|
Ve
hiçbir ecram-ı semâviye yoktur ki, sükûtuyla, gürültüsüz vazife görerek
direksiz durmalarıyla, Senin rubûbiyetine ve vahdetine şehadeti ve işareti
olmasın.
Ve hiçbir yıldız yoktur ki, mevzun hilkatiyle, muntazam
vaziyetiyle ve nuranî tebessümüyle ve bütün yıldızlara mümâselet ve
müşabehet sikkesiyle Senin haşmet-i ulûhiyetine ve vahdâniyetine işaret ve
şehadette bulunmasın.
Ve on iki seyyareden hiçbir seyyare yıldız yoktur
ki, hikmetli hareketiyle ve itaatli musahhariyetiyle ve intizamlı
vazifesiyle ve ehemmiyetli peykleriyle Senin vücub-u vücuduna şehadet ve
saltanat-ı ulûhiyetine işaret etmesin.
Evet, gökler sekeneleriyle,
herbiri tek başıyla şehadet ettikleri gibi, heyet-i mecmuasıyla, derece-i
bedahette, ey zemin ve gökleri yaratan Yaratıcı, Senin vücub-u vücûduna
öyle zâhir şehadet, ve ey zerrâtı muntazam mürekkebatıyla tedbirini gören
ve idare eden ve bu seyyare yıldızları manzum peykleriyle döndüren, emrine
itaat ettiren, Senin vahdetine ve birliğine öyle kuvvetli şehadet ederler
ki, göğün yüzünde bulunan yıldızlar sayısınca nuranî burhanlar ve parlak
deliller o şehadeti tasdik ederler.
Hem bu sâfi, temiz, güzel gökler,
fevkalâde büyük ve fevkalâde sür’atli ecramıyla muntazam bir ordu ve
elektrik lâmbalarıyla süslenmiş bir saltanat donanması vaziyetini
göstermek cihetiyle, Senin rububiyetinin haşmetine ve herşeyi icad eden
kudretinin azametine zâhir delâlet ve hadsiz semâvâtı ihâta eden
hâkimiyetinin ve herbir zîhayatı kucağına alan rahmetinin hadsiz
genişliklerine kuvvetli işaret ve bütün mahlûkat-ı semâviyenin bütün
işlerine ve keyfiyetlerine taallûk eden ve avucuna alan, tanzim eden
ilminin herşeye ihatasına ve hikmetinin her işe şümûlüne şüphesiz şehadet
ederler. Ve o şehadet ve delâlet o kadar zâhirdir ki, güya yıldızlar,
şahit olan göklerin şehadet kelimeleri ve tecessüm etmiş nuranî
delilleridirler.
|
Lügatler :
azamet : büyüklük, yücelik
burhan : güçlü
delil, sarsılmaz kanıt
cihet : şekil, yön
delâlet :
delil olma, işaret etme
derece-i bedahet : apaçıklık
derecesi
ecram : gök cisimleri, yıldızlar
ecrâm-ı
semâviye : gök cisimleri
ehemmiyetli :
önemli
fevkalâde : olağanüstü
hadsiz :
sınırsız
hâkimiyet : egemenlik, hükümranlık
haşmet :
görkem, büyüklük
haşmet-i ulûhiyet : Allah’ın ilâhlığının
büyüklüğü, haşmeti
heyet-i mecmua : hepsiyle beraber, bütün
ferdlerin toplamı
hikmet : fayda, gaye
hilkat :
yaratılış
icad etmek : yoktan yaratmak, var
etmek
ihata : içine alma, kapsama
intizamlı : düzenli,
tertipli
keyfiyet : durum, nitelik, özellik
kudret :
Allah’ın güç ve iktidarı
mahlûkat-ı semâviye : gökteki
yaratıklar
manzum : düzenli
mevzun : ölçülü,
dengeli
muntazam : düzenli, intizamlı
musahhariyet :
boyun eğmişlik
mümaselet : benzerlik
mürekkebat : bir
bütünü oluşturan parçalar, birleşikler
müşabehet :
benzeyiş
nuranî : nurlu, aydınlık
peyk :
uydu
rahmet : İlâhî şefkat, merhamet
rububiyet :
Rablık; Allah’ın herbir varlığa yaratılış gayelerine ulaşmaları için
muhtaç olduğu şeyleri vermesi, onları terbiye edip idaresi ve egemenliği
altında bulundurması
sâfi : duru, temiz
saltanat-ı
Ulûhiyet : ortak kabul etmeyen Allah’ın saltanatı
sekene :
sakinler, ikamet edenler
semâvât : gökler
seyyare :
gezici, gezen
sikke : damga, mühür
sükût : sessiz
kalma, sessizlik
sür’atli : hızlı
şehadet : şahitlik, tanıklık
şehadet etmek :
şahitlik, tanıklık etmek
şehadette bulunmak : şahit olmak,
tanıklık etmek
şümûl : kapsamlılık, kuşatıcılık
taallûk
etmek : ilgilendirmek, ait olmak
tanzim etmek :
düzenlemek
tasdik etmek : doğrulamak, onaylamak
tecessüm etmek : cisimleşmek
tedbir : idare
etme, çekip çevirme
vahdâniyet : Allah’ın bir ve benzersiz
oluşu
vahdet : Allah’ın birliği
vücub-u vücud :
Allah’ın varlığının zorunlu oluşu, var olmak için bir sebebe muhtaç
olmaması
zâhir : açık, âşikar
zemin :
yer
zerrât : zerreler
zîhayat : canlı, hayat
sahibi
|
