Insanı Kamil Nedir

[Luisa Rodocker]

Meselaon sekiz bin alemin bir havan iinde dvldğ, macun yapıldığı ve bu macundan bir şey oluşturulduğu farz edilse bu oluşturulan şey insan-ı kamil olurdu. İnsan-ı kamil on sekiz bin alemi on sekiz bin gzle seyreder. Her bir aleme girer ve girdiği alemi o aleme uygun bir gzle seyreder. Hissedilirler alemini duyu gzyle, akledilirler alemini akıl gzyle, manaları yani ruhlar alemini kalb gzyle seyreder. İnsan-ı kamil iin mlkte, melekutta ve ceberutta hibir şey rtl ve gizli değildir. O eşyayı ve eşyanın hikmetini olduğu gibi bilir.

Hakk her insanın varlığına hayat, ilim, irade, kudret, semi, basar, kelam vb. gibi sonsuz sıfatlarından bir miktar koymuştur. Bylelikle insana azdan oğu istidlal edebilme yeteneği vermiştir.

İnsan-ı kmil olmayı istemekle insan-ı kmil olunmaz. Sufilerin anlayışına gre her insan, insan-ı kmil olabilmek iin bazı kabiliyetler taşır. Hakk Teala herkese bu kabiliyeti vermiştir. Bu kabiliyetlerini tasavvuf terbiye usullerine gre geliştirenler, o makama adaydır. Ancak kusur kişinin kendindedir ki, istidadını ziyan eder. Kendini bir kamil mrşide teslim edip ve onun ahlakıyla ahlaklanıp sen de bir insan ol.

Edebiyat, din ve tasavvufta tanımlamalarda ve rnek tanımlarda sıka kullanılan insan-ı kamil terimi dini araştırmalarda incelenen konular arasında yer almaktadır. Peki İslam dnyasında iyi anlamda mkemmel betimlemelerle anlatılan insan-ı kamil ne anlama gelmektedir? Yazımızda bizler de insan-ı kamil ne demek, edebiyat, din ve tasavvufta insan-ı kamil nedir, mertebeleri neler gibi sorulardan yola ıkarak sizlere ayrıntılı bilgiler vermeyi amaladık. Yazımızı okumaya devam ederek bu bilgilere ulaşabilirsiniz.

Tasavvuf geleneğinde, zellikle de vahdet-i vcud anlayışında, insanın daha ok birinci sırada zikredilen zellikleri ne ıkarılarak bir insan-ı kamil anlayışı geliştirilmiştir. Hallac-ı Mansur, "Allah Adem'i kendi suretinde yarattı" hadisinden yola ıkarak, Allah'ın kendi nefsinde, kendisi iin tecelli ettiğini sylemiştir. Bu tecelli ile Allah, kendi isim ve sıfatlarının hepsini kuşatan suret vcuda getirmiştir. Hallac'ın bu anlayışı daha sonra İbn Arabi'nin insan-ı kamil dşncesine zemin hazırlamıştır. İbn Arabi'ye gre insan-ı kamil Allah'ın btn isimlerini bilen tek varlıktır, insan-ı kamil, maddi ve manevi btn kemal mertebelerini kapsamaktadır. İnsan-ı kmil mutlak anlamda birdir ve o da Hz. Muhammed'dir (s.a.v). Henz Adem balık halinde iken peygamber olan Muhammed'dir. Yani Hakikat-i Muhammediyye'dir. Onun yolundan giden veliler ise Hz. Muhammed'in vekilleri olmaları hasebiyle insan-ı kamil olarak adlandırılırlar.

Kamil insan, iyi idealize edilmiş insanı tanımlamak iin kullanılan bir sıfattır. Aslında bu bir amatır. İnsan-ı kamil bir makamı, yani Hz. Muhammed'i tanımlarken, kamil insan olmak tm insanlar iin bir ama olarak grlebilir. Kamil insan kavramı iinde mrşid-i kamil de yer alır. Mrşid-i kamil hibir şekilde insan ayrımı yapmaz. Din, dil, cinsiyet ayırmaz. Bu Hıristiyandır ya da bu Mslmandır diye bakmaz insanlara. Eğer ki insanları dinine gre ayırıyorsa, kadını erkeğe ayrı yere koyuyorsa bu insanın mrşid olduğu sylenemez.

İnsana, insanca yaşamanınve bu bilin ile kendisini eyiterek gelişimde ağın bilgisi ile bilimsel olguyuzamanın gereksinmeleri ile hayata geirmesini, bunu da drt kapıda (hukuk, yol,marifet, hakikat) ağın bilimsel gelişimi ile gerekleştirebileceğini syler.

Alevi inancının temel,yapı taşını oluşturan bu eğitim, hayatın gnlk srecindeki kısasları,toplumsal yaşam ve komnalite oluşturmaktadır. Birey ve toplum kendi ananeleriolan inansal, kltrel, felsefi değerlerini Aleviligin yapı taşları olan Kırkmakam ğretisi zerine inşa etmiş ve ağın yeniliklerine gre de geliştiripuyarlayarak hayata geirmiştir.

Alevilikte orijinal kitabibir şekilcilik yoktur. Aranıyor ise bu kitap, vahi yolu ile tanrı tarafındangnderilen bir kitapta değil. İnsanın dnyada yaşam şekilleri ve koşulları iledoğa anadan ğrenilen, tecrbe ile bilge insanlar tarafından geliştirilmişinsana, insanın doğadaki canlılara faydası olan yaşamın ve yaşamın kutsallığınıher daim var kılan Alevi ğretisinde ve benzeri iyi niyetli yapısal temellerdenğrenerek aramalıdır.

Bu ğretinin amacı hak,doğa, insan birliğinde gelişmek, dnyayı daha da yaşanılır kılarak cenneteevirmektir. Yani her olgu, geldiği kaynaktan (doğum kapısı ANA) nasıl temizarı, duru, pak bir algı ile var oldu ise o kaynağa tekrar temiz bir algı iledevir etmesi gerekmektedir der. Buda ham ervah olan doğum kapısında can bulaninsanın, hayatının her evresinde kendisini geliştirip olgunlaştırması, yaşamsurecinde ğrenerek, ğreterek kmileşmesini gerekli kılar.

Drt kapı kırk makam,ğretisinin insana vermek istediği gereklik kamil insan olmak hak ile tende vecanda olgun birey olma anlayışı iinde yasamı aşkın narında var kılarakgeliştirerek aydınlatmaktır. Birey olarak başlayan sonrasında toplumsallaşarakdevam eden tavır davranış rf gelenek ve yasamı bilimin teknolojik gelişimindezamana uyarlamayı rehber edinmek gerekliliğidir. (Bilgi yaşamın tecrbe ile hayat bulmuşolgusudur)

Her birey kişilik olarak,huy dediğimiz benliğin oluşturduğu zaafları, evre ve bulunduğu ortam iinde,etkileşim ile benliğinde var eyler. rnek verecek olursak, kimi insanı naif,sakin, mazlum ve iine kapanık utanga bir insan eyler iken kimi insanı dahırın barbar asabi tek benci gafil eyler. Her iki durumda da kişi kendibenliğinde oluşturmuş olduğu yapısallığı etki ve tepki sonucu zaaflarını huyedinmiştir. Bu durum bireyin yaşamış olduğu ortamın sebep, neden, sonuilişkisinden dolayı ortaya ıkmıştır.

2. kişilik ise cesur, tekbenci, egoist, saldırgan ve ıkarcıdır. İşte tamda bu noktada alevi,ğretisinin temeli olan eğitim, Drt kapı Kırk makam ğretisi gereklidir. Bireyitoplum dışı bırakmak yerine (szn ettiğimiz toplum dışılığın dşknlk ilealakası yoktur) bireyi komnal yaşamda kolektif bilincin iinde retici sosyalyaşama kazandırmayı hedefler. Birey benci alışkanlıklarından arınarak yaşamınoğulcu ortak paydası iinde var ola bilir.

2. Birde duygusal,romantik, sevgi dolu yapıcı zm reten, akılcı, sempatik, coşkulu, heyecanykl şefkat reten, zmleyici, paylaşımcı ve naif sempatik birey yaşamıcennete evirir ki dnyada cenneti var kılmak bizim elimizde. hangi kişiliğesahip olmayı istersiniz. işte tamda bu gereklik ile insanın kendisiniolgunlaştırarak eyitmesi, geliştirmesi kamil birey olması gereklidir. secimrızalık zere kişinin yani bireye bırakılmıştır.

Kamil insan, kolektifyaşamda birey ile başlayan toplumcu var oluş ile duyarlılığı var eden, rgtleyenbu tavrını gnlk hayatında yaşama geiren maddi dnyada var olmak iinherkesin adil paylaşımcı benliğini yaratan sağlayan insandır.

Kamil insan olalım bulunduğumuzher ortamda ve mekanda toplumsal geleceğimizi inşa edelim insanları bu bilinile olgunlukta eğitelim zgrleştirelim rgtleyelim. Daha gzel bir dnyammkn. Drt kapı kırk gzeden geip kmilleşerek başarabiliriz.

Kamil insanlar,bulundukları her ortamda insanları olgunlaştırıp eğiterek nefsi, egoyu, hırsı,bencilliği, kini ve kibiri yok ederek sevginin var gcn hayata geirebilirler.İnsanın can olabileceğini, canında doğa ile var olacağını, doğa anadaki canlılarile eşit bir dnyada, AŞK ile her kapının aılacağını ğretir. Kamil insanlarKırk gze ğretisi ile yaşadığı toplumda inansal bilinci, bilim ile var kılıptoplumsal, dayanışmayı ykselte bilir.

Din ve dogmatik olan vahiyolu ile kutsal bir kitaba ve peygambere, halifeye bağlı değildir. Hi bir dinive kutsal sayılan inancada saygısızlık yapmaz, kim neye inanıyor ise inansın zgriradeye set ekerek, dayatmacı tavır sergilemez. Ancak alevi lige karsı,dayatılan gerici, yobaz, milliyeti, bilim dışı, barbar, bağnaz dşnceleretepkisini anında tavır alarak sergilemelidir.

Alevi Kızılbaş ğretisiolan, Drt kapı Kırk gzenin amacı Dnya da sevgiyi, barışı, bilimi vedayanışmayı komnal yaşamda, dnya halklarının sınıfsız, sınırsız, eşitliki, paylaşımcı,kolektif retimde, model alınarak var kılıp yaşamaktır.

z hakikat olan Toprak,Hava, Su, Ateşi vardan gelen cevheri can bilen. Yaşamı kırk gzedeolgunlaştıran, sevgiyi, aşk ı, adaleti, aklını ,mantığını insanca yaşamdaolgunlaştırıp hakikat bilen, rıza şehri insanının can bulmuş bilincine AŞKolsun

Kim buna ihtiya hissediyorsa iman etsin; dileyen de inkarda bulunsun, iman etmesin. Bu aslında ok gerek bir demokrasidir. Bu bir ihtiya meselesidir. İnsan bu imanın tekaml, işlenmesi, cevhere dnşmesi manasında bir ihtiya hissediyorsa kamile de ihtiya hisseder. Onun iin Rabbimiz:

Eğer bizde o z olursa, o ihtiya olursa ve bunda samimi olursak Cenabı Hak bizim irademizi, ihtiyarımızı ynlendirir. Bizim o bir adımımıza karşılık onları bize on adım yaklaştırır. Yoksa kamillerin başında gk kubbe boyunlarında ak habbe olmaz, diyor Ladikli Ahmed Ağa.

Sual: Bu son anlattığınız konuyla ilgili olarak bir noktayı sormak istiyoruz. Kişinin bu kainat arşısında ne aradığını bilmemesi durumunda akıbeti iyi olmaz. Bu aramayla ilgili olarak vazife yine kendisine mi ait? Mesela biz şyle dşnyoruz; bana gelen, elde ettiğim bilgilerle, okuduklarımla, vesaireyle ben birok şeyi bulabilirim. Bunu derken aslında ok da bir şey bulamıyoruz. Karmaşıklıktan olsun, kendimizdeki temiz olmamadan olsun, kişinin kendisindeki o temiz şeyleri grememesinden olsun bazen levhaları karıştırıp başka bir yola girebiliyoruz. Yani buradaki tercih kendimizin yaptığı bir tercih olduğu iin bazen isabet ediyoruz, bazen edemiyoruz. Bu durumda; benim gayretim iyiye doğru yol almaktı ama ne yapayım olmadı diyebilir miyiz? Bu bizi neticeye gtrr m? Bir de bunlar sadece tasavvufun incelikleridir, bunlar mutasavvıfların işidir diyebilir miyiz?

3a8082e126