Ekonomia Klasyczna

[Autumn Pitz]

Ekonomiaklasyczna w literaturze występuje rwnież pod pojęciem "szkoły klasycznej". Nazwa ta sygnalizuje czytelnikowi dwa zagadnienia. Pierwsze "szkoła" dotyczy nauczania związanego z konkretnym mistrzem, natomiast drugi człon "klasyczna" określa ją jako wyjątkową, wzorcową i doskonałą. Stanowi rwnież ważny punkt odniesienia do wszystkich pźniejszych doktryn ekonomicznych.Ekonomia klasyczna to nurt w ekonomii mający swj początek pod koniec XVIII wieku. Głwni przedstawiciele tego nurtu to: William Petty, Adam Smith, David Ricardo, Thomas Malthus, Jean Babtiste Say, John Stuart Mill. Ekonomia ta zajmowała się głwnie podażą i kosztami.

Ekonomia klasyczna, zwana rwnież szkołą klasyczną, to nurt w ekonomii, ktrego głwnymi przedstawicielami byli m.in. Adam Smith, David Ricardo i John Stuart Mill. Skupiała się na podaży i kosztach, a głwne założenia dotyczyły działania niewidzialnej ręki rynku, podziału pracy i swobodnej wymiany handlowej. Szkoła klasyczna miała duży wpływ na rozwj społeczeństwa i gospodarki, a jej przedstawiciele w Polsce to m.in. F. Słotwiński i F. Skarbek.

Za jego początek uważa się rok 1776 kiedy to szkocki filozof Adam Smith opublikował swe dzieło pt: " Badania nad naturą i przyczynami bogacenia się narodw". A. Smith zaprezentował pogląd, że tak jak planety krążą po swoich orbitach i są zabezpieczane przed zderzeniem przez niewidzialne siły grawitacji, tak ludzie mogą prowadzić bezpiecznie swe ekonomiczne interesy dzięki "niewidzialnej ręce rynku" jako określenia dla pozytywnych efektw działania konkurencji mimo że poszczeglne jednostki nie kierują się w swoich działaniach poszukiwaniem korzyści społecznej. Dzieło zawierało swoisty system naukowy opierający się na dotychczasowych zrębach, ale rwnież był rozwinięciem przedstawiającym jako głwny problem bogactwo, ktre nie było postrzegane jako kruszec szlachetny, ale jako wszelki wynik pracy ludzkiej.Smith wskazywał także na konieczność podziału pracy co pozwalało na redukcję traconego czasu oraz zwiększenie zręczności robotnikw w efekcie prowadzący do wzrostu produkcji. Do podstawowych poglądw Smitha nawiązał kilkadziesiąt lat pźniej David Ricardo, ktry swe poglądy kształtował na podstawie obserwacji kapitalizmu manufakturowego oraz przewrotu przemysłowego w Anglii, ktry spowodował znaczny rozwj potencjału produkcyjnego oraz ukazanie rżnic klasowych społeczeństwa. D. Ricardo w pracy pt: "Zasady ekonomii politycznej i opodatkowania" w roku 1817 dokonał dogłębnej analizy istoty renty ekonomicznej, ktra w prawie niezmienionej formie przetrwała do czasw obecnych, a także przedstawił teorię wartości opartej na pracy. Jednakże największym osiągnięciem tego przedstawiciela było opracowanie działania praw rządzących podziałem produktu społecznego między poszczeglne grupy, w postaci pracy dla robotnikw, zyskw dla kapitalistw oraz renty dla właścicieli ziemskich. Ricardo głosił potrzebę swobodnej wymiany handlowej krajw z całym światem co sprzyja wzrostowi gospodarczemu, był zwolennikiem zniesienia ceł na zboże. Stworzył także teorie kosztw komparatywnych, w ktrej wskazał, że korzyści z handlu zagranicznego mogą osiągać kraje o rżnym stopniu rozwoju. Koniec funkcjonowania ekonomii klasycznej przypada na początek lat siedemdziesiątych XIX.

W teorii szkoły klasycznej jasno określono miejsce człowieka, przedsiębiorcy i państwa w życiu społeczno - gospodarczym. To właśnie wtedy powstała teorii homo oeconomicus, ktra znalazła podatny grunt w czasie kryzysu wartości chrześcijańskich i w okresie wczesnego kapitalizmu. Teoria homo oeconomicus stawiała na silny indywidualizm gospodarczy, a rola państwa w teorii ekonomii klasycznej ograniczała się do roli opiekuna wolności obywatelskich.

Ekonomia klasyczna skupia się na procesach produkcji, tworzenia i podziału wartości. Powstanie ekonomii klasycznej wiązało się z odejście od rolnictwa jako najlepszego sposobu bogacenia się. Ekonomia klasyczna zajmowała się ponadto zagadnieniami dotyczącymi uprzemysłowienia, urbanizacji, przeludnienia i biedotą ludności. Doktryny ekonomii klasycznej przyczyniły się do wzrostu gospodarczego, a zapoczątkowane przez nią przemiany dotyczyły wielu aspektw życia społecznego m. in.: sfery religijnej, pozycji społecznych w społeczeństwie oraz instytucji prawnych.

Do przedstawicieli ekonomii klasycznej w Polsce można zaliczyć F. Słotwińskiego oraz F. Skarbka. Inspirowani Adamem Smithem przenosili jego poglądy na ziemie polskie. F. Skarbek ponadto opracował teorie skarbowe oparte na założeniach szkoły klasycznej. Ustanowił on następujące zasady, ktrymi powinny się charakteryzować podatki, a powinny on być:

Do Polski ekonomia klasyczna dotarła przede wszystkim dzięki pracom Jeana-Baptiste'a Saya, ktry był najpopularniejszym ekonomistą zachodnim na ziemiach polskich w XIX wieku. wczesna sytuacja polityczno-gospodarcza Polski - utrata niepodległości oraz konieczność podjęcia skutecznych reform - wpłynęła na dominację wątkw pragmatycznych nad teoretycznymi. Najwybitniejszym przedstawicielem ekonomii klasycznej w wydaniu polskim był Fryderyk Florian Skarbek. Wśrd innych ekonomistw mających swj wkład w jej rozwj należy wymienić Juliana Dunajewskiego, Jzefa Supińskiego oraz Dominika Krysińskiego.

Ekonomia behawioralna obecnie staje się coraz bardziej popularną dziedziną nauki. Nic w tym dziwnego, korzyści z jej stosowania pozwalają zarobić (i oszczędzić) pokaźne ilości gotwki. A także w lepszy sposb projektować zachowania ludzi i ich doświadczenia. W czym tkwi jej sekret?

Ekonomia behawioralna zasadniczo skupia się na tych samych zagadnieniach, ktre do tej pory badała klasyczna ekonomia. A więc dlaczego ludzie kupują, jakie mechanizmy rządzą rynkiem, co skłania nas do określonego zachowania itp. Zasadnicza rżnica tkwi w punkcie wyjścia tych rozważań.

Ekonomia behawioralna skupia się natomiast na poznaniu rzeczywistego zachowania ludzi i uwzględnia ludzkie ograniczenia. Wykorzystuje odkrycia psychologii, socjologii i neuronauki do wyjaśnienia podejmowanych przez ludzi wyborw i stara się odkryć, dlaczego czasem postępujemy totalnie wbrew wszelkiej logice.

Niektrzy psychologowie i ekonomiści, jak np. Ilbert Simon i Reinhard Selten uznali założenia dotyczące człowieka w nowoczesnych racjonalnych teoriach za bezzasadne empirycznie i nierealistyczne w sensie psychologicznym.

Jednym z prekursorw zmiany był noblista Herbert Simon, ktry stworzył koncepcję ograniczonej racjonalności. Uważał, że ludzie starają się postępować racjonalnie, ale ich zdolności są w tym zakresie ograniczone. Zwłaszcza gdy podejmują decyzje w warunkach niepewności. Problemem często okazuje się, nie brak informacji, ale ograniczona zdolność ich przetwarzania.

Zdaniem H. Simona przypadku prostych wyborw koncepcja neoklasyczna może spełniać swoje zadanie, ale jeśli wybr jest złożony, ludzie będą upraszczać swoje decyzje. Wwczas podejmą je, opierając się na dostępnej wiedzy i niedoskonałych informacjach.

Ludzie nie znoszą zmieniać swojej obecnej sytuacji. Ba! Nie lubią nawet o tym myśleć. Poza tym okropnie boją się dokonywać trudnych wyborw, więc gdy taki się pojawi, często nie robią nic.

Zawierając nową umowę telewizji satelitarnej klient dostaje gratis na 3 miesiące pakiet sportowy. Firma informuje go, że po 3 miesiącach będzie kosztował 10 zł, przy czym jeśli chce zrezygnować musi napisać oficjalne pismo. Dotychczas nie oglądał kanałw sportowych, ale uznaje to za fajny bonus. Co się dzieje po 3 miesiącach?

Polega na tym, że jeden bodziec wywołuje podświadome skojarzenie z czymś innym i tym samym toruje (ułatwia bądź czyni bardziej prawdopodobnym), wystąpienie określonego zachowania, ktre jest z nim związane.

Po dokonaniu zakupu danej marki lub pobraniu jakiegoś darmowego materiału warto wyjść z ofertą, ponieważ wtedy pobudzony klient z większym prawdopodobieństwem dokona kolejnej interakcji z firmą.

Odkrycia ekonomii behawioralnej są wykorzystywane przez biznes do projektowania działań marketingowych, przez instytucje publiczne np. do ściągalności podatkw, a także przez zwykłych ludzi, ktrzy chcą bardziej świadomie podejmować decyzje.

Pasjonatka ekonomii behawioralnej i ludzkiego umysłu. Uważa, że stale jest coś do odkrycia, dlatego często podąża tropem ludzkich motywacji. Uwielbia eksperymentować i szukać nowych, skuteczniejszych rozwiązań. Gdy tylko ma czas, przemierza grskie szlaki, tarasy ryżowe lub spaceruje na łonie natury ze swoim psiakiem.

Chcę zapisać się do newslettera i otrzymywać na mj adres e-mail materiały edukacyjne, informacje o nowościach na blogu, promocjach, produktach i usługach firmy Ekonomia Behawioralna i Marketing Agata Szkutnik. Szczegły związane z przetwarzaniem danych osobowych znajdziesz w polityce prywatności.

Chcę zapisać się do newslettera i otrzymywać na mj adres e-mail materiały edukacyjne, informacje o nowościach na blogu, promocjach, produktach i usługach firmy Ekonomia Behawioralna i Marketing Agata Szkutnik.

Pobierając poradnik, akceptujesz Regulamin Lead Magnet i wyrażasz zgodę na zapis do newslettera. W ramach newslettera będziesz otrzymywać na adres e-mail materiały edukacyjne, informacje o nowościach na blogu, promocjach, produktach i usługach firmy Ekonomia Behawioralna i Marketing Agata Szkutnik. Szczegły związane z przetwarzaniem danych osobowych znajdziesz w polityce prywatności.

I. WPROWADZENIE

1. Ekonomia, historia ekonomii i ekonomiczny punkt patrzenia

2. Początki myśli ekonomicznej, pierwsze systemy ekonomiczne

(i) Pierwsze pojęcia, terminy i koncepcje ekonomiczne: Ksenofont, Arystoteles i ekonomia tomistyczna (ii) Pierwsze systemy ekonomiczne: Merkantylizm i Fizjokratyzm.

II. EKONOMIA KLASYCZNA

3. Ekonomia Adama Smitha: bogactwo i czynniki bogactwa; teoria wartości; teoria podziału; teoria produkcji; filozofia społeczna "Bogactwa narodw"; "niewidzialna ręka" rynku.

4. Rozdział i wzrost bogactwa: D. Ricardo

(i) Przedmiot ekonomii ricardiańskiej: podział bogactwa. Teoria wartości wymiennej; podstawowe prawa dystrybucji; akumulacja kapitału i wzrost gospodarczy. (ii) Debata o stabilności gospodarki: Ricardo vs. Malthus.

5. Kanoniczne prawa ekonomii klasycznej

J.St.Mill i ekonomia instytucji liberalnych: rola państwa, własność prywatna i konkurencja. Kanoniczne prawa ekonomii klasycznej. Koncepcja homo-economicusa.

III. REAKCJA NA EKONOMIĘ KLASYCZNĄ

6. Ekonomia jako teoria rozwoju społeczno-gospodarczego: K. Marks

(i) Socjalizm utopijny; starsza szkoła historyczna. (ii) Dialektyka rozwoju społecznego. Wartość, wartość wymienna i dodatkowa. Sprzeczność pomiędzy pracą a kapitałem. Prawa ruchu kapitalizmu.

IV. EKONOMIA NEOKLASYCZNA

7. Rewolucja marginalistyczna: gospodarowanie jako wybr

(i) Pojawienie się analizy marginalistycznej: C. Menger, W.St. Jevons, L. Walras. Krytyka klasycznej teorii wartości i ceny. Teoria użyteczności krańcowej. Teoria wymiany. (ii) Rozwj analizy marginalistycznej: teoria produkcyjności krańcowej, postępowanie firmy, teoria dystrybucji.

8. Teoria rwnowagi oglnej: L. Walras

Zarys modelu rwnowagi oglnej. Przesłanki formalizacji modelu. Model w ujęciu matematycznym.

9. Rwnowagi cząstkowe i neoklasyczny program badawczy: A. Marshall

Teoria wartości i cen: użyteczność i koszty. Teoria wartości. Czynniki produkcji, podaż i koszty. Rynek: popyt - podaż - cena; cena bieżąca, cena krtkookresowa normalna, cena długookresowa normalna, teoria dystrybucji.

V. INSTYTUCJONALIZM I SZKOŁA HISTORYCZNA

10. Instytucje i ujęcie historyczne: T. Veblen i M. Weber

(i) Instytucjonalizm T. Veblen'a: krytyka ekonomii neoklasycznej, instytucjonalna analiza kapitalizmu, teoria klasy prżniaczej. (ii) Młodsza szkoła historyczna: M. Weber: protestantyzm a powstanie kapitalizmu.

VI. EKONOMIA WSPŁCZESNA

11. Makroekonomia: rewolucja keynesowska

Krytyka postulatw ekonomii klasycznej. Zasada popytu efektywnego. Teoria zatrudnienia. Teoria preferencji płynności. Zasady polityki ekonomicznej. Filozofia społeczna keynesizmu.

12. Makroekonomia: kontrewolucja monetarystyczna

Neoklasyczne źrdła monetaryzmu. M. Friedmana teoria popytu na pieniądz. Inflacja i bezrobocie w perspektywie monetarystycznej. Teoria naturalnej stopy bezrobocia. Zasady polityki ekonomicznej.

13. Dominacja ekonomii neoklasycznej

(i) Rozwj mikroekonomii: teoria konkurencji niedoskonałej i monopolistycznej. Teoria rwnowagi oglnej. Imperializm ekonomiczny. (ii) Rewolucja formalistyczna w ekonomii: Zastosowania matematyki w ekonomii. Narodziny i rozwj ekonometrii. Teoria gier.

14. Szkoła austriacka i nowa ekonomia instytucjonalna

(i) Popodstawy metodologiczne szkoły austriackiej: indywidualizm i subiektywizm; ekonomiczna analiza instutucji; koordynacja i proces rynkowy; teoria spontanicznego porządku F.A. Hayek'a. (ii) Instytucjonalizm od Veblena do Galbraitha. (iii) Nowa ekonomia instytucjonalna: R. Coase i O. Williamson.

15. Ewolucja ekonomicznego punktu widzenia: programy badawcze ekonomii

3a8082e126