Hak Muslim: Anak angkat tidak berhak terima pusaka ikut faraid

[Anak Rantau]

Hak Muslim: Anak angkat tidak berhak terima pusaka ikut faraid

 

Bersama Zainul Rijal Abu Bakar 
Pemilik harta boleh buat wasiat untuk elak sengketa 
SAYA mempunyai seorang anak angkat lelaki serta dua anak kandung perempuan dan seorang anak kandung lelaki. Ibu bapa saya sudah meninggal dunia manakala
isteri saya masih hidup. Adakah benar anak angkat saya itu tidak akan mewarisi harta saya jika saya meninggal dunia kelak. Saya amat kasihankan anak angkat
saya itu kerana beliau yang menjaga saya sehingga kini dan masih tinggal bersama saya. Apakah caranya bagi membolehkan anak angkat itu turut layak menerima
pusaka saya?  
Pak Non,
Langkawi. 
ANAK angkat tidak termasuk di dalam golongan layak mewarisi harta secara faraid. Hanya anak kandung dan steri yang berhak menerima agihan harta pusaka
selepas ditolak perbelanjaan pengurusan jenazah, hutang dan juga wasiat, jika ada. Dalam senario itu, pembahagian harta pusaka tuan mengikut faraid adalah
seperti berikut:  
Isteri mendapat 1/8 bahagian, baki 7/8 bahagian itu di bahagikan kepada empat bahagian kerana seorang anak kandung lelaki mendapat dua bahagian dan dua
anak kandung perempuan masing-masing mendapat satu bahagian baki. Anak angkat tuan tidak berhak mewarisi harta pusaka tuan. 
Sekiranya ingin memastikan anak angkat itu menerima sebahagian dari harta berkenaan, tuan boleh membuat wasiat sebahagian daripada harta untuk diberikan
kepada anak angkat selepas kematian tuan. Ia dinamakan wasiat. 
Wasiat dari sudut hukum syarak bermakna sedekah hak milik harta yang hanya akan dilaksanakan selepas kematian pewasiat. Wasiat disyariatkan melalui dalil
al-Quran dan Sunnah Nabi antaranya dalam surah al Nisa' ayat 11 yang bermaksud: "Pembahagian itu ialah sesudah diselesaikan wasiat dan sesudah dilunaskan
hutang si mati" 
Rasulullah pernah bersabda yang bermaksud "Orang yang malang ialah orang yang tidak sempat berwasiat" 
Sebenarnya pewasiat digalakkan tidak mewasiatkan hartanya melebihi dari kadar 1/3. Namun mengikut Mazhab Shafie sekiranya tuan mewasiatkan melebihi kadar
berkenaan hukumnya adalah makruh. Tetapi lebihan dari 1/3 itu hanya boleh diberikan dengan persetujuan waris yang terbabit. Sekiranya mereka menolak maka
pertambahan itu terbatal mengikut ijmak ulama. 
Nilaian kadar 1/3 ini hendaklah dibuat pada ketika kematian pewasiat dan bukan pada ketika wasiat dibuat dan ia dibuat selepas dijelaskan segala hutang
yang berkaitan dengan harta si mati. 
Oleh kerana anak angkat tuan adalah bukan waris, persetujuan waris tidaklah diperlukan melainkan jika nilaian wasiat itu melebihi 1/3 daripada jumlah keseluruhan
harta si mati. Peraturan asas dalam wasiat ialah bahawa ia hanya boleh diberikan kepada bukan ahli waris. Rasulullah pernah bersabda yang bermaksud "Allah
berikan bahagian kepada setiap orang yang berhak. Maka tiada wasiat untuk waris." Dalam hadis yang lain Rasulullah juga bersabda yang bermaksud "Tidak
harus wasiat kepada waris kecuali diizinkan oleh waris yang lain." 
Oleh itu, boleh memberi wasiat kepada anak angkat setakat 1/3 daripada harta tuan saja. Jika tuan ingin memberi lebih daripada kadar itu puan bolehlah
membuat pemberian hibah kepada anak angkat tuan. Hibah tidak membataskan pada sebarang kadar dan berkesan pada masa hidup pemberi hibah itu. Inilah perbezaan
antara wasiat dan hibah. 
Menurut hukum faraid tuan sudah tidak lagi berhak menentukan pembahagian harta selepas meninggal dunia. Semua harta tuan tergolong dalam harta pusaka yang
mesti difaraidkan mengikut hukum yang ditentukan. Anak tuan adalah waris kadim yang layak menerima harta pusaka tuan melainkan sekiranya haknya gugur dalam
keadaan tertentu. 
Namun sekiranya tuan membuat hibah atau pemberian segala harta puan kepada anak angkat, itu adalah hak tuan yang tidak boleh dipertikaikan oleh sesiapapun.
Tuan perlu menandatangani beberapa dokumen bagi mengesahkan pemberian hibah itu supaya tidak timbul permasalahan pada masa akan datang. 
Perkara yang paling baik ialah tuan sekeluarga berbincang bagi menyelesaikan perkara ini secara rundingan. Semua pihak mestilah ikhlas dalam cuba menyelesaikan
permasalahan sebegini. Penyelesaian secara rundingan adalah amat dianjurkan oleh Islam. Ia akan menimbulkan kesedaran dan kesediaan untuk berkompromi dalam
mencapai persetujuan. 
Selesaikan segala masalah dalam rundingan dengan ikhlas kerana ianya dianjurkan oleh Islam. Apabila hak diberikan kepada seseorang sebenarnya ia juga disertakan
dengan tanggungjawab. Oleh itu lebih besar hak diberikan kepada seseorang itu, lebih besarlah tanggungjawab yang terpaksa dipikul olehnya. 
Tanggungjawab ini termasuklah tanggungjawab terhadap Allah, keluarga dan dirinya sendiri. Oleh hal yang demikian janganlah berebutkan harta sehingga memutuskan
tali silaturrahim antara saudara seagama apatah lagi apabila mempunyai pertalian kekeluargaan.  
INTI PATI
Anak angkat 
Bukan zuriat sendiri dan tidak layak menerima harta pusaka melalui hukum faraid
Keluarga angkat boleh mewariskan harta melalui wasiat kepada anak angkat
Pewasiat digalakkan tidak mewasiatkan hartanya melebihi daripada kadar 1/3.
Mengikut Mazhab Shafie sekiranya tuan mewasiatkan melebihi kadar berkenaan hukumnya adalah makruh. Tetapi lebihan dari 1/3 itu hanya boleh diberikan dengan
persetujuan waris yang terbabit. Sekiranya mereka menolak maka pertambahan itu terbatal mengikut ijmak ulama.
Nilaian kadar 1/3 ini hendaklah dibuat pada ketika kematian pewasiat dan bukan pada ketika wasiat dibuat dan dibuat selepas dijelaskan hutang yang berkaitan
dengan harta si mati 
Jawapan ini disediakan Presiden Persatuan Peguam Syarie Malaysia Zainul Rijal Abu Bakar