పెద్దగా కలలు కన్నందుకు ఇంటి నుంచి గెంటేయబడినరాజస్థాన్ గ్రామీణ కళాకారిణి,ఫాషన్ డిజైనర్ శ్రీమతి రుమా దేవి పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీత
రుమా దేవి (జననం: 16 నవంబర్ 1988), రాజస్థాన్ లోని బార్మర్ కు చెందిన భారతీయ సామాజిక కార్యకర్త, ఫ్యాషన్ డిజైనర్, సాంప్రదాయ హస్తకళా కళాకారిణి.[1] భారత మహిళల అత్యున్నత పౌర పురస్కారం "నారీ శక్తి పురస్కార్ 2018"ను రుమాదేవి అందుకున్నారు. ఆమె 30,000 మందికి పైగా గ్రామీణ మహిళల నెట్ వర్క్ తో సంబంధం కలిగి ఉంది, వారికి శిక్షణ ఇచ్చింది, వారిని జీవనోపాధితో అనుసంధానించింది.
ప్రారంభ, వ్యక్తిగత జీవితం
1988లో జన్మించిన రుమాదేవి రాజస్థాన్ లోని బార్మర్ లోని రావత్ సర్ లో పెరిగారు. ఆమె 8వ తరగతిలో ఉండగానే చదువు మానేసింది.[3] చిన్నతనంలో అమ్మమ్మ దగ్గర ఎంబ్రాయిడరీ నేర్చుకుంది. ఆమె 17 సంవత్సరాల వయస్సులో వివాహం చేసుకుంది, తనకు పుట్టిన మొదటి కొడుకును 48 గంటల్లో కోల్పోయింది.
కెరీర్
సంపాదన కోసం ఏదో ఒక పని చేయడం మొదలుపెట్టింది. 2006లో తన గ్రామానికి చెందిన 10 మంది మహిళలకునమ్మకం కలిగించి స్వయం సహాయక బృందాన్ని ప్రారంభించారు. ఒక్కో మహిళ నుంచి రూ.100 చెల్లించి సెకండ్ హ్యాండ్ కుట్టు యంత్రం, గుడ్డ, దారాలు, కుషన్లు, బ్యాగుల తయారీకి ప్లాస్టిక్ కవర్లు కొనుగోలు చేశారు.
విజయం కోసం ఆమె తపన ఆమెను బార్మర్ లోని గ్రామీణ వికాస్ ఏవమ్ చేతనా సంస్థాన్ ముంగిటకు తీసుకెళ్లింది, ఆమె 2008 లో దానిలో సభ్యురాలిగా చేరింది, 2010 లో ప్రభుత్వేతర సంస్థకు అధ్యక్షురాలిగా మారింది. 2010లో ఢిల్లీలోని రఫీ మార్గ్ లో తన తొలి ప్రదర్శన, 2016 రాజస్థాన్ హెరిటేజ్ వీక్ లో తన తొలి ఫ్యాషన్ షో చేసింది.[8] భారతదేశం నలుమూలలా ఉన్న గిరిజన కళాకారులు, మైనారిటీల హస్తకళను ప్రోత్సహించడానికి ఆమె ఇప్పుడు కృషి చేస్తున్నారు.
అవార్డులు, సన్మానాలు
· భారత రాష్ట్రపతి శ్రీ రామ్నాథ్ కోవింద్ అందించిన నారీ శక్తి పురస్కారం (2018) .
· కోన్ బనేగా కరోడ్పతి షో (20 సెప్టెంబర్ 2019)లో అమితాబ్ బచ్చన్, సోనాక్షి సిన్హాతో కలిసి వేదికను పంచుకున్నారు.
· యుఎస్ లోని బోస్టన్లోని హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం తన 17వ అఖిల భారత సమావేశంలో (15-16 ఫిబ్రవరి 2020) ప్యానెలిస్ట్గా ఆహ్వానించబడింది.
· ఖలీజ్ టైమ్స్, దుబాయ్లో ప్రదర్శించబడింది
· మహిళా దినోత్సవం (10 జూలై 2021) ప్రత్యేక ఎపిసోడ్లో ఇండియన్ సింగింగ్ రియాలిటీ షో 'ఇండియన్ ఐడల్'లో ప్రదర్శించబడింది.
· 'టిఎఫ్ఐ డిజైనర్ ఆఫ్ ది ఇయర్ 2019' టైటిల్ను గెలుచుకుంది.
· 2018లో 'ది న్యూ భారత్' శీర్షికతో ఇండియా టుడే మ్యాగజైన్ వార్షికోత్సవ సంచికలో కవర్ పేజీలో ప్రదర్శించబడింది.
· గుడ్విల్ అంబాసిడర్, ట్రైబ్స్ ఇండియా చీఫ్ డిజైనర్. ]
· రాష్ట్ర బ్రాండ్ అంబాసిడర్, రాజీవిక
· జైపూర్లోని మహాత్మా జ్యోతి రావు ఫూలే విశ్వవిద్యాలయం ద్వారా ఆర్ట్ & టెక్స్టైల్ రంగంలో డాక్టరేట్తో సత్కరించారు.
· శ్రీలంక ప్రభుత్వంచే శిల్పా అభిమాని అవార్డు: హస్తకళల ప్రమోషన్
· వింగ్స్ నెదర్లాండ్స్పై మహిళలచే గౌరవం (2016)
· రాజస్థాన్ లో చాలాకాలం గా ఎమ్బ్రాయిడరిపని నిత్య జీవిత కృత్యం .స్త్రీలు మిర్రర్ వర్క్ తో బ్లౌజులు ,పాత బట్టలు మరమ్మతు చేసి క్విల్ట్ లుగా ఎంబ్రాయిడరీ పనులు చేయటం పరంపరగా వస్తోంది .ఈ పనులన్నీ గ్రామాలలో ఇంటి సరిహద్దులలోపలె కుటీరపరిశ్రమగా ,ఎవరికీ పెద్దగా తెలియకుండా ,ఎ రకమైనా ఆదాయం ,గుర్తింపు లేకుండా సాగుతూనే ఉంది .కాని రుమదేవికి మాత్రం అది అంతకంటే ఎక్కువైనది విలువైనది అయింది .ఇప్పుడు ఆమె పేరు రాజస్తాన్ అంతా మారు మోగిపోతోంది .ఆమె ఈనైపుణ్యానికి నాయకురాలైంది .నారీ శక్తి పురస్కార్ తో గౌరవింప బడింది .తాను నాయకురాలై తనవంటి కళాకారిణులను ప్రోత్సహించి గోప్పజీవికను కలిపించి గ్రామీణ స్త్రీల అభ్యుదయానికి మార్గగామి అయింది .
· చిన్నతనం లోనే పెళ్లి అయి న రుమాదేవి అత్తారింట్లో అడుగుపెట్టి గృహకృత్యాలలో కూరుకు పోయి ,తరువాత తాను ఇంతకంటే ఎదగాలని నారీశక్తి లోకానికి రుజువు చేసేందుకే భగవంతుడు తనను సృష్టించాడని గ్రహించింది .యువ మహిళలను చేరదీసింది .మధ్య దళారీల బారిపడకుండా గ్రామీణ ఏమ్బ్రాయిడరి పనులను చేయించి అమ్మకాలు సాగించింది .చదువు లేకపోవటం దారిద్ర్యం వలన మహిళలు జీవన స్థితి బాగుపడలేదు .తాను వ్యాపారవేత్తగా మారటానికి కుటుంబం సహకరించలేదు .ఆమె కనే కలలకు మద్దతు తనకుటుంబం నుంచే రాకపోవటంతో ఆమె ఇమడలేకపోయింది .చివరికి ఇంటినుంచి గెంటి వేసే పరిస్థతి వచ్చింది .కలలు కల్లలయ్యాయి .
· అయినా పట్టుదల సహనం ఓర్పు ఉన్న రుమాదేవి తనదగ్గరున్న కొద్ది డబ్బుతోనూ ,పరికరాలతోనూ ధైర్యంగా నిలబడి తనలాంటి వారిని చెరదేసిఎమ్బ్రాయిడరి పనులు చేసి చేయించటం మొదలుపెట్టింది .గ్రీమీణ వికాస్ ఏవం చేతనా సంస్థాన్ తో సంప్రదించి ‘’స్వయం సేవక సంస్థలను అనేకగ్రామీణ ప్రాంతాలలో నెలకొల్పింది .ఆమె చేస్తున్న కృషిని గుర్తించి కేంద్రప్రభుత్వం 2018లో పద్మశ్రీ పురస్కారం అందజేసి ప్రోత్సహించింది .ఈ డబ్బుతో 20 వేల మంది గ్రామీణ మహిళలకు జీవనోపాధి కల్పించి చరిత్ర సృష్టించింది రుమా దేవి .’’సూదీ దారం’’ తో సాధించిన నిశ్శబ్ద విప్లవానికి నాయకురాలైంది .
· శ్రీ ఎస్.ఆర్. ఎస్. శాస్త్రి గారికి కృతజ్ఞతలతో
· మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -12-3-26-ఉయ్యూరు .



