Nilay Başkurt
ekonomi.haberturk.com
Çalışma Bakanlığı yeni yasama döneminde TBMM'ye sunmak üzere İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Taslağı hazırladı.
--
Nilay BAŞKURT
Zeynep MISIRLIOĞLU
Date: Sat, 10 Sep 2011 13:05:36 +0300
Subject:
From: nilayb...@gmail.com
To: sg-yardml...@googlegroups.com
�� g�venli�inde tarihi ad�m:
ekonomi.haberturk.com
�al��ma Bakanl��� yeni yasama d�neminde TBMM'ye sunmak �zere �� Sa�l��� ve G�venli�i Kanunu Tasla�� haz�rlad�.
--
Nilay BA�KURT
resul akdeniz
From: zynpmis...@hotmail.com
To: sg-yardml...@googlegroups.com
Subject: RE:
Date: Sat, 10 Sep 2011 13:21:55 +0300
Nilay Başkurt
 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Faruk Çelik, iş sağlığı ve güvenliği konusunun, sadece Türkiye'nin değil, tüm dünyanın önemli bir sorunu olduğunu söylerek, Türkiye'de halen iş sağlığı ve güvenliğialanında özel bir kanun olmadığını vurguladı. AA |
Nilay BAŞKURT
taner suzen
Olması gereken bu zaten yoksa Gediz gibi bir yerde iş bulma imkanımız yok?
Bu gerçekten çok güzel bir haber. Umarım dediklerini yaparlar...!
Date: Sat, 10 Sep 2011 13:05:36 +0300
Subject:
From: nilayb...@gmail.com
To: sg-yardml...@googlegroups.com
Nilay Başkurt
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU
TASARISI TASLAĞI
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Kanunun amacı, çalışanların
sağlık ve güvenliklerinin sağlanması, şartların sürekli iyileştirilmesi,
mesleki risklerin önlenmesi, risk ve kaza faktörlerinin ortadan kaldırılması ve
bu hususta alınacak önleyici ve koruyucu tedbirler ile çalışan ve temsilcilerin
eğitimi, bilgilendirilmesi, görüşlerinin alınması ve katılımlarının sağlanması
konusunda usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Kanun kamu ve özel sektöre
ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren
vekillerine ve çalışanlarına faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır.
İstisnalar
Madde 3- (1) Bu Kanun hükümleri;
a)
Türk Silahlı Kuvvetlerinin kendi özel
Kanunlarından kaynaklanan faaliyetlerinde,
b)
Genel
Kolluk Kuvvetlerinin eğitim, operasyon, tatbikat ve benzeri kendine özgü
faaliyetlerinde,
c) Sivil savunma ve acil durum
müdahale birimlerinin eğitim, tatbikat, afetlere müdahale gibi faaliyetlerinde,
uygulanmaz.
Bu durumda ki çalışanların sağlık ve
güvenliği bu kanunun amaçları doğrultusunda sağlanacaktır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Kanunun uygulanmasında;
a) İşveren: Çalışan
istihdam eden gerçek veya tüzel kişi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşları,
b) İşveren vekili:
İşveren adına hareket eden, işin ve işyerinin yönetiminde görev alan kimseleri,
c) Alt işveren: Bir
işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı
işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik
nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği
çalışanı sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işvereni,
ç) İşyeri: Mal veya
hizmet üretmek amacıyla maddî olan ve olmayan unsurlar ile çalışanın birlikte
örgütlendiği birimi,
d) Çalışan: Kendi özel
kanunlarındaki statülerine bakılmaksızın bu Kanun kapsamındaki kamu veya özel
işyerlerinde, istihdam edilen gerçek kişiyi,
e) Çocuk çalışan: 14
yaşını bitirmiş 15 yaşını doldurmamış ve ilköğretimini tamamlamış çalışanı,
f) Genç çalışan: 15
yaşını bitirmiş ancak 18 yaşını tamamlamamış çalışanı,
g) Bakanlık: Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığını,
ğ) Bölge Müdürlüğü:
İşyerinin kayıtlı olduğu Bakanlık Bölge Müdürlüğünü,
h) Başkanlık; Devlet
Personel Başkanlığını,
ı) İş sağlığı ve güvenliği
uzmanı: İş sağlığı ve güvenliği konularında görev yapmak üzere Bakanlık
tarafından belgelendirilmiş mühendisi,
i) İş sağlığı ve güvenliği
teknik elemanı: İş sağlığı ve güvenliği konularında görev yapmak üzere Bakanlık
tarafından belgelendirilmiş fizik, kimya lisans bölümü mezunları, teknik
öğretmenler ile meslek yüksek okullarının iş sağlığı ve güvenliği bölümü mezunu
teknikerleri,
j) İşyeri hekimi: İş
sağlığı ve güvenliği konularında görev yapmak üzere Bakanlık tarafından
belgelendirilmiş hekimi,
k) İşyeri hemşiresi: İş
sağlığı ve güvenliği konularında görev yapmak üzere Bakanlık tarafından
belgelendirilmiş hemşireyi,
l) İş sağlığı ve
güvenliği çalışan temsilcisi: İşyerinde iş sağlığı ve güvenliği konularında
çalışanları temsil etmeye yetkili çalışanı,
m) İş kazası: Önceden
planlanmamış, ölüme, hastalanmaya, yaralanmaya veya iş ekipmanlarının zarara
uğramasına yahut üretim kaybına yol açan olayı,
n) Meslek hastalığı:
İşin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları
yüzünden çalışanın uğradığı geçici veya sürekli hastalık, sakatlık veya ruhi
arıza hallerini,
o) Önleme: İşyerinde yürütülen
işlerin bütün aşamalarında mesleki riskleri önlemek veya azaltmak için planlanan
veya alınan tedbirlerin tamamını,
ö) Tehlike: İşyerinde
var olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışanı, işyerini ya da üretimi
etkileyebilecek zarar veya hasar verme potansiyelini,
p)
Tehlike Sınıfı: Bir işyerinin iş sağlığı ve güvenliği açısından, yapılan işin
özelliği, işin her safhasında kullanılan veya ortaya çıkan maddeler, iş
ekipmanları, üretim yöntem ve şekilleri, çalışma ortam ve şartları ile ilgili
diğer hususlar dikkate alınarak Bakanlıkça belirlenen tehlike grubunu,
r) Risk: Tehlikelerin
gerçekleşmesinden kaynaklanan kayıp, yaralanma ya da başka zararlı sonuç
meydana gelme ihtimalini,
s) Risk değerlendirmesi:
İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi,
tehlikelerden kaynaklanan risklerin derecelendirilmesi, kontrol tedbirlerinin
kararlaştırılması, uygulanması ve uygulamalarının izlenmesi amacıyla yapılması
gerekli çalışmaları,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İşverenin Yükümlülük ve
Sorumlulukları
İşyerinin bildirimi
MADDE 5- (1) Bu Kanunun
kapsamına giren nitelikte bir işyerini kuran, her ne suretle olursa olsun
devralan, nakleden, çalışma konusunu kısmen veya tamamen değiştiren, faaliyetine son veren, işyerini kapatan
işveren veya işveren vekili bir ay içinde ilgili bölge müdürlüğüne bildirim
yapmakla yükümlüdür.
(2) Bu Kanun kapsamında yer
alan işyerlerinin bildirimi, tescili, bildirimde yer alması gereken bilgiler
ile bildirime eklenecek belgelere ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça
çıkartılacak yönetmelikle düzenlenir.
(3) 22/5/2003 tarihli ve
4857 sayılı İş Kanununa ile 13/6/1952 tarih ve 8140 sayılı Basın Mesleğinde
Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin tanzimi Hakkında Kanun’a göre
bildirimde bulunan işverenler bu Kanuna göre ayrıca bildirimde bulunmaz.
İşverenin genel yükümlülüğü
MADDE 6- (1) İşveren, işle ilgili her konuda
çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür.
(2) İşverenin iş sağlığı ve güvenliği konusunda, bu
Kanunun 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasına göre, işyeri dışındaki uzman kişi
veya kuruluşlardan hizmet alması bu konudaki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
(3) Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği konusundaki
yükümlülükleri, işverenin birinci fıkradaki sorumluluğunu etkilemez.
(4) İşveren, çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamak
için mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil gerekli her
türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin
sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale
getirilmesi ve mevcut durumun sürekli iyileştirilmesi amacına yönelik
çalışmalar yapmakla ve işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup
uyulmadığını izlemek ve denetlemekle yükümlüdür.
(5) İş sağlığı ve güvenliği ile iş hijyeni konusunda
alınacak tedbirlerin maliyeti, hiçbir şekilde çalışanlara yansıtılamaz.
Önlemenin genel prensipleri
MADDE 7- (1) İşveren, iş sağlığı ve
güvenliğinin sağlanması ile ilgili tedbirlerin alınmasında;
a) Risklerden kaçınılması,
b) Kaçınılması mümkün olmayan risklerin analiz edilmesi,
c) Risklerle kaynağında mücadele edilmesi,
ç) İşin kişilere uygun hale getirilmesi, bu amaçla; öncelikle
işyerlerinin tasarımında, iş ekipmanları, çalışma şekli ve üretim metotlarının
seçiminde özen gösterilmesi, özellikle monoton çalışma ve önceden belirlenmiş
üretim temposunun hafifletilerek bunların sağlık ve güvenliğe olumsuz
etkilerinin en aza indirilmesi,
d) Teknik gelişmelere uyum sağlanması,
e) Tehlikeli olanların, tehlikesiz veya daha az
tehlikeli olanlarla değiştirilmesi,
f) Teknoloji, iş organizasyonu, çalışma şartları,
sosyal ilişkiler ve çalışma ortamı ile ilgili faktörlerin etkilerini kapsayan tutarlı,
genel bir önleme politikasının geliştirilmesi,
g) Toplu korunma tedbirlerine, kişisel korunma tedbirlerine
göre öncelik verilmesi,
ğ) Çalışanlara uygun talimatların verilmesi,
genel prensiplerine uymakla yükümlüdür.
İşin özelliğine göre
uyulması gereken iş sağlığı ve güvenliği prensipleri
MADDE 8- (1) İşveren, işyerinde yapılan
işlerin özelliklerini dikkate alarak:
a) Kullanılacak iş ekipmanının, kimyasal madde ve müstahzarların
seçimi, işyerinin tertip ve düzeni gibi konular da dahil çalışanların sağlık ve
güvenliği yönünden tüm riskleri değerlendirerek, değerlendirme sonucuna göre,
alınan önleyici tedbirler ile seçilen çalışma şekillerinin ve üretim
yöntemlerinin, çalışanların sağlık ve güvenlik yönünden korunma düzeyini yükseltmesini
ve işyerinin idari yapılanmasının her kademesinde uygulanabilir olmasını sağlar,
b) Çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve
güvenlik yönünden işe uygunluğunu göz önüne alır,
c) Yeni teknolojilerin planlanması ve uygulanmasında,
seçilecek iş ekipmanının, çalışma ortam ve şartlarının çalışanların sağlık ve
güvenliğine etkisi konusunda çalışanların ve/veya temsilcilerinin görüşlerini
alır,
ç) Hayati ve özel tehlike bulunan
yerlere yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların girmemesi
için gerekli tedbirleri alır.
Kontrol, ölçüm, inceleme ve
araştırma yükümlülüğü
Madde 9- (1) İşveren, iş
sağlığı ve güvenliği yönünden kişisel maruziyete ve çalışma ortamına yönelik
olarak gerekli kontrol, ölçüm, inceleme ve araştırmalar yapılmasını sağlamakla
yükümlüdür.
(2) Kişisel maruziyete ve
çalışma ortamına yönelik olarak gerekli kontrol, ölçüm, inceleme ve
araştırmaların usul ve esasları ile bunları yapacak kişi ve kuruluşların
niteliklerinin belirlenmesi, gerekli iznin verilmesi ve verilen iznin iptal
edilmesi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılacak yönetmeliklerle
düzenlenir.
İşverenler arasında
işbirliği, koordinasyon ve sorumluluk
MADDE 10- (1) Bir işyerinin birden fazla
işveren tarafından kullanılması durumunda işverenler, iş sağlığı ve güvenliği
ile iş hijyeni tedbirlerinin uygulanmasında işbirliği yapar, yaptıkları işin
niteliğini dikkate alarak; mesleki risklerin önlenmesi ve bunlardan korunma ile
ilgili çalışmaları koordine eder, birbirlerini ve birbirlerinin çalışanlarını
veya temsilcilerini riskler konusunda bilgilendirir. Koordinasyon, işverenler
tarafından müştereken belirlenen kişi veya kişilerce sağlanır.
(2) Asıl işveren ile alt işveren faaliyetlerinin,
birbirlerinin çalışmalarını etkileyebileceği durumlarda, alınması gerekli iş
sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin belirlenmesi ve uygulanması konularında gerekli
koordinasyon asıl işveren tarafından sağlanır. Asıl işveren, alt işverenin
çalışanlarına karşı o işyeri ile ilgili bu Kanundan doğan yükümlülüklerinden
alt işveren ile birlikte sorumludur.
(3) Alt işverenin, kendi çalışanları için, bu Kanun
hükümlerinin uygulanmasından doğan yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği,
işin özelliği dikkate alınarak asıl işveren tarafından sürekli denetlenir.
İşyeri sağlık ve güvenlik
birimi
MADDE 11- (1) Bu bölümde belirtilen
yükümlülükleri saklı kalmak kaydıyla işveren, işyerindeki iş sağlığı ve güvenliği
risklerini önlemek, önleyici ve koruyucu hizmetleri yürütmek üzere, işyerinin
büyüklüğünü, tehlike sınıfını, işin niteliğini ve çalışan sayısını dikkate alarak
işyeri sağlık ve güvenlik birimi oluşturmakla yükümlüdür. İşyeri sağlık ve
güvenlik biriminde işyerinden, işyeri hekimi, iş sağlığı ve güvenliği uzmanı, iş
sağlığı ve güvenliği teknik elemanı, işyeri hemşiresi ile ihtiyaç duyulması halinde
diğer meslek dallarından, Bakanlık tarafından belgelendirilmiş bir veya birden fazla
kişi görevlendirilir.
(2) İşyerinde, bu maddenin birinci fıkrasında
belirtilen nitelikte personel bulunmaması halinde aynı fıkradaki hizmetler; Bakanlık
tarafından belgelendirilmiş işyeri dışındaki kişi ve/veya kuruluşlardan alınabileceği
gibi bir veya daha fazla işverenin birlikte kuracağı işyeri sağlık ve güvenlik
biriminden de alınabilir. İşyeri dışındaki kişi ve/veya kuruluşlardan iş
sağlığı ve güvenliği açısından koruyucu önleyici mahiyette danışmanlık hizmeti
alınmış olması ile asıl işveren-alt işveren ilişkisi kurulmuş olmaz.
(3) Bu madde kapsamındaki hizmetleri yürütmek üzere
görevlendirilen kişilerin, görevlerini yerine getirmeleri sebebiyle hakları
kısıtlanamaz ve bu kişilere iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili görevlerini
yapabilmeleri için yeterli zaman verilir.
(4) İşveren faaliyetlerini, hizmet aldığı ya da
görevlendirdiği kişi veya kuruluşların iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili mevzuata
uygun olan teklif ve tavsiyelerini dikkate alarak yürütür.
(5) İşveren, hizmet aldığı kişi veya kuruluşların,
çalışanların sağlık ve güvenliğini etkilediği bilinen veya etkilemesi muhtemel konular
hakkında bilgilendirilmesini, başka işyerlerinden çalışmak üzere kendi işyerine
gelen çalışanlar ve bu çalışanların işverenleri hakkında gerekli bilgilere
ulaşabilmelerini sağlar.
(6) Yeterli mesleki bilgi, beceri ve donanıma sahip
olması halinde, işyerinin büyüklüğü, tehlike sınıfı, işin niteliği ve çalışan
sayısı dikkate alınarak, bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen hususların
yerine getirilmesi sorumluluğunu işveren kendisi üstlenebilir.
(7) Bu madde kapsamında;
a) İşyeri sağlık ve güvenlik biriminde, işyerinden
görevlendirilen veya işyeri dışından hizmet alınan kişilerde ve/veya
kuruluşlarda; aranacak nitelikler, bu kişi ve/veya kuruluşların çalışma
şartları ve görevlerini nasıl yürütecekleri, görevlendirilecek kişilerin sayısı,
işe alınmaları ile bu kişilerin eğitimleri, eğitimi verecek kurum ve/veya
kuruluşların nitelikleri,
b) Bu kişi ve/veya kuruluşların; görev, yetki ve
sorumlulukları, Bakanlık tarafından belgelendirilmeleri ve belgelerin iptali,
kuruluşlarda bulundurulacak personel ve donanım ile bu kuruluşların denetlenmesi,
c) İşyerinin büyüklüğü, tehlike sınıfı, işin niteliği
ve çalışan sayısına göre; bu kişi ve/veya kuruluşlardan hangi şartlarda hizmet
alınacağı, görevlendirilecek ya da hizmet alınacak kişilerin sayısı, işyerinde
verilecek hizmet süresini,
ç) İşverenin bu maddenin altıncı fıkrası kapsamında sorumluluğu
hangi hallerde kendisinin üstlenebileceği,
hususları ile ilgili usul ve esaslar
Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir.
(8) Kamu kurum ve kuruluşları ile
kamu iktisadi teşebbüslerinde ilgili mevzuatına göre çalıştırılmakta olan
hekimlere, birinci fıkrada belirtilen belgeyi almak şartıyla ve aslî görevleri
kapsamında, çalışmakta oldukları kurum ve kuruluşların asıl işveren olarak
çalıştırdıkları kişilerin işyeri hekimliği hizmetleri gördürülebilir. Bu kurum
ve kuruluşlarda bulunan sağlık birimleri, gerekli şartları taşıması halinde işyeri
sağlık ve güvenlik birimi olarak da kullanılabilir.
(9) İşyeri sağlık ve güvenlik
biriminde işyeri hekimi olarak görevlendirilecek tabipler 6023 sayılı Kanunun
beşinci maddesi hükümlerinden muaf tutulacaktır.
İlkyardım, yangınla
MADDE 12- (1) İşveren;
a) İşyerinin büyüklüğünü, yapılan işin niteliğini,
çalışan sayısını ve işyerinde bulunan diğer kişileri dikkate alarak; ilkyardım,
yangınla mücadele ve kişilerin tahliyesi için gerekli tedbirleri alır,
b) Özellikle ilkyardım, acil tıbbi müdahale, kurtarma
ve yangınla mücadele konularında, işyeri dışındaki kuruluşlarla irtibatı
sağlayacak gerekli düzenlemeleri yapar.
(2) İşveren, bu maddenin birinci fıkrasında
belirtilen ilkyardım, yangınla mücadele ve tahliye işleri için işyerinin
büyüklüğünü ve taşıdığı özel tehlikeleri dikkate alarak, bu konuda eğitimli,
uygun donanıma sahip, yeterli sayıda kişiyi görevlendirir.
(3) İşveren;
a) Ciddi ve yakın tehlikeye maruz kalan veya kalma riski
olan bütün çalışanları, tehlikeler ile bunlara karşı alınmış ve alınacak tedbirler
hakkında mümkün olan en kısa sürede bilgilendirir,
b) Ciddi, yakın ve önlenemeyen tehlike durumunda,
çalışanların işi bırakarak derhal çalışma yerlerinden ayrılıp güvenli bir yere
gidebilmeleri için gerekli düzenlemeleri yapar ve talimatları verir,
c) Ciddi ve yakın tehlike durumunun devam ettiği
çalışma şartlarında, zorunlu kalınması halinde, gerekli donanıma sahip ve özel
olarak görevlendirilenler hariç, diğer çalışanlardan işlerine devam etmelerini
isteyemez.
(4) Ciddi, yakın ve önlenemeyen tehlike durumunda
işyerini veya tehlikeli bölgeyi terk eden çalışanların bu davranışları nedeniyle
hakları kısıtlanamaz.
(5) Çalışanların kendileri veya diğer kişilerin
güvenliği için ciddi ve yakın bir tehlike ile karşılaştıkları ve amirine hemen
haber veremedikleri durumlarda, bilgilerini ve mevcut teknik donanımları kullanarak
istenmeyen sonuçların önlenmesi için gerekeni yapabilecek durumda olmalarını
sağlamak zorundadır.
(6) Çalışanlar ciddi, yakın ve önlenemeyen tehlike
ile karşı karşıya kalmaları halinde iş sağlığı ve güvenliği kuruluna başvurarak
durumun tesbit edilmesini ve gerekli tedbirlerin alınmasına karar verilmesini
talep edebilir. Kurul aynı gün toplanarak kararını verir ve durumu tutanakla
tesbit eder. Karar çalışana ya da temsilcisine yazılı olarak bildirilir. İş
sağlığı ve güvenliği kurulu bulunmayan işyerlerinde bu talep işveren veya
vekiline yapılır. İşveren veya vekili yazılı cevap vermek zorundadır.
(7) Bu madde kapsamında, kendilerine verilen
görevleri yapmakta ihmal veya dikkatsiz davranışları olmadıkça çalışanların hakları
kısıtlanamaz.
Acil Eylem Planları
MADDE – 13 (1) İşveren;
a) Çalışma ortamını, kullanılan maddeleri, iş
ekipmanları ve çevre şartlarını dikkate alarak meydana gelebilecek acil
durumları önceden değerlendirecek, çalışanları ve çalışma çevresini etkilemesi mümkün
ve muhtemel acil durumları belirleyerek bunların olumsuz etkilerini önleyici ve
sınırlandırıcı tedbirleri alacaktır.
b) Acil durumların olumsuz etkilerinden korunmak
üzere gerekli ölçüm ve değerlendirmeleri yapacak, eylem planlarını hazırlayacak,
bu durumlarla mücadele için önleme, koruma, tahliye ve benzeri konularda
görevli ekipler oluşturarak, araç ve gereçleri sağlayıp, eğitim ve tatbikatları
yaptıracak ve ekiplerin her zaman hazır bulunmalarını sağlayacaktır.
(2) Yapılan işin niteliği, çalışan sayısı, işyerinin
büyüklüğü, kullanılan, depolanan ve üretilen maddeler, kullanılan iş
ekipmanları, işyerinin konumu ve birlikte bulunması gibi konular dikkate
alınarak acil eylem planlarının hazırlanması ile ilgili usul ve esaslar çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.
Risk değerlendirmesi
MADDE 14- (1) İşveren, işyerinde özel
risklerden etkilenebilecek çalışanların durumunu da kapsayacak şekilde, sağlık
ve güvenlik yönünden, risk değerlendirmesi yapmak ve/veya yaptırmakla yükümlüdür.
(2) İşveren, risk değerlendirmesinin sonucuna göre
alınması gereken koruyucu tedbirlere ve kullanılması gereken koruyucu ekipmana
karar verir ve alınan kararları uygular.
(3) Risk değerlendirmesinin yapılması, değerlendirme
yapacak kişi ve kuruluşların niteliklerinin belirlenmesi, gerekli izinlerin
verilmesi ve izinlerin iptal edilmesi ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
İş kazası ve meslek
hastalıklarının kayıt ve bildirimi
MADDE 15- (1) İşveren,
a) Bir çalışanın üç günden fazla işgünü kaybına sebep
olan iş kazaları ile tespiti yapılarak kendisine bildirilen meslek
hastalıklarını, üç işgünü içinde işyerinin kayıtlı olduğu bölge müdürlüğüne
bildirmekle,
b) İşyerinde meydana gelen bütün iş kazalarının ve
meslek hastalıklarının kaydını tutmak, gerekli incelemeleri yapmak, bunlarla
ilgili rapor düzenlemek, bu kayıt ve raporları teftişe yetkili iş
müfettişlerince istenildiğinde gösterilmek üzere işyerinde hazır bulundurmakla,
yükümlüdür.
(2) Sağlık kuruluşları, kendilerine intikal eden iş
kazası veya meslek hastalığı tespiti ya da şüphesi olan vakaları, en geç on gün
içinde Bakanlığa bildirmekle yükümlüdür.
(3) İş kazaları ve meslek hastalıklarının bildirimi,
incelenmesi, kayıt ve raporların hazırlanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir.
Çalışanların bilgilendirilmesi
MADDE 16- (1) İşyerinde iş sağlığı ve
güvenliğinin sağlanması ve sürdürülebilmesi amacıyla çalışanlar işveren
tarafından bilgilendirilir.
(2) Bu amaçla işveren,
a) İşyerinin geneli ile çalışılan
bölümler ve/veya yapılan bütün işlerde yürütülen faaliyetler, karşılaşılabilecek
sağlık ve güvenlik riskleri, önleyici ve koruyucu tedbirler,
b) Çalışanların ve/veya temsilcilerinin yasal hak ve
sorumlulukları,
c) Bu Kanunun 12 nci maddesinin ikinci fıkrası
uyarınca ilkyardım, yangınla mücadele ve tahliye işleri konusunda görevlendirilen
kişiler,
hakkında çalışanların ve/veya temsilcilerinin işyerinin
özelliklerini de dikkate alarak gerekli bilgiyi almalarını sağlar.
(3) İşveren, başka işyerlerinden çalışmak üzere kendi
işyerine gelen çalışanların, ikinci fıkrada belirtilen bilgileri almalarını
sağlamak üzere, söz konusu çalışanların işverenlerine gerekli bilgileri
vermekle yükümlüdür.
(4) İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliği ile
ilgili özel görevi bulunan çalışanların ve/veya iş sağlığı ve güvenliği çalışan
temsilcilerinin bu görevlerini yürütebilmeleri için;
a) Bu Kanunun 14 üncü maddesinde belirtilen risk
değerlendirmesi ve koruyucu tedbirlere ilişkin bilgilere, 15 inci maddesinde
belirtilen kayıt ve raporlara,
b) İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili teftiş
faaliyetlerinden, bu konuda sorumlu kişi ve kuruluşlardan elde edilen bilgiler
ile koruma ve önleme çalışmalarına ilişkin bilgilere,
ulaşabilmelerini sağlar.
Çalışanların görüşlerinin
alınması ve katılımlarının sağlanması
MADDE 17- (1) İşveren, bu Kanunun 25 inci
maddesini dikkate alarak iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili konularda
çalışanların ve/veya temsilcilerinin görüşlerini alır, öneri getirme hakkı
tanır ve bu konulardaki görüşmelerde yer almalarını ve katılımlarını sağlar.
(2) İşveren, iş sağlığı ve güvenliği konusunda özel
görevi bulunan çalışanların ve/veya iş sağlığı ve güvenliği çalışan
temsilcilerinin;
a) Sağlık ve güvenliği önemli derecede
etkileyebilecek herhangi bir tedbirin alınmasında,
b) Bu Kanunun;
1) 11 inci maddesinde belirtilen sağlık ve güvenlik
risklerinin önlenmesi ve koruyucu hizmetlerin yürütülmesi işleri ile bu işleri yürütmek
üzere işyerinden görevlendirilecek kişilerin belirlenmesinde,
2) 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen
işyeri dışındaki uzman kişi veya kuruluşlardan hizmet alınmasında,
3) 12 nci maddesinde belirtilen ilkyardım, yangınla
mücadele ve tahliye işleri için kişilerin görevlendirilmesinde,
4) 14 üncü maddesinde belirtilen risk
değerlendirmesinin yapılması ve alınması gereken koruyucu tedbirlere ve
kullanılması gereken koruyucu ekipmana karar verilmesinde,
5) 16 ncı maddesinde belirtilen çalışanların
bilgilendirilmesinde,
6) 18 inci maddesinde belirtilen eğitimin organize
edilmesi ve planlanmasında,
Önceden görüşlerini alır.
(3) İş sağlığı ve güvenliği çalışan temsilcileri,
tehlikenin kaynağında yok edilmesi veya azaltılması için işverene öneride
bulunma ve işverenden gerekli tedbirlerin alınmasını isteme hakkına sahiptir.
(4) İş sağlığı ve güvenliği konusunda özel görevi
bulunan çalışanların veya iş sağlığı ve güvenliği çalışan temsilcilerinin, bu
maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarında belirtilen görevlerini yürütmeleri
nedeniyle ücret ve diğer hakları kısıtlanamaz.
(5) İşveren, iş sağlığı ve güvenliği çalışan
temsilcilerine, bu Kanunda belirtilen görevlerini yerine getirebilmeleri için
gerekli imkânı sağlar ve bir ücret kaybı olmadan çalışma saatleri içerisinde
yeterli zamanı verir.
(6) İş sağlığı ve güvenliği çalışan temsilcileri,
işyerinde yapılan teftişler sırasında iş müfettişine görüşlerini bildirme
hakkına sahiptir.
Çalışanların eğitimi
MADDE 18- (1) İşveren, çalışanların çalıştığı birime
ve yaptığı işe özel bilgi ve talimatları içeren sağlık ve güvenlik eğitimi
almasını sağlar ve bu amaçla gerekli organizasyon ve planlamayı yapar.
Bu eğitim özellikle;
a) İşe başlamadan önce,
b) Çalışma yeri veya iş değişikliğinde,
c) İş ekipmanlarının değişmesi halinde,
d) Yeni teknoloji uygulanması halinde,
yapılır.
(2) Eğitim, değişen ve ortaya çıkan yeni risklere
uygun olarak yenilenir, gerektiğinde ve düzenli aralıklarla tekrarlanır.
(3) İşveren, başka işyerlerinden çalışmak üzere kendi
işyerine gelen çalışanların yapacakları işlerde karşılaşacakları sağlık ve
güvenlik riskleri ile ilgili yeterli bilgi ve talimatları içeren eğitimi aldığına
dair belge ve bilgiye ulaşmadan işe başlatamaz.
(4) İş sağlığı ve güvenliği çalışan temsilcileri özel
olarak eğitilir.
(5) Bu maddenin birinci ve üçüncü fıkralarında
belirtilen eğitimin maliyeti, hiçbir biçimde çalışanlara yansıtılamaz. Eğitimlerde
geçen süre çalışma süresinden sayılır.
(6) İşveren, geçici iş ilişkisi ile işyerine gelen
çalışanlara, iş sağlığı ve güvenliği risklerine karşı gerekli eğitimi verir.
(7) Kişiler yapacakları işle ilgili mesleki eğitim
verilmeden işe başlatılamaz.
(8) Çalışanlara ve/veya temsilcilerine verilecek
eğitime ilişkin usul ve esaslar ile iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verecek
kişi ve kuruluşlarda aranacak özellikler Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle
düzenlenir.
Sağlık gözetimi
MADDE 19- (1) İşveren, kişilerin işe
girişlerinde, iş değişikliğinde ve düzenli aralıklarla, işyerinde maruz
kalacakları sağlık ve güvenlik risklerini dikkate alarak sağlık gözetimine tabi
tutulmasını sağlamakla yükümlüdür.
(2) Sağlık
raporları; işyeri hekiminden ya da Bakanlıkça belirlenen sağlık kurum ve
kuruluşlarından alınır. Raporlara itirazlar Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığının ilgili birimine yapılır. Verilen kararlar kesindir. Sağlık
gözetiminin maliyeti hiçbir şekilde çalışanlara yansıtılamaz.
(3) Sağlık gözetimi, sağlık raporları, sağlık kurum
ve kuruluşları ile ilgili usul ve esaslar Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Hassas risk grupları
MADDE 20- (1) Kadın, çocuk, yaşlı, özürlü,
gebe veya emziren kadınlar ve diğer hassas risk grupları, çalışma ortam ve
şartlarından ve özellikle bunları etkileyen tehlikelerden korunurlar.
(2) Bu Kanunun 14 üncü maddesine göre yapılacak risk
değerlendirmesinde hassas risk grupları da özel olarak dikkate alınır. İşveren
bu değerlendirmenin sonucuna göre gerekli tedbirleri alır.
(3) Gebe veya emziren kadınların hangi dönemlerde ne
gibi işlerde çalıştırılmalarının yasak olduğu ve bunların çalışmalarında
sakınca olmayan işlerde hangi şartlara ve usullere uyulacağı, ne suretle
emzirme odaları ve/veya kreş kurulması gerektiği, işverenlerin hangi hallerde
dışarıdan hizmet alabilecekleri veya ortaklaşa oda veya yurt kurabilecekleri
Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak Bakanlık tarafından hazırlanacak
yönetmelikle belirlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çalışanların Yükümlülükleri
Çalışanların yükümlülükleri
MADDE 21- (1) Çalışanlar, görevlerini, işveren
tarafından kendilerine verilen eğitim ve talimatlar doğrultusunda yerine
getirir. Çalışanlar, görevleri ile ilgili olan veya olmayan davranışlarından,
kendilerinin ve diğer kişilerin sağlık ve güvenliğinin olumsuz etkilenmemesi
için gerekli özen ve dikkati göstermek zorundadır.
(2)
Çalışanlar, işveren tarafından kendilerine verilen eğitim ve talimatlar doğrultusunda;
a) Makina, cihaz, araç, gereç, tehlikeli madde,
taşıma ekipmanı ve diğer üretim araçlarını doğru şekilde kullanmakla,
b) Kendilerine sağlanan kişisel koruyucu donanımı
doğru kullanmak ve kullanımdan sonra muhafaza yerine uygun şekilde geri
koymakla,
c) İşyerindeki makina, cihaz, araç, gereç, tesis ve
binalardaki güvenlik donanımlarını kurallara uygun olarak kullanmak ve bunları
keyfi olarak çıkarmamak ve değiştirmemekle,
ç) İşyerinde, sağlık ve güvenlik yönünden ciddi ve
ani bir tehlike ile karşılaştıklarında veya koruma tedbirlerinde bir aksaklık
ve eksiklik gördüklerinde, işverene ve/veya iş sağlığı ve güvenliği çalışan
temsilcisine derhal haber vermekle,
d) İşyerinde, teftişe yetkili makam tarafından tespit
edilen noksanlık ve mevzuata aykırılıkların giderilmesinde, işverenle ve/veya
iş sağlığı ve güvenliği çalışan temsilcisi ile sağlık ve güvenliğin korunması
için işbirliği yapmakla,
e) Kendi görev alanında, çalışma çevresi ve
şartlarının güvenli ve risklerden arınmış olmasının işveren tarafından
sağlamasında, işveren ve/veya iş sağlığı ve güvenliği çalışan temsilcisi ile
mevzuat uygulamaları doğrultusunda işbirliği yapmakla,
yükümlüdürler.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İş Sağlığı ve Güvenliği
Organizasyonu
Ulusal iş sağlığı ve
güvenliği konseyi
MADDE 22- (1) Ülke genelinde iş sağlığı ve
güvenliği ile ilgili olarak ihtiyaç, öncelik, politika ve stratejiler için
öneriler geliştirmek, tavsiyelerde bulunmak üzere “Ulusal İş Sağlığı ve
Güvenliği Konseyi” kurulur. Konsey aşağıda belirtilen üyelerden oluşur.
a) Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanı veya Müsteşarı
b) İş Teftiş Kurulu Başkanı
c) İş Sağlığı ve Güvenliği
Genel Müdürü
ç) Çalışma Genel Müdürü
d) Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığından bir Genel Müdür ya da Genel Müdür Yardımcısı
e) Milli Eğitim Bakanlığından
bir Genel Müdür ya da Genel Müdür Yardımcısı
f) Sağlık Bakanlığından bir
Genel Müdür ya da Genel Müdür Yardımcısı
g) Sanayi ve Ticaret Bakanlığından
bir Genel Müdür ya da Genel Müdür Yardımcısı
ğ) Çevre ve Orman Bakanlığından
bir Genel Müdür ya da Genel Müdür Yardımcısı
h) Devlet Planlama
Teşkilatı Müsteşarlığından bir Genel Müdür ya da Genel Müdür Yardımcısı
ı) Devlet Personel
Başkanlığından bir Başkan Yardımcısı ya da Daire Başkanı
i) Yüksek Öğretim Kurulundan
konu ile ilgili Profesör seviyesinde bir temsilci
j) En çok üyeye sahip işveren
sendikaları konfederasyonundan en az yönetim kurulu üyesi seviyesinde bir
temsilci
k) En çok üyeye sahip işçi
sendikaları konfederasyonundan en az yönetim kurulu üyesi seviyesinde bir
temsilci
l) En çok üyeye sahip memur
sendikaları konfederasyonundan en az yönetim kurulu üyesi seviyesinde bir temsilci
m) Türkiye Tabipler Birliğinden
en az yönetim kurulu üyesi seviyesinde bir temsilci
n) Türkiye Mühendis ve
Mimarlar Odaları Birliğinden en az yönetim kurulu üyesi seviyesinde bir
temsilci
o) İş sağlığı ve güvenliği alanında
çalışma yapan sivil toplum kuruluşlarından bir temsilci
(2) İhtiyaç
duyulduğunda konsey başkanının teklifi ve konseyin onayı ile üye sayısı 30’u
geçmeyecek şekilde artırılabilir.
(3) Konseye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı veya
Müsteşarı başkanlık eder. Konsey kararları toplantıya katılan üyelerin salt
çoğunluğu ile alınır. Oyların eşitliği halinde başkanın oyu kararı belirler.
(4) Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Konseyinin
sekreterya hizmetleri, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü tarafından
yerine getirilir.
(5) Konseyin
gerekli görmesi halinde çalışma grupları oluşturulur. Aynı anda beşten fazla
çalışma grubu oluşturulamaz. Her bir çalışma grubundaki üye sayısı dokuzu
geçemez.
(6) Konseye üye olabilecek sivil toplum
kuruluşlarının belirlenmesi, üye sayısının artırımı ve konsey çalışma usul ve
esasları Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.
Ulusal İş Sağlığı ve
Güvenliği Politikası
MADDE 23- (1) Çalışanların
sağlık ve güvenliğinin sağlanması, sürdürülmesi ve sürekli iyileştirilmesi
amacına yönelik olarak Bakanlıkça, ulusal iş sağlığı ve güvenliği politikası
oluşturulur.
(2) Oluşturulan ulusal iş
sağlığı ve güvenliği politikası belirli dönemlerde gözden geçirilerek
ihtiyaçlara göre güncellenir.
Yürütme kurulu
MADDE 24- (1) Ulusal iş
sağlığı ve güvenliği politikasının kamu adına uygulanması ve uygulamaların
takibi için Bakanlık Müsteşarı başkanlığında aşağıdaki Bakanlık birimi
yetkililerinden bir yürütme kurulu oluşturulur.
a) İş Teftiş Kurulu Başkanı
b) İş Sağlığı ve Güvenliği
Genel Müdürü
c) Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi Başkanı
ç) Strateji Geliştirme
Başkanı
(2) Yürütme kurulu her yıl
Kasım ayında toplanır. Kurul iş sağlığı ve güvenliği konusunda Bakanlık ilgili
birimlerince hazırlanan 1, 3, 5 yıllık eylem planlarının uygulanması ve
uygulamaların takibi konuları ile ilgili diğer hususların işbirliği ve uyum
içinde yürütülmesini sağlamakla görevlidir.
(3)
Eylem planları, Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği politikası, yıllık faaliyetler
ve istatistikler, Türkiye Büyük Millet Meclisinden gelen teklifler ile
hükümetin genel politikaları dikkate alınarak hazırlanmalıdır.
İş sağlığı ve güvenliği
çalışan temsilcisi
MADDE 25- (1) İşveren, bu Kanunun 17 inci
maddesi gereğince sağlık ve güvenlikle ilgili çalışmalara katılma, çalışmaları
izleme, tedbir alınmasını isteme, tekliflerde bulunma ve benzeri konularda
çalışanları temsil etmeye yetkili, bir veya daha fazla çalışanın, iş sağlığı ve
güvenliği çalışan temsilcisi olarak görev yapmasını sağlar.
(2) İş sağlığı ve güvenliği çalışan temsilcileri
çalışan sayısı dikkate alınarak aşağıdaki sayılara göre belirlenir.
10-49 çalışanı bulunan işyerlerinde 1
temsilci
50-100 çalışanı bulunan işyerlerinde
2
temsilci
101-500 çalışanı bulunan işyerlerinde
3
temsilci
501-1000 çalışanı bulunan işyerlerinde 4 temsilci
1001-2000
çalışanı bulunan işyerlerinde 5
temsilci
2001-3000
çalışanı bulunan işyerlerinde 6
temsilci
3001-4000
çalışanı bulunan işyerlerinde 7
temsilci
4001 ve üzeri çalışanı bulunan işyerlerinde 8 temsilci
(3) Birden fazla çalışan temsilcisinin bulunması
gereken işyerlerinde, çalışan temsilcilerinin seçiminde temsilcilerin işyeri ve
işletme genelinde dengeli olarak dağılımına özen gösterilir.
(4) İş sağlığı ve güvenliği çalışan temsilcilerinin,
bu görevlerini yürütmeleri nedeniyle hiçbir şekilde hakları kısıtlanamaz.
(5) İş sağlığı ve güvenliği çalışan temsilcilerinin
iş akitlerinin feshinde, 4857 sayılı İş Kanunun 18 inci maddesinde yer alan
sınırlamalara bakılmaksızın, aynı Kanunun 18, 19, 20 ve 21 inci maddeleri
hükümleri uygulanır.
(6) İş sağlığı ve güvenliği çalışan temsilcilerinin
seçimi, nitelikleri, görev süreleri, görev ve yetkileri ile ilgili usul ve
esaslar Başkanlığın görüşü alınarak Bakanlıkça çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.
İş sağlığı ve güvenliği kurulu
MADDE 26- (1) İşveren, 50 ve daha fazla
çalışanın bulunduğu, üç aydan fazla süren işlerin yapıldığı işyerlerinde iş
sağlığı ve güvenliği kurulu kurmak ve kurul tarafından iş sağlığı ve güvenliği
mevzuatına uygun olarak alınan kararları uygulamakla yükümlüdür.
(2) Aralarında asıl işveren-alt işveren ilişkisi kurulması
ve her bir işveren adına 50’den az çalışan bulunması halinde, çalışan sayısının
tesbitinde asıl işveren ve alt işveren çalışanları birlikte değerlendirilir.
(3) Bir işyerinde birden fazla işverenin bulunması ve
bu işverenlerce birden fazla iş sağlığı ve güvenliği kurulunun oluşturulması
halinde işverenler, kurulların faaliyetlerinden ve kararlarından, birbirlerinin
çalışmalarını etkileyebileceği durumlarda birbirlerini haberdar ederler.
(4) Asıl işveren-alt işveren ilişkisi kapsamında,
işverenlerce farklı iş sağlığı ve güvenliği kurullarının oluşturulması, kurul
faaliyet ve kararlarının birbirlerinin çalışmalarını etkileyebilmesi hallerinde,
kurullar arasında işbirliği ve koordinasyon asıl işverence sağlanacaktır.
(5) İş sağlığı ve güvenliği kurulunun oluşumu, görev
ve yetkileri, çalışma usul ve esasları, işverene ait birden çok iş sağlığı ve
güvenliği kurulu olması halinde bu kurullar arasındaki koordinasyon ve işbirliği
ile ilgili usul ve esaslar, Başkanlığın görüşü alınarak Bakanlıkça çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
İşyeri Tehlike Sınıfı
Madde 27- (1) İşyerleri, iş sağlığı
ve güvenliği açısından yapılan işin özelliği, işin her safhasında kullanılan
veya ortaya çıkan maddeler, iş ekipmanları, üretim yöntem ve şekilleri, çalışma
ortam ve şartları ile ilgili diğer hususlar dikkate alınarak az tehlikeli,
tehlikeli, çok tehlikeli olmak üzere üç tehlike sınıfına ayrılır.
(2) İşyerlerinin iş
sağlığı ve güvenliği açısından hangi tehlike sınıfına gireceği; bu maddenin
birinci fıkrasında belirtilen hususlar ile iş kazası ve meslek hastalığı
istatistikleri göz önünde bulundurularak, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürü
başkanlığında oluşturulan ve üyeleri aşağıda belirtilen komisyonca belirlenir.
a) İş Teftiş Kurulu Başkanlığından en az ilgili başkan
yardımcısı seviyesinde bir temsilci
b) Sağlık Bakanlığından en az genel müdür yardımcısı seviyesinde bir temsilci
c) Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından en az genel müdür yardımcısı seviyesinde bir
temsilci
ç) En çok üyeye sahip işçi sendikaları konfederasyonundan en az yönetim kurulu üyesi seviyesinde bir
temsilci
d) En çok üyeye sahip memur sendikaları konfederasyonundan en az yönetim kurulu üyesi seviyesinde bir
temsilci
e)
En çok
üyeye sahip işveren sendikaları konfederasyonundan en az yönetim kurulu üyesi seviyesinde bir temsilci
f)
İş
Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünden bir uzman
(3) Komisyon her
yıl Kasım ayında mutat olarak toplanır. Bakanlık gerektiğinde Komisyonu
olağanüstü toplantıya çağırabilir. Toplantıların gündemi üyelere toplantı
tarihinden 15 gün önce bildirilir. Komisyonun sekreterya işleri İş Sağlığı ve
Güvenliği Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür.
(4) Komisyon,
kararlarını salt çoğunlukla alır. Eşitlik halinde Başkanın oyu kararı belirler.
Komisyon kararı, karar defterine yazılır ve üyeler tarafından imzalanır.
(5) Komisyon kararı
esas alınarak Bakanlıkça İşyerleri Tehlike Sınıfları Tebliği yayımlanır.
İzinler ve belgelendirme
MADDE 28- (1) İşyeri bina ve eklentileri,
çalışma ortam ve şartları, işin her aşamasında kullanılan veya ortaya çıkan maddeler,
iş ekipmanları, toplu veya kişisel korunmayı sağlayıcı donanım ve benzerlerinin
bu Kanuna ve iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili diğer mevzuat hükümlerine
uygunluğu yönünden izin ve belge alınması gereken işyerleri, işler veya ürünler
ile bu izin ve belgelerin alınmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça
çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir.
İşletme Belgesi
MADDE 29- (1) Bu kanun kapsamında yer alan
işyerlerinde; işyerinin büyüklüğü, tehlike sınıfı, işin özelliği ve çalışan
sayısı bakımından hangi işyerleri için Bakanlığa başvurularak işletme belgesi
alınacağı, müracaatta ne tür belge, plan, proje ve raporların hazırlanacağı Bakanlıkça
çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.
(2) İşletme Belgesi alınması zorunlu olan işyerleri
bu belge alınmadan açılamaz. Bu belge alınmadan açılan işyerleri işletme
belgesi alınıncaya kadar kapatılır.
(3) İşyerinin açılmasına izin vermeye yetkili
makamlar bu izni vermeden önce, iş mevzuatına göre Bakanlıktan alınması gerekli
işletme belgesinin varlığını araştırır. Bakanlıktan işletme belgesi alınmayan işyerlerine
ilgili makamlarca açılma izni verilemez.
Üretici ve tedarik edenlerin yükümlülükleri
MADDE 30- (1) İş ekipmanı, kişisel koruyucu
donanım, hammadde, yarı mamul ve mamul maddeleri üreten, temin veya tedarik
edenler ile işyeri dışından bakım onarım, servis ve benzeri hizmetleri sağlayan
kişi, kurum ve kuruluşlar, bu ürün ve hizmetlerin iş sağlığı ve güvenliği ile
ilgili mevzuat hükümlerine uygunluğunu sağlamakla yükümlüdürler.
İşin durdurulması veya
işyerinin kapatılması
MADDE 31- (1) İş sağlığı ve güvenliği
bakımından teftişe yetkili iş müfettişleri tarafından işyeri bina ve
eklentilerinde, çalışma yöntem ve şekillerinde, iş ekipmanlarında çalışanlar
açısından hayati tehlike oluşturan bir husus tespit edildiğinde, bu tehlike giderilinceye
kadar komisyon kararıyla, tehlikenin niteliğine göre iş tamamen veya kısmen durdurulur
ya da işyeri kapatılır. Bu maddede belirtilen yönetmeliklerdeki şartlar yerine
getirilmeden; durdurulan ya da kapatılan işe devam edilemez.
(2) Komisyon, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği
bakımından teftişe yetkili iki müfettiş, çalışan temsilcisi, işveren temsilcisi
ve bölge müdürü olmak üzere beş üyeden oluşur. Komisyona katılan müfettişlerden
biri işin durdurulmasını ya da işyerinin kapatılmasını teklif eden müfettiştir.
Komisyona kıdemli iş müfettişi başkanlık eder. Komisyonun çalışmaları ile
ilgili sekreterya işleri bölge müdürlüğü tarafından yürütülür.
(3) Bu
maddeye göre verilecek durdurma ya da kapatma kararına, işveren yerel iş mahkemesine
altı iş günü içinde itiraz edebilir. İş mahkemesine itiraz, işin durdurulması ya
da işyerinin kapatılması kararının uygulanmasını durdurmaz. Mahkeme itirazı
öncelikle görüşür ve altı iş günü içinde karara bağlar. Kararlar kesindir.
(4) İşyeri
için, bu Kanunun 28 ve 29 uncu maddelerine göre iş sağlığı ve güvenliği
yönünden gerekli izin ve/veya belgelerin alınmış olması bu madde hükümlerinin
uygulanmasına engel teşkil etmez.
(5) İşveren,
bu maddenin birinci fıkrası gereğince işin tamamen veya kısmen durdurulması ya
da işyerinin kapatılması sebebiyle işsiz kalan çalışanlara ücretlerini ödemekle
veya ücretlerinde bir düşüklük olmamak üzere meslek veya durumlarına göre başka
bir iş vermekle yükümlüdür.
(6) Kamu
Kurum ve Kuruluşları ile diğer işyerlerinde işin kısmen veya tamamen
durdurulması ya da işyerinin kapatılması işlemleri, yeniden çalışmaya izin
verilme şartları, acil hallerde işin durdurulmasına ya da işyerinin
kapatılmasına karar verilinceye kadar geçecek sürede alınacak tedbirlere ait
hususlar ile komisyonda görev alacak çalışan ve işveren temsilcilerinin
nitelikleri, seçimi, komisyonun çalışma usul ve esasları Bakanlıkça
hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir.
(7) Askeri işyerleri ile yurt emniyeti için gerekli
maddeler üretilen işyerlerinde işin durdurulması ya da işyerinin kapatılması,
oluşturulacak komisyonun yapısı, çalışma usul ve esasları Milli Savunma
Bakanlığı ve Bakanlıkça birlikte hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir.
Sağlık ve güvenlik
yönetmelikleri
MADDE 32- (1) Bakanlık, ihtiyaçları dikkate
alarak ülke genelinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması, sürdürülmesi ve
sürekli iyileştirilmesi amacına yönelik olarak aşağıdaki alanlar ile iş sağlığı
ve güvenliği konusunda gerek görülen diğer alanları kapsayan yönetmelikler çıkarabilir.
a) İşyeri bina ve eklentileri,
b) İş ekipmanlarının kullanımı,
c) Kimyasal maddelerle çalışmalar,
ç) Patlayıcı ortamlar,
d) Kanserojen ve mutajen
maddeler,
e) Elle taşıma,
f) Güvenlik ve sağlık işaretleri,
g) Ekranlı araçlarla çalışmalar,
ğ) Gürültü,
h) Titreşim,
ı) Yapı işleri,
i) Geçici veya belirli
süreli işler,
j) Biyolojik etkenler,
k) Kişisel
koruyucu donanımlar,
l) Yeraltı ve yerüstü maden üretimi,
m) Sondajla
maden çıkarılması,
n) Asbestle
çalışmalar,
o) Elektromanyetik
alanlar,
ö) Optik
radyasyon,
ALTINCI BÖLÜM
Teftiş
Devletin yetkisi
MADDE 33- (1) Çalışma hayatının bu Kanun
hükümleri uyarınca izlenmesi ve teftişi, devlet adına iş sağlığı ve güvenliği
konusunda teftiş ile görevli iş müfettişlerince yapılır.
(2) Kamu Kurum ve Kuruluşlarının iş sağlığı ve
güvenliği yönünden izlenmesi ve teftişi ile sonuçlarına ait işlemler Bakanlar Kurulu
kararıyla çıkarılacak olan yönetmeliğe göre yürütülür.
(3) Askeri işyerleriyle yurt emniyeti için gerekli
maddeler üretilen işyerlerinin iş sağlığı ve güvenliği yönünden teftişi ile
sonuçlarına ait işlemler Milli Savunma Bakanlığı ile Bakanlıkça birlikte
hazırlanacak yönetmeliğe göre yürütülür.
Müfettişin Yetkisi
MADDE 34- (1) 31 inci madde hükümlerinin
uygulanması için, teftişe yetkili iş müfettişleri, çalışanların sağlığı ve
güvenliği konusunda işyerlerini; her zaman izlemek, incelemek, araştırmak,
teftiş etmek ve bu Kanuna aykırılık oluşturan eylemlere rastladıklarında, bu
halleri önlemek yetkisine sahiptirler.
(2) İşverenler, işveren vekilleri, çalışanlar,
inceleme ve teftiş konusu ile ilgili görülen diğer kişiler, görevli iş
müfettişleri tarafından teftiş ve izleme nedeniyle çağırıldıkları zaman gelmek,
ifade ve bilgi vermek, gerekli olan belge ve delilleri getirip göstermek ve
vermek, birinci fıkrada yazılı görevlerini yapmak için kendilerine her çeşit kolaylığı
göstermek, bu yoldaki emir ve isteklerini geciktirmeksizin yerine getirmekle yükümlüdürler.
(3) Teftişe yetkili iş müfettişleri tarafından
tutulan tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir.
Müfettişin yükümlülüğü
MADDE 35- (1) Teftişe yetkili iş müfettişleri,
görevlerini yaparken işin normal gidişini, üretim ve hizmet akışını,
inceledikleri konunun niteliğine göre mümkün olduğu kadar aksatmamak,
durdurmamak ve güçleştirmemekle ve resmi işlemlerin yürütülüp sonuçlandırılması
için, açıklanması gerekmedikçe, işverenin ve işyerinin meslek sırları ve
şartları, ekonomik ve ticari durumları ile çalışanın sağlık ve kişisel
bilgileri hakkında gördükleri ve öğrendikleri hususları gizli tutmak ve
kendileri tarafından bilgileri ve ifadeleri alınan yahut kendilerine başvuran
veya ihbarda bulunan çalışanların ve başka kişilerin kimliklerini açıklamamakla
yükümlüdürler.
Çalışan ve işverenin
sorumluluğu
MADDE 36- (1) İşveren veya işveren
vekillerinin, teftişe yetkili iş müfettişleri tarafından ifade ve bilgilerine
başvurulan çalışanlara, gerek doğrudan, gerekse dolaylı olarak olumsuz
telkinlerde bulunmaları, çalışanları gerçeği saklamaya veya değiştirmeye yönlendirmeleri
veya herhangi bir suretle zorlamaları ya da çalışanların ve/veya
temsilcilerinin ilgili makamlara başvurmaları, haber ve ifade vermeleri
nedeniyle, çalışanlara kötü davranışlarda bulunamazlar.
(2) Çalışanların, çalıştıkları veya ayrıldıkları
işyerleri veya işverenleri hakkında gerçeğe uygun olmayan ihbar ve şikâyette
bulunarak yetkili kişi, kurum ve kuruluşları gereksiz işlemlerle meşgul
etmeleri veya işverenleri haksız yere kötü duruma düşürmeye kalkışmaları ve iş
müfettişlerince kendilerinden sorulan hususlar için gerçeğe aykırı cevaplar
vererek teftiş yapılmasını güçleştirmek veya yanlış bir sonuca vardırmak gibi
kötü niyetli davranışlarda bulunamazlar.
Genel kolluk kuvvetlerinin
yardımı
MADDE 37- (1) Bu Kanun hükümlerinin tam ve
gerektiği gibi uygulanabilmesi için işyerlerini teftişe yetkili iş
müfettişlerinin gerekli görmeleri ve istemeleri halinde, genel kolluk
kuvvetleri, iş müfettişlerinin görevlerini yapabilmelerini sağlamak üzere her
türlü yardımda bulunmakla yükümlüdürler.
YEDİNCİ BÖLÜM
İdari Yaptırımlar
İdari Para Cezaları
MADDE 38- (1) Bu Kanunun; 5 inci
maddesindeki bildirim yükümlülüğüne aykırı davranan işveren veya işveren
vekiline her çalışan için yüz Türk Lirası idari para cezası verilir. Aykırılığın
devamı halinde takip eden her ay için aynı miktar idari para cezası uygulanır. Aynı
maddede öngörülen yönetmeliğin uyulmayan her bir madde hükmü için işveren veya
işveren vekiline yüz Türk Lirası idari para cezası verilir. Bu fıkrada
öngörülen idari para cezaları, 4857 sayılı Kanunun 98 inci maddesine göre idari
para cezası uygulanmış olan işveren veya işveren vekillerine uygulanmaz.
(2) Bu Kanunun; 6 ncı maddesinin birinci, dördüncü ve
beşinci fıkralarına, 7, 8, 10 ve 12 nci maddesi hükümlerine, 11 inci maddesi
üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkra hükümlerine aykırı hareket eden işveren veya
işveren vekiline, alınmayan her iş sağlığı ve güvenliği tedbiri için ikiyüz
Türk Lirası idari para cezası verilir. Aykırılığın devamı halinde, alınmayan
her bir tedbir ve her ay için aynı miktar idari para cezası uygulanır.
(3) Bu
Kanunun 9 uncu maddesi birinci fıkrasında belirtilen yükümlülüğü yerine
getirmeyen işveren veya işveren vekiline beşyüz Türk Lirası, aynı maddenin
ikinci fıkrasında öngörülen yönetmeliğin uyulmayan her bir madde hükmü için
işveren veya işveren vekiline yüz Türk Lirası, idari para cezası uygulanır.
(4) Bu Kanunun; 11 inci maddesi birinci fıkrasında belirtilen
yükümlülüğü yerine getirmeyen işveren veya işveren vekiline ikibin Türk Lirası,
aynı maddenin birinci ve ikinci fıkralarına aykırı olarak yedinci fıkrasında
öngörülen yönetmeliklerin hükümlerinde belirtilen usul ve esaslara uygun
kişileri görevlendirmeyen veya hizmet almayan, işveren veya işveren vekiline
görevlendirmediği her kişi için bin Türk Lirası, idari para cezası verilir. Aykırılığın
devamı halinde; işyeri sağlık ve güvenlik biriminin oluşturulmamasını, görevlendirmenin
yapılmamasını veya hizmetin alınmamasını takip eden her ay için aynı miktar idari
para cezası uygulanır.
(5) Bu Kanunun 13 üncü maddesi birinci fıkrasında
belirtilen yükümlülüğü yerine getirmeyen işveren veya işveren vekiline beşyüz
Türk Lirası, aynı maddenin ikinci fıkrasında öngörülen yönetmeliğin uyulmayan
her bir madde hükmü için işveren veya işveren vekiline yüz Türk Lirası, idari
para cezası uygulanır.
(6) Bu Kanunun; 14 üncü maddesinin birinci fıkrasına
aykırı olarak risk değerlendirmesi yapmayan işveren veya işveren vekiline üçbin
Türk Lirası, aynı maddenin ikinci fıkrasında belirtilen koruyucu tedbirlere ve
kullanılması gereken koruyucu ekipmana karar vermeyen, alınan kararları
uygulamayan, 20 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmüne aykırı davranan işveren
veya işveren vekiline beşyüz Türk Lirası, idari para cezası verilir. Aykırılığın
devamı halinde ceza birbuçuk katı olarak uygulanır. 14 üncü maddenin üçüncü
fıkrasında öngörülen yönetmeliğin uyulmayan her bir madde hükmü için işveren
veya işveren vekiline yüz Türk Lirası idari para cezası verilir.
(7) Bu Kanunun; 15 inci maddesinin birinci fıkrası
hükümlerine aykırı hareket eden işveren veya işveren vekiline bildirilmeyen,
kaydı tutulmayan, incelemesi yapılmayan, raporu düzenlenmeyen her iş kazası ve
meslek hastalığı için bin Türk Lirası, aynı maddenin ikinci fıkrasında belirtilen
bildirim yükümlülüğüne aykırı hareket edenlere beşyüz Türk Lirası, aynı
maddenin üçüncü fıkrasında öngörülen yönetmeliklerin uyulmayan her bir madde
hükmü için işveren veya işveren vekiline yüz Türk Lirası idari para cezası
verilir.
(8) Bu Kanunun; 16 ve 17 nci maddelerinde öngörülen
hükümlere aykırı hareket eden işveren veya işveren vekiline ikiyüz Türk Lirası idari
para cezası verilir. Aykırılığın devamı halinde ceza, birbuçuk katı olarak
uygulanır.
(9) Bu Kanunun; 18 inci maddesinin bir ila yedinci
fıkrası hükümlerine aykırı hareket eden işveren veya işveren vekiline eğitim
verilmeyen her kişi için ikiyüz Türk Lirası, aynı maddenin sekizinci fıkrasında
öngörülen yönetmeliğin uyulmayan her bir madde hükmü için yüz Türk Lirası, idari
para cezası verilir.
(10) Bu Kanunun; 19 uncu maddesinin birinci ve ikinci
fıkrası hükümlerine aykırı hareket eden işveren veya işveren vekiline sağlık
gözetimine tabi tutulmayan her çalışan için ikiyüz Türk Lirası, aynı maddenin üçüncü
fıkrasında öngörülen yönetmeliğin uyulmayan her bir madde hükmü için yüz Türk
Lirası idari para cezası verilir.
(11) Bu Kanunun 20 nci maddesinin birinci fıkrası hükmüne
aykırı hareket eden işveren veya işveren vekiline yüz Türk Lirası, aynı
maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen yönetmeliğin uyulmayan her bir madde
hükmü için işveren veya işveren vekiline yüz Türk Lirası idari para cezası verilir.
(12) Bu Kanunun 25 inci maddesinin birinci ila
dördüncü fıkrası hükümlerine aykırı davranan işveren veya işveren vekiline iki
yüz Türk Lirası, aynı maddenin altıncı fıkrasında belirtilen yönetmeliğin
uyulmayan her bir madde hükmü için işveren veya işveren vekiline yüz Türk
Lirası, idari para cezası verilir.
(13) Bu Kanunun, 26 ncı maddesinin bir ila dördüncü
fıkrası hükümlerine aykırı davranan işveren veya işveren vekiline bin Türk
Lirası, aynı maddenin beşinci fıkrasında belirtilen yönetmeliğin uyulmayan her
bir madde hükmü için işveren veya işveren vekiline yüz Türk Lirası İdari para
cezası verilir. Aykırılığın devamı halinde her ay için aynı miktar idari para
cezası uygulanır.
(14) Bu Kanunun 28 inci maddesinde belirtilen
yönetmeliklerin uyulmayan her bir madde hükmü için işveren veya işveren
vekiline yüz Türk Lirası idari para cezası verilir.
(15) Bu Kanunun 29 uncu maddesinin birinci fıkrası
hükmüne aykırı olarak işletme belgesini almadan bir işyeri açan, aynı maddenin
ikinci f�
Nilay BAŞKURT