çərçivə Kitabı
Elpidio Heart
Mətin qərar vermişdi. Yaxın vaxtlarda rayona, ata evinə gedəcəkdi. Elə onda da valideynlərinə aılacaq, həyatında Ləmanın olduğunu anasına syləyəcəkdi. Gzəl gnlər, Ləmanlı anlar, Ləmanlı saatlar. Artıq o, hər yerdə ona ehtiyac duyurdu. Bir gn grməyəndə znə yer tapmırdı. Həyatını onsuz təsəvvr edə bilmirdi. Qısa da olsa ayrılıq zamanı atmışdı. Bu gedişdən onun gələcəyi asılı idi. Grəsən, Mətin zndə cəsarət tapa biləcəkdimi, Ləmanı sevdiyini anasına syləyə biləcəkdimi? Dşndkcə canını həya təri basır, utanırdı. Mehparənin sevincinin həddi-hdudu yox idi. Mətinin gəlişini eşidib bərk əl-ayağa dşmşd. Bəs necə? İlk beşiyi, gz nuru gəlirdi. Ana onu bytdkcə nələr əkməmişdi. Doğulandan yetkinlik yaşına qədər Mətin ox xəstəliklər keirmişdi. Mehparə bir gn oğlunu itirəcəyi qorxusu ilə ox yuxusuz gecələri qaranlıq dşncələr iərisində keirmişdi. İndi oğlu ərgənlik yaşına atmış, əsgərliyini əkmiş, təhsil almış, vəzifə qazanmışdı.
Mehparə oğlunu əsgərliyə yola salan zaman neə gn yemədən, imədən znə qapanmışdı. Hər zəngində oğlunun səsini eşidərkən qəhərdən boğula-boğula hnkrmşd. Zamanla şəhid xəbəri eşitdikdə rəyi ağzına gələrək zn bir anlıq həmin anaların yerinə qoyaraq kvrəlmişdi.
Mətin bir anlıq zndə Ləmanın səsini eşitməyə gcl ehtiyac duydu. Telefonu gtrb bir kənara əkildi. Qızın mlayim, mehriban səsi canına şərbət kimi yayıldı. Sanki Ləmanın nəfəsini hiss etdi, ətrini duydu. Adilə arvad nəvəsini altdan-altdan szr, onun həyəcanlı olduğunu hiss edir, amma səbəbini tam məyyənləşdirə bilmirdi.
Mətin nənəsinin necə sataşqan, deyib-glən olduğunu bilirdi. Bilirdi ki, arvad indi ona sz atacaq, hamını gldrəcəkdi. Sağollaşıb telefonu sndrd. Nənəsinin yanına gələrək onun kk yanaqlarından pd, boynuna sarıldı.
Mehparə zn itirmişdi. Yanaqları səyriyir, gzləri qıyılırdı. Amma niyə? Mehparə bu xəbəri axı oxdan gzləyir, həsrətini əkirdi. Hətta bir-iki qızı gzaltı da eləmişdi. Qaşları dynləndi:
Məhparənin sfrə amasına sz ola bilməzdi. Hələ də onun nəzərində kiicik olan oğluna sbh tezdən nələr bişirməmişdi. İki gz istəyirdi sfrənin gzəlliyinə tamaşa etməyə. Əllərini dəsmalla qurulaya-qurulaya eyvana ıxan Mətin dağ havasını ciyərinə əkdi. Yenicə boylanan gnn hərarəti boyun-boğazını isitdi. O, astaca anasına yaxınlaşaraq boynundan pd. Oğlunun təmasını hiss edən ana nəvazişlə onu oxşadı. Məhəbbətlə boy-buxununa baxdı.
Mətin iynindəki ağır yk gtrbmş kimi dərindən nəfəs aldı, gzn dənizdən əkərək qıza baxdı. Bu anda o gzlər ona nələr syləmədi, nələr vəd etmədi. Sədaqət, dəyanət, xoşbəxtlik. Bu gnə qədər qızın əlindən tutmaqdan başqa he bir yaxınlıq etməyən gənc qızı bağrına basdı. Qızın uzun şabalıdı saları oğlanın geniş sinəsində gizləndi.
Mehparə oğlundan nigaran qalmışdı. Mətin hər gn zəng edib anası ilə danışsa da, ana oğlunun səsindəki titrəyişi hiss edir, qəlbi əzilirdi. Əslində o, ox yaxşı bilirdi ki, Mətini he kəs istədiyindən dndərə bilməyəcək. Uşaqlıqdan dediyindən geri dnməz, byklərin sznə hrmətlə yanaşar, ancaq sonda z istədiyini yerinə yetirərdi. Yaxşı, bunu bilə-bilə Mehparə niyə tərslik edir, vladının xoşbəxtliyinə mane olurdu? Nə olsun anadır. Ana olmaq oğlunun istəyinə qarışmağa ixtiyar verirmi məgər?..
Mətin anasının bu qəfil gəlişindən aşıb qalmışdı. Bakının bu dzlməz istisində qadın sərin yurdunu qoyub niyə bura gəlib? Mətin anasının gəlişinə ox sevinsə də anlam verə bilmirdi. Ayrı vaxt Mehparəni Bakıya gətirmək mşkl məsələ idi. Ana oğlu ilə qucaqlaşaraq xeyli vaxt onun saını oxşadı:
Lakin Ləman dinləmir, inadına gedirdi. Əgər Mətinlə evlənməsəm, he vaxt ailə qurmayacağam deyirdi. Bəlkə də ərə getməyən bacısı olmasaydı Leyli xanım Ləmanı he dinləməz, z bildiyini edərdi. Amma bacısının vəziyyətini dşndkcə əli-qolu bağlanıb dururdu.
Fərhad kişi qəzəbindən yeri-gy dağıdası olmuşdu. Məhparənin bu qəfil addımı kişini ıxılmaz vəziyyətə salmışdı. Kişi arvadını he crə başa dşə bilmirdi. Qadın bu gnədək ondan xəbərsiz he nə etməmişdi. İndi aradan iyirmi altı il kemiş bir vaxtda bu nədir belə o edirdi?! O, ərinin heysiyyətini, kişilik qrurunu heə saymışdı. Buna grə də Fərhad kişi neə illik xanımından ksmşd. Hətta kişi o həddə atmışdı ki, Mehparədən ayrılmaq fikrinə dşmşd. zndən byk bacısı xəbəri eşidər-eşitməz durub gəlmişdi. Qadın uzun təbliğatdan sonra qardaşını sakitləşdirməyə nail ola bilmişdi.
Mehparə bu danışılanları dinləyir, ərinin yavaş-yavaş yumşaldığının şahidi olurdu. Fərhad sonunda ar-naar razılaşmağa məcbur qalmışdı. Mehparə baldızına rəyində xeyir-dua edir, lsnə, dirisinə rəhmət oxuyurdu.
Uzun iztirablı gnlərdən sonra Mətin anasından xeyir xəbər almışdı. Ona qədər oğlan fikir iində batıb qalmışdı. Necə etsin. Atasının necə tərs və inadcıl insan olduğunu yaxşı bilirdi. Kişinin ondan z dndərməyi az imiş kimi, Mətinə grə arvadına da dşmən kəsilmişdi. Mətin bunların xəcalətini əkir, zn hey qınayırdı. Amma əsla zn Ləmanı sevməkdə gnahkar saymırdı. O, he bir vəchlə sevgilisindən vaz kemək fikrində deyildi.
Anasının bu gnk zəngi onu əvvəlkindən də ox sevindirmişdi. Dnya-aləm gznə al-əlvan grnrd. Gecə şəhərin gur işıqlıarı, gndz Xəzərin gzqamaşdırıcı ləpələri. Ləmanın sevgi dolu siması, həyatın gzəlliyi gənc Mətinin i dnyasını sevindirirdi. Həyat nə qədər gzəldirsə, yaşamaq ondan da dzəldir. Xeyli zamandı hər ikisi valideynlərinin xeyir-duası ilə əhd-peyman bağlayaraq nişanlanmışdılar. Qudaların grş də yaxşı kemişdi. Leyli xanım zndən razı olsa da, Əsəd məllim baməzə və deyib-glən, mədəni bir insan idi. Eliliyə knlsz gedən Fərhad oradan şad-xrrəm qayıtmışdı. Əsəd kişinin, necə deyərlər, lap dşnə yatmışdı. Əvvəlki hərəkətləri yadına dşdkcə sıxıntı keirir, bir nv zn oğlunun qarşısında gnahkar hesab edirdi. Atanın qəlbi, qruru, vqarı oğludur. Fərhad kişi z kaprizinə grə az qala fəxri olan oğlundan z evirmişdi.
Bəzən biz valideynlər nədənsə hər şeydə zmzn haqlı olduğumuzu bilirik. vladlarımıza məyyən ərivədə azadlıq vermirik. Sanki biz he səhv etmirik, yanlışlıqlara yol vermirik. Sanki bizim fikirlərimiz hər zaman dz olur. Fərhad kişi hər dəfə bunları xatırladıqca zə vurmasa da, rəyində ox zlrd. Hər bir ananın ən byk arzusu vladlarını xeyirxah, dzgn, tərbiyəli bydb onun mrvətini grməkdir. vladlarının ta kiik yaşlarından onların adına nəsə yığır-saxlayır, həmin gn səbirsizliklə gzləyirdilər.
Mehparə dz bir aydı yuxunun nə olduğunu bilmirdi. Məzuniyyətə ıxsa da, bir dəqiqə boş vaxtı yoxdu. Bir yandan gəlib-gedən, bir yandan təzə gəlinin cehizlərinin yerləşdirilməsi, alış-veriş. Qadın lap başını itirmişdi. Lakin bununla belə yorulmadan alışırdı. Gah qızını buyurur, gah qardaşı arvadıyla işi yola verirdi. Toya da bir şey qalmamışdı. Mətinin gəlişinə az qalmışdı. Bu gnə, sabaha gəlməliydi. Almazın səsi, anasının şaqqıltısı qulağına atar-atmaz əlindəkiləri qoyub həyətə qadı. Bacısı oğlanın boynuna sarılıb durmuşdu. Ana qızını kənara əkib z oğlunun boynuna sarıldı. Doyunca onu pşlərə qərq edib sonra kənara əkildi. Almaz cırnadı:
Payız fəsli olmasına baxmayaraq hava ox gzəl idi. Gnəşin isti şəfəqləri, ağacların əlvan rəngləri, səmanın gz oxşayan təmizliyi insanın qəlbini sevindirirdi. İlahi yaradan sanki ana təbiəti bu qədər sakit və hzurlu etmişdi. Saralmış yarpaqlar olmasa fəslin payız olmasına insan şbhə edərdi. Yayın isti gnlərindən sonra sakit payız gecələri insanın yorğunluğunu ıxardır, sakitləşdirirdi. Həyəcanlı gn gəlib atmışdı. Bir insan həyatının dnş nqtəsi. Bir insan arzularının yerinə yetməsi. Uzun intizardan sonra sevən qəlblərin bir mrlk bir-birinə qovuşub, bağlanması. Ananın vladının gz aması ilə başlayan bir mr nəğməsi, bir arzu istəyi. Mehparənin sevincinin həddi yox idi. Evinə gəlin gətirir, vladının xoşbəxtliyinə şahidlik edirdi. Yaradan ona bundan artıq paymı verəcədi? Məgər həyatda bu arzusu rəyində qalan analar azdımı? Nə qədər vlad valideyni olmadan ailə qurur, nə qədər valideyn bu həsrətlə alışıb yanır.
Leyli xanım isə sevinmirdi. Qadın sanki qızının xoş gnn he arzulamırdı. Onun dşndklərinin tam əksinə olaraq qızının toyu gzəl keirdi. Həmişə ədalı olan, he zaman he kimi bəyənməyən bu qadın insanları kiik grməkdən həzz alırdı. Onun fikrincə, rayon adamı yaşam tərzini anlamaz, geyimdən başı ıxmaz, etikadan uzaq insanlardı. Qızının artıq Mətinlə rəsmən evli olmasına baxmayaraq onun seimini qəbul edə bilmirdi. Qadın toyu ədalı izləyir, ona yaxınlaşan yeni əqrəbalara dodaqucu cavab verirdi. Btn bunları Mehparə grsə də, zə vurmurdu. Mətinlə Ləmanın zndəki o xoşbəxt təbəssm qadını ruhlandırır və ana qollarını qaldıraraq əri ilə yan-yana szrd. Bu gn dnya onundu. Bu gn həyat ona z ltfn gstərmişdi. Ana xoşbəxtdi, ana məsuddu. nki vladı məsuddu. Tərbiyə verdiyi oğlu başucalığı ilə evlənirdi. Ona daha nə lazımdı? Mehparə arxayınlaşmışdı. O, bu gndən gecələri rahat uyuyacaqdı. Daha Mətin tək deyildi.
Toylar bir nağıla bənzəyir, bir cana yaxın musiqi kimi qana yayılır. Bəziləri şirin olub qəlbə dolur, yaddaşlara hopur. Toyla bərabər nağıl da bitir. İki sevgilidən ibarət yeni həyat hekayəsi başlayır. Sonu grnməz, izi bilinməz, sevinclə-kədərlə dolu, məhəbbətlə bir mr boyu hekayə. Gəlinlik hansı qıza yaraşmır ki? Yetər ki, onu geyən də, geyindirən də qəlbən, ruhən yaxın olsun. Mətin qaranlıq gecədə qu quşuna bənzəyən Ləmanda ruhunu tapmış, saf duyğularını ona bağışlamışdı. Ləmanın ona bir mrlk yoldaşı olması duyğusu ona dərin bir zvq verir, onu nəşələndirirdi. nki, nki Mətin xoşbəxtdi. nki Ləman da xoşbəxtdi. nki bir ana vardı. O ana ki, vladı n canını verər, uf deməzdi. O da xoşbəxtdi. Xoşbəxtlik nədir? Xoşbəxtlik ani bir duyğudur ki, məqamında anlamazsan, anlasan da saxlamağı bacarmazsan. Btn insanlar o duyğunu yaşar, amma zamanında, məqamında dərk etməyə bilər. Mətinlə Ləman o qədər xoşbəxt idilər ki. Sevənlər bir-birinə qovuşmuşdular. Cazibəli, sirli həyatın iində onlar da bir iz salacaq, z dastanlarını yazaraq yeni həyata qədəm basmışdılar. Bir z sevinc, bir z kədər. Ağnan qaranın, sarıyla yaşılın, gylə qırmızının vəhdəti olan bir həyatın astanasında duraraq gənclər sonu bilinməyən yola, həyata atılmışdılar.
59fb9ae87f