Reutel

[Kay Hamling]

Eenlegendarisch caf met een lange geschiedenis aan de Middelburgse Stationsstraat 32, nabij de stationsbrug - eerst was het adres Bij het Kanaal P 10, later Stationsweg P 44 genoemd, weer later Stationsstraat P 44 en tenslotte Stationsstraat 32. Het caf is n van de oudste nog bestaande cafs in de stad - opvolger van Stationskoffiehuis, De Pauw (2) en Volkskoffiehuis.

Arie Schuit, die eerder het Volkskoffiehuis op het adres had - daarvoor Bloemendaal en later Suisse) - noemt zijn zaak aan de Stationsstraat 32 in 1933 Kanaalzicht. In de crisisjaren er veel ellende in Kanaalzicht, daar menig werkeloze hier kwam om werk voor de dag te vinden. Veel schippers die in de buurt aangemeerd lagen zochten er mensen voor het laden en lossen. Na de gedane arbeid werd in het caf uitbetaald, wat tot gevolg had dat velen alsnog zonder geld thuiskwamen.

Arie Schuit zit in 1940 nog in Kanaalzicht (zeeuwengezocht [1]), maar doet dat jaar zijn zaak over aan zijn dochter Nel en haar man Henk Baurdoux - ze waren in 1933 getrouwd (zeeuwengezocht [2]). Henk Baurdoux stond in 1940 al ingeschreven op het adres Stationsstraat 32, maar toen nog als fabrieksarbeider (zeeuwengezocht [3])

Wanneer Henk Baurdoux in 1971 overlijdt is er geen opvolger - het echtpaar Baurdoux was kinderloos - en neemt Willem Boogaard de zaak over. Willem overlijdt op 22 mei 1981 aan de gevolgen van een auto-ongeluk.

Als Frits Tienpond in 1984 ziek wordt is er geen gebrek aan opvolgers - de zaak wordt voortgezet door zijn dochters. Dochters Jose en Sonja gingen er hard tegenaan en niet zonder succes. Natuurlijk was ook de inzet van moeder Lonie niet te verwaarlozen. Vader Frits overleed in april 1990. In 1996 gingen de zussen ieder huns weegs. Sonja nam caf De Schuur over en Jos ging onder eigen naam verder met Kanaalzicht - later zou zij met zoon Davy de Gast ook nog enige tijd caf Dampoort aan de Nederstraat exploiteren. In die periode, vanaf januari 2002, huurde broer Rob Tienpond Kanaalzicht anderhalf jaar, daarna nam Jos het weer over. In 2007 werd de zaak verkocht aan Arold Back. Vanaf 2009 zijn Jos en Davy eigenaars van caf De Koning aan de Turfkaai in Middelburg.

Op 2 april 2007 koopt Arold Back (van investeringsmaatschappij Back Vastgoedin Drenthe) de zaak van Jos. Hij verhuurt de zaak meteen door aan Kees Petiet, Danny van Wittene en Wil Maljers, die samen een VOF hebben.

Marijke Wevers en dochter Cindy zitten tussen 2011 en 2013 in de zaak. In 2014 vertrekken ze naar Vlissingen waar ze in de Walstraat Caf The Flying Scotsman beginnen. Marijke overleed op 1 november 2017.

Vanaf april 2013 staat caf Kanaalzicht te koop bij Horeca Traject Effect, van Danny van Wittene. De begeleidende tekst: "Misschien wel het oudste cafbedrijf van Middelburg "De Reutel". Het bedrijf heeft een ingang aan de drukke Stationstraat maar ook aan de achterzijde van het pand. Is voorzien van een ruime keuken , koelcel (opslag kelderbier) en magazijnruimte. Er is een mooie bovenwoning met aparte entree aanwezig. Gn personele verplichtingen. Meer informatie verstrekken wij u graag in een persoonlijk gesprek. De zaak wordt nog steeds gexploiteerd door Kees Petiet.

Spreekt voor zich. Aangezien de kastelein enorm stotterde, kreeg hij Kanaalzicht de bijnaam 'De Reutel'. Dat is een versie die door sommigen wordt weersproken. De nadere versie is dat men hier op de pof of, anders gezegd, op de reutel kon drinken. Die laatst versie is wel een logische - in Het Zeeuws etymologisch woordenboek (dr. Frans de Brabandere, uitgave Atlas 2007) staat bij het lemma reutel, reutelstok het volgende: "Die kerfstokken hingen nl. in een bos aan aan de toonbank of de tapkast, voorzien van de naam van de klant. Vanwege het ratelend geluid van die houten kerfstokken werden ze reutels genoemd."

Mijn eerste bijdrage heeft te maken met mijn roots. Geboren in Middelburg, keerde ik na 26 jaar Breda in 1969 weer voor een paar jaar terug om samen met Jaap Wolterbeek voor de PZEM een film te maken van de bouw van de kerncentrale in Borssele. En van die Jaap leerde ik behalve filmen ook echt fotograferen. Dat resulteerde in 1972 in een opdracht van de stad Middelburg om voor het Monumentenjaar een expo en een boek over dit onderwerp te maken. Ik koos behalve voor de architectuur vooral voor de sfeer op straat en daar is mijn liefde voor straatfotografie waarschijnlijk ontstaan. In 1975 kwamen deze biljartende boer en boerin in de klederdracht van Walcheren vaak in caf Kanaalzicht tegenover het station. Ze stralen de nuchterheid en onverzettelijkheid uit van het Zeeuwse land.

De Reutel heeft altijd een kleurrijke klantenkring gekend en Andr de Boer is daar een mooi voorbeeld van. Ik zie hem nog voor me: een wat slungelachtige, enigszins rossige man die merkwaardig drinkgedrag vertoonde. Hij dronk koppeltjes, maar niet het normale koppeltje van bier en jonge jenever - hij dronk bier met van die ietwat zoete Duitse lawaaiwijn. Hij had een vrolijke inslag en praatte met iedereen, want iedereen kende Andr, een notoire Middelburger. Hij was getrouwd geweest met Sanne Koeman, een, in haar goede jaren, mooie vrouw die vaak met paard en wagen reed.Later had hij zo af en toe een vrouw die voor hem de kost verdiende als masseuse, een eufemisme voor publieke vrouw. Een van die vrouwen was niet direct ruim gezegend met schoonheid, mede daarom had ze in De Reutel de bijnaam Leen Jongewaard gekregen. Leen Jongewaard was vaak op tv o.a. in de serie 'Het Schaep met de vijf poten' en 'Ja zuster, nee zuster' en ik moet zeggen dat ze wel een beetje op hem leek, zeker als ze een pet droeg.Andr zat ook eens een keer om wat zand verlegen in verband met een aan te leggen tegelpaadje. De Boks, ook een stamgast, reed vaak met zand voor Ouwerkerk en die wilde Andr best matsen met een beetje zand - hij zou het wel ter plekke afleveren. Toen Andr thuis kwam leek zijn tuintje wel een grote zandbak. De Boks had bij wijze van grap het beetje zand opgewaardeerd tot een aantal kuub. Andr kon er de humor wel van inzien, hij gaf De Boks wat te drinken en nam zelf nog een koppeltje.

Tot een paar jaar geleden kon je in Kanaalzicht al vanaf zes uur in de ochtend terecht, tot na middernacht. Soms schoven wij wel eens aan, na zelf een avond en nacht achter de bar te hebben gestaan. Ik vergeet nooit dat ik een keer rond zeven uur in de ochtend een paar Passoa-Jus bij Lonie bestelde (terwijl ik een paar hardgekookte eieren aan het opsmikkelen was). Twee weken later kwamen we er weer. Er bleek nog een Passoa-Jus open te staan. Ik dacht dat ik was vergeten te betalen, maar het ging om een drankje dat me was aangeboden, maar dat ik niet had aangenomen. Positief in het krijt staan. Daar had ik nog nooit van gehoord.

"Vrijdagavond in caf Kanaalzicht. Achter de toog plukt Lonie de trappistenglazen van de plank. Want ze komen er nog altijd, de 'studenten', zoals de jonge bezoekersgarde door de oudere stamgasten steevast wordt aangeduid. Zo'n twintig jaar geleden trof een tiental jonge lieden met artistieke en aanverwante aspiraties elkaar in het toenmalige caf De Koophandel aan de Middelburgse Markt. Inspirerend middelpunt van het groepje was de veel te jong gestorven tekenaar Jacques Prince (zie Damzicht). Een hevig oplaaiend meningsverschil-om-niets met de kastelein deed op een avond het groepje en bloc opstappen. Ze namen de kortste weg naar Kanaalzicht. Henk Baurdoux schonk daar in de woelige jaren zestig de glaasjes jenever en vieux tot aan het randje vol, terwijl Nellie, zijn vrouw, die tevens het aanpalende tabakswinkeltje beheerde, achter een koetsiertje zat te knikkebollen.

Hoewel er na Henk en Nellie een niet-Zeeuwse uitbater de fles hanteerde en nu dochters van Lonie Tienpond het caf drijven, is er nauwelijks iets veranderd. Het sigaren- en sigarettenwinkeltje heeft, geheel naar de ambtelijke eisen van deze tijd, plaats gemaakt voor echte toiletten en de bokaal hardgekookte eieren, de grootste van Walcheren, gelegd door de kippen van de postbode die er indertijd stamgast was, is vervangen door niet minder smakelijke gehaktballen-van-het-huis.[...] Maar interieur en ambiance zijn onverwoestbaar gebleken. Het met mozaektegeltjes getooide bovenblad van de zestig jaar oude toog glooit als het Zuidlimburgse heuvelland maar dat past bij de bonte mengeling van gezellige schots en scheef hangende wandversieringen, waarvan sommige van maritieme oorsprong zijn. Invloed van het nabije Kanaal door Walcheren; er kwamen vroeger ook veel schippers.

Kanaalzicht, bij insiders beter bekend als De Reutel, naar het geheel eigen geluid dat een vroegere eigenaar te pas en te onpas voortbracht, is door de week al om zes uur 's morgens open. Dit ten gerieve van het personeel van de omringende bedrijven. Het publiek is verder gemengd, met aan de stamtafel een harde kern van 'oude makkers' die het 'doe maar gewoon' tot motto hebben. Een tof caf dus.

"Ja, het klopt wel dat het caf enige tijd te koop heeft gestaan. Maar nee, je bent te laat, Kanaalzicht is weer helemaal 'in'. Judith en parttime kracht Marja hebben er weer wat moois van gemaakt. "In januari ben ik als tijdelijke kracht gaan werken in Kanaalzicht, in Middelburg ook wel bekend als De Reutel," schrijft ze. "Na een paar dagen had ik al volop ideen hoe ik het caf zou voortzetten. Ik hou van oude spulletjes en die heb ik in het caf teruggebracht. Gehaakte gordijnen, sanseveria's, pluche tafelkleden, kroonluchters aan het plafond, oude blikken en koffiepotten. Kortom, we gingen terug in de tijd." Doomen heeft nog veel meer plannen, "maar die kun je niet allemaal in n keer verwezenlijken. Het ging mij erom dat De Reutel, Kanaalzicht dus, weer een huiskamer voor iedereen werd." Kanaalzicht is altijd open, zeven dagen in de week. Van acht uur 's ochtends tot acht uur 's avonds door de week en in het weekend van negen tot negen. "Dan staan ze hier om half elf al te dansen en te feesten, waar zie je dat nog", verbaast Judith zich over haar succes."

Uit het krantenknipsel uit de PZC van 1971 (afbeelding 9) blijkt dat de Reutel in november 1971 te maken kreeg met een brand in de bovenwoning, juist voordat Willem Boogaard de zaak zou overnemen van Henk Baurdoux. Na het blussen van de brand stroomde het bluswater door alle naden van het plafond de kroeg in. Dat belette een stamgast niet om toch gewoon aan de toog te gaan zitten en zijn drankje te bestellen. Henk Baurdoux schonk die uiteraard gewoon in.

3a8082e126