|
AMMA İKİNCİ MESELE teşekkele
binefsihî’dir. Yani, “Kendi kendine teşekkül ediyor.” İşte bu cümlenin
dahi çok muhâlâtı var; çok cihetle bâtıldır, muhaldir. Nümune için,
muhâlâtından üç tanesini beyan
ederiz.
BİRİNCİSİ
Ey muannid münkir! Senin
enâniyetin seni o kadar ahmaklaştırmış ki, yüz muhali birden kabul etmeyi
bir derece hükmediyorsun. Çünkü sen mevcutsun. Ve basit bir madde ve câmid
ve tagayyürsüz değilsin. Belki, daima teceddüdde olarak, gayet muntazam
bir makine ve harika ve daima tahavvülde bir saray gibisin. Senin
vücudunda her vakit zerreler çalışıyorlar. Senin vücudun kâinatla, hususan
rızık münasebetiyle, hususan bekà-yı nev’î itibarıyla alâkadar ve
alışverişi vardır. Senin vücudunda çalışan zerreler, o münasebâtı bozmamak
ve o alâkadarlığı kırmamak için dikkat ediyorlar, öylece ihtiyatla
ayaklarını atıyorlar. Güya bütün kâinata bakıyorlar, senin münasebâtını
kâinatta görüp öyle vaziyet alıyorlar. Sen zâhirî ve bâtınî duygularınla,
o zerrelerin o harika vaziyetine göre istifade edersin.
Eğer sen
vücudundaki zerreleri, Kadîr-i Ezelînin kanunuyla hareket eden küçücük
memurları veya bir ordusu veya kalem-i kaderin uçları (her bir zerre bir
kalem ucu) veya kalem-i kudretin noktaları (her bir zerre bir nokta)
olduğunu kabul etmezsen, o vakit senin gözünde çalışan her bir zerreye
öyle bir göz lâzım senin mecmu-u cesedinin her tarafını görmekle beraber,
münasebettar olduğun bütün kâinatı dahi görecek bir gözü ve bütün senin
mazi ve müstakbel ve nesil ve aslın ve anâsırının menbalarını ve rızkının
madenlerini bilecek, tanıyacak, yüz dâhi kadar bir akıl vermek lâzım
geliyor. Senin gibi bu meselelerde zerre kadar aklı olmayanın bir
zerresine bin Eflâtun kadar bir ilim ve şuur vermek, bin derece divanece
bir hurafeciliktir.
|
Lügatler :
acip : hayret verici
ahmaklaştırmak :
aptallaştırmak
alâkadar : alâkalı, ilgili
bâtıl :
doğru olmayan, yanlış
bâtınî : gizli
beka-yı nev’î :
bir canlı türünün devamlılığı
belki :bilakis,
aslında
beyan
etmek : açıklamak
câmid : cansız, katı
cihet :
yön, taraf
dâhi : son derece zeki, akıllı
divanece :
akılsızca
enâniyet : benlik, gurur
hurafecilik :
gerçekle bağdaşmayan iddialarda bulunma
hususan : bilhassa,
özellikle
ihtiyat : önlem alma, tedbirli hareket
etme
istifade etmek : faydalanmak
itibarıyla :
özelliğiyle
Kadîr-i Ezelî : herşeye gücü yeten, varlığının
başlangıcı olmayıp zamanla sınırlı olmayan Allah
kâinat : evren,
bütün yaratılmışlar
kalem-i kader : kader kalemi
kalem-i
kudret : Allah’ın kudret kalemi
maden : kaynak
mazi : geçmiş
mecmu-u cesed : vücudun tamamı, beden
menba : kaynak
mevcut : varlık
muannid :
inatçı
muhâlât : olması imkansız şeyler
muntazam :
düzenli, tertipli
münasebât : bağlantı,
ilişki
münasebetiyle : ilişkisiyle, alâkasıyla
münkir
: inanmayan, inkar eden
müstakbel :
gelecek
nesil
ve asıl : soy
nümune : örnek
rızık : yenip içilen
şeyler
şuur : bilinç, idrak
tagayyürsüz : değişmeyen, sabit
tahavvül :
değişim, başkalaşma
teceddüd : yenilenme
teşekkül
etmek : oluşmak, meydana gelmek
vaziyet alma : belli bir
konuma gelme
vaziyet : durum
zâhirî : açık
zerre
: atom
|
