ชาวนาบ้านทะเลน้อย อ.แกลง ระยอง แม้จะอยู่ภาคตะวันออกฝนมาก ใกล้ทะเล
ทำนาได้ปีละครั้งเพราะไม่มีระบบชลประทาน
แต่เก็บเกี่ยวข้าวเสร็จแล้วจะไม่ทิ้งผืนนาให้ว่างเปล่าเสียประโยชน์
หันไปปลูกพืชล้มลุกหน้าตาคล้ายวัชพืช แต่มีคุณค่าทางเศรษฐกิจกับชุมชนมาก
ชาวบ้านเรียกพืชชนิดนี้ว่า...ผักกระชับหรือต้นกระชับ

เป็น
ไม้ล้มลุกทรงพุ่ม เมื่อต้นแก่จะออกผลสีดำ ลักษณะของผลจะมีขนแข็งๆอยู่โดยรอบ
ซึ่งมีเมล็ดอยู่ภายใน
เมื่อร่วงหล่นลงสู่พื้นดินจะหมกตัวอยู่ในดินที่กลบด้วยตอซังและฟางข้าว
เมื่อครบ 3 เดือน เมล็ดกระชับจะงอกโผล่จากผิวดินและเจริญเติบโต
ต้น
อ่อนของกระชับคล้ายถั่วงอก ลำต้นเป็นสีขาว ใบสีเขียว
นำมารับประทานรสชาติอร่อยถูกปาก ที่สำคัญมีความหอมเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว
คนที่นี่รับประทานจนกลายเป็นผักพื้นบ้านที่มีคนนิยมบริโภคมาก

สุ
เนตร ช่างเหล็ก สมาชิกกลุ่มผักกระชับบ้านทะเลน้อย วัย 64 ปี บอกว่า
ทุกวันนี้มีบ้านทำผักกระชับเหลือแค่ 14-15 หลัง
เพราะเป็นผักที่ต้องดูแลเอาใจใส่ ใช่ว่าจะปลูกกันได้ง่ายๆ
มีข้อจำกัดหลายอย่าง...ต้องใช้เวลาแช่เมล็ดในน้ำสะอาด 70-80 วัน
พอได้เมล็ดที่พร้อมจะเพาะแล้ว ใช้เวลาเพาะอีก 8 วัน จึงนำมากินได้
นอกจากนี้ ระยะเวลาหลังการเพาะก็ยังเป็นเรื่องสำคัญ
การให้น้ำต้องไม่มากเกินไป เพราะจะทำให้เกิดอาการเน่า ใบเน่า โคนเน่า
“ผัก
ชนิดนี้เป็นพืชสมุนไพรที่หายาก มีปลูกแต่ที่บ้านทะเลน้อยนี้เท่านั้น
ถือเป็นหนึ่งเดียวในประเทศ แรกๆก็ปลูกขายกันท้องตลาดทั่วไป
กระทั่งนำมาเป็นสินค้าโอทอปของจังหวัด
จนเป็นที่รู้จักของคนทั่วไปเลยสร้างรายได้ให้กับกลุ่มเป็นกอบเป็นกำ
เพราะราคาอยู่ที่กิโลกรัมละ 150-200 บาท สามารถนำมาทำเป็นอาหารได้หลายชนิด
เช่น ยำกับหมูสับใส่กุ้ง เรียกว่ายำผักกระชับสด นำมาแกงส้มผักกระชับ
กินดิบกับน้ำพริกกะปิก็สุดยอด ใครไปมาระยอง
ต้องหารับประทานให้ได้แล้วจะรู้ว่ารสชาติอร่อยมันขนาดไหน”


นางกนกวรรณ เบญจาทิกุล ส.จ.เขตอำเภอแกลง ผู้ที่ให้การสนับสนุนกลุ่มชุมชนชาวบ้านทะเลน้อยปลูกผักกระชับคุยให้ฟัง
และ
ด้วยเหตุที่ได้รับความนิยม มีราคาแพง แต่ปีหนึ่งปลูกได้แค่ 2 เดือน
เม.ย.-พ.ค. จึงทำให้
ขณะนี้ชาวบ้านกำลังคิดหาวิธีปลูกผักกระชับให้มีจำหน่ายได้ทั้งปี...เพื่อยก
ระดับให้เป็นอาชีพและธุรกิจของชุมชนที่สร้างรายได้ให้ชาวบ้านได้ทั้งปี.
นพดล แสงวิไล
โดย: นพดล แสงวิไล