कालो दैवं कर्म जीवः स्वभावो द्रव्यं क्षेत्रं प्राण आत्मा विकारः । तत्संघातो बीजरोहप्रवाहस्

कालो देशः क्रिया कर्ता करणं कार्यमागमः । द्रव्यं फलमिति ब्रह्मन् नवधोक्तोऽजया हरिः ॥ kālo deśaḥ kriyā

काले हितमिताहार- विहारी विघसाशनः । अदीनात्मा च सुस्वप्नः शुचिः स्यात् सर्वदा नरः ॥ kāle hitamitāhāra-

काले हितं मितं ब्रूयाद् अविसंवादि पेशलम् । पूर्वाभिभाषी सुमुखः सुशीलः करुणो मृदुः ॥ kāle hitaṃ mitaṃ

काले सहिष्णुर्गिरिवद् असहिष्णुश्च वह्निवत् । स्कन्धेनापि वहेच्छत्रून् प्रियाणि समुदाहरन् ॥ kāle

कालेन रिपुणा संधिः काले मित्रेण विग्रहः । कार्यकारणमाश्रित्य कालं क्षिपति पण्डितः ॥ kālena ripuṇā

कालेन क्षितिवारिवह्निपवनव्योमादियुक्तं जगद् ब्रह्माद्याश्च सुराः प्रयान्ति विलयं विद्मो विचारादिति ।

काले धर्मार्थकामान् यः संमन्त्र्य सचिवैः सह । निषेवेतात्मवॅांल्लोके न स व्यसनमाप्नुयात् ॥ kāle

कालाद् प्ररोहते बीजं फलं कालात् प्रवर्तते । कालो हि वर्तयेत् सृष्टिं पुनः कालो हि संहरेत् ॥ kālād

कालातिक्रमणं कुरुष्व तडितां विस्फूर्जितैस्त्रासय स्फारेर्भीषय गर्जितैरतितरां कार्ष्ण्यं मुखे दर्शय ।

कालस्यैव वशो सर्वं दुर्गं दुर्गतरं च यत् । काले क्रुद्धे कथं कालात् त्राणं नोऽद्य भविष्यति ॥

कालश्चालयति प्रायः पण्डितान् पामरानपि । तं चेच् चिकीर्षसि वशे तितिक्षैव महौषधम् ॥ kālaścālayati

कालवर्षी च पर्जन्यो धर्मचारी च पार्थिवः । सम्पद् यदैषा भवति सा बिभर्ति सुखं प्रजाः ॥ kālavarṣī ca

कालयापनमाशानां वर्धनं फलखण्डनम् । विरक्तेश्वरचिह्नानि जानीयान्मतिमान् नरः ॥ kālayāpanamāśānāṃ

कालप्राप्तं महारत्नं यो न गृह्णात्यबुद्धिमान् । अन्यहस्तगतं दृष्ट्वा पश्चात् स परितप्यते ॥

कालत्रयेऽपि यत् किंचिद् आत्मप्रत्ययवर्जितम् । एवमेतदिति स्पष्टं न वाच्यं चतुरेण तत् ॥ kālatraye'

कालक्षेपो न कर्तव्य आयुर्याति दिने दिने । निरीक्षते यमो राजा धर्मस्य विविधां गतिम् ॥ kālakṣepo na

काल एवात्र कालेन निग्रहानुग्रहौ ददत् । बुद्धिमाविश्य भूतानां धर्मार्थेषु प्रवर्तते ॥ kāla evātra

कालः मृजति भूतानि कालः संहरते प्रजाः । सर्वे कालस्य वशगा न कालः कस्यचिद् वशे ॥ kālaḥ mṛjati bhūtāni

कालः सुप्तेषु जागर्ति कालो हि दुरतिक्रमः । कालः सर्वेषु भूतेषु चरत्यविधृतः समः ॥ kālaḥ supteṣu

कालः समविषमकरः परिभवसन्मानकारकः कालः । कालः करोति पुरुषं दातारं याचितारं च ॥ kālaḥ samaviṣamakaraḥ

कालः सदागतिरप स्थायीव परिचेष्टते । चण्डमारुतवद् विश्वम् अधरोत्तरयन् क्षणात् ॥ kālaḥ sadāgatirapa

कालः संप्रति वर्तते कलियुगं सत्या नरा दुर्लभाः देशाश्च प्रलयं गताः करभरैर्लोभं गताः पार्थिवाः ।

कालः पचति भूतानि कालः संहरते प्रजाः । कालः सुप्तेषु जागर्ति कालो हि दुरतिक्रमः ॥ kālaḥ pacati bhūtāni

कालः करोति कार्याणि काल एव निहन्ति च । विहन्मीति मूर्खो मुह्यति केवलम् ॥ kālaḥ karoti kāryāṇi kāla

कालं मुहूर्ताङ्गुलिमण्डलेन दिनत्रियामाञ्जलिना पिबन्तम् । रुपं विलोक्यैव वपुश्च केषां भङ्गेन

कार्श्यं क्षुत्प्रभवं कदन्नमशनं शीतोष्णयोः पात्रता पारुष्यं च शिरोरुहेषु शयनं मह्यास्तले केवले ।

कार्येण लोके निजधर्मगर्हणा विचारचर्चाचरणैस्तु यैर्भुवि । स्यात् तन्न कार्यं सुहितावहं भवद् अपीह भव्यं

तेजस्विनि क्षमोपेते नातिकार्कश्यमाचरेत्। अतिनिर्मथनाद्वह्निश्चन्दनादपि जायते॥ tejasvini kṣamopete

तादृशी जायते बुद्धिर्व्यवसायोSपि तादृशः। सहायास्तादृशा एव यादृशी भवितव्यता॥ tādṛśī jāyate