Ouzh Jerom Bouthier, setu ar pezh a garfemp da lavarout , e galleg.
en français parce que Jerom Bouthier fait mine de ne pas savoir que c'est le
français la seule langue commune à tous les bretons aujourd'hui. Nous
aurions pu écrire en breton notre carte or nous savions que Per Loquet ne
maîtrise pas totalement le breton : cette carte lui était d'ailleurs
personnellement adressée, et non aux lecteurs du Kannadig. Nous sommes
d'ailleurs désolés de voir qu'on ait utilisé une simple démarche
d'explication de la cessation de dons (une explication était la moindre des
choses, non ?) pour déclencher une campagne de plus de promotion du Gallo
qui a le beau rôle du "persécuté".
Plusieurs point sont d'ailleurs erronés à notre avis dans l'intervention de
J. Bouthier :
1. il dit que sa réponse sera impartiale or les points suivants montrent à
l'évidence que c'est faux ;
2. Il dit que le gallo est parlé par "une grande partie des bretons". Les
pro-gallo eux mêmes avancent un chiffre de 100 à 150000 personnes seulement.
Parmi elles, combien se comprennent-elles entres elles ? Combien savent le
gallo écrit ? Combien dans la graphie utilisée dans le Kannadig ? Combien
peuvent-ils se passer du Français ? A cette dernière réponse : aucun.
Récemment sur F3 on a vu un reportage sur le Gallo à Plumelec (sur
l'ancienne limite linguistique) dans lequel la personne interviewée
précisait très justement que le Gallo ne se posait pas en opposition au
Français. Là est bien le problème : le Breton, lui, a, selon nous, vocation
à remplacer la langue de l'Etat Français en Bretagne.
3. C'est une tromperie à notre avis de dire que le gallo serait une langue
au m^me titre que le breton et le français car sa forme littéraire, de tout
temps, est le français ; le gallo est donc bien utilisé (à l'insu de
certains militants du Gallo, on veut bien admettre cette possibilité...)
comme un sous-marin contre notre langue nationale, le Breton. On voit
actuellement des subventions refusées au breton et des panneaux bilingues
enlevés dans le morbihan sur le principe de ne pas défavoriser le Gallo par
rapport au Breton. Nous, nous disons que le Breton doit être à parité au
moins égale au Français qui lui sera indispensable tant que la langue
Bretonne n'aura pas été réappropriée par tous les Bretons. Cela ne peut se
faire que par l'accession à l'autonomie puis une large indépendance car
personne ne peut croire que l'Etat Français ne donnera jamais à la langue
bretonne de véritables chances de pérennité : il nous faudra continuer à
lutter durement pour un droit premièrement politique qui est nié en Bretagne
: celui de parler notre langue nationale, et -péché impartdonnable- nous
passer du français.
4. Le gallo n'est pas non plus une "langue historique de la Bretagne"
contrairement à ce qu'avance J. Bouthier, car, même si on revendiquerait
pour lui une ascendance "romane" d'ailleurs très contestable (cela était
sans doute vrai jusqu'au 12ième sc, mais après le substrat roman des
campagnes de Hte Bretagne a été remplaçé insensiblement par des parlers
influencés par les centres urbains qui parlaient dorénavent la langue des
français) ce roman issu du bas latin était bien la langue des vainqueurs des
Gaulois et non la langue originelle des Armoricains : seule le breton était
la langue parlée par les... bretons, lorsqu'ils ont traversé la Manche et
ont fondé la "Bretagne Armoricaine". Donc le Gallo serait au mieux la langue
des armoricains vaincus ayant adopté la langue des romains vainqueurs...
comme le français est aujourd'hui la langue des bretons qui ont renoncé à
leur nationalité, dont la langue bretonne est la pierre de voûte.
5. J. bouthier reconnaît que le Breton est la pierre de voûte de notre
nation. Il ne peut y avoir deux pierres de voûte pour une même communauté
nationale : cela tombe sous le sens. On voit bien le cas de la Belgique qui
se déchire car en fait on est devant 2 nationalités. Le cas de la Suisse
serait un bon modèle... encore faudrait-t-il que le Gallo existe vraiment :
il n'y a même pas le "notre père" en Gallo, c'est dire comme , si c'est une
langue, elle reste extrêmeent morcelée, presque inexistante au point de vue
littérature, sans aucun "monument" de référence tel pour le Breton le
"Barzhaz Breizh", "Gwalarn", le théatre de Tangi Malmanche, voire PJ
Hélias... Où sont les Langleiz du Gallo ? Les Stivel, Glenmor, Servat ? Le
Mouvement Breton a toujours reconnu dans le Breton notre seule langue
nationale et on oublie le nombre de gens de Haute Bretagne ayant pris la
peine d'apprendre le Breton alors que le Gallo était souvent la langue de
leur enfance. En voici quelque uns : l'Abbé Barbotin, Yann Bouessel du
Bourg, Pêr Denez, Yann Mikael...
Il faut néanmoins aller plus loin et se demander si il y a un sens politique
attaché au Gallo. Force est de constater que non et même pire : c'est celui
de la collaboration directe à l'hégémonie du français en Bretagne si l'on
écoute l'interviewé de Plumelec. Le Gallo ne représente donc aucune
alternative politique en Bretagne et
Nous maintenons donc que promouvoir le Gallo en tant que langue équivalente
au Breton tire le Breton vers le bas et maintien de facto le Français dans
sa position actuelle de seule langue commune aux Bretons. Etre Breton , pour
nous, c'est parler breton. Tout du moins y tendre.
Le jour où les "Gallos" auront une véritable littérature couvrant tous les
domaines, bref, le jour où les "Gallos" pourront se passer du Français comme
on peut le faire en Breton depuis Gwalarn (1925), le jour où ils créeront un
projet de société lié à leur "langue" et qu'il prendront la peine de créer
un réseau d'écoles, alors une nouvelle nation sera née dans la zone
Haute-Bretagne et Pays de Loire (car le gallo a une aire qui dépasse celui
de la "Haute Bretagne".
E Brezhoneg breman :
PETRA SOÑJAL DIWAR-BENN AR GALLOEG ?
N'heller ket lakaat ar brezhoneg par d'ar galloeg. Meur a abeg a zo da
gement-se.
- Doujañs a ranker da gaout ouzh ar c'hallaouegerion. Ur yezh a-vihanik a
c'hell bezañ, da skouer, evit lod. Er par-se, ez eo ret merkañ ne vez mui
savet bugel ebet e galloeg abaoe pell 'zo. Reizh eo, evelkent, eveljust, e
vefe stad ha lorc'h en dud o deus bet an dra-se da hêrezh digant o zud,
a-vihanik pe get zoken. Plijadur o devez, lod anezho, sklaer eo, oc'h ober
gant o farlant pa c'hellont, diouzh m'o devez tro d'en ober, gwech-ha-gwech
all. Hogen beuzet int en ur mor a c'halleg, ha n'int ket gouest da ober
dalc'hmat gant o galloeg genidik evit ar vuhez-pemdez a vremañ, ha
nebeutoc'h c'hoazh pa vez anv a zanvezioù kempleshoc'h, na dennont ket d'ar
gevredigezh plouezel a-wechall ma oant bet ganet enni.
- E keñver istor. Klevout a reer difennerion ar galloeg o lavarout e
komzomp-ni ur yezh alouberion, hogen n'eus bet brezel-aloubiñ ebet, hag ar
galloeg n'eo ket difluket diwar ar galianeg met diwar ar gallo-romaneg, da
lavarout eo yezh an alouberion roman. Ar c'halloegerion o deus dilezet o
yezh keltiek da zegemer yezh o mistri, ar Romaned. E-keñver istor c'hoazh,
betek nevez 'zo ne oa levr ebet e galloeg. War an dekmiliadoù a levrioù
(relijiel dreist-holl) a zo bet embannet ha lennet adalek ar 15vet kantved
betek bremañ, n'eus hini ebet e galloeg. Na katekiz, nag Aviel, na stumm
ebet eus ar Bater pe eus an Ave zoken ! Ar galleg an hini eo yezh lennek ar
c'halloegerion eta. N'eus ket a lennegezh c'hallaouek evit gwir. N'eus nemet
tammoù traoù bihan, kontadennoù dre gomz evit beilhadegoù, un nebeut
kanaouennoù, ha setu aze fin d'ar roll.
- Ar galloegoù a zo war o zalaroù, an holl anezho. Evel evit ar brezhonegoù
poblek, ar pezh a chom anezho - truilhoù -, ez eus ur bern teodyezhoù
galloek. Galloeg tro-war-droioù Sant Brieg a zo disheñvel diouzh hini
Roazhon, Néant sur Yvel, ar Mitaweg etre Liger ha Gwilun, pe c'hoazh diouzh
parlantoù galloeg bro-Raez hag Anjev, en tu all da harzoù Breizh. Klask a
reer o unvaniñ, a dra-sur, hogen, betek-henn n'eur ket deuet a-benn d'en em
glevout, na war un doare-skrivañ, na war ur galloeg unvan. N'eus ket a
c'halloeg unvan. E brezhoneg ez eus unan.
- N'eo ket gouest ar galloeg da gevezañ ouzh ar galleg. Ar brezhoneg avat, a
zo. Pell bras emañ Yann galloeger diouzh e gazeg war ar poent-se. N'en deus
ket ar chañs dispar da gaout, evel e brezhoneg, embannennoù fonnus hag o
sevel a bell a-wechoù, hag un hengoun diazezet mat bremañ abaoe ur c'hantved
, mennet da zisplegañ kement-tra en hor yezh, betek ar jedoniezh, ar fizik,
hogen ivez an drabedoniezh, ar ardamezouriezh ivez, da skouer ! Diziraezus
a-grenn eo seurt uhelbal e galloeg.
Roparz Hemon eo en deus diskouezet ez eo gouest ar brezhoneg da vezañ benveg
ur sevenadur nevez a zo da grouiñ penn-da-benn. Ur yezh lennek ez eo ar
brezhoneg. Ar galloeg n'eo ket.
- Peseurt raktres politikel a zo gant emsav ar galloeg ? Ni, stourmerion
evit ar brezhoneg, a gompren mat-tre e c'hellfe tud 'zo sevel o c'hein da
zifenn ha da reiñ un dazont d'o yezh-int. Kement-se a reomp avat dre m'hon
eus-ni ur raktres politikel evit ar brezhoneg n'eo ket diaezezet hepken war
ar fed m'hor befe desket ar yezh war barlenn hor mamm, nann. Ar braz
ac'hanomp o deus desket pe addesket brezhoneg, ur brezhoneg a zo bet roet
dezhañ ur stumm unvan, gouest da zisplegañ pep tra, a drugarez d'hon
diaraogerion, dreist-holl Vallée ha R. Hemon. Spisaet eo bet ivez ster don
hor stourm gant Meven Mordiern, Roparz Hemon ha Youenn Olier. Ne gaver ket
seurt preder e-touez ar C'halloegerion. "Dre ma fell dimp eo ma ouzomp
brezhoneg" : a-youl-gaer eo hon eus graet anezhañ yezh hor spered. Rak gant
ar brezhoneg e tistaolomp hêrezh Bro-C'hall hag e vennomp adkemer hêrezh
sevenadur kentidik ar re o deus savet hor broad da sevel ur Vreizh vrezhonek
el ledenez-mañ. Da heul Roparz Hemon "Ur Breizhad oc'h adkavout Breizh", ez
eo galvet hor yezh, hervezomp, da lakaat da vleuniañ e Breizh ur gevredigezh
nevez, diforc'h mat he fatrom diouzh hini an droc'herion c'houzoug ha
jakobined a-bep seurt o deus lakaet o c'hrabanoù war hor bro a-baoe
keit-all. O komz brezhoneg e tistaolomp dreist-holl beli Bro-C'hall war hor
buhezioù hag e labouromp da sevel ur Vreizh doujadus ouzh an holl.
Aze e c'hello unan soñjal ez eus un dislavar, peogwir e vennomp a-benn ar
fin argas ar galleg diouzh hor bro : ne seblant ket an dra-se bezañ
"doujadus d'an holl". Kinnig a reomp un hent, ar brezhoneg, da vont war-zu
ur pal hogen dre heg ne vo ket graet. Kement-se ne vefe ket doujadus d'an
holl. Dre gaer e vo graet, ne lavaromp ket. Evel-se e ranker kompren
lavarenn vrudet Roparz Hemon : "Ar galleg eo karr an ankoù e Breizh". Ret eo
kompren mat ne reomp ket eus ar yezh un idolenn hogen ur benveg, traken, da
zegas un adnevesaat el ledenez-mañ, ur gevredigezh nevesaet don. Ar Vretoned
a skoulmo en-dro gant o yezh diwar an hoal-vat a welint enni, pe ne raint
ket. Diskouez a ranker n'hell ket seurt nevezadur dont dre ar galleg, dre
maz eo sanket ha breinet e wrizioù gant an "Dispac'h Gall" hag "ar
Sklerijennoù", a zo pimpatrom ar stadoù arnevez a gaver dre holl war ar
voullzouar, hollveliek, an holl anezho. Sevenadur ar brezhoneg n'he deus bet
biskoazh a stad vac'hom ; n'he deus ket kemeret perzh e istor gwadsec'hedik
ar stadoù arnevez, ha setu aze hor chañs.
Ha perak ne rafe ket ar c'halloegerion kemend-all e reter ar Vro ? Ret eo
stadañ, lakaet e vefe bet gouest ar galloeg da verañ holl dachennoù ar
vuhez, pezh n'eo ket, evel hon eus gwelet, n'eus mennad resis ebet a-berzh
paotred ar galloeg war ar poent-se eus an obererezh politikel : n'eus
aozadur galloek ebet o c'houlenn ma vefe savet ur gevredigezh
hollc'hallaouek ha dizalc'h diouzh Pariz, eus Pordig da Borneizh. Dic'hallus
n'eo ket, da welout, hogen diaes-mat e vefe d'hor soñj kavout izili gredus
evit ur seurt raktres, pa n'eus ket tra-walc'h a "gevala" gant an
danvez-emsav-se, nag e keñver live-yezh, nag e-keñver istor, nag e-keñver
pep tra. Mankout a ra dezho Brezhonegerion a seurt gant Arzhur, Sent
diazezerion hor Bro, Gwiomarc'h, Nevenoe, Alan Varvek... hag ivez re all,
tostoc'h deomp, o deus labouret kement park ar brezhoneg ha Spered ar Vro :
Kervarker, Tangi Malmanch, Meven Mordiern, Yann-Vari Perrot, Roparz Hemon,
Langleiz, Stivell, ha, nevez aet d'an Anaon : Youenn Olier. Gouzout a reer
pegen a-bouez eo bet en hon Emsav ar "Barzhaz Breizh", sonadegoù Stivell, pe
c'hoazh barzhoneg brudet Morvan Lebesque "La découverte ou l'ignorance"....
BEZAÑ BREZHON EO KOMZ BREZHONEG
Kemm a ra ar bed er mare-mañ, ha kemm buan ! Diskaret a-grenn eo ar
gevredigezh plouezel a wechall, e lec'h ne oa ket kreñv a-walc'h ar skol hag
ar Stad da lakaat an dud da zilezel yezh o hêrezh. A-benn 30 pe 50 vloaz e
rakweler e vo steuziet an drederenn eus yezhoù ar voull-zouar : 2000 yezh a
zo o vont da get war verr-dermen. Ar yezhoù a zreistvevo war-lerc'h an
diskar spouronus-mañ a vo ar re o devo tizhet en em ziorren a-zoare hag a vo
deuet a-benn da gendrec'hiñ o c'homzerion ez eo o interest-int adperc'hennañ
(skouer Israel) pe derc'hel gant o yezh, daoust pegen bras e vo,
muioc'h-mui, hoal ar saozneg er c'hevandir-mañ, da skouer. Ar c'hoant da
chom en e vro, da labourat enni, da sevel enni ur gevredigezh dezhi ur
patrom-diorren hoalus, kempouez, a zo d'am soñj an abeg pennañ a reizhabeg
ar stourm evit hor yezh hag hor broadelezh. E Breizh ez eo ar brezhoneg
maen-korn hor broadelezh. Ar galloeg pe ar gwenedeg n'int ket.
Diwar gement-se holl eta, e kav din n'eo ket bet spiswel a-walc'h ar
stourmerion vrezhon o reiñ harp da arc'hadurioù paotred ar galloeg, o lakaat
ar galloeg par d'ar brezhoneg er raktres a bolitikerezh yezhel nevez
divizet. Arvar bras a zo da welout ar brezhoneg nac'het outañ en em ziorren
e Breizh Uhel en abeg d'ar galloeg, da enkañ hor yezh hepken er
"brezhonegva", kornog ar vro, e-lec'h e ouzer mat-tre ez eo bet dilezet gant
darn vrasañ ar boblañs. Dre-se e c'heller lavarout ez eo steuziet a galz an
diforc'h a vezer boas da ober etre "Breizh Uhel' ha "Breizh-Izel".
Ar vrezhonegerion a zo tonket dezho diskleriañ uhel ha fraezh ez eo ar
brezhoneg tra an holl vrezhoned, ha pa vefent e Klizun pe en Eusa (e-lec'h
m'eo marv mik ar yezh a-benn bremañ, se am eus meneget dija, evel e Breizh
uhel) o chom, peogwir o deus c'hoant lakaat da vleuniañ el ledenez-mañ ur
gevredigezh nevez na vennont ket sevel war diazezoù heñvel ouzh re Bariz. Ar
brezhoneg a c'hell genel ar gevredigezh-se. Ar galloeg n'hell ket.
Bez hon eus da reiñ un heuliadenn vat da istor hor bro, o skoulmañ en-dro
gant hor yezh, gwrizienn donañ ha surañ hor bro : ur yezh kreñv -
didrefoet -, yaouank - azasaet diouzh an amzer-vremañ - ha leun a entan da
adsevel an Den e Breizh.
--
IMBOURC'H, lec'hienn Emglev An Tiegezhioù :
http://kannadig.chez-alice.fr/
Il se trouve que par chance Trédion est le point d'enquête 28 de l'ALBRAM
(Atlas linguistique de la Bretagne romane, Anjou et Maine).
Voyons donc d'après quelques cartes de l'ALBRAM prises parmi les 95
premières si le sous-dialecte parlé à Trédion est le français ou le gallo.
f = français, g = gallo
Le premier mot ou expression est celui donné à Trédion.
Pour la C40 (moissonner), C = carte, il n'y a pas de réponse à Trédion. Ce
que je donne, ce sont les réponses des points d'enquête les plus proches,
eux aussi probablement longtemps en zone bretonnante (jusque vers
1500-1600?).
C1 f orge, g pommel (sauf Loire-Atlantique: orge)
C5 f fourman nèy (froment noir), g byé nay
C6 f avwèn (avoine), g avèn
C21 f échodé, g échawdé
C30 djùeu (glui, mot intéressant, de la zone débretonnisée? Qui en saurait
plus?), g et plus loin: éko, siko, triko
C40 - (couper le grain, Quily, Molac, Péaule), g seyer
C59 mettre en vioches, g chomer (mettre en moyettes)
C68 f tas, g barge
C92 enguërneur (engreneur), g enguërnou
C95 coupeur de lyan, g coupou de lyan
Les prononciations à Trédion de "coupeur, engreneur, échaudé, avoine" me
semblent particulièrement significatives: elles montrent bien que c'est plus
le français que le gallo qui a supplanté le breton sur cette commune.
gg
> resevet hon eus Kannadig 36 ha gwelet hon eus e oa bet moulet ur pennad da
> heul ar gartenn-bost a oa bet kaset da SKOAZELL VREIZH, a gemenne ez eus lod
> na gavont ket mat, tamm ebet, e vijet lakaet ar "gallaoueg" par d'ar
> brezhoneg ha d'ar galleg e kannadig. SKOAZELL VREIZH abaoe div niverenn.
=========================================================
Un rappel de principe important :
***** La Haute-Bretagne, remarquerez-vous peut-être, est restée
bretonne bien qu'elle ait perdu le breton. A la vérité, elle n'a
gardé son identité que parce qu'elle était jointe à la
Basse-Bretagne et parce que celle-ci avait conservé sa langue. Si le
breton s'était éteint au X° siècle, La Bretagne dans son entier
serait aujourd'hui aussi française que les autres régions de France.
La Haute-Bretagne n'a conservé son identité nationale qu'à l'abri de
la langue bretonne. Bien sûr, il serait fou aujourd'hui de contraindre
le peuple de Haute-Bretagne - à supposer qu'on puisse le faire -
d'abandonner le français pour apprendre une langue qui lui est devenue
étrangère. Mais tous les efforts pour raviver la culture nationale de
la Haute-Bretagne - par exemple la création d'une littérature
bretonne de langue française - devront s'appuyer sur la
Basse-Bretagne, sur sa littérature et sur sa langue, aussi bien que
sur les littératures et les langues celtiques d'outre-Manche. La
culture de la Haute-Bretagne ne sera jamais qu'une culture de deuxième
main greffée sur la culture de la Basse-Bretagne et vouée à mourir
si la sève de cette dernière, le breton, venait à s'assécher.
Protéger la floraison du breton, le conserver dans toute sa richesse
et sa force, s'impose en Bretagne aussi bien aux francophones qu'aux
bretonnants. *****
Roparz HEMON
("Contre l'enseignement bilingue", Breiz Atao, 1925. Cité par Michel
TREGUER, in " Roparz Hemon - Un Breton redécouvrant la Bretagne, Ed.
Yoran embanner, 2005)
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Skoazell Vreizh est tombé dans un piège grossier. On peut se demander
pourquoi, car la promotion du "gallo-deuxième-langue-bretonne" ne
servira
pas la cause défendue par l'association. Pourquoi avoir rendue
publique une
demande de non-réabonnement adressée en courrier personnel à SV ?
Pourquoi diviser les membres de SV en pro-gallo et anti-gallo ?
Personnellement, je me retire de l'association.
Michel David
St-Nazaire.
12/12/05.
P. 76 et 77 dans "un Breton redécouvrant la Bretagne", de Roparz Hemon,
traduit par Michel Treguer, éd. Yoran Embanner, Fouesnant, 2005.
P. 128 et 129 dans "ur breizhad oc'h adkavout breizh", de Roparz Hemon, éd.
Al Liamm, 1972.
Cette note de Hemon n'a rien perdu de nos jours de sa pertinence au niveau
de l'analyse. Rappelons aussi que nous sommes en 1925: le breton est encore
le parler dominant en Basse-Bretagne, sauf dans les villes, mais c'est le
début de la fin de cette situation socio-linguistique: la politique
française d'éradication de tout ce qui parle "patois" à l'école, le brassage
de la guerre de 1914-1918 dans une armée où les ordres sont donnés en
français, l'exode rural, les rêves de carrière dans la fonction publique qui
bien sur ne parle que français vont faire basculer cet état de fait.
De l'importance de traduire les écrits de Hemon pour mieux les faire
connaître. A quand d'autres traductions dans d'autres langues pour dévoiler
au monde un des aspect pas des plus reluisants de la patrie des droits de
l'homme, celle-là qui inscrit dans la loi les bienfaits de la colonisation
et qui engendre les émeutes des banlieues.
Dans les années 1960, un des slogans de l'U.D.B. (Union démocratique
bretonne) n'était-il pas "Bretagne = colonie " ?
gg
=========================================================
un réseau d'écoles, alors une nouvelle nation sera née dans la zone
Haute-Bretagne et Pays de Loire (car le gallo a une aire qui dépasse
celui
de la "Haute Bretagne".
respondre:
A ce sujet, les très belles cartes du site "geo-breizh" mettent le
pays de Retz en Bretagne. Or les régionnalistes poitevins considèrent
qu'on y parle le" Bas Poitevin" et vendent des cassettes de conteurs du
Pays de Retz, que les Poitevins de Poitou-Chanretes comprennent très
bien.
PS:
Un den a oa souezhet war kartennoù re Pontivy a oa Pondivi e
brezhoneg. Me ivez oa souezhet, met abaoe me m'eus lennet e gariadur R.
Hemon a R. Huon: Pontivy: Pondivi.
Neuze, hervezo Pondi a vefe ar vro, ha Pondivi ar kêr.
respondre:
===============================
"Pondivy" que personne n'a entendu prononcé ainsi, ne peut tenir dans la
langue courante et devient automatiquement "Pondevy" avant de redevenir
"Pondi" car l'accentuation locale est sur la dernière syllabe. Mais l'Ofis
en a "démocratiquement" décidé autrement !
A force de se référer à Hémon .....On en adopte les méthodes
Amicalement
Loeiz
Diaes eo din chom hep respont da Loeiz war stumm brezhonek "Pontivy".
Dwh Roparz Hemon, arabat e damall da vezan bet difraostet al labour. Gwir eo
en deus graet fazioù, a vez notet gant Vallerie en e levr "Diazezou studi
istorel an anvioù Parrez" p. 30. Hogen, evit Pontivy, e oa diazezet ar stumm
brezhonek en deus kinniget gant ur mennad politikel, a gav din : ma vezo
komprenet peseurt ster a zo gant an anvioù-kêr, a vez ken disleberet en
trefoedachoù lec'hel , da skouer :
Pondi e lec'h Pondivi
Pondaen/ Pont-Aven
Ar c'houerc'had/Ar C'hozh varc'had
Planwour/Plouveur
Boneur/Bod-Meur
Goulc'hen/Goulven
Izenac'h/Enez-ar-Venec'h
Lannerstêr/Lannarstêr
Plouziri/Ploudiri
Gwir a-walc'h eo, avat, pa lennan Erwan Vallerie, e kaver stummoù kozh eus
an anv-se e brezhoneg warno ar stumm Pont + Dewi
1291 Ponctevy ; Pontevey 1554, hogen adalek 1160 en deus notet 9 stumm
Pontivi betek 1514
E Kembraeg Dewi = Divi (Saint David e galleg, patron Kembre mab daSantez
Nonn)
Bez e c'hell avat bezan Pont + Ivi, a gaver e-barzh Logivi, Sant Ivi, tost
da gemper, ur sant a lavarer diwar e benn e vefe deuet da Vreizh war an
diwezhadoù eus divroerezh ar Vrezhoned, e tro ar seizhvet kantved.
Abennez e Al Liamm 117 a skriv : "ur stumm da argas krenn eo "Pondi" deuet
diwar fatidigezh ar /v/ etre sonennoù, NEVEZ'ZO."
notenn : Vallerie niv. 2.99 p. 112 a gomz diwar-benn ar genganez a zo un
emdroadur boaz en holl yezhoù : Pont-dewy a zeu da vezan Pont-Divi diwar
levezon an eil i, a dro an e da i. Skouerioù a gaver er yezh ivez :
silvidigezh e KLT/chomet salvedigezh e gwenedeg
Niv. 2.334 e lavar e vefe nevez-tre fatidigezh ar /v/ e brezhoneg rannyezh
Gwened a droas Pontivi da Pondi e gwenedeg
Niv. 2.342 Fatidigezh ar /v/ a c'hoarvezas abred mat er reter (12vet) hag
er 15vet da ziwezhatan e breizh izel. Hogen evit PONTIVI n'hon eus roud ebet
eus ar fatidigezh : an holl skouerioù kozh o deus dalc'h d'ar /v/ nemet
nevez 'zo er rannyezh brezhoneg
Niv. 502 Prouin a ra e oa gallegerien e kêr Bondivi ken abred hag an 12 vet
Kantved
Niv. 526 N'eo nemet e dibenn ar Grennamzereo aet /nt/ da /nd/ e stummoù
brezhonek Pontivy ha Pont-Aven
Niv. 528 Mirout a ra Pondi roud ur blotadur eus fin ar Grennamzer, a heuilh
ur reolenn a verzer en un toullad gerioù amprestet digant ar galleg
Neuze 'ta, evit klozan, gwir eo ne vez(e) ket lavaret "Pondivi" gant tud ar
c'hornad, "Pondi" ne lavaran ket. Met ar stumm se a zo :
1. deuet diwezhat-tre ;
2. diwar ur pouez mouez gwenedeg rik ;
3. paouraat a ra an anv peogwir ne weler ket pezh a dalvez : Pont Ivi
4. Ur gudenn bolitikel a zo aze : daoust ha skrivan a ranker an anvioù lec'h
evel ma vezont distaget er c'horn pe o virout o gwrizienn istorek. Da va
sonj e reer aze, ur wech ouzhpenn ur gwall brosez d'an "emsaverien prederiet
gant ar sturyezhouriezh betek re", paz eo evit gwir ur gudenn bolitikel.
Ne skriver ket e galleg Renneu/rennes, Le Fou/faou, Braspar+tz/zh,
Lannili/+S, Saint jilda/gildas, Saint Mun/Méen
Ar skouer diwezhan a zo skouerius da va sonj rak tud ar vro e Sant Meven a
lavar "Saint Mun" hogen ar stumm gallek ofisiel a zalc'h koun eus stumm
skrivan kozh Sant Meven e galleg, e div sillabenn "Méen".
An efed pennan a gement-se eo e vez douget an dud da zistagan evel ma vez
skrivet ha dre se e talc'hont d'ar stumm kozh, alies tost d'an hini
brezhoneK. Evelse , meur a wech am eus gwelet tud nevez deuet da vreizh
distagan a youl vat en ur stumm brezhoneg : Le FAOU, Lesnevenne, Lannilisse,
Saint Méain.
Tg
"loeiz" <loe...@club-internet.fr> a écrit dans le message de news:
43a45949$0$11349$7a62...@news.club-internet.fr...
respondre:
En effet, le principe est simple mais la pratique est complexe.
Le principe serait d'écrire selon la coutume des habitants de la
localité... à condition que leur forme ne soit ni un francisme, ni
une forme partiellement erronée dûe à l'influence permanente de
l'écrit sur les prononciations (par exemple en français: septembre,
dompter, cheptel dont les prononciations étaient avant l'école
communale: /setañbr, doñté, chtel/)
Si la forme est un francisme, évidemment l'Histoire doit primer.
Dans le troisième cas, c'est difficile de donner une réponse de
principe général.
"T. Gwilhmod" <e...@libertysurf.fr> a écrit dans le message de news:
do3nu4$m4$1...@news.tiscali.fr...