|
Şöyle ki:
Sûrenin başında, küffar, haşri inkâr ettiklerinden, Kur’ân onları haşrin
kabulüne mecbur etmek için şöylece bast-ı mukaddemat eder, der: “Âyâ,
üstünüzdeki semâya bakmıyor musunuz ki, Biz ne keyfiyette, ne kadar
muntazam, muhteşem bir surette bina etmişiz.
Hem görmüyor musunuz
ki, nasıl yıldızlarla, ay ve güneşle tezyin etmişiz, hiçbir kusur ve
noksaniyet bırakmamışız.
Hem görmüyor musunuz ki, zemini size ne
keyfiyette sermişiz, ne kadar hikmetle tefriş etmişiz. O yerde dağları
tesbit etmişiz, denizin istilâsından muhafaza etmişiz.
Hem görmüyor
musunuz, o yerde ne kadar güzel, rengârenk herbir cinsten çift hadravâtı,
nebâtâtı halk ettik, yerin her tarafını o güzellerle
güzelleştirdik.
Hem görmüyor musunuz, ne keyfiyette semâ canibinden
bereketli bir suyu gönderiyoruz. O suyla bağ ve bostanları, hububatı,
yüksek, leziz meyveli hurma gibi ağaçları halk edip ibâdıma rızkı onunla
gönderiyorum, yetiştiriyorum.
Hem görmüyor musunuz, o suyla ölmüş
memleketi ihyâ ediyorum, binler dünyevî haşirleri icad ediyorum. Nasıl bu
nebâtâtı kudretimle bu ölmüş memleketten çıkarıyorum; sizin haşirdeki
hurucunuz da böyledir. Kıyamette arz ölüp, siz sağ olarak
çıkacaksınız.”
İşte, şu âyetin ispat-ı haşirde gösterdiği cezâlet-i
beyaniye ki binden birisine ancak işaret edebildik nerede, insanların bir
dâvâ için serd ettikleri kelimat nerede?
|
Lügatler :
arz : dünya
âyâ : acaba
bast-ı
mukaddemat : asıl konuya girmeden önce giriş cümlelerini
söyleme
bîtarafâne : tarafsız bir şekilde
bostan :
bahçe
canib : taraf, yön
cezâlet-i beyaniye : akıcı ve
güçlü ifade, güzel anlatım
dünyevî haşir : büyük haşre örnek
olarak bahar mevsiminde bitkilerin ve hayvanların
dirilişi
hadravât : yeşillikler
halk etmek :
yaratmak
hasım : düşman
haşr : öldükten sonra âhirette
tekrar diriltilip Allah’ın huzurunda toplanma
hayattar :
canlı
hikmet : herşeyin belirli gayelere yönelik olarak, mânâlı,
faydalı ve tam yerli yerinde olması
hububat : taneli bitkiler,
tahıl
huruc : çıkış
i’câz : mu’cize
oluş
ibâd : kullar
icad : vücut verme,
yaratma
keyfiyet : özellik, nitelik
kudret : güç,
iktidar
küffar : kâfirler, inanmayanlar
leziz :
lezzetli
meâl : açıklama
muannid :
inatçı
muhakeme : akıl yürütme
muhteşem : ihtişamlı,
görkemli
muntazam : düzenli
muvazene :
karşılaştırma
nebâtât : bitkiler
nisbet : oran,
kıyas
noksaniyet : eksiklik
semâ : gök
serd
etmek : sözü peş peşe sıralamak
suret :
şekil
tahkik : doğruluğunu araştırma
tefriş :
döşeme
tesbit etme : sağlam şekilde yerleştirme
tezyin
: süsleme
zemin : yeryüzü |
