Sanskrit Abhyasa Varga - Muscat

कारणेनैव जायन्ते मित्राणि रिपवस् तथा । रिपवो येन जायन्ते कारणं तत् परित्यजेत् ॥ kāraṇenaiva jāyante

कारणेन विना भृत्ये यस्तु कुप्यति पार्थिवः । स गृह्णाति विषोन्मादं कृष्णसर्पप्रदंशितः ॥ kāraṇena vinā

कारणान्मित्रताम् एति कारणाद् याति शत्रुताम् । तस्मान्मित्रत्वम् एवात्र योज्यं वैरं न धीमता ॥

कारणात् प्रियतामेति द्वेष्यो भवति कारणात् । अर्थार्थी जीवलोकोऽयं न कश्चित् कस्यचित् प्रियः ॥ kāraṇāt

कारणाकारणध्वस्तं कारणाकारणागतम् । यो मित्रं समुपेक्षेत स मृत्युमुपगूहति ॥ kāraṇākāraṇadhvastaṃ

कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि । योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वात्मशुद्धये ॥ kāyena

कायेन त्रिविधं चैव वाचा चैव चतुर्विधम् । मनसा त्रिविधं नित्यं दशाधर्मपथांस् त्यजेत् ॥ kāyena

कायेन कुरुते पापं मनसा सम्प्रधार्य च । अनृतं जिह्वया चाह त्रिविधं कर्म पातकम् ॥ kāyena kurute pāpaṃ

कायक्लेशेन महता पुरुषः प्राप्नुयात् फलम् । तत् सर्वं लभते नारी सुखेन पतिपूजया ॥ kāyakleśena mahatā

कायक्लमैर्यश्च तपोऽभिधानैः प्रवृत्तिमाकाङ्क्षति कामहेतोः । संसारदोषानपरीक्षमाणो दुःखेन सोऽन्विच्छति

कायं मत्वा नश्वरं चञ्चलाभं चायुर्बुध्द्वा भङ्गुरान् सर्वभोगान् । पारं गन्तुं विश्वसिन्धोर्विदग्धा

कामिजनपरमभोग्ये कामसुखे धारयन्ति बीभत्सम् । सन्तः शमसुखरसिकाः सुधाशनाः सूकरान्न इव ॥

कामार्थौ लिप्समानस्तु धर्ममेवादितश्चरेत् । न हि धर्मादपैत्यर्थः कामो वापि कदाचन ॥ kāmārthau

कामा मनुष्यं प्रसजन्त एव धर्मस्य ये विघ्नमूलं नरेन्द्र । पूर्वं नरस्तान् धृतिमान् विनिघ्नन् लोके

कामाभिभूतः क्रोधाद्वा यो मिथ्या प्रतिपद्यते । स्वेषु चान्येषु वा तस्य न सहाया भवन्त्युत ॥

कामाधिकरणग्राह्य- कुलादिबलशालिनः । अहीनेऽपि नरेन्द्रस्य शक्तयः सिद्धिहेतवः ॥ kāmādhikaraṇagrāhya-

कामादित्रिकमेव मूलमखिलक्लेशस्य मायोद्भवं मर्त्यानामिति देवमौलिविलसद्भ्राजिष्णुचूडामणिः । श्रीकृष्णो

कामात्मता न प्रशस्ता न चैवस्त्यकामता । काम्यो हि वेदाधिगमः कर्मयोगश्च वैदिकः ॥ kāmātmatā na praśastā

कामात् क्रोधाद् भयादन्यैर् लोभ्यमानो न लुम्पति । यया शक्त्या युतः कार्ये मन्त्रशक्तिस्तु सा स्मृता ॥

कामस्वभावो यो यस्य न स शक्यः प्रमार्जितुम् । न हि दुष्टात्मनामार्य मा वसत्यालये चिरम् ॥ kāmasvabhāvo

कामव्याघ्रे कुमतिफणिनि स्वान्तदुर्वारनीडे मायासिंहीविहरणमहीलोभभल्लूकभीमे । जन्मारण्ये न भवति रतिः

कामवृत्तस् त्वयं लोकः कृत्स्नः समुपवर्तते । यद्वृत्ताः सन्ति राजानस् तद्वृत्ताः सन्ति हि प्रजाः ॥

कामयेत न हि क्षुद्रम् अर्थं जातु महामनाः । वर्धयेत स्वमौदार्यं प्रभावं च यशो भुवि ॥ kāmayeta na hi

काममाश्रित्य दुष्पूरं दम्भमानमदन्विताः । मोहाद् गृहीत्वासद्ग्राहान् प्रवर्तन्तेऽशुचिव्रताः ॥

काममा मरणात् तिष्ठेद् गृहे कन्यर्तुमत्यपि । न चैवेनां प्रयच्छेत गुणहीनाय कर्हिचित् ॥ kāmamā maraṇāt

काममस्तु जगत् सर्वं कालस्यास्य वशंवदम् । कालकालप्रपन्नानां कालः किं नः करिष्यति ॥ kāmamastu jagat

कामपि श्रियमासाद्य यस् तद्वृद्धौ न चेष्टते । तस्यायतिषु न श्रेयो बीजभोजिकुटुम्बवत् ॥ kāmapi

कामधेनुगुणा विद्या ह्यकाले फलदायिनी । प्रवासे मातृसदृशी विद्या गुप्तं धनं स्मृतम् ॥ kāmadhenuguṇā

कामदर्पादिशीलानाम् अविचारितकारिणाम् । आयुषा सह नश्यन्ति सम्पदो मूढचेतसाम् ॥ kāmadarpādiśīlānām

कामजेषु प्रसक्तो हि व्यसनेषु महीपतिः । वियुज्यतेऽर्थधर्माभ्यां क्रोधजेष्वात्मनैव तु ॥ kāmajeṣu