SLCHN CHUA NHAT I MUA CHAY NAM A
Song Loi Chua
SỐNG LỜI CHÚA HÔM NAY
CHÚA NHẬT I MÙA CHAY NĂM A (22/02/2026)
CHÚA GIÊSU ĐÃ CHIẾN ĐẤU
VÀ CHIẾN THẮNG MỌI CÁM ĐỖ CỦA SATAN
[St 2, 7-9; 3,1-7; Rm 5,12.17-19; Mt 4,1-11]
I. DẪN VÀO PHỤNG VỤ
Trong Sứ điệp Mùa Chay 2026, Đức Thánh Cha Leô XIV, khuyến khích mỗi Kitô hữu hoán cải, trong đó ngài nêu bật ba con đường cụ thể là “lắng nghe”, “ăn chay” và “cùng nhau”. Lắng nghe giúp chúng ta nhận ra tiếng Chúa trong Lời và trong tiếng kêu của người nghèo. Ăn chay thanh luyện ước muốn, mở lòng chúng ta ra với tình yêu và trách nhiệm. Đồng thời, chúng ta được mời gọi bước đi cùng nhau trong mỗi cộng đoàn để xây dựng những tương quan hiền hòa và trở nên dấu chỉ hy vọng giữa thế giới” .(Lời giới thiệu của Vatican news).
Chúng ta hãy bước vào Mùa Chay 2026 và hãy đọc các bài Thánh Kinh của Phụng vụ Mùa Chay năm nay với địmh hướng của Đức Thánh Cha Leô XIV trong Sứ điệp Mùa Chay 2026 cùa Ngài. (Mời đọc bài đọc thêm).
Riêng ba bài Thánh Kinh của Chúa Nhật I Mùa Chay hôm nay tập trung vào cuộc chiến đấu chống lại cám dỗ và chiến thắng sa tan của Chúa Giêsu.
.
II. LẮNG NGHE LỜI CHÚA TRONG BA BÀI THÁNH KINH
2.1 Lắng nghe Lời Chúa trong bài đọc 1 (St 2, 7-9; 3,1-7): "Nguyên tổ được tạo thành, và phạm tội" Thiên Chúa lấy bùn đất nắn thành con người, thổi sinh khí vào lỗ mũi, và con người trở thành một vật sống.
Thiên Chúa lập một vườn tại Eđen về phía đông và đặt vào đó con người mà Ngài đã dựng nên. Thiên Chúa cho từ đất mọc lên mọi thứ cây trông đẹp, ăn ngon, với cây sự sống ở giữa vườn, và cây biết thiện ác.
Rắn là loài xảo quyệt nhất trong mọi dã thú mà Thiên Chúa tạo thành. Nó nói với người nữ rằng: "Có phải Thiên Chúa đã bảo: Các ngươi không được ăn mọi thứ cây trong vườn?" Người nữ nói với con rắn: "Chúng tôi được ăn trái cây trong vườn; nhưng trái cây ở giữa vườn thì Thiên Chúa bảo: 'Các ngươi đừng ăn, đừng động tới nó, nếu không sẽ phải chết'". Rắn bảo người nữ: "Không, các ngươi không chết đâu! Nhưng Thiên Chúa biết rằng ngày nào các ngươi ăn trái ấy, mắt các ngươi sẽ mở ra, và các ngươi sẽ biết thiện ác như thần thánh". Người nữ thấy trái cây đẹp mắt, ngon lành và thèm ăn để nên thông minh. Bà hái trái cây ăn, rồi lại cho chồng, người chồng cũng ăn. Mắt họ liền mở ra và họ nhận biết mình trần truồng, nên kết lá vả che thân.
2.2 Lắng nghe Lời Chúa trong bài đọc 2 (Rm 5,12-19): "Chỗ mà tội lỗi đã đầy tràn, thì ân sủng đã đầy dàn dụa" Anh em thân mến, cũng như do một người mà tội lỗi đã nhập vào thế gian, và do tội lỗi mà có sự chết, và thế là sự chết đã truyền tới mọi người, vì lẽ rằng mọi người đã phạm tội. Trước khi có lề luật, đã có tội ở trần gian. Nhưng nếu không có luật, thì tội không bị kể là tội. Thế mà, từ thời Ađam đến thời Môsê, sự chết đã thống trị cả những người đã không phạm tội bất tuân lệnh Thiên Chúa như Ađam đã phạm. Ađam là hình ảnh Đấng sẽ tới.
Nhưng sự sa ngã của Ađam không thể nào sánh được với ân huệ của Thiên Chúa. Thật vậy, nếu vì một người duy nhất đã sa ngã, mà muôn người phải chết, thì ân sủng của Thiên Chúa ban nhờ một người duy nhất là Đức Giêsu Kitô, còn dồi dào hơn biết mấy cho muôn người. Ơn Thiên Chúa ban cũng khác với hậu quả do một người phạm tội đã gây ra. Quả thế, vì một người duy nhất phạm tội, con người đã bị xét xử để phải mang án, còn sau nhiều lần sa ngã, thì lại được Thiên Chúa ban ơn cho trở nên công chính.
Vì nếu bởi tội của một người mà sự chết đã thống trị do một người đó, thì những người lãnh được ân sủng và ơn huệ dồi dào bởi đức công chính, càng được thống trị hơn nữa trong sự sống do một người là Đức Giêsu Kitô.
Do đó, tội của một người truyền đến mọi người đưa tới án phạt như thế nào, thì đức công chính của một người truyền sang mọi người đưa tới bậc công chính ban sự sống cũng như thế. Vì như bởi tội không vâng lời của một người mà muôn người trở thành những tội nhân thế nào, thì do đức vâng lời của một người mà muôn người trở thành kẻ công chính cũng như thế.
2.3 Lắng nghe Lời Chúa trong bài Tin Mừng (Mt 4,1-11): "Chúa Giêsu nhịn ăn bốn mươi ngày đêm, và chịu cám dỗ" Khi ấy, Chúa Giêsu được Thánh Thần hướng dẫn vào hoang địa để chịu ma quỷ cám dỗ. Khi Người đã nhịn ăn bốn mươi đêm ngày, Người cảm thấy đói. Và tên cám dỗ đến gần, nói với Người rằng: "Nếu ông là Con Thiên Chúa, hãy khiến những hòn đá này biến thành bánh". Nhưng Chúa Giêsu đáp lại: "Có lời chép rằng: 'Người ta sống không nguyên bởi bánh, nhưng bởi mọi lời do miệng Thiên Chúa phán ra'".
Bấy giờ ma quỷ đưa Người lên Thành thánh, và đặt Người trên góc tường Đền thờ, rồi nói với Người rằng: "Nếu ông là Con Thiên Chúa, hãy gieo mình xuống đi, vì có lời chép rằng: Ngài đã ra lệnh cho các Thiên Thần đến với ông, và chư vị đó sẽ nâng đỡ ông trên tay, để ông khỏi vấp chân vào đá". Chúa Giêsu đáp: "Cũng có lời chép rằng: 'Ngươi đừng thử thách Chúa là Thiên Chúa ngươi'".
Quỷ lại đưa Người lên núi rất cao, và chỉ cho Người xem thấy mọi nước thế gian và vinh quang của những nước đó, rồi nói với Người rằng: "Tôi sẽ cho ông tất cả những cái đó, nếu ông sấp mình xuống thờ lạy tôi". Bấy giờ Chúa Giêsu bảo nó rằng: "Hãy lui đi, hỡi Satan! Vì có lời đã chép: 'Ngươi phải thờ lạy Chúa là Thiên Chúa ngươi, và chỉ phụng sự một mình Ngài'". Bấy giờ ma quỷ bỏ Người. Và các thiên thần tiến lại, hầu hạ Người.
III. KHÁM PHÁ CHÂN DUNG VÀ SỨ ĐIỆP LỜI CHÚA TRONG BA BÀI THÁNH KINH
3.1 Chân Dung của Thiên Chúa (Chúa là ai?)
Trong ba bài Sách Thánh hôm nay chúng ta khám phá Thiên Chúa:
- Là Đấng Tạo Dựng muôn vật, muôn loài và con người. Thiên Chúa đã thiết lập một kế hoạch cho ông bà nguyên tổ được hạnh phúc. Tiếc thay là ông bà nguyên tổ đã nghe theo lời dụ dỗ ngon ngọt nhưng quỉ quyệt của ma quỷ (con rắn) mà làm trái ý và chương trình của Thiên Chúa. Nhưng Thiên Chúa đã không bỏ rơi ông bà, chỉ trừng phạt họ rồi cứu vớt cả dòng giống loài người.
- Là Chúa Giêsu Nazarét, Con Thiên Chúa làm người, Đấng đã ăn chay, cầu nguyện và đã kiên cường chiến đấu với đủ loại cám dỗ của ma quỷ. Cụ thể là ba cám dỗ: một là ham ăn và cậy quyền, hai là háo danh và khoe khoang và ba là ham mê vinh hoa, phú quý và quyền lực thế gian. Nhờ chiến thắng mọi thứ cám dỗ của ma quỷ mà Chúa Giêsu đem lại sức mạnh chiến thắng sự dữ cho con người.
- Là Chúa Thánh Thần, Thiên Chúa Ngôi Ba, Đấng luôn có mặt và cùng hành động trong công trình tạo dựng của Chúa Cha và trong chiến thắng ma quỷ của Chúa Giêsu Kitô.
3.2 Sứ điệp hay Giáo Huấn của Lời Chúa (Chúa dậy gì hay Chúa muốn chúng ta làm gì?)
Qua ba bài Sách Thánh hôm nay, giáo huấn hay sứ điệp của Lời Chúa là vững tin vào quyền năng và tình thương của Thiên Chúa Cha, vào sự chiến thắng satan của Ngôi Lời Thiên Chúa (là Chúa Giêsu Kitô). Từ đó chúng ta hãy chiến đấu kiên cường và chiến thắng tất cả mọi cám dỗ của ma quỷ, thế gian và xác thịt nhờ sức mạnh của Chúa Thánh Thần.
IV. SỐNG VỚI CHÚA VÀ THỰC THI SỨ ĐIỆP CỦA NGƯỜI
4.1 Sống với Thiên Chúa là Chúa Cha quyền năng và yêu thương đã tạo dựng vũ trụ vạn vật và con người. Người đã vạch cho con người một phương thế đạt hạnh phúc: đó là sống theo đường lối, theo thánh ý Chúa.
Sống với Thiên Chúa là Chúa Giêsu Kitô, Đấng đã kiên cường chiến đấu với mọi cám dỗ của ma quỷ và đã chiến thắng hầu đem lại Ơn Cứu độ cho chúng sinh.
Sống với Thiên Chúa là Chúa Thánh Thần, Đấng luôn hiện diện và tác thành trong công trình tạo dựng của Chúa Cha cũng như trong lời nói và việc làm của Chúa Con là Đức Giêsu Nazarét.
4.2 Thực thi Ý Chúa hay Giáo Huấn của Chúa là tin tưởng cậy trông vào Lòng Thương Xót của Thiên Chúa Cha, vào Ơn Công Chính mà Chúa Giêsu đem lại cho chúng ta [nhờ cái chết vâng phục trên thập giá của Người], mà kiên cường chiến đấu chống lại các loại cám dỗ đến từ bất cứ đâu: ma quỷ, thế gian hay xác thịt và khôn ngoan đề phòng trước các cơ hội dẫn chúng ta vào chước cám dỗ: ham mê của cải vật chất, chạy theo vinh hoa và quyền lực thế gian.
V. CẦU NGUYỆN CHO THẾ GIỚI VÀ HỘI THÁNH
[Ghi chú: Lời cầu nguyện giáo dân thường có 4 ý: ý thứ nhất cầu cho thế giới, ý thứ hai cầu cho Hội Thánh toàn cầu, ý thứ ba cầu cho giáo dân của giáo xứ, ý thứ bốn cầu cho một hạng người đặc biệt nào đó]
5.1 “Ngươi phải bái lạy Đức Chúa là Thiên Chúa của ngươi, và phải thờ phượng một mình Người mà thôi” Chúng ta hãy cầu xin Chúa cho các dân tộc trên thế giới, nhất là cho những người sống theo chủ nghĩa vô thần và bất tín, để họ sớm nhận biết và thờ phượng một mình Thiên Chúa là Chúa Tể vũ trụ vạn vật.
Xướng: Chúng ta cùng cầu xin Chúa! Đáp: Xin Chúa nhận lời chúng con!
5.2 “Nếu ông là Con Thiên Chúa, thì giao mình xuống đi! Vì đã có lời chép rằng: Thiên Chúa sẽ truyền cho thiên sứ lo cho bạn, và thiên sứ sẽ tay đỡ tay nâng, cho bạn khỏi vấp chân vào đá” Chúng ta hãy cầu xin Chúa cách đặc biệt cho Đức Thánh Cha Leô, cho các Hồng Y, Giám Mục, Linh Mục, Phó Tế và Tu Sĩ Nam Nữ, để các vị ấy luôn ý thức sự yếu đuối giới hạn của mình mà sống khiêm nhường và cậy dựa vào Thiên Chúa quyền năng.
Xướng: Chúng ta cùng cầu xin Chúa! Đáp: Xin Chúa nhận lời chúng con!
5.3 “Người ta sống không chỉ nhờ cơm bánh, nhưng còn nhờ mọi lời miệng Thiên Chúa phán ra” Chúng ta hãy cầu xin Chúa cho các Kitô hữu thuộc giáo xứ chúng ta, để mọi người dành ưu tiên cho việc lắng nghe và thực thi Lời Chúa.
Xướng: Chúng ta cùng cầu xin Chúa! Đáp: Xin Chúa nhận lời chúng con!
5.4 “Ngươi chớ thử thách Đức Chúa là Thiên Chúa của ngươi” Chúng ta hãy cầu xin Chúa cho những người cố tình chống lại Thiên Chúa và chà đạp quyền lợi chính đáng của con người để họ sớm tỉnh ngộ mà hoán cải.
Xướng: Chúng ta cùng cầu xin Chúa! Đáp: Xin Chúa nhận lời chúng con!
Sàigòn ngày 18 tháng 02 năm 2026
Giêrônimô Nguyễn Văn Nội.
BÀI ĐỌC THÊM:
SỨ ĐIỆP MÙA CHAY 2026 CỦA ĐỨC THÁNH CHA LEÔ XIV
Anh chị em thân mến!
Mùa Chay là thời gian mà Giáo hội, với sự ân cần đầy từ mẫu, mời gọi chúng ta đặt mầu nhiệm Thiên Chúa vào lại tâm điểm của đời sống mình, để đức tin của chúng ta tìm lại được sức bật và tâm hồn chúng ta không bị phân tán giữa những lo âu và xao nhãng của cuộc sống hằng ngày.
Mọi hành trình hoán cải bắt đầu khi chúng ta để cho Lời Chúa chạm đến mình và đón nhận Lời ấy với một tinh thần nhu thuận. Vì thế, có một mối liên hệ giữa hồng ân Lời Chúa, không gian tiếp đón mà chúng ta dành cho Lời, và sự biến đổi mà Lời ấy thực hiện. Do đó, hành trình mùa Chay trở thành một cơ hội thuận tiện để lắng nghe tiếng Chúa và làm mới lại quyết định bước theo Đức Kitô, cùng Người tiến lên Giêrusalem, nơi mầu nhiệm cuộc khổ nạn, cái chết và sự phục sinh của Người được hoàn tất.
Lắng nghe
Năm nay, trước hết tôi muốn mời gọi sự chú tâm đến tầm quan trọng của việc dành không gian cho Lời Chúa thông qua việc lắng nghe, bởi sự sẵn sàng lắng nghe là dấu chỉ đầu tiên thể hiện ước muốn bước vào tương quan với người khác.
Chính Thiên Chúa, khi tỏ mình cho Môsê nơi bụi gai cháy, đã cho thấy lắng nghe là nét đặc trưng trong bản thể của Người: “Ta đã thấy cảnh khổ cực của dân Ta bên Ai Cập và Ta đã nghe tiếng chúng kêu than” (Xh 3,7). Việc lắng nghe tiếng kêu của người bị áp bức là khởi đầu của một lịch sử giải phóng, trong đó Thiên Chúa cũng lôi cuốn cả ông Môsê tham gia, sai ông đi mở ra con đường cứu độ cho con cái Người đang sống trong cảnh nô lệ.
Thiên Chúa là Đấng dấn thân, hôm nay cũng chạm đến chúng ta bằng những tư tưởng làm rung động trái tim Người. Vì thế, việc lắng nghe Lời Chúa trong phụng vụ dạy chúng ta biết lắng nghe thực tại một cách chân thực hơn: giữa muôn vàn tiếng nói đi qua đời sống cá nhân và xã hội, Kinh thánh giúp chúng ta nhận ra những tiếng kêu phát xuất từ đau khổ và bất công, để tiếng kêu ấy không bị bỏ mặc không hồi đáp. Bước vào thái độ nội tâm này nghĩa là để Thiên Chúa dạy chúng ta biết lắng nghe như Người, cho đến khi nhận ra rằng “thân phận của những người nghèo đại diện cho một tiếng kêu mà trong lịch sử nhân loại, luôn không ngừng chất vấn đời sống chúng ta, xã hội chúng ta, các hệ thống chính trị, kinh tế và cuối cùng là cả Giáo hội nữa”.[1]
Ăn chay
Nếu mùa Chay là thời gian lắng nghe, thì việc ăn chay tạo nên một thực hành cụ thể giúp ta sẵn sàng đón nhận Lời Chúa. Việc kiêng khem là một hình thức khổ chế rất cổ xưa và không thể thay thế trên hành trình hoán cải. Chính vì liên quan đến thân xác, nó làm nổi bật điều ta đang “đói”, và những gì chúng ta coi là thiết yếu cho sự sinh tồn của mình. Vì vậy, ăn chay giúp ta biết phân định và sắp xếp lại những “ham muốn”, giữ cho cơn đói khát công lý luôn tỉnh thức, không rơi vào sự cam chịu, nhưng biến nó thành lời cầu nguyện và trách nhiệm đối với tha nhân.
Thánh Augustinô, với sự tinh tế thiêng liêng, đã cho thấy sự căng thẳng giữa thời hiện tại và sự viên mãn tương lai thông qua việc canh giữ tâm hồn này khi ngài nhận xét rằng: “Trong cuộc đời trần thế, con người cần phải đói khát công lý, nhưng việc được no thỏa thuộc về đời sau. Các thiên thần được no thỏa bằng tấm bánh này, bằng lương thực này. Ngược lại, con người lại khao khát nó, tất cả đều hướng về nó với lòng mong mỏi. Sự hướng về khao khát này làm giãn nở tâm hồn và gia tăng khả năng của nó.”[2] Hiểu theo nghĩa này, ăn chay không chỉ cho phép chúng ta kỷ luật lòng ham muốn, thanh luyện và làm cho nó tự do hơn, mà còn mở rộng nó, để nó hướng về Thiên Chúa và hướng đến việc thực hành điều thiện.
Tuy nhiên, để việc ăn chay giữ được chân lý Tin mừng và xa lánh cơn cám dỗ làm cho lòng mình trở nên kiêu ngạo, nó phải luôn được sống trong đức tin và khiêm nhường. Việc ăn chay đòi hỏi phải luôn bén rễ trong sự hiệp thông với Chúa, bởi vì “không ai thực sự ăn chay nếu người đó không biết nuôi dưỡng mình bằng Lời Chúa.”[3] Là dấu chỉ hữu hình cho sự dấn thân nội tâm của chúng ta nhằm xa lánh tội lỗi và điều ác với sự nâng đỡ của ân sủng, việc ăn chay cũng phải bao gồm các hình thức từ bỏ khác nhằm giúp chúng ta thủ đắc một lối sống giản dị hơn, bởi vì “chỉ có sự khổ chế mới làm cho đời sống Kitô hữu trở nên mạnh mẽ và chân thật.”[4]
Vì lý do này, tôi muốn mời gọi anh chị em một hình thức kiêng khem rất cụ thể nhưng thường ít được coi trọng: đó là kiêng bớt những lời nói gây tổn thương và đau lòng cho người khác. Hãy bắt đầu giải giới nơi ngôn ngữ của mình: từ bỏ lời cay nghiệt, những xét đoán vội vàng, việc nói xấu người vắng mặt không thể tự bảo vệ mình, và những lời vu khống. Thay vào đó, hãy học cách cân nhắc lời nói và nuôi dưỡng sự hiền hòa: trong gia đình, giữa bạn bè, nơi làm việc, trên mạng xã hội, trong các cuộc tranh luận chính trị, trên các phương tiện truyền thông, và trong các cộng đoàn Kitô hữu. Khi đó, nhiều lời nói thù hận sẽ nhường chỗ cho những lời hy vọng và bình an.
Cùng nhau
Sau hết, mùa Chay làm nổi bật chiều kích cộng đoàn của việc lắng nghe Lời Chúa và thực hành ăn chay. Kinh thánh cũng nhấn mạnh khía cạnh này theo nhiều cách. Ví dụ, trong sách Nêhêmia kể rằng dân chúng đã tụ họp lại để nghe đọc sách Luật công khai và qua việc ăn chay, họ đã chuẩn bị cho việc tuyên xưng đức tin và thờ phượng, để làm mới lại giao ước với Thiên Chúa (x. Nê 9,1-3).
Tương tự như vậy, các giáo xứ, gia đình, hội đoàn và cộng đoàn tu trì được mời gọi bước đi chung trong mùa Chay, để việc lắng nghe Lời Chúa – cũng như tiếng kêu của người nghèo và của trái đất – trở thành hình thái của đời sống chung, còn việc ăn chay nâng đỡ một sự sám hối thực sự. Trong viễn tượng này, sự hoán cải liên quan không chỉ đến lương tâm của từng cá nhân mà còn đến phong cách của các mối tương quan, chất lượng của cuộc đối thoại, khả năng để cho thực tại chất vấn mình và nhận ra điều gì thực sự định hướng lòng ham muốn, cả trong các cộng đoàn Giáo hội cũng như trong một nhân loại đang khao khát công lý và hòa giải.
Anh chị em rất thân mến, chúng ta hãy xin ơn để sống một mùa Chay làm cho tai ta nhạy bén hơn trước Thiên Chúa và những người bé nhỏ. Ước mong sức mạnh của một cuộc ăn chay cũng chạm đến cả lưỡi, để những lời gây thương tích giảm bớt và mở ra nhiều không gian hơn cho tiếng nói của người khác. Và chúng ta hãy dấn thân để các cộng đoàn trở nên nơi tiếng kêu của người đau khổ được đón nhận, và việc lắng nghe làm nảy sinh những con đường giải phóng, giúp ta sẵn sàng và ân cần hơn trong việc góp phần xây dựng nền văn minh tình thương.
Tôi hết lòng chúc lành cho tất cả anh chị em và hành trình mùa Chay của anh chị em.
Tại Vatican, ngày 5 tháng 2 năm 2026, lễ nhớ thánh Agatha, trinh nữ và tử đạo.
LÊÔ XIV
Nguồn: vaticannews.va/vi
--------------------
[1] Tông huấn Dilexi te (4/10/2025), 9.
[2] Thánh Augustinô, Lợi ích của Việc Ăn chay, 1, 1.
[3] Đức Giáo hoàng Bênêdictô XVI, Bài giáo lý (09/3/2011).
[4] Thánh Giáo hoàng Phaolô, Bài giáo lý (08/02/978).