Lo defunt mèste
Eole
Lo noste defunt mèste de Babilònia purmèr de morir, que m'avè dit
: « Ne legis pas jamei aquò, mes dèisha los autes léger, tà que
comprenin. E pren-te la clau deu som purmèr de't presentar tà
president de la Republica, e sàpiis que n'ei pas un pecat de
l'aver (la republica, pegòt, non pas la clau !) » Com hasí
semblant de que non comprení pas, que continuè : « Escopeish sus
tots los drapèus qui tròbis en passant camin. No't crompis pas
@preservatius. Tà l'aniversari deu regent, auhereish-lo un raser.
Desvelha l'anjo quan drom. Hè tribalhar la fadrina deu quartièr en
tot pensar qu'ès tu copable com tots los autes. Crompa't las
òbras sancèras deu Marqués de Sada e hè-las bruslar davant casa en
desglarant un tròç de Vergili. Escriu a l'Academia entà demandar
que hèsquin academias. Demanda l'independéncia deu ton casau en
vertut deu dret deus cagarós de non pas dispausar deus caulets deu
vesin. Atend quauques dias. Con·hèssa't a Diu tot-poderós,
reconeish davant los tons hrairs de qu'as pecat, en pensada, en
paraula, per accion e per omission, de que quiò, qu'as
vertadèrament pecat. En tot qui cèrcas petròli peu Far-West, agis lo
petròl per sol bevanèr. Caga vèrmis. Basteish ua societat socialista
autonòma, libra de tota alienacion. Sharevirevà, cacaggà,
sharevirevà, cacaggà. Non dasquis pas compte au repipiadís deu ton
mèste e trufa't d'eth dab meishantèr. Vèn-te cagar. Hè beròi,
hica't ua còrda a l'entorn deu còth. Hè-t'i tant com posquis,
espia que t'espian ; qu'ei quauquarren qui as hèit. Brusla't la
carta d'identitat e telefòna a la Prefectura tà'us insultar.
Està't a casa tot dimenge shens te rasar. Hè pravar lo ton òdi tà
la tresau persona deu plurau en lo balhant un litre d'aiga e miei
quilo d'engrèish cada cinc òras un quart. Vèn-ne capiròu. Quan te
demandan quauquarren, gaha ua ancoa de trac. Tira sus lo pairòt Combes
quan passa davant casa toa dinc a que sii mort, mes dab ua grandor
d'amna omerica, empacha lo curè de la parròpia de se n'arríder.
Crompa't un ostau a la campanha. Desvelha't lo matin. Resisteish,
se n'as hami ! N'agis pas paur a la bruma ni au sorelh. E sustot,
que non hèsquis arren de tot çò que't vieni de díser ! » Bahida,
lo noste defunt mèste de Babilònia, quan lo son espiar deu Cincau
Cèu envath e s'i escad a traucar enter las nublas, que deu estar
beròi decebut, mes totun entà'u muishar que ne'u desbrombi pas e
entà l'aconortar quauque drin, de quan en quan que pishi sus la soa
tomba e que dau sòus tà campanhas electoraus, hasent-me'n
exoneracions sus las contribucions. Los hissons que'vs diseràn de
qu'ac hèi per convencion sociau, mes n'ac pòden pas demostrar
matematicament.
Qué que'n sii, com m'ac conselhè lo noste defunt mèste de
Babilònia, que dèishi los autes léger shens los tirar lo peu, mes ne
serveish pas d'arren. Mein Kampf, hens aqueste pèis, que tira tot an
a tres cents dus exemplaris. Las Edicions socializantas medishas ne'n
vòlen pas. Lescar, Monenh, Nai, Sarrança, Gelòs, Senhòssa, Lac,
Auloron, Capèra de Rossa, Tilh, Baringo, Pèirahorada, avé'vs vists
e vede'vs ! Au cap-deçà de la vila que i demora un nomentat Tablòt
qui ei un hartanèr de bona lei : e donc que'm crederatz se voletz
mes que'vs juri de qu'ei un òmi charmant e qui estimarí hèra
quan ne l'aurí pas jamei vist dab la pus. E totun n'a pas jamei
entenut a parlar de Mein Kampf : e coneishetz causa mei planhedera ?
Aqueste pòble non coneish pas lo mau. Quin poderé conéisher
l'anti-mau ? Qu'ei aquera la purmèra rason qui èi de'm
plànher. Que n'i a d'autas. Los jornaus locaus, per exemple,
que'n son ua auta : lo @poncif que i ei erigit en @nec plus ultra de
l'art. Mes en sus de'quò, aqueths jornaus non gausan pas díser la
vertat. Ueratz : ier ser, que condusivi per las carrèras de la vila
anglesa. Sobtament que'vs vau avisar un amic qui n'aví pas vist
despuish tres cents ueitanta nau dias. Que m'estangui, que devari de
la torrombiòla e que'u vau parlar. D'aqueth temps lo cèu, de blu
qui èra, que's torna negre e un eishalagat que pensa cade'ns
dessús. Puish un drogat que ns'acòsta, que'ns ditz de qu'ei
pelat com un harri, de que s'a perdut un procès, de que ne sap pas
on va dromir anueit, de que n'ei pas de la tasca, e que feneish per
nse demandar dètz liuras, e davant lo noste refús, ua cigarreta.
Puish un colaire d'afichas pagat au SMIC per un partit politic hèra
important que'ns vòu véner un numèro de Travail, famille,
fraternité. Au darrèr d'aquò, tres dròllas deu peu frisat e de la
raubeta corta que passan en cantant ua cançon qui'm sembla d'aver
entenut en quauque part. A la fin finala, un francés @miejancèr
que'ns demanda l'òra.
Los jornaus locaus ne parlan pas jamei de causas de'queras.
Ua tresau rason qui èi de'm plànher qu'ei la maganha de de que
n'i a. Que'vs vau condar ua hèita vertadèra.
Com tornavi de la Vila Hauta avant per ua fin de vrèspe estivenca,
qu'èri a caminar suu pont deu gave en bèth espiar las illas
verdejantas e mei enlà los casaus de Gelòs e lo bòsc de Visanòs,
qu'èri au saunejadís d'aqueths imatges bucolics, quan
m'aperceboi qu'un òmi vielh, dab un espiar estranh, dab ua aulor
hòrta, e m'acostava. La bronitèra de las autos que m'empachava
d'enténer lo son shebit, mes que reconeishoi totun las sonoritats de
la lenga de Voltaire e qu'empleguèi la lenga aquera tà'u demandar
de parlar mei hòrt. En vaganaut. Lavetz que penoi lo cap tà poder
enténer de mei plan. Ad aqueth moment que'm prenó la man e que la
me sarrè ; e que gahèi aquesta frasa : « Je vous le dis, jeune
homme, vous aurez un cancer. » Puish que's hesó enlà.
Que tirèi endavant cò casa e tanlèu arribat que' m desglarèi en
plors. Puish que'm boishèi las maishèras e que desirèi de tot còr
qu'aqueth maniac non sii pas exauçat. No'n gausèi pas parlar ad
arrés. Solide ! se gahavi aquera saloperia, que seré la fin deu monde
: lo sorelh que s'escuriré, la lua que cessaré de lusir, las
estelas que caderén deu cèu envath e las poténcias deus cèus que
serén estrementidas.
Espiatz la maganha de de que n'i a.
*
**
A Pardias jo be i èi bona amiga
e dab era peus pradars que'm passegi
Tad era que cuelhi la pimparèla
puish que nse'n vam béver un pinton de bièrra.
THE YOUNG CRAZY BOYS
Pardias, canton de Monenh, miejanueit o pòc se'n manca. L'aire
qu'ei calorent e non s'i enten per las carrèras que quauques
divits d'ausèths. La glèisa. Drin enlà, un cafè. Tres capdèts
que i hèn a las cartas. Nani, mics, n'èm pas en mai (compreni, lo
qui posqui !). Las paraulas de la cançon qui èi popat tot chinòt
que'm tornan.
« Belote. »
A Pardias que non i a nat pradar. N'i a pas sonque un hardèu de
causas qui semblan drin desapariadas. Qu'èi la petita mort qui'm
passa dessús. Que la coneishí, aquesta arribèra, e de corre'i per
capsús e per capvath qu'aimavi. Los noms deus vilatges que'us sèi
enqüèra de memòria : Laruenh, Artigaloba, Arbús, Tarsac, Abòs,
Pardias, Vesin, Noguèras. Que i a tanben un vilatge qui s'apèra
Morencs...
Tè, que me'n vau chucar un de mei, Janineta !
*
**
Qu'espèri de que lo legedor aurà pausat ua uelhada benivolenta sus
aquestes memòris d'un mainatge bearnés, un @testimoniatge de compte
har de la vita vitanta, quinze ans a, d'un vilatge deu vegarau de Pau
a ua epòca quan la lenga nosta e s'entenè enqüèra a retrenir hens
la boca de quauques vielhs.