Le Professor e Le Lunatico

2 views
Skip to first unread message

STAN MULAIK

unread,
Apr 29, 2000, 3:00:00 AM4/29/00
to
LE PROFESSOR E LE LUNATICO

Per Stanley Mulaik

Le sequente historia es basate super le libro The Professor and The
Madman, per Simon Winchester e publicate per Harper Collins in 1998.

In le horas prematinal del 17 de februario 1872, sub le lumine del luna in
Palude Lambeth, un quartiero basse de London, tres tiros rumpeva le aere
quiete e un obrero pedestre, ambulante a su loco de labor, cadeva morte.
Quasi immediatemente un agente del policia apprehendeva le assassino, qui
non resisteva su arresto. Isto esseva le comenciamento del plus inusual
historia del creation del plus grande dictionario in le mundo, le Oxford
English Dictionary.

Le assassino esseva un americano, un Capitano William Chester Minor, 37,
pensionate, un chirurgo in le Armea del Statos Unite, qui habeva servite
in le Guerra Civil in le Statos Unite. Ille pretendeva que il ha essite un
error tragic de su parte. Ille habeva persequite un altero qui habeva
intrudite in su camara e ha confundite le homine tirate como le
intruditor. Proque de su stato como un americano e un capitano pensionate
in le Armea del Statos Unite, Scotland Yard investigava le caso e
discoperiva que le capitano esseva pensionate de suffrer un maladia
mental, monomania, un obsession forte super un topico singule. Ille
credeva que irlandese essayava intrar su camera a nocte pro performar
actos sexual e cruel super su corpore. Le policia de London jam habeva
audite de ille, proque plure vices ille ha appellate a illes pro proteger
le contra iste intruditores delusional. A su judicio, ille esseva
declarate mentalmente insan, un lunatico, e assi non responsabile pro su
actiones. Sub le nove lege de McNaughton, su judicio non esseva a mitter
le al prision regular, mais a un prision pro le lunaticos.

Como multe individuos qui suffre le delusiones paranoide, Capitano Minor
esseva in altere respectos mentalmente intacte, ancora capace de ager in
un maniera civil e rational in le majoritate de situationes. Le
Superintendente del nove Asylo Broadmoor pro le Insan Criminal, ubi Minor
esseva mittite, esseva un homine human, e decideva que in multe respectos
Minor esseva un homine educate, culte, e sensitive, e le dava privilegios
a accessar su moneta (su pension continuava del Armea del Statos Unite e
ille recipeva moneta de su familia ric in Connecticut) pro comprar o
libros o materiales artistic (ille esseva un excellente pinctor). Le
Superintendente mesmo le dava duo cellulas jungite pro provider un loco
ubi ille poteva pinger o poner e leger su libros.

E Minor mesme habeva alcun remorso pro su acto de occider un homine
innocente. Proque Broadmoor esseva proxime al mesme quartiero de London
ubi ha occurrite le homocidio, Minor invitava le sposa del homine occidite
a visitar le tal que ille poteva dar la moneta e exprimer su remorso. Isto
brevemente duceva a un interessante relation proque illa deveniva un amica
del povre capitano. Illa comenciava a portar libros de librerias ubi Minor
habeva comprate los per posta. E in un de iste libros Minor discoperiva un
appello imprimite pro adjutar le redaction de un grande effortio a preparar
un nove e exhaustive dictionario del lingua anglese sub le egide del Pressa
Universitari de Oxford.

Minor scribeva le redaction del nove dictionario pro reciper
instructiones. Su adresse esseva listate solmente como "Broadmoor,
Crowthorne, Berks", que non indicava al incognite que isto esseva le asylo
del insan criminal. Le redaction le inviava instructiones. E con isto ille
comenciava a producer alcun del plus elegante definitiones e numerose
quotationes in le Oxford English Dictionary.

Le philosophia del redaction in crear su dictionario esseva differente que
altere dictionarios del passato, que sovente esseva prescriptive del
correctessa. Le germanos, italianos e francese jam habeva constate
institutiones pro mantener lor linguas in forma correcte. In Italia le
Accademia della Crusca habeva essite fundate pro mantener le cultura
"italian". E un dictionario italian esseva producite per le Accademia in
1612. In Paris le Richleau habeva establite le Acadmie Francais in 1634, e
su membros, le "Quaranta Immortales" , ha presidite super le integritate e
rectitude del lingua usque hodie. Mais le brittanicos ha decidite contra un
tal approche prescriptive.

Le prime conception del nove dictionario esseva date al Die Guy Fawks,
1857 con un lectura al Societate de Philologia al Libreria de London per
le Reverendo Doctor Richard Chenevix Trench. In su lectura ille argueva
que alcun futur creator de un dictionario debe recognoscer que un
dictionario es solmente un inventario del lingua e definitemente non un
guida al usage proprie o correcte. Su creator ha necun derecto a
selectionar parolas pro inclusion super le base que alcunos esseva bon e
alteros es mal. Le lexicographo es un historico e non un critico. Il non
es in le poteres de un dictator o quaranta a determinar qual parolas debe
esser usate o non. Un dictionario debe esser un registration de tote le
parolas in le lingua que possede alcun duration de vita in le lingua
standard. Al corde de un tal dictionario debe esser le historia del
duration vital de cata e tote parola. Alcun parolas es antique e existe
ancora. Alteros veni pro un instante, alora illes evanesce. Tote tal
parolas es partes valide del lingua anglese, il non importa que illes es
vetule o obsolete o nove e con futuros questionabile.

Trench alora describeva su vision del maniera in crear le dictionario. Il
es importante, ille diceva, a determinar quando un parola esseva nascite,
e alora a describer le varie sensos que illo acquireva in su vita, per
monstrar le maniera in que illo esseva usate in literatura scripte, con
quotationes real. Lo que esseva requirite esseva le leger de toto e le
quotation de toto que monstrava qualcunque esseva importante in le usage e
vita del parola.

Obviemente le labor esseva plus que un singule homine o mesmo un gruppo de
scholares poterea facer. Il esserea necesse, Trench diceva, a recrutar un
equipa, possibilemente de centos de centos de amateures sin pagamento,
toto laborante como voluntarios.

Le idea esseva attractive con un appello democratic. Tal un dictionario
esserea un producto democratic que monstrava le importantia principal del
libertate del individuo, que on pote usar parolas liberemente, como on
vole, sin stricte e dur regulas del conducto lexical.

Le idea non esseva a attinger su realization usque vInti e duo annos plus
tarde. Le prime redactor del nove dictionario esseva Herbert Coleridge e
ille discoperiva que le grandessa del labor esseva mesmo plus grande que
alcuno ha imaginate. Post su subite morte, Frederick Furnival esseva
cargate como le redactor, mais ille mancava le qualitates de mantener le
entusiasmo de su obreros, e on tosto comenciava a creder que le projecto
fallerea. Mais isto non esseva su fato. Finalmente Furnival approchava
James Murray un juvene philologo, qui jam ha demonstrate su habilitate in
interprender grande labores redactive, con le proposition que ille deveni
le redactor del projecto. De plus le Pressa Universitari de Oxford
decideva a appoiar le projecto.

Post obtenir facilitates pro conducer le operationes e un equipa de
subredactores, Murray inviava quarte paginas in appello al publico anglese
a devenir voluntarios pro le grande projecto. Istos esseva imprimite in
periodicos, e lassate a bibliothecas e librerias. E in iste maniera
Capitano Minor apprendeva del existentia del projecto e deveniva un
voluntario in su rangos. Le quarte paginas esseva portate a ille per le
vidua del homine qui Minor ha occidite a Broadmoor in un libro comprate de
un venditor de libros in London.

Minor habeva talentos special pro iste labor. Ille esseva nascite como le
filio de ric e educate missionarios american a Ceylon. Su patre esseva un
imprimitor. Post que su matre moriva subitemente quando ille habeva
solmente tres annos, su patre tosto discoperiva un altere missionaria
american a maritar. Illa esseva un inseniante de pueros, e sapeva le
lingua singhalese, que illa inseniava a su nove filiastro William. Con
accesso a multe libros in le bibliotheca del mission, e al papiros
imprimite per su patre, Minor recipeva un education extraordinari. De plus
ille apprendeva tante linguas como possibile del populos local. A dece-duo
annos ille esseva fluente in Singhalese e habeva un bon base in Burmese
tanto ben como le Hindi e Tamil, e varie dialectos chinese. Su familia
inviava le al Statos Unite pro un education avantiate, al Universitate
Yale in New Haven, Connecticut, ubi ille studiava le medicina a devenir un
chirurgo. E su education anque le dava un bon fundation in le latino.

De plus Minor habeva le tempore pro conducer le labor. E ille habeva multe
antique libros, per le qual ille cercava pro le uso de parolas assignate a
ille per le redaction del dictionario, cercante pro le prime usage e
altere usos. Ille deviava un poco del regulas del redaction a provider
voluntarimente le informationes de altere parolas, mesmo scribente le
definitiones de illos. Lor qualitate esseva ben recognoscite per le
redaction, qui ancora non cognosceva que Minor esseva un prisionero in un
asylo pro lunaticos criminal.

Durante le sequente trenta annos Minor continueva su recercas, inviante su
listas de quotationes al redaction. In le interrim Professor Murray
deveniva curiose a incontrar iste mysteriose contribuente al dictionario,
e finalmente vadeva a Broadmoor a discoperir, on dice, a su surprisa, que
Minor esseva un prisionero in un asylo del lunaticos criminal.
Nonobstante, Murray e Minor deveniva bon amicos con un commun interesse in
parolas. E lor relation continuava pro multe annos plus tarde. Minor esseva
un del plus grande contribuentees al projecto.

Per le annos, le condition mental de Capitano Minor lentemente pejorava
se. Su delusions nocturnal cresceva. Finalmente in un acto de desperation
a causa de su practica del masturbation desde un puero, Minor usava un
cultello permittite a ille pro acutiar su penciles e plumas a amputar su
proprie penis, le organo offensive. Como un chirurgo ille prendeva
precautiones con un tourniquet a prevenir le perdita del sanguine, e ille
informava su guardas immediatemente de lo que ille habeva facite, tal que
ille poteva obtenir attention medic. Su injuria eventualmente sanava.

Finalmente como un vetule homine, su familia in Connecticut appelleva al
governamento brittanic a permitter William Minor a retornar al Statos
Unite ubi ille esserea mittite a un hospital governamental pro le
mentalmente insan. Le governamento brittanic finalmente se accordava con
isto, e in 1910 Capitano William Minor esseva mittite al carga de su
fratre Alfred, e ponite in un nave navigante al Statos Unite. A su partita
de Anglaterra esseva Senior James Murray e su sposa le dama Ada Murray
volente le un bon viage.

Le professor senior James Murray moriva in 1915 ante vider le completion
del dictionario. Capitano William Minor moriva in 1920 e es interrate in
un parve cemeterio in New Haven, Connecticut, non lontan de su
universitate Yale mais proxime a un quartiero basse.

Le Oxford English Dictionary (OED) non esseva complete usque 1927.
Il habeva 12 volumines, cata un le grandor de un petra tumbal. Illo
contine 414825 definitiones, e 1827306 quotationes illustrante le usage
del parolas. Minor contribueva milles a istos.

~ ~ ~

Pro interlinguanos del interessa es le philosophia del Oxford English
Dictionary. Illo non es prescriptive de usage correcte, plus tosto
solmente un registration de lo que es anglese. Io opina que un similar
philosophia esseva al base del Interlingua English Dictionary, per IALA
sub le direction de Dr. Gode. On non prescribe lo que es correcte usage o
mesmo un bon lingua auxiliar. On solmente registra lo que es international
in un forma objective. Assi on discoperi le multe synonymos in le
dictionario. Dr. Gode esseva un redactor professional de Libros de
Referentia a T. Y. Crowell Company in New York, e su labor inter 1942 e
1952 pro IALA esseva solmente in su tempore extra. Su attitudes objective
e nonprescriptive es in le tradition de lexicographos anglese desde le
inception del Oxford English Dictionary.


--
Stanley A. Mulaik
School of Psychology, Georgia Institute of Technology, Atlanta, GA 30332
uucp: ...!{decvax,hplabs,ncar,purdue,rutgers}!gatech!prism!pscccsm
Internet: psc...@prism.gatech.edu

Reply all
Reply to author
Forward
0 new messages