سد گتوند و قضیه نمک آن + عکس
arsham iran
آبگيری سد گتوند برای افتتاح زودهنگام! +عكس
لینک خبر http://www.fardanews.com/fa/news/149317
ایبنانیوز: پس از آنکه شتابزدگی برخی مدیران محلی استان خوزستان در افتتاح فاز سوم پالایشگاه آبادان، حادثه تلخ انفجار این پالایشگاه را رقم زد و موجب کشته شدن حداقل 4 نفر از هموطنانمان گردید، پیگیریهای خبرنگار ایبنانیوز حاکی از فشارهای غیرمنطقی به مدیریت سدگتوندعلیا برای شتاب بخشیدن به افتتاحیه این پروژه ملی و آغاز آبگیری این سد با حضور رئیس جمهور می باشد و متاسفانه استاندار خوزستان بعنوان نماینده رئیس جمهور در استان نیز با چشم پوشی از نواقص این پروژه عظیم ملی، به سوی کلید زدن حادثه ای دیگر قدم بر می دارد.
در روزهای اخیر گزارشی تحت عنوان «تخلیه تراشه های نمک توسط مجریان سد گتوندعلیا در رودخانه کارون» منتشر شد که بازتاب وسیعی در رسانه های کشور پیدا کرد و پیرو آن، برخی نمایندگان مجلس از خطر شوری آب کارون ابراز نگرانی کردند.
به فاصله ی چند روز و در حالیکه هنوز سرنوشت سازندهای نمکی کناره رودخانه کارون مشخص نشده و نگرانی های فراوانی در این حوزه وجود دارد، سیدجعفر حجازی استاندار خوزستان با حضور در شوی تبلیغاتی شرکت مجری طرح، از سلامت این پروژه خبر داد و به این ترتیب، آبگیری سد گتوند علیا – که پیش از این به علت ابراز نگرانی شدید فعالان محیط زیست به تعویق افتاده بود – بصورت بی سر و صدا آغاز شد.
استاندار خوزستان درباره نگرانی ها از شوری آب کارون پس از آبگیری سد گتوندعلیا تاکید کرده بود: «در این رابطه حتی اقدامات نظارتی و نکات احتیاطی بسیار ریز در نظرگرفته شده تا این طرح برای بیش از ۱۰۰ سال آینده نیز با مشکل خاصی مواجه نشود»!
رضازاده مدیرعامل شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران هم، دغدغه های فعالان محیط زیست را با عنوان تحقیرآمیز «اعلام نگرانی برخی محافل» تعبیر کرد و گفت: «ما با یک ضریب اطمینان بالاتر از حد لازم فعالیت های کنترلی را با ایجاد پوششی روی این سازند و نیز با پر نمودن حفره هایی که حتی فاصله زیادی هم از مخزن دارند، انجام می دهیم. همچنین دستگاه های ویژه ای نیز برای پایش کیفیت آب در طول دوران آبگیری در نظر گرفته شده تا با کنترل های لازم این سد بزرگ بدون مشکل خاصی آبگیری شود».
این در حالی است که وجود کوه های نمکی (تصاویر شماره۶و۴و۷و۱۶و۱۸) در مخزن سد «گتوندعلیا» موضوعی است که نزدیک به چهار سال تلاش گروه های مردم نهاد و فعالین اجتماعی استان خوزستان را به خود معطوف کرده است ولی مدیران این پروژه به جای چاره اندیشی مناسب در پی تصحیح اشتباه فاحش وزارت نیرو در جانمایی این سد یا راهکارهای دیگر نظیر تقلیل ارتفاع سد، جابجایی، یا عایق کردن کوه های نمکی برنیامدند و به این ترتیب، امروز نگرانی های گسترده ای دست به گریبان بزرگترین پروژه ی ملی کشور است و ای کاش چنین نبود و به حق می توانستیم کار عظیمی که در ساخت نیروگاه، تونل های انحراف آب و بدنه ی آن انجام شده را یک افتخار ملی بنامیم.
در چند روز گذشته پس از درج دوباره خبر وجود کوه های نمکی در حاشیه کارون، از مدیران پروژه انتظار می رفت عملکرد یک پیمانکار در تخلیه تراشه های نمک در رودخانه کارون (تصویر شماره 10 و 20) را خطای سهوی بنامند و درصدد جبران آن برآیند ولی مدیران این شرکت دولتی، جوابیه ای منتشر کردند که ضمن دفاع از عملکرد مجریان پروژه، به انکار حقایق و فرافکنی مشکل شوری آب کارون پرداخته بود.
در این جوابیه «شور شدن آب شرب روستاهای عقیلی و گتوند» که همه اهالی به آن اذعان داشته و در مطبوعات محلی استان خوزستان انعکاس برجسته ای داشته است، تکذیب شده است! در بخشی از این جوابیه، «شوری آب کارون در عقیلی و گتوند» ناشی از ورود رودخانه های محلی از جمله «شور دشت بزرگ» خوانده شده است. در حالیکه هرکس اندک آشنایی با منطقه داشته باشد می داند که رودخانه «شور دشت بزرگ» در ۲۰ کیلومتری پایین دست محل احداث سد گتوندعلیا به سمت جنوب کارون قرار دارد و هیچ گونه تاثیری بر شوری آب گتوند نمی تواند داشته باشد!
در بخش دیگری از جوابیه، وجود کوه های نمکی عظیم در مخزن سد انکار شده و با اعلام خبر «پوشش رخنمون های نمکی توسط دیواره های بتنی»، ادعای «مهار گنبد نمکی» مطرح شده است.
اقدام این شرکت دولتی در فرافکنی وجود توده های بزرگ نمک در مخزن سد گتوندعلیا، آژانس خبری بختیاری (ایبنانیوز) را بر آن داشت تا به انتشار تصاویری از این پروژه و آنچه به عنوان «مهار گنبد نمکی» نامیده شده است، بپردازد. (تصاویر شماره۵و۸) مهاری که همانگونه که در گوشه سمت چپ تصویر شماره۸ به چشم می خورد، غیر اصولی و از هم اکنون موجب بیرون زدن لایه های نمک از آن شده است.
برخلاف آنچه مدیران پروژه تحت عنوان «مهار گنبد نمکی» مطرح می کنند، تنها بر روی یک سوم کوه های نمکی «پوششی از لاشه های سنگ» قرار گرفته که این پوشش هیچ تضمینی برای عدم انحلال این توده های نمکی در آب دریاچه سد را به دست نمی دهد. ارتفاع گرفتن آب پشت سد، کوه های نمکی را در خود غوطه ور خواهد نمود و به میزان ارتفاعی که دریاچه پیدا می کند، سطح تماس آب رودخانه با کوه های نمکی بیشتر و در نتیجه شوری آب بالاتر خواهد رفت. همانگونه که در تصاویر مشهود است کارهای انجام شده تنها قسمت کوچکی از ارتفاع این «رخنمون ها» را خواهد پوشاند و معلوم نیست مابقی ۱۸۲ متر ارتفاعی که دیواره سد گتوند علیا را به دریاچه ای مهیب بدل می کند، چگونه قرار است پوشیده شود.
تصاویر پیوستی این گزارش که ظرف چند روز گذشته تهیه شده است به خوبی بیانگر تخلیه نمک در کارون (تصویر شماره 10 و 20 و و 11 ) و وجود کوه های نمک بدون هیچ پوشش در مخزن سد و آغاز آبگیری غیررسمی و بی سر و صدای سدگتوندعلیا است که قضاوت درخصوص آن تنها زمانی میسر است که یک گروه حقیقت یاب زیست محیطی بتواند نسبت به آن اظهارنظر کند. (تصاویر شمار۱۳و۱۴)
درخصوص ادعای این شرکت دولتی مبنی بر «بی تاثیر بودن سازند نمکی گچساران بر آب رودخانه کارون در محدوده سد گتوند علیا»، تصویر تابلوی EC آب رودخانه به خوبی بیانگر واقعیات این پروژه و تاثیر آن بر شوری کارون است؛ در عکس شماره 1 به تاریخ ۲۸/۲/۹۰ که در سمت راست تابلو درج شده و همچنین میزان EC آب قبل و بعد از تماس توده های نمکی توجه کنید. (این عکس ها نمایانگر EC محاسبه شده توسط مهندسان سد است که توسط خبرنگار ایبنانیوز عکس برداری شده است).
در این میان، شاید انتظاری از مدیران شرکت دولتی آب و نیرو نمی رود و طبیعی است که آنان بیش از آنکه به فکر محیط زیست و آب شرب مردم خوزستان باشند، به فکر پیشبرد پروژه خود هستند ولی از استاندار خوزستان (به عنوان کسی که قانوناً وظیفه نظارت بر پروژه های ملی در استان را برعهده دارد) انتظار می رود در باره عکس های مندرج در گزارش ایبنانیوز پاسخ دهد. به ویژه که ایشان پس از بازدید از این پروژه نه تنها مشکلات را نادیده می گیرد بلکه در یک شوی تبلیغاتی تمام عیار ادعا می کند «آبگیری سد گتوند علیا موجب افزایش کیفیت آب کارون خواهد شد». آیا مجریان پروژه، استاندار محترم را در جریان بازدید هفته گذشته، به جای دیگری غیر از محل سازندهای نمکی راهنمایی کرده اند تا ایشان حقایق را نبینند؟
اگرچه اظهارنظرهای عجیب آقای استاندار که «آبگیری سد گتوند نه تنها مشکلی ایجاد نمی کند بلکه کیفیت آب شرب اهالی پائین دست خوزستان را بالا می برد» و اینکه «تا یکصد سال آینده هیچ مشکلی در این پروژه نخواهد بود»، نزد آگاهان بعنوان یک «شوی تبلیغات سیاسی» تلقی می شود ولی بطور همزمان نشانه ضعف نظارت وی نیز قلمداد می گردد؛ زیرا ایشان طی سالهای گذشته با غافل شدن از وظایف اصلی خود در استان نظیر نظارت بر ابعاد فنی و اجتماعی پروژه های ملی، بیشتر وقت خود را صرف امور شخصی و سلیقه ای همچون دخالت در امور شوراهای اسلامی شهر و روستا و تشکیل اتاق بحران به منظور به بن بست کشاندن، بی اثر نمودن و برخورد بی سابقه با اعضای شوراهای شهر اهواز، آبادان، خرمشهر و ایذه و... نموده است که نمایندگان آن اصلی ترین منتقدان مدیریت ضعیف استاندار و فجایعی نظیر ضعف نظارتی مفرط در پروژه های عمرانی استان بوده اند.
در سالی که به نام جهاد اقتصادی مزین شده است آیا اصرار لجوجانه مسئولین شرکت آب و نیرو به خسارت چند میلیون دلاری به اقتصاد کشور منجر خواهد شد؟ آیا کوه های نمکی به زیر آب می روند و عمر سدگتوندعلیا که طولانی ترین زمان احداث یک پروژه را به خود اختصاص داده است، به دلیل فرسایش بیش از حد خاک و رسوب گذاری شدید، به کوتاه ترین عمر مفید یک پروژه بدل خواهد شد؟ آیا تاسیسات گرانقیمت مولد برق بر اثر آب شور کارون دچارخوردگی فلزات خواهند شد و سرمایه ی عظیم بیت المال به هدر خواهد رفت؟ آیا تعجیل غیرفنی در آبگیری سد گتوند علیا - قبل از آنکه گنبدهای عظیم نمک به خوبی مهار شوند - فاجعه ای شبیه انفجار پالایشگاه آبادان را رقم نخواهد زد؟
لینک خبر http://irna.ir/NewsShow.aspx?NID=30389594
|
|
وي گفت: با مهار اين گنبد امكان شور شدن آب رودخانه وجود ندارد، تمامي كارهاي اجرايي با دقت در حال انجام است و امكان مهار اين گنبد نمكي وجود دارد.
شاكري در ادامه افزود: طبق بررسي هاي انجام گرفته مقرر است تا روكش بتني بر روي اين گنبد ايجاد شود تا از نفوذ نمك به خارج و آب رودخانه جلوگيري شود.
معاون محيط انساني اداره كل محيط زيست استان گفت: در حال حاضر كارهاي كارشناسي بر روي اين پروژه در حال انجام است و بعد از اتمام عمليات كارشناسي و تحقيقاتي بتن ريزي انجام مي شود.
لازم به ذكر است آبگيري مرحله اول سد گتوند عليا طبق گفته مسوولان سد تا يك ماه آينده انجام مي شود و در حال حاضر تملك واحدهاي مسكوني اطراف سد در حال انجام است.
سد گتوند عليا يكي از بزرگترين سدهاي كشور است كه بر روي رودخانه كارون در جنوب غربي ايران در دست ساخت قرار دارد.
اين سد دومين مخزن آبي ايران پس از كرخه و بزرگترين مخزن آبي بر روي كارون خواهد بود و در بين سدهاي ساخته شده و در دست ساخت بر روي كارون از همه پايين دست تر است.
هدف ازاحداث سد و نيروگاه گتوند تامين بخشي از برق مورد نياز كشوربه ميزان ??250 گيگاوات ساعت در سال، مهار سيلاب هاي فصلي كارون و تنظيم آب كشاورزي پايين دست است.
همچنين درياچه سد پس ازآبگيري ميتواند به عنوان يك جاذبه گردشگري براي منطقه بشمار آيد.
ك/ 3 7158/641
بمب نمك زير سد گُتوند؛ آب كارون شور ميشود؟
http://www.mellatonline.ir/index.php/society/42-gozaresh/412-1390-02-27-12-08-45 
| 
| 
محيطزيست،
اقتصاد كشاورزي و رفاه اجتماعي مردم خوزستان تحتالشعاع خبر «بمب نمك» در
مخزن سد گتوند قرار گرفته، به نحوي كه اگر براي آن چارهيي انديشيده نشود،
شور شدن آب كارون اجتناب ناپذير خواهد بود. آبگيري سد «گتوندعليا» به عنوان
جنوبيترين پروژه سدسازي بر رودخانه كارون، در سكوت خبري ادامه دارد و
خطرات ناشي از يك پديده طبيعي انكارشده در محوطه مخزن اين «سد»، تاكنون بنا
به دلايلي مسكوت مانده است. اما اين پديده طبيعي چيست؟ نمك. نمكي كه در
ارزيابيهاي اوليه درباره مخزن سد گتوند، كارشناسان از آن غفلت كردهاند.
در محوطهيي به وسعت دهها هكتار در شرق رودخانه كارون و غرب منطقه امبل شهرستان «لالي»، محوطهيي از گنبدهاي نمكي وجود دارد كه در هنگام آبگيري و بالا آمدن آب، به مثابه تودهيي بزرگي از نمك خواهد بود كه در ليواني آب قرار بگيرد. اين توده نمك، موجب افت كيفيت آب كارون خواهد شد و تاثيرات زيست محيطي بر صنعت كشاورزي خوزستان خواهد داشت. برخي كارشناسان حجم ذخاير نمك را بسيار عظيم ميدانند.تنها ارتفاع يكي از اين تودههاي نمكي ۱۰۰ متر در عرض چندين هكتار برآورد كردهاند. سد گتوند عليا يكي از بزرگترين سدهاي ايران است كه بر روي رودخانه كارون در جنوب غربي ايران در دست ساخت است.
سد گتوند، پس از ساخت، دومين مخزن آبي ايران (پس از كرخه) و بزرگترين مخزن آبي بر روي كارون خواهد شد. اين سد در بين سدهاي ساختهشده و در دست ساخت بر روي كارون، از همه پاييندستتر قرار دارد. هدف از احداث سد و نيروگاه گتوند، تامين بخشي از برق مورد نياز ايران (۴،250 گيگاواتساعت در سال)، كنترل سيلابهاي فصلي كارون و نيز تنظيم آب كشاورزي پاييندست است. همچنين درياچه سد، پس از آبگيري ميتواند به عنوان يك جاذبه گردشگري براي منطقه درآيد. اكنون كارشناسان معتقدند كه اگر اين پديده بدرستي مورد توجه و كنترل قرار نگيرد خساراتي غير قابل جبران و در حد يك فاجعه زيست محيطي و بحران اجتماعي، به بار خواهد آورد.
اين پديده بيشك موجب بالا رفتن شوري آب رودخانه كارون و پايين آمدن كيفيت آن در شهرهاي گتوند، شوشتر، ملاثاني، باوي، اهواز، آبادان و خرمشهر خواهد شد. شوري آب كارون در بخش جلگهيي خوزستان علاوه بر تاثير بر آب شرب منطقه خسارت به محيطزيست طبيعي آن، به زمينهاي زراعي وسيعي كه از اين رودخانه مشروب ميشوند نيز صدمات جبران ناپذيري وارد خواهد كرد به طوري كه تاثير آن با صرف مبالغي هنگفت قابل بازگشت به وضعيت پيشين نيست. اگرچه مجريان پروژه سد گتوندعليا وجود ذخاير قابل اعتناي نمك در اين منطقه را انكار ميكردند، اما سرانجام با افشاي برخي اطلاعات از سوي جمعيتهاي مردم نهاد، به وجود ذخاير نمك اذعان كردند.
پس از آن بود كه در اقدامي شتابزده در حالي كه به سرعت به زمان آبگيري «سد» نزديك ميشود، دست به كار چارهجويي و جبران زمان از دست رفته برآمدند. اما چارهكار نيز، به اندازه مشكل اصلي، خسارت زيادي را به بار خواهد آورد. مسوولان پروژه سد گتوند تصميم به حمل تراشههاي نمكي و تخليه آن در آب رودخانه كارون گرفتند. يك راننده سابق كاميون شاغل در اين شركت كه نخواست نامش فاش شود، به خبرنگار ايبنانيوز گفت: «شخصاً طي ماههاي گذشته به دستور مديران پروژه، روزانه ۴ تا ۶ سرويس خاك و سنگ معدن نمك را در كنار كارون رها كرده است. امري كه به شوري بي سابقه آب رودخانه كارون و نارضايتي مردم شهرهاي گتوند و شوشتر منتهي شده است.»
پس از انتشار اخبار تخليه تراشههاي نمك در كارون توسط مجري پروژه سد گتوندعليا، نماينده حوزه شوشتر و گتوند در مجلس از احتمال استيضاح مجدد وزير نيرو خبر داد. سادات ابراهيمي نماينده شوشتر با ابراز تاسف از خبر تخليه تراشههاي نمك در رودخانه كارون كه به كاهش كيفيت آب آشاميدني و زراعي و نگراني مردم حوزه مسووليت خود منجر شده گفت: «متاسفانه شركت آب و نيرو همچنان از اجراي تعهدات خود در خوزستان شانه خالي ميكند و عملكرد اين شركت مشكلاتي را در خوزستان ايجاد كرده است.»
نماينده شوشتر با اشاره به تعهدات شركت آب و نيرو در جلسهيي كه سال گذشته با حضور مهندس مظفري مديرعامل سابق آب و نيرو در محل اين پروژه درباره ترميم راههاي مواصلاتي و ايجاد جاده كمربندي شهرستان گتوند و ترميم اراضي تخريب شده كشاورزي انجام شده بود گفت: «حتي تعهدات آن جلسه هم هنوز به انجام نرسيده است.» وي افزود: «همانطور كه قبلا در نطق پيش از دستور و در تذكر كتبي نسبت به وضعيت رودخانه كارون و مشكلات سد گتوندعليا نگراني خود را ابراز داشتهام، اگر قضيه جابهجايي منصفانه و آبرومندانه عشاير و روستاييان بختياري مردم حوزه سد«گتوندعليا» و ساير تعهدات قانوني اين وزارتخانه در استان و نگرانيهاي اخيري كه عوامل شركت آب و نيرو در خوزستان ايجاد كردهاند مرتفع نشود قطعا با هماهنگي با ساير نمايندگان استان و حوزههاي آبريز رودخانههاي دز و كارون از همه اقدامات قانوني و اختيارات نظارتي خود استفاده خواهيم كرد.»
مشاهدات خبرنگار ايبنانيوز در اين خصوص حاكي از آن است كه مردم شهرستان گتوند كه تا پيش از اين يكي از خالصترين آبهاي آشاميدني استان بهرهمند بودند هم اكنون مجبور به خريد و استفاده از دستگاههاي تصفيه خانگي آب شدهاند و اين تنها كمترين خسارتي است كه به شهروندان در اين حوزه وارد شده است. پيامد غفلت از خسارتهاي آينده بيترديد شامل حاشيهنشيني و بيكاري هزاران روستايي و عشاير ساكن كناره كارون در شهرها و تغيير اكوسيستم منطقه خواهد بود. يك پژوهشگر دانشگاه آزاد اسلامي واحد شوشتر نيز درباره اين پروژه گفت:
«علاوه بر تاثيرات زيستمحيطي وجود گنبدهاي نمكي در مخزن سد دو نگراني ديگر را به وجود آورده است؛ يكي آنكه رسوبگذاري حاصل از فرسايش نمكزارها موجب كاهش چشمگير عمر مفيد اين سد و پر شدن مخزن ميشود و ديگر آنكه عنصر نمك موجب خوردگي فلزات و تاسيسات گرانقيمت مولد نيروگاه خواهد شد.» اين استاد دانشگاه، مجريان سابق پروژه سد «گتوندعليا» را در ايجاد وضعيت كنوني بيتقصير ندانست اما اظهار اميدواري كرد كه در صورت مشاركت دادن مجامع دانشگاهي و اعمال نشدن برخي تنگنظريها امكان جبران اشكالاتي كه در زمان مطالعات اين طرح ناديده گرفته شده بود، به وجود بيايد.