Ibn Arabi Shqip

[Tisa]

Mbretriae Arabis Saudite sht shtet n Azin Perndimore. Arabia Saudite ndodhet n Gadishullin Arabik. Me nj siprfaqe toke prafrsisht 2,150,000 km2, Arabia Saudite sht gjeografikisht shteti m i madh sovran n Azin Perndimore, i dyti pr nga madhsia n botn arabe (pas Algjeris), i pesti pr nga madhsia n Azi dhe i 12-ti pr nga madhsia n bot. Arabia Saudite kufizohet me Irakun, Jordanin, Kuvajtin, Omanin, Katarin , Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Jemenin; ndahet nga Egjipti dhe Izraeli nga Gjiri i Akabes. sht i vetmi shtet i cili ka dalje n Detin e Kuq, dhe n Gjirin Persik dhe pjesa m e madhe e terrenit t saj prbhet nga shkrettira e that, ultsira dhe malet. Q nga tetori 2018, ekonomia saudite ishte m e madhja n Lindjen e Mesme dhe e 18-ta m e madhja n bot.[10] Arabia Saudite gjithashtu ka nj nga popullsit m t reja n bot: 50 prqind e 33.4 milion njerzve jan nn 25 vje.[13] Vendi sht i njohur pr qytete e shenjta t Meks dhe Medins dhe si vendlindje e fes islame.

Zona e Arabis Saudite t sotme m par prbhej nga kryesisht katr rajone t dallueshme: Hixhazi, Nexhdi dhe pjes t Arabis Lindore (Al-Ahsa) dhe Arabis Jugore ('Asir). Mbretria e Arabis Saudite u themelua n vitin 1932 nga Ibn Saudi. Ai bashkoi t katr rajonet n nj shtet t vetm prmes nj serie pushtimesh duke filluar n vitin 1902 me kapjen e Riadit, shtpis strgjyshore t familjes s tij, Shtpis s Saudit. Arabia Saudite q ather ka qen nj monarki absolute totalitare, n t vrtet nj diktatur e trashgueshme e qeverisur prgjat vijave islamike. Arabia Saudite ndonjher quhet "Toka e Dy Xhamive t Shenjta" n lidhje me Xhamin e Shenjt (n Mek) dhe Xhamin e Profetit (n Medin), dy vendet m t shenjta n Islam. Gjuha zyrtare e shtetit sht arabishtja.

Nga t dhnat e historis kuptohet se ky vend gjithnj ka qen i banuar nga Semitt. Pr shkak t klims s nxeht, ekonomia e ktij vendi sht ekonomi e bujqve endacak t cilt shpesh arrinin t vendoseshin n luginat frytdhnse. Vendosja m e madhe ishte ajo gjat prhapjes s fes islame nga profeti Muhamed n shekullin e VII-t. Myslimant n krye me profetin e tyre arritn t krijojn nj perandori q shtrihej nga Spanja deri n Indi.

Mirpo me zhvendosjen e kryeqendrs s perandoris, brenda nj kohe shum t shkurt Arabia humbi rndsin politike. Vetm qytete e shenjta vizitoheshin nga besimtart mysliman pr do vit. Q nga shekulli i XVIII, Dinastia e Saudve hyn n aleanc me Lvizjen Reformuese Islamike Vehabistet q t arrij bashkimin e fiseve m t rndsishme arabe. Nj prpjekje t till ka br Emiri Saud I me nj invasion gjat viteve 1803-1814 mirpo prpjekja e tij prfundoj me nj humbje t thell q i shkaktoji veziri i sulltanit n Egjipt, Muhamet Ali Pash Egjipti. Trupat e djalit t Saudit (Abdullah I) humbn betejat dy her gjat viteve 1818-1882 dhe m 1838-1843 dhe m kt tokat e saudve n Nexhd u okupuan nga trupat egjiptiane. Q nga kjo humbje prijsit saud vinin nga prijsi e fiseve besnike t Perandoris Osmane.

Emiri ibn Saudi (sundoi nga viti 1902) q m von merret edhe si themelues i Arabis Saudite (1932) ja arriti q t shkput nga kthetrat e Perandoris Osmane, tokat e dinastis dhe fisin e tij. Edhe ky po ashtu provoi q t prdor fuqin e lvizjes reformuese islame pr sulme ushtarake n Arabi. Fitorja vendimtare e tij ishte kundr dinastis konkurrente, dinastis s Hashemitve t cilt mbanin nn sundim qytete e shenjta.

Me luftra t tjera Arabia Saudite i bashkngjit territorit t saj pjes tjera arabe gjat vitit 1932. Burimet e Nafts dhe basenet e nafts kan br q ky vend t ket nj rndsi ekonomike dhe industriale n nivel botror.

Arabia Saudite sht Monarki islame absolute e udhhequr nga Salman Bin Abdul Azis i cili ka edhe funksionin e kryeministrit. Q nga shpallja e mbretris kan sunduar pes mbret, t gjith nga familja Al Saud, emrimi i nj mbreti t ri bhet nga kuvendi i Pleqve t familjes mbretrore. Mbretit i nnshtrohet kuvendi i ministrave i themeluar n vitin 1993 q ka 120 antar me mandate prej katr vitesh. T gjith antart e kuvendit t ministrave zgjidhen personalisht nga mbreti. Kuvendi nuk ka fuqi legjislative apo juridike por luan funksionin e kabinetit t kshilltarve t mbretit. Postet kye t pushtetit i mbajn princat e kurorzuar. Ndikimin m t madh n popull kan Ulemt, klerik q predikojn n xhamit e vendit.

Deri m tani Arabia Saudite ka pasur marrdhnie shum t mira me ShBA-t t cilat jan ftohur paksa pas sulmeve t 11 shtatorit. Prndryshe Arabia Saudite ishte edhe nj ndr vendet bashkpunuese n dy luftuat e Gjirit Persik.

Arabia Saudite sht shteti m i madh i regjionit t Azis Jugperndimore. Me 2,1 milion km2, ajo pfshin afro 80% t Gadishullit Arabik. Asnj shtet i ktij rajoni nuk ka nj fizionomi specifike, si ka Arabia Saudite. Ajo n pjesn m t madhe sht shtet shkretinor. N strukturn gjeologjike Gadishulli Arabik sht i ngjashm me kontinentin e Afriks. Zatn, deri n periudhn e terciarit, Gadishulli Arabik ka qen pjes toksore e kontinentit t afriks. Lvizjet tektonike n terciar shkaktuan rregullime n relievin e saj, duke formuar grebenin m t madh n Detin e Kuq, e me kt bhet bashkimi i Gadishullit t Arabis me kontinentin e Azis.

N aspektin reliever, Arabin Saudite e karakterizojn rrafshnaltat si form dhe kategori morfologjike. Arabia Saudite sht e tra nj rrafshnalt, skaji perndimor i s cils sht i ngritur, kurse n drejtim t lindjes ajo ulet gradualisht. Pjesa veriore dhe e brendshme e saj karaktyerizohet me nj reliev t rrafsht me lkundje t vogla t lartsive. N formimin e relievit bien n sy dy elemente m t rndsishme: arjet dhe zhvendosjet vertikale, t cilat shprehen plotsisht n bregdetin e detit t kuq, dhe alterimi fizik, prhapja e t cilit sht n brendsin e shtetit. Dhe eshte shteti i vetem qe nuk ekzistojne lumenjte .

Klima aride sht manifestuar n prhapjen e siprfaqeve t mdha t shkretirave. N veri shtrihetshkretira Nefudi i Madh e, midis Riadit, kryeqendrs s Arabis Saudite dhe t bregdetit t Gjirit Persik, shkretira Nefudi i Vogl. Ndr shkretirat m t mdha , jo vetm n Arabin Saudite por edhe n bot sht shkretira Rub-el-hali, e cila shtrihet n jug t vedit. Vetm kjo prfshin nj teritor prej 650.000km2. Mbizotrimi i klims shkretinore prkujton Saharn n kontinentin e Afriks.

Industria e nafts prbn rreth 45% t produktit t brendshm bruto nominal t Arabis Saudite, krahasuar me 40% nga sektori privat. Arabia Saudite zyrtarisht ka rreth 260 miliard fui rezerva nafte, q prbjn rreth nj t pestn e rezervave t nafts totale t provuara n bot.[15]

Arabia Saudite ka qndrime dhe tradita shekullore, shpesh rrjedhin nga civilizimi arab. Faktort kryesor q ndikojn n kulturn e Arabis Saudite jan trashgimia islame dhe traditat beduine, si dhe roli i saj historik si nj qendr e lasht tregtare.[16]

3a8082e126