బీహార్ లోని మూడు ముఖ్య స్వయంభు శివాలయాలు

0 views
Skip to first unread message

gabbita prasad

unread,
Feb 7, 2026, 7:38:20 AMFeb 7
to sahiti...@googlegroups.com, Andukuri Sastry, Krishna, S. R. S. Sastri, mrvs murthy, GITANJALI MURTHY, Mandali Buddha Prasad, Subbarao Guttikonda, D. G. V. Purnachand

బీహార్ లోని మూడు ముఖ్యస్వయంభు  శివాలయాలు

1-మైధిలి కవి విద్యాపతి కి’’ ఉగ్న’’ పేరుతొ శివుడు కనిపించి స్వయంభు గా మారిన –ఉగ్న మహాదేవాలయం  

ఉగ్నా మహాదేవ్ ఆలయం బీహార్‌లోని మధుబని జిల్లాలో భవానిపూర్ అనే గ్రామంలో ఉంది. ఉగ్నా మహాదేవ్ ఆలయం ఒక శివాలయం, దీనికి మైథిలికి చెందిన గొప్ప కవి-సన్యాసి అయిన కవి విద్యాపతితో ముడిపడి ఉన్న ఒక ఆసక్తికరమైన పురాణ కథ ఉంది. ఆ గొప్ప కవి ఒక సన్యాసి మరియు తత్వవేత్త కూడా, మరియు అతను శివుని గొప్ప భక్తుడు. అతని భక్తికి శివుడు ఎంతగానో సంతోషించి, ఒక సాధారణ సేవకుడి రూపంలో విద్యాపతి వద్దకు వచ్చాడు. ఒకసారి వారిద్దరూ రాజు ఆస్థానానికి వెళ్తున్నప్పుడు, వారికి దాహం వేసింది. సమీపంలో నది లేకపోవడంతో, శివుడు తన జటాజూటాన్ని విప్పి, పవిత్ర గంగా నది నీటిని విద్యాపతికి ఇచ్చాడు. ఆ కవి-సన్యాసి వెంటనే ఆ నీటి రుచి గంగాజలం లాగే ఉందని గుర్తించాడు.

అతను ఉగ్నను శివుని రూపంగా గుర్తించి, అతని పాదాలపై పడ్డాడు. అప్పుడు శివుడు విద్యాపతికి తన నిజ స్వరూపాన్ని చూపించాడు. కానీ శివుడు విద్యాపతిని విడిచిపెట్టి, తాను అక్కడ శివలింగ రూపంలో ఉంటానని చెప్పాడు. అప్పటి నుండి, ఆ ఆలయానికి ఉగ్న పేరు పెట్టారు, అది సేవకుడి రూపంలో ఉన్న శివుని పేరు. ప్రస్తుత ఆలయ నిర్మాణం 1932లో జరిగింది. ఆలయాన్ని పునరుద్ధరించి, పునఃనిర్మించారు మరియు దానికి అనేక నిర్మాణాలు జోడించబడ్డాయి. వాటిలో యజ్ఞశాల  సంస్కారశాల ఉన్నాయి. ఆలయ ప్రాంగణంలో ఒక చెరువు ఉంది మరియు ఈ చెరువులోని నీటిని శివుడు స్వయంగా తాగాడని చెబుతారు. ఉగ్నా మహాదేవ్ ఆలయం యొక్క కచ్చితమైన ప్రదేశం మధుబని నుండి 14 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.

స్థాపించిన సంవత్సరం: 1932

దర్శన సమయాలు: ఉదయం 6 నుండి రాత్రి 9 గంటల వరకు.

2-గంగానది రాతి ద్వీపం లో ఉన్న గంగా నది జలాలతో నిరంతరం అభిషేకం చేయబడే పవిత్ర అజేయ  స్వయంభు అమ్గైభినాద్ శివాలయం   

అజ్గైబినాథ్ ధామ్ (అజ్గైవినాథ్ ధామ్ అని కూడా పిలుస్తారు) భారతదేశంలోని బీహార్ రాష్ట్రం, భాగల్పూర్ జిల్లాలోని సుల్తాన్‌గంజ్‌లో ఉన్న ఒక పురాతన హిందూ దేవాలయం. శివునికి అంకితం చేయబడిన ఈ ఆలయం అపారమైన మతపరమైన  చారిత్రక ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉంది. ఇది గంగా నదిలోని ఒక రాతి ద్వీపంలో ప్రత్యేకంగా నెలకొని ఉంది మరియు ముఖ్యంగా శ్రావణి మేళా సమయంలో ఒక ప్రధాన తీర్థయాత్రా కేంద్రంగా విలసిల్లుతోంది, ఈ సమయంలో భక్తులు గంగా నది నుండి పవిత్ర జలాలను సేకరించి వాటిని దేవఘర్‌లోని వైద్యనాథ్ ఆలయానికి తీసుకువెళ్తారు. ఈ ఆలయం పేరు "అజ్" (అజేయుడు అని అర్థం) మరియు "గైవినాథ్" (శివుని బిరుదు) నుండి ఉద్భవించింది, మరియు ఇది స్వయంభువుగా వెలసిందని నమ్ముతారు

చరిత్ర మరియు మతపరమైన ప్రాముఖ్యత

అజ్గైబినాథ్ ధామ్ యొక్క మూలాలు త్రేతాయుగానికి చెందినవిగా గుర్తించబడ్డాయి, రావణుడితో యుద్ధానికి ముందు శ్రీరాముడు ఇక్కడ శివుడిని పూజించాడని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ఈ ఆలయం ప్రాచీన రుషులు లోతైన ధ్యానం చేసిన ప్రదేశం కూడా. నిర్మాణపరంగా, ఇది రాతితో చెక్కబడిన ఆలయం, ఇందులో గంగా నది జలాలతో నిరంతరం అభిషేకం చేయబడే పవిత్ర శివలింగం ఉంది.

ఈ ఆలయం వార్షిక కాన్వర్ యాత్రలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది, ఈ యాత్రలో వేలాది మంది భక్తులు అజ్గైబినాథ్ ధామ్ మరియు సమీపంలోని నమామి గంగే ఘాట్ వంటి ఘాట్‌ల నుండి నీటిని సేకరించి దేవఘర్‌లోని వైద్యనాథ్ ధామ్‌కు తీసుకువెళ్తారు. ఈ ప్రదేశం ఇక్కడ నిరంతరాయంగా కొనసాగే పూజా సంప్రదాయాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది, మరియు ఇది ఒక ప్రత్యేకమైన విశిష్టతను కలిగి ఉంది—ఇక్కడి పూజారులు ఒక పురాతన మత విశ్వాసం కారణంగా వైద్యనాథ్ ధామ్‌ను సందర్శించరు

నిర్మాణ శైలి

ఈ ఆలయం గంగా నదిలోని ఒక చిన్న కొండ లాంటి రాయిపై నిర్మించబడింది. దాని పరిసరాలు మరియు నది యొక్క ప్రశాంతమైన ప్రవాహం దీనిని ఒక ప్రశాంతమైన మరియు సుందరమైన ప్రదేశంగా మారుస్తాయి. ఈ ఆలయంలో ప్రాచీన దేవతల శిల్పాలు మరియు చిహ్నాలు ఉన్నాయి, ఇవి తొలి భారతీయ రాజవంశాల కళ మరియు నిర్మాణ శైలులను ప్రతిబింబిస్తాయి. ఈ ఆలయం నాగరా శైలిలో నిర్మించబడింది. రాతి పునాది కారణంగా ఈ ఆలయం శతాబ్దాల నదీ ప్రవాహాలు, వరదలు మరియు కోతను తట్టుకుని నిలబడింది, ఇది ఒక శాశ్వత నిర్మాణ అద్భుతంగా నిలిచింది. ఇది పడవ ఆకారంలో ఉంటుంది మరియు దీనికి 1885లో రాణి కళావతి విరాళంగా ఇచ్చిన ఒక శిఖరం ఉంది.

 జానపద కథలు

సుల్తాన్‌గంజ్‌లోని అజ్‌గైబినాథ్ ఆలయ మహంతులు (ప్రధాన పూజారులు) సాంప్రదాయకంగా దేవఘర్‌లోని వైద్యనాథ్ ఆలయాన్ని సందర్శించరు, మరియు ఈ ఆచారానికి నమ్మకాలు మరియు ఆచారాలతో ముడిపడి ఉన్న లోతైన మతపరమైన మరియు పౌరాణిక కారణాలు ఉన్నాయి.

 

ఒక ప్రసిద్ధ పురాణం ప్రకారం, శివుడు ఈ ప్రదేశాన్ని తన నివాసంగా ఎంచుకుని, తన శాశ్వత ఉనికితో దీనిని ఆశీర్వదించాడు.

జహ్ను మహర్షి గంగ:

మహాభారతం మరియు పురాణాలలో ప్రస్తావించబడిన జహ్ను మహర్షి ఈ ప్రాంతానికి సమీపంలో తపస్సు చేశారని నమ్ముతారు. గంగా నది కూడా జహ్ను మహర్షి కథతో ముడిపడి ఉంది; ఆయన గంగను మింగి, తరువాత విడుదల చేయడంతో ఆమెకు జాహ్నవి అనే పేరు వచ్చింది.

ధ్యానానికి పవిత్ర స్థలం: నదికి సమీపంలో ఉన్న ప్రశాంతమైన ప్రదేశం మరియు దాని ఆధ్యాత్మిక ప్రకంపనల కారణంగా చాలా మంది ఋషులు మరియు సాధువులు ఈ ఆలయంలో ధ్యానం చేశారని నమ్ముతారు.

పర్యాటకం మరియు అభివృద్ధి

అజ్‌గైబినాథ్ ధామ్ పునరుద్ధరణ ప్రయత్నాలకు కేంద్రంగా ఉంది, అధికారులు దాని చారిత్రక మరియు సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని పరిరక్షించడానికి కృషి చేస్తున్నారు. ఒక స్థానిక విశ్వవిద్యాలయం యొక్క వైస్-ఛాన్సలర్ పరిరక్షణ ప్రణాళికను ప్రారంభించారు, మరియు మత సంస్థలు దీనిని యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా గుర్తించాలని వాదించాయి.

 

ఈ ఆలయం ఒక ముఖ్యమైన మతపరమైన పర్యాటక కేంద్రంగా మారింది, దేశీయ మరియు అంతర్జాతీయ సందర్శకులను ఆకర్షిస్తోంది. కోల్‌కతా నుండి నడిచే ఆర్‌వి పాండవ్ అనే క్రూయిజ్ సేవ ఇప్పుడు విదేశీ పర్యాటకులకు ప్రవేశాన్ని సులభతరం చేస్తోంది. అయితే, తీవ్రమైన నదీతీర కోత వంటి పర్యావరణ సమస్యలు దీనికి ప్రవేశానికి మరియు నిర్మాణ స్థిరత్వానికి ముప్పు కలిగిస్తున్నాయి, ఇది తక్షణ పరిరక్షణ ప్రయత్నాలకు దారితీస్తోంది.

 

దీని మతపరమైన ప్రాముఖ్యతను మరింత పెంచడానికి, సుల్తాన్‌గంజ్ పేరును "అజ్‌గైబినాథ్ ధామ్"గా మార్చడానికి ఒక ప్రతిపాదన ఆమోదించబడింది. అంతేకాకుండా, దాని సాంస్కృతిక  ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యతను ప్రతిబింబించేలా సుల్తాన్‌గంజ్ రైల్వే స్టేషన్‌కు ఆలయం పేరు పెట్టనున్నారు.

3-గజనీ దండ యాత్రలో మహిమ చూపటానికి తూర్పు నుంచి  పశ్చిమముఖ౦ గా మారిన  ‘’మనోకామన లింగ’’ బాబా బ్రహ్మేశ్వర్ నాథస్వయంభు  ఆలయం .

బక్సర్ నగరం నుండి సుమారు 35-40 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న బ్రహ్మపూర్ పట్టణంలో కొలువై ఉన్న బాబా బ్రహ్మేశ్వర్ నాథ్ ఆలయం, శివునికి అంకితం చేయబడిన బీహార్‌లోని అత్యంత పురాతన మరియు పవిత్రమైన పుణ్యక్షేత్రాలలో ఒకటి. ఇది "మనోకామన లింగం"గా ప్రసిద్ధి చెందింది, ఇక్కడ భక్తుల కోరికలు ఎల్లప్పుడూ నెరవేరుతాయని నమ్ముతారు. 1. పశ్చిమాభిముఖ ద్వారం యొక్క అద్భుతం ఈ ఆలయానికి సంబంధించిన అత్యంత ప్రసిద్ధ పురాణం దండయాత్ర చేసిన మహమూద్ గజనీకి సంబంధించినది (కొన్ని కథనాలు స్థానిక మొఘల్ కమాండర్లను ప్రస్తావిస్తాయి). చాలా హిందూ శివాలయాలు తూర్పు ముఖంగా ఉంటాయి, కానీ ఈ ఆలయ ప్రవేశ ద్వారం పశ్చిమానికి ఎదురుగా ఉంటుంది. పురాణం: గజనీ ఆలయాన్ని దోచుకోవడానికి మరియు నాశనం చేయడానికి వచ్చినప్పుడు, స్థానిక పూజారులు అతనికి దేవత యొక్క శక్తి గురించి చెప్పారు. గజనీ వారిని సవాలు చేస్తూ, ఆలయ ద్వారం రాత్రికి రాత్రే తూర్పు నుండి పశ్చిమానికి మారితే, తాను ఆలయాన్ని వదిలివేస్తానని చెప్పాడు. ఫలితం: మరుసటి ఉదయం, ఆలయ ప్రవేశ ద్వారం అద్భుతంగా పశ్చిమానికి మారిపోయింది. ఆశ్చర్యపడి, భయపడిన గజనీ పుణ్యక్షేత్రానికి ఎటువంటి హాని చేయకుండా వెనుదిరిగాడు. 2. పౌరాణిక ప్రాముఖ్యత బ్రహ్మచే స్థాపించబడింది: స్కంద పురాణం మరియు శివ పురాణం ప్రకారం, శివలింగాన్ని స్వయంగా బ్రహ్మ దేవుడు ప్రతిష్టించాడు, అందుకే ఈ పట్టణానికి బ్రహ్మపూర్ ("బ్రహ్మ స్థలం") అని పేరు వచ్చింది. స్వయంభూ: ఈ శివలింగం స్వయంభూగా (స్వయంగా వెలసినది) పరిగణించబడుతుంది మరియు లిఖిత చరిత్రకు పూర్వ కాలం నాటిది, అయినప్పటికీ ప్రస్తుత నిర్మాణ అంశాలు మధ్యయుగ ప్రభావాలను సూచిస్తున్నాయి. 3. ముఖ్య ఆకర్షణలు & సంఘటనలు ఫాల్గుణి పశువుల జాతర: బీహార్ మరియు ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని అతిపెద్ద పశువుల జాతరలలో ఒకటి హిందూ మాసం ఫాల్గుణంలో (సుమారు ఫిబ్రవరి/మార్చి) ఇక్కడ జరుగుతుంది. రైతులు గుర్రాలు, ఏనుగులు మరియు ఒంటెలను వ్యాపారం చేస్తారు. మహా శివరాత్రి & శ్రావణం: ఈ సమయాల్లో ఆలయంలో భారీగా భక్తుల రద్దీ ఉంటుంది. భక్తులు తరచుగా బక్సర్‌లోని రామ్‌రేఖ ఘాట్ నుండి (సుమారు 45 కి.మీ. దూరంలో) పవిత్ర గంగాజలాన్ని తీసుకువచ్చి జలాభిషేకం చేస్తారు. ఆలయ కోనేరు: ఆలయం సమీపంలో ఒక పెద్ద కోనేరు ఉంది, దీనికి రోగాలను నయం చేసే గుణాలు ఉన్నాయని నమ్ముతారు.

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -7-2-26-ఉయ్యూరు .an


--






Gabbita Durga Prasad
Rtd. head Master   Sivalayam Street
Vuyyuru  521165  Krishan District
Andhra Pradesh
India
Cell :     9989066375
             8520805566
Land Line : 08676-232797


a1.jpg
c.jpg
ab.jpg
u1.jpg
u2.jpg
u3.jpg
a5.jpg
a4.jpg
a1.jpg
a6.jpg
4.jpg
b2.jpg
aa2.jpg
b1.jpg
Reply all
Reply to author
Forward
0 new messages