pri la E-litera
afero.

Tamen ... kiujn problemojn alportos Windows XP al E-literoj? Cxu nia bedaurata
(vivanta, sed forlasinta sce) Yury Finkel adaptos Ek al W-XP, kaj cxu Windows XP
akceptos eventuale Ek?

Antau kelkaj tagoj, iu sce-ano skribis ion pri respondo de Microsoft rilate
Esperanton, en kiu tiu firmao asertis ke gxi ne ricevis demandojn por uzi
Esperanton en iu MS programo.

Nun, kiam UEA-prezidanto, nia kara Renato Corsetti, tiel vigle partoprenas en
multaj interretaj E-forumoj, eble oni povus sugesti ke UEA starigu vastan
mondskalan kampanjon cxe la tutmonda interreta esperantistaro , por petskribi al
Mikrosofto ke gxi kreu "flikon" ebligantan la uzon de esperanta klavaro en la
plej lastaj versioj de Windows: io simila al la programo Ek, sed oficiala de
Mikrosofto. Ja MS ofte kreas flikojn por riparo au kompletigo de siaj programoj.

Kion vi opinias?

Dario Rodriguez

Dario

unread,
Sep 29, 2001, 4:23:30 PM9/29/01
to
Kiel aldono al mia antaua mesagxo, mi transskribas la respondon de MS al K.
Leja, kiun li diskonigis en sce la 10an Septembro:

"Microsoft is constantly evaluating the need to add additional language
support to the system. Some Esperanto users use the English
International keyboard to input Esperanto. So far we have not received
many requests to add Esperanto support in addition to that."
Regards,
Dr. International
www.microsoft.com/globaldev

..............

Dario Rodriguez


Bertilo Wennergren

unread,
Sep 29, 2001, 5:33:42 PM9/29/01
to
Dario:

> Post atenta sekvo de la problemoj renkontitaj far Bertilo rilate Linukson kaj
> konkrete E-literojn, mi deklaras solene ke mi restos fidela al la acxa
> mikrosofta Windows, kiun cxiuj taksas kiel kulmino de cxia malperfektajxo ...
> tamen por mi bone kaj flekseble uzebla, kaj precipe kunlaborema pri la E-litera
> afero.


Nu, tamen estas foje similaj problemoj ankau en la Vindoza mondo. Alie
mi ne bezonus verki mian paghon pri Vindozo, Unikodo kaj EK, kaj alie
Jurio ne bezonus entute krei EK-on. Homoj, kiuj nun provas uzi EK-on en
Vindozo ME, spertas tute similajn problemojn kiel mi nun en Linukso.

Kaj cetere, mi jam post du au tri tagoj Linukse uzadas Esperanton
senprobleme en TTT, retposhto kaj novajhgrupoj. Plej multe mi tion
devas danki al Mozilo, kiu brile funkcias kaj Vindoze kaj Linukse.


> Tamen ... kiujn problemojn alportos Windows XP al E-literoj? Cxu nia bedaurata
> (vivanta, sed forlasinta sce) Yury Finkel adaptos Ek al W-XP, kaj cxu Windows XP
> akceptos eventuale Ek?


Mi pensas, ke Jurio provos fari tion. Sed estas sufiche espereble, ke ne
aperos problemoj. Esence Vindozo XP nur estas polurita versio de Vindozo
2000, en kiu EK rulighas senprobleme.

Eble mi tro multe legis Slashdoton (<www.slashdot.org), sed mi vere
komencas senti grandan bezonon turni la dorson al Mikrosofto, kiom
ajn bone tiu firmao subtenas multlingvecon.

Bertilo Wennergren

unread,
Sep 29, 2001, 5:34:02 PM9/29/01
to
Radovan Garabik:

> Bertilo Wennergren <bert...@gmx.net> wrote:


> : La klarigoj en Vim diras, ke la afero funkcios automate, se oni
> : havas UTF-8-an lokajharon, sed ke alie oni povas aparte enshalti
> : UTF-8-on en Vim per diversaj komandoj. Tio tamen shajnas ne funkcii.


> Cxu vi havas suficxe novan glibc? (2.2, 2.1 NE funkcias)


Diablo scias. Mi instalis RedHaton 7.1 de nulo. Ghi estas tre nova,
kaj do devas enhavi novajn versiojn de pli-malpli chio, chu ne?


> Kio estas la eligo de komando "locale charmap" ?

ANSI_X3.4-1968

Mi provis per diversaj komandoj shanghi tion, sed tute vane.

> : Mi vane provis efektivigi UTF-8-an lokajharon. Eble mi nur ne
> : scias, kiel oni vere faru tion. Mi terminalo ne estas Unikoda,
> : sed aliflanke mi rulas Vimon kiel "gvim", kaj tiam ghi ne
> : uzas la terminalon - au chu tamen?

> Cxu vi estas certa ke vim uzas la propran tiparon?

Mi ne scias.

> uzu (pli malpli)
> :set guifont=-misc-fixed-medium-r-normal--15-140-75-75-c-90-iso10646-1
> por selekti la tiparon

Tion mi provos.



> : Mi estas novulo en la Linuksa
> : mondo, kaj multo estas ankorau stranga al mi.

> Propraj unikodaj lokajxaroj estas tre novaj - kaj
> sekve ne cxio funkcias kaj tio kio funkcias ne estas
> tre facila

Sed kun tiel nova Linukso, chio nova devus cheesti.

(Mi estas tre danka pro via helpemo!)

Brion L. VIBBER

unread,
Sep 29, 2001, 10:12:43 PM9/29/01
to
De gudkente Bertilo Wennergren skribte:
> Radovan Garabik:

>> Cxu vi havas suficxe novan glibc? (2.2, 2.1 NE funkcias)
>
> Diablo scias. Mi instalis RedHaton 7.1 de nulo. Ghi estas tre nova,
> kaj do devas enhavi novajn versiojn de pli-malpli chio, chu ne?

Red Hat 7.1 ja havas glibc 2.2, mi uzas tiun version.

>> Kio estas la eligo de komando "locale charmap" ?
>
> ANSI_X3.4-1968
>
> Mi provis per diversaj komandoj shanghi tion, sed tute vane.

Diable! Nu, provu...
export LANG="en_US.UTF-8"
locale charmap

Se vi ja trovos "UTF-8", tiel sxangxu la valoron de "LANG" en
/etc/sysconfig/i18n kaj reekigu X-fenestrojn.

(Ankaux oni povas krei UTF-8 lokajxojn por aliaj lingvoj/landoj per
"localedef", sed devus sxangxi aliajn dosierojn por ke gxi funkcios. Nur la
usonangla estas apriore instalita.)

Por tajpi en X, vi bezonos la klavardosierojn us_intl kaj Compose, al kiuj
Radovan afisxis URLojn. Metu us_intl cxe /etc/X11/xkb/symbols/ kaj Compose
cxe /usr/X11R6/lib/X11/locale/en_US.UTF-8/ . (Se necese, unue uzu "gunzip"
por malkompresi ilin.)

-- brion vibber (brion @ pobox.com)

Bertilo Wennergren

unread,
Sep 29, 2001, 10:26:28 PM9/29/01
to
Brion L. VIBBER:

> De gudkente Bertilo Wennergren skribte:

> Diable! Nu, provu...
> export LANG="en_US.UTF-8"
> locale charmap


> Se vi ja trovos "UTF-8", tiel sxangxu la valoron de "LANG" en
> /etc/sysconfig/i18n kaj reekigu X-fenestrojn.

> Por tajpi en X, vi bezonos la klavardosierojn us_intl kaj Compose, al kiuj
> Radovan afisxis URLojn. Metu us_intl cxe /etc/X11/xkb/symbols/ kaj Compose
> cxe /usr/X11R6/lib/X11/locale/en_US.UTF-8/ . (Se necese, unue uzu "gunzip"
> por malkompresi ilin.)


Multan dankon pro la konsiloj. Mi certe provos ankau tion, sed
unue mi finos mian UTF-8-adapton de Emakso, kun Esperanta
tajpado lau UTF-8, ne lau Latino 3. Tio progresas tre bone!

Eble poste iuj Emaksuloj chi tie interesighos pri la rezulto
(espereble mi ne inventas la radon...).

Andrej Grigorjevskij

unread,
Sep 30, 2001, 5:14:23 AM9/30/01
to
Saluton!

Traleginte mesagxon de Dario Rodriguez, senditan 30.09.01:

... ankaux mi iris al al adreso, trovis tie retadreson
<dri...@windows.microsoft.com> kaj skribis mian "request"-on.
Jxus venis jena (ecx pli longa! Do, sxajne oni ekesploris intertempe!)
respondo:

----------


Microsoft is constantly evaluating the need to add additional language

support to the system. So far we have not received many requests to add
Esperanto support. Probably the reason is the existence of a simple
workaround for Esperanto input. Although there is no Esperanto keyboard in
Windows, you can type in all of the Esperanto characters except the lower
and upper case "u" with a breve using the US-International Keyboard layout.
You create the circumflex accented characters by using the "deadkey ^" plus
the character you want to accent. The circumflex is the shift+6 key
combination. As an example: to type "g" with a circumflex, you would press
shift+6 then "g".

As for getting the "u" with a breve accent you will need to use the
character map tool found accessories -> system tools.

(Mallonga rerakonto por tiuj, kiuj ne komprenas la lingvon: Mikrosofto
konstante atentas bezonojn pri aligo de aldonaj lingvoj al la mastruma
sistemo. Sed dume ne multaj petoj venis pri aldono de Esperanto-subteno.
Eble la kauxzo estas, ke oni multe uzas surogatojn. - Sekvas klarigo kiel
skribi "^c", "^g" kaj "u~". :-)

Processing Esperanto data is not a question at all - Windows 2000 and
Windows XP are Unicode - based OS's and can process Esperanto characters
exactly as the rest of Unicode.

(Rerakonto: sed E-tekstoj tute senprobleme korekte aspektos en niaj sistemoj
Win2000 kaj WinXP, cxar ili estas plene unikodaj).

Dr. International
Windows Division

http://www.Microsoft.com/globaldev

--------

Mi jam reskribis al la adreso, demandante, kiom multaj petoj devas veni de
esperantistoj por Mikrosofto atentu la bezonon pri E-subteno.

Amike,
Andrej

Bertilo Wennergren

unread,
Sep 30, 2001, 6:15:39 AM9/30/01
to
Andrej Grigorjevskij:

> Jxus venis jena (ecx pli longa! Do, sxajne oni ekesploris intertempe!)


Esploris?


> Although there is no Esperanto keyboard in
> Windows, you can type in all of the Esperanto characters except the lower
> and upper case "u" with a breve using the US-International Keyboard layout.
> You create the circumflex accented characters by using the "deadkey ^" plus
> the character you want to accent.


??? Tio neniam funkciis, pro la manko de kodpagho. Mi miras!

> (Mallonga rerakonto por tiuj, kiuj ne komprenas la lingvon: Mikrosofto
> konstante atentas bezonojn pri aligo de aldonaj lingvoj al la mastruma
> sistemo. Sed dume ne multaj petoj venis pri aldono de Esperanto-subteno.
> Eble la kauxzo estas, ke oni multe uzas surogatojn. - Sekvas klarigo kiel
> skribi "^c", "^g" kaj "u~". :-)


Lau mi tio estis nura fantaziumado. Miregige!


> Processing Esperanto data is not a question at all - Windows 2000 and
> Windows XP are Unicode - based OS's and can process Esperanto characters
> exactly as the rest of Unicode.


> (Rerakonto: sed E-tekstoj tute senprobleme korekte aspektos en niaj
> sistemoj Win2000 kaj WinXP, cxar ili estas plene unikodaj).

Jen pravo.


> Mi jam reskribis al la adreso, demandante, kiom multaj petoj devas veni
> de esperantistoj por Mikrosofto atentu la bezonon pri E-subteno.


Kaj mi petas chiujn, kiuj pripensas alskribi ilin, fari tion en
tre afabla kaj pozitiva maniero. Ne plendu!

Sergio Pokrovskij

unread,
Sep 30, 2001, 7:45:13 AM9/30/01
to
>>>>> "Bertilo" == Bertilo Wennergren skribis:

[...]

Bertilo> Multan dankon pro la konsiloj. Mi certe provos ankau tion,
Bertilo> sed unue mi finos mian UTF-8-adapton de Emakso, kun
Bertilo> Esperanta tajpado lau UTF-8, ne lau Latino 3. Tio progresas
Bertilo> tre bone!

Hm, mi ne scias kiun manieron vi uzas por hejmigi la kodoprezento
UTF-8 en Emakson; MULE-UCS bezonas nenion, en oc-unicode sufiĉas
retraduki (bytecompile) la koncernan enigmetodon leginte la
fontodosieron laŭ UTF-8 ...

Bertilo> Eble poste iuj Emaksuloj chi tie interesighos pri la
Bertilo> rezulto (espereble mi ne inventas la radon...).

Mi faris kelkajn enigmetodojn por oc-ucs, ĉar estante ruso mi preferas
rektan klavadon (unu litero -- unu klavo):

,----
| Quail input method (name:e8, mode line indicator:[ŭ8])
| ---- Documentation ----
| A direct method to input Esperanto letters and other characters
| to UTF-8 encoding using TeX-ish names.
|
| Solidus (/) is used as a modifyer. In order to input
| “eĥoŝanĝo ĉiuĵaŭde” type
| “e]oqanyo xiu[awde”;
| in order to input either of qwyx[]{} precede it with solidus.
|
| Other characters:
| effect | prefix | examples
| ------------+--------+----------
| acute | /' | /'a -> á '' -> ?´
| grave | /` | /`a -> à
| circumflex | /^ | /^a -> â
| diaeresis | /" | /"a -> ä ;: -> ¨
| cedilla | /c | ~c -> ç ~s -> ş ;~ -> ¸
| dot above | /. | /.g -> ġ /.z -> ż /.I -> İ
`----

Aliflanke, por ĉiuj signoj kiujn mi uzas mi faris TeX-simbolan
enigmetodon
<ftp://ftp.dante.de/tex-archive/support/emacs-modes/u8tex.el>:

,----
| Quail input method (name:u8tex, mode line indicator:[τεχ])
| ---- Documentation ----
| Input Unicode characters using (Euro)TeX names.
| Use solidus (/) instead of backslash as Mule escape.
|
| effect | prefix | examples
| ------------+--------+-------------------
| acute | /' | /'a → á /'{} → ́
| grave | /` | /`a → à /`{} → ̀
| circumflex | /^ | /^a → â /^{} → ̂
| diæresis | /" | /"a → ä /"{} → ̈
| dot above | /. | /.z → ż /.I → İ
| macron | /= | /=a → ā /=e → ē /=H → Ħ
| breve, háček| /u /v | /ua → ă /vc → č
| cedilla | /c | /cc → ç /cs → ş
| ogonek | /k | /ka → ą /kE → Ę
|
| // → /; /lq → ‘; /glqq → „; /S → §; /AE → Æ; /DH → Ð; x^2 → x²; /div → ÷ etc.
`----

--
Sergio

Bertilo Wennergren

unread,
Sep 30, 2001, 8:58:07 AM9/30/01
to
Sergio Pokrovskij:

> Bertilo> Multan dankon pro la konsiloj. Mi certe provos ankau tion,
> Bertilo> sed unue mi finos mian UTF-8-adapton de Emakso, kun
> Bertilo> Esperanta tajpado lau UTF-8, ne lau Latino 3. Tio progresas
> Bertilo> tre bone!


> Hm, mi ne scias kiun manieron vi uzas por hejmigi la kodoprezento
> UTF-8 en Emakson;


Kion vi precize celas per "hejmigi"?

> MULE-UCS bezonas nenion, en oc-unicode sufichas


> retraduki (bytecompile) la koncernan enigmetodon leginte la

> fontodosieron lau UTF-8 ...


Mi faris tian UTF-8-igon de la enigmetoda dosiero, kiun mi kreis
(kaj provizore nomis "bertilow"). Sed mi ankorau nenion retradukis.
Tio ne estas vere nepra, chu? Mi aldonis al tiu dosiero enkondukan
linion, kiu montras, ke ghi estas Unikoda.

Nu, post instalado de "oc-unicode" ("MULE-UCS"), mi aldonis la
jenajn liniojn al mia ".emacs"-dosiero:

(modify-coding-system-alist 'file "\\.*\\'" 'utf-8)
(set-input-method "bertilow")
(global-set-key [f12] 'toggle-input-method)

Tiamaniere chiuj dosieroj legighas kiel UTF-8, kaj mia enigmetodo
de Esperantaj literoj chiam kreas ilin lau UTF-8. Nenio iras lau
Latino-3.

Mia enigometodo simple uzas prefiksan "^".

Eble estas ia kaptilo en mia sistemo. Mi ja nur jhus kreis ghin,
kaj mi estas plena novulo pri Emakso kaj Linukso.


> Mi faris kelkajn enigmetodojn por oc-ucs, char estante ruso mi


> preferas rektan klavadon (unu litero -- unu klavo):

> [...]

En la reto mi trovis ian dosieron preparitan de vi, kiu priskribas
metodon, kiu uzas Latinon-3-an klavadon. Eble vi ie enretigu ankau
vian novan varianton. Ghi shajnas tute utila, se oni bezonas tajpi
multe da diversaj ne-Askiaj signoj.

Sergio Pokrovskij

unread,
Sep 30, 2001, 10:14:28 AM9/30/01
to
>>>>> "Bertilo" == Bertilo Wennergren skribis:

Bertilo> Sergio Pokrovskij: Multan dankon pro la konsiloj. Mi certe
Bertilo> provos ankau tion, sed unue mi finos mian UTF-8-adapton de
Bertilo> Emakso, kun Esperanta tajpado lau UTF-8, ne lau Latino 3.
Bertilo> Tio progresas tre bone!


>> Hm, mi ne scias kiun manieron vi uzas por hejmigi la

>> kodoprezenton UTF-8 en Emakson;

Bertilo> Kion vi precize celas per "hejmigi"?

Emakso-20 ne komprenas Unikodon elskatole, oni devas instali kromaĵon.

>> MULE-UCS bezonas nenion, en oc-unicode sufichas retraduki
>> (bytecompile) la koncernan enigmetodon leginte la fontodosieron
>> lau UTF-8 ...

Bertilo> Mi faris tian UTF-8-igon de la enigmetoda dosiero, kiun mi
Bertilo> kreis (kaj provizore nomis "bertilow"). Sed mi ankorau
Bertilo> nenion retradukis. Tio ne estas vere nepra, chu?

Verdire, vi pravas. La enigmetodo ne entenas funkcion, tial duonkodo
ŝparas nur iometon da tempo por ignori la komentojn.

Bertilo> Mi aldonis al tiu dosiero enkondukan linion, kiu montras,
Bertilo> ke ghi estas Unikoda.

Jes.

Bertilo> Nu, post instalado de "oc-unicode" ("MULE-UCS"), mi aldonis
Bertilo> la jenajn liniojn al mia ".emacs"-dosiero:

Bertilo> (modify-coding-system-alist 'file "\\.*\\'" 'utf-8)
Bertilo> (set-input-method "bertilow") (global-set-key [f12]
Bertilo> 'toggle-input-method)

Bertilo> Tiamaniere chiuj dosieroj legighas kiel UTF-8, kaj mia
Bertilo> enigmetodo de Esperantaj literoj chiam kreas ilin lau
Bertilo> UTF-8. Nenio iras lau Latino-3.

Nu, mi ne estas tiom radikala. Iuj miaj kolegoj uzas nur koi8-r, ktp.
Tial mi estas pli distingema:

(require 'esperanto)
(set-language-environment "esperanto")
(modify-coding-system-alist 'file "\\<l3\\>" 'iso-8859-3)
(define-coding-system-alias 'KOI8-R 'koi8-r)
(codepage-setup 1251)
(define-coding-system-alias 'windows-1251 'cp1251)
(set-language-info "Cyrillic-KOI8" 'input-method
'cyrillic-yawerty)
(set-language-environment "Cyrillic-KOI8")
(put-charset-property 'cyrillic-iso8859-5 'prefered-coding-system
'koi8-r)
(modify-coding-system-alist 'file "\\<koi\\>" 'koi8-r)
(modify-coding-system-alist 'file "\\<txt\\>" 'koi8-r)
(modify-coding-system-alist 'file "\\<alt\\>" 'alternativnyj)
(modify-coding-system-alist 'file "\\<win\\>" 'cp1251)
(modify-coding-system-alist 'file "\\<utf\\>" 'utf-8)
(modify-coding-system-alist 'file
"\\.\\(xml\\|dtd\\|html?\\)\\>" 'utf-8)

Do, nur la dosieroj kun silabo utf (ekz-e "io_utf.c") aŭ kun la
sufikso xml, dtd, html aŭtomate legiĝas en utf-8.

Bertilo> Mia enigometodo simple uzas prefiksan "^".

Tio estas tre maloportuna por normala klavaro kiel ĉapelo estas en la
supra registrumo. Konsideru la elskatole disponeblan enigmetodon
esperanto-alt-postfix:

,----
| Quail input method (name:esperanto-alt-postfix, mode line indicator:[EO<])
| ---- Documentation ----
| Esperanto input method with postfix modifiers
|
| A following ^ or x will produce an accented character,
| e.g. c^ -> ĉ, gx -> ĝ, u^ -> ŭ.
|
| Doubling the postfix separates the letter and postfix,
| e.g. a'' -> a'.
`----

kiu ebligas tajpi iksisme (vi, kompremeble, povas ĝin unikodigi).

Bertilo> Eble estas ia kaptilo en mia sistemo. Mi ja nur jhus kreis
Bertilo> ghin, kaj mi estas plena novulo pri Emakso kaj Linukso.

La plej grava problemo estas ke MULE ne identigas diversajn ä ktp; sed
se vi tenos _ĉion_ en UTF-8, ne estos problemo.

>> Mi faris kelkajn enigmetodojn por oc-ucs, char estante ruso mi
>> preferas rektan klavadon (unu litero -- unu klavo): [...]

Bertilo> En la reto mi trovis ian dosieron preparitan de vi, kiu
Bertilo> priskribas metodon, kiu uzas Latinon-3-an klavadon. Eble vi
Bertilo> ie enretigu ankau vian novan varianton. Ghi shajnas tute
Bertilo> utila, se oni bezonas tajpi multe da diversaj ne-Askiaj
Bertilo> signoj.

Mi ja donis ftp-adreson en la ĵusa letero (sed tio ne estis speciale
Esperanta, kaj fakte por Esperanto neoportuna; mi ŝaltas tian metodon
ene de matematika formulo aŭ citante nomon en ortografio alia ol la
ĉefteksta).

--
Sergio

Andrej Grigorjevskij

unread,
Sep 30, 2001, 10:16:22 AM9/30/01
to
Saluton,

Bertilo komentis:

> > (Mallonga rerakonto por tiuj, kiuj ne komprenas la lingvon: Mikrosofto
> > konstante atentas bezonojn pri aligo de aldonaj lingvoj al la mastruma
> > sistemo. Sed dume ne multaj petoj venis pri aldono de Esperanto-subteno.
> > Eble la kauxzo estas, ke oni multe uzas surogatojn. - Sekvas klarigo
kiel
> > skribi "^c", "^g" kaj "u~". :-)
>
> Lau mi tio estis nura fantaziumado. Miregige!

Kial do? Jen mi skribas ^ci-metode: E^ho^san^go ^ciu^ja~ude :-) - tute laux
la rekomendo <shift>+6+litero.

> Kaj mi petas chiujn, kiuj pripensas alskribi ilin, fari tion en
> tre afabla kaj pozitiva maniero. Ne plendu!

Absolute nepre!

Amike,
Andrej

Bertilo Wennergren

unread,
Sep 30, 2001, 11:04:45 AM9/30/01
to
Sergio Pokrovskij:

> Bertilo> Tiamaniere chiuj dosieroj legighas kiel UTF-8, kaj mia
> Bertilo> enigmetodo de Esperantaj literoj chiam kreas ilin lau
> Bertilo> UTF-8. Nenio iras lau Latino-3.

> Nu, mi ne estas tiom radikala. Iuj miaj kolegoj uzas nur koi8-r, ktp.
> Tial mi estas pli distingema:


Certe oni povas fari pliajn distingojn. Mi nur volis unue vidi, chu
entute eblas igi UTF-8-on la precipa implicita kodo. Poste eblos nuanci
laubezone la aferon. Mi ne volas bezoni komandi "legu lau utf-8",
"skribu lau utf-8", "tajpu lau utf-8", k.s. Tio estu chiam memkomprenebla
implicajho.

> Bertilo> Mia enigometodo simple uzas prefiksan "^".


> Tio estas tre maloportuna por normala klavaro kiel chapelo estas en la
> supra registrumo.


Mi unue metis la chapelon en pli oportuna loko shanghante la klavardifinon
lau la antauaj klarigoj de Marko.

> [...]

> kiu ebligas tajpi iksisme (vi, kompremeble, povas ghin unikodigi).


Eble mi poste shanghos al iksisma tajposistemo. Tio estos triviala
afero, se mi nur povos igi Unikodon funkcii ghenerale kiel implicita
sistemo sen enmiksado de aliaj kodoj.


> Bertilo> Eble estas ia kaptilo en mia sistemo. Mi ja nur jhus kreis
> Bertilo> ghin, kaj mi estas plena novulo pri Emakso kaj Linukso.


> La plej grava problemo estas ke MULE ne identigas diversajn a ktp; sed
> se vi tenos _chion_ en UTF-8, ne estos problemo.


Jen ghuste tio, kion mi celis fari: plene eviti tiun strangan MULE-an
kachon (kiun vi bone konas!), uzante UTF-8-on por chio.

Problemo, kiun mi jhus eltrovis, estas la afero de uskleco. En mia

nuna arangho Emakso tute ne rekonas la usklecojn de la Esperantaj
literoj, kaj mi ne eltrovis kiel influi tion. Chio, kion mi trovis,
shajnas supozi, ke temas pri unu-bitokaj signoj. Kiel kaj kie
agordi usklecotabelon por Unikodaj signoj, mi ne eltrovis. :-(

Bertilo Wennergren

unread,
Sep 30, 2001, 11:08:14 AM9/30/01
to
Andrej Grigorjevskij:

> Bertilo komentis:


>>>skribi "^c", "^g" kaj "u~". :-)


>>Lau mi tio estis nura fantaziumado. Miregige!


> Kial do? Jen mi skribas ^ci-metode: E^ho^san^go ^ciu^ja~ude :-) - tute laux
> la rekomendo <shift>+6+litero.


Amuze! Eble fakte ili tion celis. Nu, vere shajnas, ke ili babilis
nekredeblajn stultajhojn, kiujn ili ech ne iomete testis praktike. La
kontrasto inter tio kaj la surprize bonvola kaj helpema tono en la
mesagho, konsternas min.

>>Kaj mi petas chiujn, kiuj pripensas alskribi ilin, fari tion en
>>tre afabla kaj pozitiva maniero. Ne plendu!


> Absolute nepre!


Ve! Ne tiom memkomprenebla afero por chiuj.

Bertilo Wennergren

unread,
Sep 30, 2001, 2:50:30 PM9/30/01
to
Brion L. VIBBER:

> De gudkente Bertilo Wennergren skribte:

>>>Kio estas la eligo de komando "locale charmap" ?

>>ANSI_X3.4-1968

>>Mi provis per diversaj komandoj shanghi tion, sed tute vane.


> Diable!


Pri tiu vorto mi povas nun kore konsenti...

> Nu, provu...
> export LANG="en_US.UTF-8"
> locale charmap

> Se vi ja trovos "UTF-8",


Jes.

> tiel sxangxu la valoron de "LANG" en
> /etc/sysconfig/i18n kaj reekigu X-fenestrojn.


Faris.

Poste la sistemo obstine restis tiu "ANSI_X3.4-1968" --- krom
se mi eniris kiel "root", tiam "locale charmap" subite donis
"UTF-8". Kion ajn mi faras, restas same. Mi povas eniri
kiel "ordinarauzanto", kaj fari "su" (por farighi "root"),
kaj tiam mi ricevas "UTF-8", alie estas "ANSI_X3.4-1968".
Au mi povas eniri kiel "root" kaj fari "su ordinarauzanto",
kaj tiam mi ricevas "ANSI_X3.4-1968", alie "UTF-8".

Tute frenezige!!!

Chu alia dosiero ol "/etc/sysconfig/i18n" validas por
ordinaraj uzantoj? Se jes, kiu dosiero, kie?

Bertilo Wennergren

unread,
Sep 30, 2001, 4:15:51 PM9/30/01
to

Dario:

> Mi demandas: Se esperantistoj skribus al la adreso de Microsoft
> (Dr. International :
> <www.microsoft.com/globaldev> ), cxu estus malkonvene mencii la

> programon "Ek"?


Lau mi apenau povus esti problemo pri tio, sed se vi hezitas,
eble alskribu Jurion pri tio unue.


> Cxu eble tiu programo povus taugi kiel inspirilo por ke Microsoft

> kreu flikon au programon por aldoni E-klavaron al la diversaj

> versioj de Windows?


Parte, jes. Sed esence Mikrosofto bezonas aldoni kodpaghon kun
niaj literoj. Tio forigus la kialon, ke EK prezentis tiom da
malfacilajhoj por Jurio.

Sed aliflanke Mikrosofto asertas la jenon:

There is no more ANSI/OEM codepage dependency underWindows
2000! In fact, support for new scripts (such as the Indic
family, Armenian, and Georgian) is added through pure Unicode
encoding and no ANSI or OEM code pages are defined for these
scripts. Hence, hundreds of languages are supported out of the
box.
<http://www.microsoft.com/globaldev/articles/winxpintl.asp>

Lau tio ne devus ekzisti la kodpagha problemo pri Esperanto en
Vindozo 2000 kaj Vindozo XP. Strange...

Bertilo Wennergren

unread,
Sep 30, 2001, 4:44:24 PM9/30/01
to
Pluas mia penado pri UTF-8-a Esperanto en Linukso...

Mi skribis (responde al Brion L. VIBBER):


> Poste la sistemo obstine restis tiu "ANSI_X3.4-1968" --- krom
> se mi eniris kiel "root", tiam "locale charmap" subite donis
> "UTF-8". Kion ajn mi faras, restas same. Mi povas eniri
> kiel "ordinarauzanto", kaj fari "su" (por farighi "root"),
> kaj tiam mi ricevas "UTF-8", alie estas "ANSI_X3.4-1968".
> Au mi povas eniri kiel "root" kaj fari "su ordinarauzanto",
> kaj tiam mi ricevas "ANSI_X3.4-1968", alie "UTF-8".

Montrighis, ke kulpas ia mistera "LANG=eo" en mia ".bashrc".
Tia linio ne estis en la ".bashrc" de "root". Nun mi havas
UTF-8-an ankau kiel ordinara uzanto.

Radovan Garabik:


> Cxu vi estas certa ke vim uzas la propran tiparon?
> uzu (pli malpli)
> :set guifont=-misc-fixed-medium-r-normal--15-140-75-75-c-90-iso10646-1
> por selekti la tiparon


Jen! Tio funkciis. Subite Vim ghuste prezentas niajn literojn
en UTF-8-a dosiero. Strange, ke ghi manke de bona tiparo
anstataue montris po du bitokojn por chiu el niaj supersignaj
literoj. Tio estas stranga konduto. Ghi devus en tia okazo
montri po unu demandosignon, rektangulon au simile.

> : Mi estas novulo en la Linuksa
> : mondo, kaj multo estas ankorau stranga al mi.


> Propraj unikodaj lokajxaroj estas tre novaj - kaj
> sekve ne cxio funkcias kaj tio kio funkcias ne estas
> tre facila


Efektive! Sed por mi la tuta penado servas ne nur por ebligi
tajpi Esperante en Linukso, sed ankau por lerni ghenerale
pri tiu nova mondo. Se mi ne havus tiajn chi problemojn, mi
malpli rapide konatighus kun la interna magio de Linukso.

Do, nun pluen pri efektiva klavado en Vim...

Brion L. VIBBER

unread,
Sep 30, 2001, 5:30:13 PM9/30/01
to
De gudkente Bertilo Wennergren skribte:
>> tiel sxangxu la valoron de "LANG" en
>> /etc/sysconfig/i18n kaj reekigu X-fenestrojn.
[..]

> Poste la sistemo obstine restis tiu "ANSI_X3.4-1968" --- krom
> se mi eniris kiel "root", tiam "locale charmap" subite donis
> "UTF-8". Kion ajn mi faras, restas same. Mi povas eniri
> kiel "ordinarauzanto", kaj fari "su" (por farighi "root"),
> kaj tiam mi ricevas "UTF-8", alie estas "ANSI_X3.4-1968".
> Au mi povas eniri kiel "root" kaj fari "su ordinarauzanto",
> kaj tiam mi ricevas "ANSI_X3.4-1968", alie "UTF-8".
>
> Tute frenezige!!!

Ahh, la ĝojo de linuksa lokaĵumado. :) Estas ankoraŭ... malplenkreska afero.

> Chu alia dosiero ol "/etc/sysconfig/i18n" validas por
> ordinaraj uzantoj? Se jes, kiu dosiero, kie?

Nu, kutime jes. Eble ekzistas ".i18n" dosiero en via hejmdosierujo, sed ne
en tiu de root? Tio superus la tutsisteman valoron.

Edmund GRIMLEY EVANS

unread,
Sep 30, 2001, 6:14:21 PM9/30/01
to
Bertilo Wennergren <bert...@gmx.net>:

> Poste la sistemo obstine restis tiu "ANSI_X3.4-1968" --- krom
> se mi eniris kiel "root", tiam "locale charmap" subite donis
> "UTF-8". Kion ajn mi faras, restas same. Mi povas eniri
> kiel "ordinarauzanto", kaj fari "su" (por farighi "root"),
> kaj tiam mi ricevas "UTF-8", alie estas "ANSI_X3.4-1968".
> Au mi povas eniri kiel "root" kaj fari "su ordinarauzanto",
> kaj tiam mi ricevas "ANSI_X3.4-1968", alie "UTF-8".

Eble iu dosiero ~ordinarauzanto/.* ŝanĝas iun median variablon
(LC_ALL, LC_CTYPE aŭ LANG). Indas kontroli per

env | grep LC ; env | grep LANG

kaj

grep LC ~/.* ; grep LANG ~/.*

Edmundo

Bertilo Wennergren

unread,
Sep 30, 2001, 7:13:24 PM9/30/01
to
Brion L. VIBBER:

> Ahh, la ghojo de linuksa lokajhumado. :) Estas ankorau...
> malplenkreska afero.


Sed ghi kreskas rapide!

Efektive finfine la afero funkcias bonege. Mi uzas nun tiun

Esperantigon de la klavaro, kiun mi elfaris lau konsilo de
Marko, en Vim 6.0, kiu brile rulighas lau UTF-8 kun tute ghusta
traktado de la Esperantaj literoj - ankau rilate al uskleco
(pri kio Emakso dume fiaskas...).

Nun mi nur bezonas iom lerni, kiel uzi tiun strangan redaktilon
Vimo. Ghi estas sufiche aparta, sed shajne tre lerninda.

Multan dankon al chiuj, kiuj alportis utilajn informojn!

Sergio Pokrovskij

unread,
Oct 1, 2001, 2:12:15 AM10/1/01
to
>>>>> "Bertilo" == Bertilo Wennergren skribis:

Bertilo> Sergio Pokrovskij: Tiamaniere chiuj dosieroj legighas kiel
Bertilo> UTF-8, kaj mia enigmetodo de Esperantaj literoj chiam kreas
Bertilo> ilin lau UTF-8. Nenio iras lau Latino-3.



>> Nu, mi ne estas tiom radikala. Iuj miaj kolegoj uzas nur koi8-r,
>> ktp. Tial mi estas pli distingema:


Bertilo> Certe oni povas fari pliajn distingojn. Mi nur volis unue
Bertilo> vidi, chu entute eblas igi UTF-8-on la precipa implicita
Bertilo> kodo. Poste eblos nuanci laubezone la aferon. Mi ne volas
Bertilo> bezoni komandi "legu lau utf-8", "skribu lau utf-8", "tajpu
Bertilo> lau utf-8", k.s. Tio estu chiam memkomprenebla implicajho.

Jes. Mi praktike neniam bezonas mane ŝalti tiaĵojn. Mia retumilo Gnus
scias, ke por s.c.e. ĝi preferu Latinan-2an, kaj se maleblas, UTF-8;
por la rusaj grupoj, koi8-r, kaj se maleblas, UTF-8 ktp. Kaj samtempe
la difinitaj reguloj aŭtomate ŝaltas la subskribon, la atribuan
formulon ("Bertilo Wennergren skribis:" en eo-grupoj, "Bertilo
Wennergren пишет:" en grupo ruslingva, "Bertilo Wennergren writes:"
en la ceteraj). Samtempe ĝi ŝaltas vortaron por la literumilo (angla
/ rusa / Esperanta).

Interalie, se vi volos uzi Ispell el Emakso por UTF-8, diru al mi kaj
mi sendos flikaĵon por ispell.el.

[...]

>> La plej grava problemo estas ke MULE ne identigas diversajn a
>> ktp; sed se vi tenos _chion_ en UTF-8, ne estos problemo.


Bertilo> Jen ghuste tio, kion mi celis fari: plene eviti tiun
Bertilo> strangan MULE-an kachon (kiun vi bone konas!), uzante
Bertilo> UTF-8-on por chio.

Bertilo> Problemo, kiun mi jhus eltrovis, estas la afero de uskleco.
Bertilo> En mia nuna arangho Emakso tute ne rekonas la usklecojn de
Bertilo> la Esperantaj literoj, kaj mi ne eltrovis kiel influi tion.
Bertilo> Chio, kion mi trovis, shajnas supozi, ke temas pri
Bertilo> unu-bitokaj signoj. Kiel kaj kie agordi usklecotabelon por
Bertilo> Unikodaj signoj, mi ne eltrovis. :-(

Jes, tio ne estas farita. Iam mi intencis fari tian tabelon, sed
venis informo ke Emakso-21 disponigos Unikodon elskatole, kaj mi ne
plu esploris la aferon. Poste evidentiĝis, ke Emakso-21 disponigos eĉ
malpli ol MULE-UCS, kaj super ĉio, oc-unicode ne funkcias sub
Emakso-21. Pro tio (kaj ĉar ankaŭ kelkaj aliaj pakaĵoj kiujn mi
ŝatas, ekz-e calc.el, ne funkcias sub Emakso-21) mi perdis tutan
intereson pri Emakso-21 -- kaj tamen ne rekomencis adaptadon de la
"litersintakso" (la usklecaj aferoj en Emakso apartenas al "character
syntax"). Se iu deziras, li povas fosi ĉirkaŭ

C-h f set-case-syntax-pair

,----
| set-case-syntax-pair is a compiled Lisp function in `case-table'.
| (set-case-syntax-pair UC LC TABLE)
|
| Make characters UC and LC a pair of inter-case-converting letters.
| This sets the entries for characters UC and LC in TABLE, which is a string
| that will be used as the downcase part of a case table.
| It also modifies `standard-syntax-table' to give them the syntax of
| word constituents.
`----

kaj studi ĝiajn uzojn en

M-x locate-library characters.el

--
Sergio

Marko Rauhamaa

unread,
Oct 1, 2001, 3:52:21 AM10/1/01