Sanskrit Abhyasa Varga - Muscat

कालः करोति कार्याणि काल एव निहन्ति च । विहन्मीति मूर्खो मुह्यति केवलम् ॥ kālaḥ karoti kāryāṇi kāla

कालं मुहूर्ताङ्गुलिमण्डलेन दिनत्रियामाञ्जलिना पिबन्तम् । रुपं विलोक्यैव वपुश्च केषां भङ्गेन

कार्श्यं क्षुत्प्रभवं कदन्नमशनं शीतोष्णयोः पात्रता पारुष्यं च शिरोरुहेषु शयनं मह्यास्तले केवले ।

कार्येण लोके निजधर्मगर्हणा विचारचर्चाचरणैस्तु यैर्भुवि । स्यात् तन्न कार्यं सुहितावहं भवद् अपीह भव्यं

तेजस्विनि क्षमोपेते नातिकार्कश्यमाचरेत्। अतिनिर्मथनाद्वह्निश्चन्दनादपि जायते॥ tejasvini kṣamopete

तादृशी जायते बुद्धिर्व्यवसायोSपि तादृशः। सहायास्तादृशा एव यादृशी भवितव्यता॥ tādṛśī jāyate

कार्यं कर्मणि निर्दिष्टो यो बहून्यपि साधयेत् । पूर्वकार्याविरोधेन स कार्यं कर्तुमर्हति ॥ न ह्येकः

कार्यासमर्थे महति न कुर्यात् परिहासकम् । लम्बोदरं नत्यशक्तम् अप्रेष्योऽभूच्छशी हसन् ॥ kāryāsamarthe

कार्यावेतौ हि कालेन धर्मो हि विजयावहः । त्रयाणामपि लोकानाम् आलोककरणो भवेत् ॥ kāryāvetau hi kālena

कार्यार्थी संगतिं याति कृतार्थे नास्ति संगतिः । तस्मात्सर्वाणि कार्याणि सावशेषाणि कारयेत् ॥ kāryārthī

कार्यार्थी भजते लोके यावत् कार्यं न सिध्यति । उत्तीर्णे च परे पारे नौकायाः किं प्रयोजनम् ॥ kāryārthī

कार्यार्थिनो दीर्घमिवाध्वखेदं विक्रीतदासा इव कर्मभारम् । कष्टं कटुद्रव्यमिवामयार्ताः स्वभर्तृगेहं

कार्यार्थिनः क्षीणतरस्य नैव निःशेषकार्यं कुटिलस्य कुर्यात् । दोषाकरः प्राप्तविवृद्धदर्पः पलायते

कार्यारम्भः फलोल्लासम् आलोक्य प्रायशो जनैः । अनानुगुण्यगणनां कुर्वाणैर्न विगर्ह्यते ॥ kāryārambhaḥ

कार्यापेक्षी जनः प्रायः प्रीतिमाविष्करोत्यलम् । लोभार्थी शौण्डिकः शष्पैर् मेषं पुष्णाति पेशलैः ॥

कार्याकार्ये तुलयति सर्वस् तृप्तो न जातु तृष्णार्तः । स्वादु शुचि वा च तोयं मरुपथिकः को विचारयति ॥

ANEKANI ABHINANDANANI From: sanskrit-abhyas...@googlegroups.com <sanskrit-abhyasa-

कार्यमालोचितापायं मतिमद्भिर्विचेष्टितम् । न केवलं हि सम्पत्तौ विपत्तावपि शोभते ॥ kāryamālocitāpāyaṃ

कार्यं चावेक्ष्य शक्तिं च देशकालौ च तत्त्वतः । कुरुते धर्मसिद्ध्यर्थं विश्वरुपं पुनः पुनः ॥ kāryaṃ

कार्पण्यवृत्तिः स्वजनेषु निंदा कुचेलता नीचजनेषु भक्तिः । अतीव रोषः कटुका च वाणी नरस्य चिह्नं

कार्पण्यं दर्पमानौ च भयमुद्वेग एव च । अर्थजानि विदुः प्राज्ञा दुःखान्येतानि देहिनाम् ॥ kārpaṇyaṃ

कारुण्येनात्मनो मानं तृष्णां च परितोषतः । उत्थानेन जयेत् तन्द्रीं वितर्कं निश्चयाज्जयेत् ॥

कारुण्यं संविभागश्च यथा भृत्येषु लक्ष्यते । चित्तेनानेन ते शङ्क्या त्रैलोक्यस्यापि नाथता ॥ kāruṇyaṃ

कारुण्यं पुण्यानां कृतज्ञता पुरुषचिह्नानाम् । माया मोहमतीनां कृतघ्नता नरकपातहेतूनाम् ॥ kāruṇyaṃ

कारणैः सदृशं कार्यम् इति मिथ्या प्रसिद्धयः । मानिनो भवतो जातं यदमानं यशो भुवि ॥ kāraṇaiḥ sadṛśaṃ

कारणेनैव जायन्ते मित्राणि रिपवस् तथा । रिपवो येन जायन्ते कारणं तत् परित्यजेत् ॥ kāraṇenaiva jāyante

कारणेन विना भृत्ये यस्तु कुप्यति पार्थिवः । स गृह्णाति विषोन्मादं कृष्णसर्पप्रदंशितः ॥ kāraṇena vinā

कारणान्मित्रताम् एति कारणाद् याति शत्रुताम् । तस्मान्मित्रत्वम् एवात्र योज्यं वैरं न धीमता ॥

कारणात् प्रियतामेति द्वेष्यो भवति कारणात् । अर्थार्थी जीवलोकोऽयं न कश्चित् कस्यचित् प्रियः ॥ kāraṇāt

कारणाकारणध्वस्तं कारणाकारणागतम् । यो मित्रं समुपेक्षेत स मृत्युमुपगूहति ॥ kāraṇākāraṇadhvastaṃ