क्यङन्तात् कर्मणि यक्

विश्वासो वासुकिजः (Vishvas Vasuki)

unread,

Jun 7, 2014, 11:20:19 PM6/7/14

to संस्कृतसन्देशश्रेणिः samskrta-yUthaH

विशेष इव आचरति = विशेषायते (कर्तुः क्यङ् सलोपश्च॥)।

विशेष

इव आचर्यते = विशेषाययते? (कर्तुः क्यङ् सलोपश्च॥ सार्वधातुके यक्॥)

किं मया साध्ववगतम्?

--
--
Vishvas /विश्वासः

विश्वासो वासुकिजः (Vishvas Vasuki)

unread,

Jun 9, 2014, 11:57:43 AM6/9/14

to संस्कृतसन्देशश्रेणिः samskrta-yUthaH, Shriramana श्रीरमणशर्मा होता, Sowmya Krishnapur सौम्या वैय्याकरणी

+ सौम्याश्रीरमणौ ययोर् अन्यतर उत्तरेण अनुगृह्णीयात्।

विश्वासो वासुकिजः (Vishvas Vasuki)

unread,

Jun 10, 2014, 12:08:28 AM6/10/14

to Shriramana Sharma, संस्कृतसन्देशश्रेणिः samskrta-yUthaH, Sowmya Krishnapur सौम्या वैय्याकरणी

2014-06-09 18:34 GMT-07:00 Shriramana Sharma <jama...@gmail.com>:

विशेषाय्यते । अपि च वैय्याकरणी (सौम्यायाः विपत्रसङ्केते) इति असाधु ।
वैयाकरणी इति भवेत् ।

स्पष्टीकरणैೱ क्षमया चोपकृतोऽस्मि श्रीरमण!

विशेषाय्यते इत्यत्र

कुतೱ क्यङो ऽकारस्य अदर्शनम्?

विश्वासो वासुकिजः (Vishvas Vasuki)

unread,

Jun 10, 2014, 9:48:21 PM6/10/14

to Shriramana Sharma, संस्कृतसन्देशश्रेणिः samskrta-yUthaH, Sowmya Krishnapur सौम्या वैय्याकरणी

2014-06-09 21:08 GMT-07:00 विश्वासो वासुकिजः (Vishvas Vasuki) <vishvas...@gmail.com>:

स्पष्टीकरणैೱ क्षमया चोपकृतोऽस्मि श्रीरमण!

विशेषाय्यते इत्यत्र

कुतೱ क्यङो ऽकारस्य अदर्शनम्?

"अतो लोपः (पा.सू. ६.४.४८) इत्यनेन।अकारान्तस्यार्धधातुके लोपो भवति।" इति श्रीमता नित्यानन्देन ज्ञापितम्।

Hnbhat B.R.

unread,

Jun 14, 2014, 4:41:06 AM6/14/14

to sams...@googlegroups.com, Shriramana Sharma, Sowmya Krishnapur सौम्या वैय्याकरणी

कः अर्थ उद्दिष्टः?

विशेष इवाचरति? विशेष इवाचरति कः? केन विशेष इवाचर्यते? यतश्च आ+पूर्वः चरधातुः अत्र सकर्मको न भवति, यथा धर्ममाचरति, धर्मं चरतीत्यादिवत्। विशेषशब्दश्च अन्येभ्यो विशिष्यते इति विशेषः, स एवाचरणं कथम्? केन विशेष एवाचर्यते, विशेषेणैव, अदैव तस्य विशेषत्वम्।

वैशिष्ट्यमेव विशेषस्य धर्मः। इतरेभ्यो व्यावर्तनेनैव विशेषत्वं भवति। विशेष इवाचरणामपि विशेष एव।

उपमानादाचारे, कर्तुः क्यङ् सलोपश्च इति क्रमः। विशेषस्य उपमानत्वं भवति वा इति विशेश एव। यद्यन्यो&पि तादृशो भवति, विशेषस्य विशेषत्वमेव नष्टं स्यादिति उदाहरणासंगतिः।

सदयं विशदीक्रियताम्।

विश्वासो वासुकिजः (Vishvas Vasuki)

unread,

Jun 14, 2014, 11:00:58 AM6/14/14

to संस्कृतसन्देशश्रेणिः samskrta-yUthaH, Shriramana Sharma, Sowmya Krishnapur सौम्या वैय्याकरणी, Nityanand Misra

(+नित्यानन्दः)

मूलतो मम क्यङन्तात् कर्मणि यको योजन उपयुज्यमाननियमानां शुद्धं विवरणम् अपैक्षि। सा चापेक्षा श्रीरमणनित्यानन्दयोर् अनुग्रहाभ्यां तृप्ता।

तदा

मम विवक्षा "संस्कृतोक्तिर् गम्भीरेण इव आचर्यते" इत्यासीत्। स्पष्टीकरणात् परं "संस्कृतोक्तिर् गम्भीराय्यते" इति शुद्धमित्यवागमम्।

2014-06-14 1:41 GMT-07:00 Hnbhat B.R. <hnbh...@gmail.com>:

कः अर्थ उद्दिष्टः?

विशेष इवाचरति? विशेष इवाचरति कः? केन विशेष इवाचर्यते? यतश्च आ+पूर्वः चरधातुः अत्र सकर्मको न भवति, यथा धर्ममाचरति, धर्मं चरतीत्यादिवत्।

एवम्? अधुना श्रीरमणशर्मणश् शोधनम्

("अपि च विशेषेण इव आचर्यते इति वक्तव्यम् ।")

अवगच्छामि।

विशेषशब्दश्च अन्येभ्यो विशिष्यते इति विशेषः, स एवाचरणं कथम्? केन विशेष एवाचर्यते, विशेषेणैव, अदैव तस्य विशेषत्वम्।

वैशिष्ट्यमेव विशेषस्य धर्मः। इतरेभ्यो व्यावर्तनेनैव विशेषत्वं भवति। विशेष इवाचरणामपि विशेष एव।
उपमानादाचारे, कर्तुः क्यङ् सलोपश्च इति क्रमः। विशेषस्य उपमानत्वं भवति वा इति विशेश एव। यद्यन्यो&पि तादृशो भवति, विशेषस्य विशेषत्वमेव नष्टं स्यादिति उदाहरणासंगतिः।

प्रस्तुतोदाहरणे

विवक्षा अस्ति "विशेषेण इव आचर्यते"

इत्यत्र किं विवक्षितम्? कश्चन वर्तते ऽविशेषः। न तस्य वर्तते वैशिष्ट्यम्। तथापि विशेषेण इवाचर्यते सः। तदा सः विशेषाय्यते इति सार्थकम्।

--

विश्वासो वासुकिजः (Vishvas Vasuki)

unread,

Jun 15, 2014, 9:20:06 AM6/15/14

to Hnbhat B.R., Nityanand Misra, Shriramana श्रीरमणशर्मा होता, Sowmya Krishnapur सौम्या वैयाकरणी, संस्कृतसन्देशश्रेणिः samskrta-yUthaH

( +अन्ये ये उत्तरदानसमर्थाः )

2014-06-14 20:51 GMT-07:00 Hnbhat B.R. <hnbh...@gmail.com>:

What about

पाराशर्यवचः सरोजममलं गीतार्थगन्धोत्कटं नानाख्यानककेसरं हरिकथासम्बोधना बोधितम् |

लोके सज्जनषट्पदैरहरहः पेपीयमानं मुदा , भुयाभ्दारतपकंज कलिमलप्रध्वंसि नः श्रेयसे||.

Here it is the कर्मणि यक् - सज्जनषट्पदाः पेपीयन्ते। - भृशार्थे पौनःपुन्ये वा यङ्।
कर्मणि, पेपीय्यते। which should give पेपीय्यमानं

Is it a mistaken print for पेपीय्यमानम्, qualifying the कर्म either पाराशर्यवचः सरोजममलम् or भारतपङ्कजम्?

Is the root पा पाने or पीङ् पाने?

Reply all

Reply to author

Forward