Excelde Hesabat
Nichole Wernett
İlk dəfə elektron cədvəl ideyası 1979-cu ildə Harvard (ABŞ) universitetinin tələbəsi Dan Briklin tərəfindən irəli srlmşdr. O və onun proqramlaşdırmanı bacaran dostu Bob Frankston mhasibatlıq kitabının kməyilə iqtisadiyyata dair darıxdırıcı hesablamalar apararkən birinci cədvəl proqramını hazırlamışlar. Bu proqramı onlar VisiCalc adlandırmışlar. VisiCalc tez bir zamanda ox əhəmiyyətli proqram kimi tanınmışdır. İlk vaxtlar bu proqram yalnız APPLE II tipli kompyuterlər n nəzərdə tutulmuşdur, ancaq sonralar btn tip kompyuterlər n transformasiyası edilmişdir. Sonralar yaradılmış analoji elektron cədvəllərdə (məsələn SuperCalc) VisiCalc-ın əsas ideyaları təkmilləşdirilmişdir.
Elektron cədvəllərin inkişafında nvbəti addım 1987-ci ildə Microsoft firması tərəfindən Excel cədvəl prosessorunun yaradılması olmuşdur. Bu proqram aşağı aılan menyu ilə kompleksdə daha sadə qrafik interfeysə malik idi. Bu isə proqram paketinin funksional imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, ıxış informasiyasının keyfiyyətini də artırdı. Funksional imkanların genişlənmiş spektri, bir qayda olaraq, proqramla işləməyi də ətinləşdirirdi. Ancaq Excel proqramının yaradıcıları istifadəilərin proqramı mənimsəmələrini və onunla işləməyi maksimum asanlaşdırmaqla, necə deyərlər, qızıl ortanı tapa bilmişdilər. Nəticədə Excel tez bir zamanda byk istifadəi ktləsi arasında tanınmışdır.
MS Excel proqramı gndəlik fəaliyyətində daha ox ədədlərlə işləyən, məsələn, mhasiblərə, bank işilərinə və s. lazım olur. Lakin, elektron cədvəllərin imkanları bununla bitmir. Bu proqram vasitəsilə nəfis tərtib olunmuş cədvəllərin yaradılması, redaktə olunması və apı yerinə yetirilir. Ona daxil edilmiş mxtəlif kateqoriyalı funksiyaların kməyilə ədədlər və mətnlər zərində mxtəlif əməliyyatlarin yerinə yetirilməsi və ox mrəkkəb hesablamaların aparılması, diaqramların və qrafiklərin qurulması mmkndr. MS Excel proqramı fərdi kompter istifadəiləri, eləcə də idarə və məssisələr n nəzərdə tutulmuş mxtəlif elektron cədvəllər, hesabatlar, biznes-planlar, diaqramlar və s. hazırlamağa və internetlə gndərməyə imkan verən ox mkəmməl cədvəl prosessorudur. Microsoft Excel elektron cədvəl prosessoru mxtəlif funksiyalardan (mətni, məntiqi, riyazi, maliyyə, statistik və s.) istifadə edərək hesabatların hazırlanmasını, verilənlərə szgəclərin (filtirlərin) tətbiq edilməsini, forma və hesabat cədvəllərinin tərtibi, verilənlərin siyahılar şəklində (verilənlər bazası) tərtibatını, forma və hesabat cədvəllərinin tərtib edilməsini, məlumatlara uyğun mxtəlif formalı diaqramların qurulmasını, verilənlərin nizamlanmasını, dsturlar zrə hesablamalardakı səhvlərin axtarışını, verilənlərin digər şəxslər tərəfindən dəyişdirilməsinin qarşısının alınmasını, bir və ya bir neə xananın (cell/ячейка), cədvəlin znn və ya iş kitabının mhafizəsini həyata keirən prosesləri yerinə yetirir. Excel cədvəl prosessoru gstərilənlərdən başqa, mətn prosessorunun mumi funksional imkanlarına da malikdir. Bunlar makroslardan istifadə, diaqramların quraşdırılması, avtomatik əvəzetmə və orfoqrafiyanın yoxlanılması, slub və şablonlardan istifadə, verilənlərin avtomatik formalaşdırılması, digər tətbiqi proqramlarla verilənlərin mbadiləsi və s. xidmət imkanlarından ibarətdir.
Microsoft Excel proqramında aılan hər bir fayl Excel kitabı adlanır. MS Excel işi kitabında verilənlər saxlanılır və dəyişdirilir. Hər bir Excel kitabı işi vərəqlərdən ibarətdir. Hər bir vərəq 256 stun və 65536 sətrdən ibarətdir. Yeni işi kitabı aılarkən ekranda təmiz işi vərəqi yaranır və hər Excel sənədində işi vərəqlərin sayı 255-ə qədər ola bilər.
Dstur funksiyanın adından və diapazon nvanından ibarətdir. Diapazon bir neə nvan və nvanlar qrupundan ibarət ola bilər. Məs., grdynz cədvəldə daxil olunmuş rəqəmlərin cəmini verilən dstur ilə tapmaq olar. Bu dsturda bir neə nvan ilə hesablamalar aparılır. Burada qonşu olan nvanlar ":" işarəsi ilə, qonşu olmayan nvanlar isə ";" işarəsi ilə ayrılır.Funksiya yazılışının mumi qaydaları: =_funksiyanın adı_(_iş diapazonu_)_
Məsələnin ən ətin hissəsi bu kriteriyalar ola bilər. Bazada olan tarix stunları tam tarixi gstərdiyi halda, hesabatda həmin tarixlər qeyd olunmuyub. Sadəcə olaraq ay seimi var. Əgər şəkildəki kimi başlanğıc və bitiş tarixləri yazılmış olsayda daha sadə olacaqdı formula. nki, bazada olan tarix formatı ilə (rəqəm) hesabatdakı tarix eyni deyil. Misal n, 01.07.2015 tarixinin 42186 rəqəmi təmsil edir və hesabatda isə saədəcə 7 rəqəmi var. Bu səbəbdən, hesabatda olan il və ay rəqəmləri əsasında tarix məlumatı yaradıb onun əsasında şərti toplama edəcəyik. Bunun n isə bizə iki tarix lazımdı: seilən ayın ilk gn və son gn.
Bir oxumuz Exceli işlərimizi avtomatlışdırmaq n istifadə edirik. İstəyirik ki, bir dəfə cədvəlimizi və funksiyalarımızı quraq və daha sonra eyni əziyyəti əkmiyək. Bu şəkildə, həmin Excel faylında həm hesabatlarımız, həm də arxivlədiyimiz məlumatlar olsun və istənilən vaxt həmin bazadan istifadə edək.
Ancaq, bunu etməyə alışarkən cədvəllərimiz n dzgn struktur yaratmır və bir mddət kedikdən sonra iş ıxılmaz vəziyyət alır. Belə ki, cədvəllər elə bir vəziyyər alır ki, hesabat almaq ox ətinləşir hətta sadə filter əməliyyatı ox əziyyətli olmağa başlayır.
Bu məqalədə, əvvəlcə ən dzgn bazalama forması gstəriləcək, daha sonra isə, digər cədvəl nvlərinin bizlərə nə kimi ətinlik yaratdığı haqqında yazmağa alışacam. Əslində qeyd olunan metod he də yeni deyil. SQL Server kimi proqramlarla işləyən proqramistlərin hər zaman istifadə etdiyi cədvəl nvdr. Ancaq Excel istifadəilərində baza qurmaq seimi sərbəst olduğu və bazalar haqqında ilkin məlumatlarının olmadığı n bu problem ilə tez tez qarşılaşılır.
Bazanın qurulması n ən uyğun cədvəl nvdr. Bu cədvəllərdə hər bir məlumat nv ayrı stunda gstərilir. Bu formatlı cədvəllərdə istənilən məlumat almaq n filter tətbiqi və funksiyaların qurulumu daha sadə olur. Nmunə format bu şəkildədir.
Yeni məlumat əlavə olunduğunda cədvəlin son sətrindən sonra əlavə olunduğu n funksiyaları da yeniləməyə ehtiyac qalmır. Bu formada olan cədvəllərdən hesabat yaratmaq da daha asan olur. Baza yaradarkən bəzi nanslara da diqqət yetirmək lazımdır:
Funksiyaların mrəkkəbliyi haqqında qarşılaşdırmaya nmunə olaraq aşağıdakı hesablamanı gstərə bilərik. Biz burda, iki dəyişkənə əsasən (Məhsul və Şəhər) toplam satış rəqəmini əldə etməyə alışacayıq.
Ayrı səhifələrdə bazaların qurulması dedikdə, eyni nv cədvəlləri ayıraraq ayrı-ayrı səhifələrə arxivlənməsi nəzərdə tutulur. Bu nv cədvəllərində baza olaraq istifadəsi uyğun deyil. Tamami ilə ayrı təyinatlı cədvəllərin ayrı səhifələrdə yaradılması normal haldır.
Bir ox zaman, şəkildəki kimi aylara blnmş fərqli səhifələrlə baza yaratmağa alışılır. Bu nv bazanın idarə edilməsi digər iki cədvələ grə daha ətindir. Burda funksiya qurulumu ox daha ətin olur. nki, funksiyaların yaradılma məqsədi əsasən stunlar zərindən olur. Burda isə biz ya INDIRECT ya da 3D kimi iləri səviyyə funksiyalar istifadə etməliyik ki, bunu da hər kəs istifadə edə bilmir. Ayrıca bu funksiyaların elastikliyi ox azdır. Hər nv hesabatın yaradılmasında istifadə etmək olmur. Ən yaxşı ehtimalda i-iə IF funksiyası istifadə ediləcək ki, bu da effetktiv yol deyil.
"AzMuhasib v1.0" proqramı Azərbaycan qanunvericiliyinin tələblərinə uyğun olaraq kiik və orta məssisə və təşkilatlarda mhasibat uotunun "Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartları" əsasında avtomatlaşdırılması məqsədilə yaradılmışdır.
Məlumatları qabaqcadan hazırlanmış şablonlar (standart mxabirləşmələr) vasitəsi ilə daxil etmək, istənilən hesab zrə analitik uot təşkil etmək mmkndr. İstifadəilər proqramın "Hesabatların dizayneri" modulu vasitəsi ilə istənilən cədvəlləri və maliyyə hesabat formalarını asanlıqla yarada və ya dzəlişlər edə bilərlər.
Keyzlər, mvzulara uyğun olaraq mxtəlif şirkətlərin satış, maliyyə, HR və digər dataları zərində proqnoz, təxmin etmə, vizuallaşdırma, daşbord qurma, satışların təhlil olunması və s. kimi analizləri aparmaqla hesabatın hazırlanmasından ibarətdir. Bununla siz həm Excel biliklərini mhkəmləndirəcək, həm də hesabat hazırlamaq bacarığını inkişaf etdirəcəksiniz.
Keyzlər vasitəsilə data analitik rolunu yerinə yetirəcək və yrəndiyiniz Excel biliklərini həmin proyekt zərində tətbiq edərək qərar verməni asanlaşdıran, bir seimlə şirkətin gstəricilərini nmayiş etdirən daşbord, qrafik və cədvəllər quracaqsınız.
Bizim missiyamız lkəmiz Azərbaycanda Data Analitika və Statistika sahələrinin inkşaf etdirilməsi və təbliğidir. Biz bu məqsədlərə nail olmaq n z biznes xidmətlərimizi və təlimlərimizi təklif edirik.
Excel proqramında verilənlər xanalara daxil edilir. Hər bir xana stunun adı və sətrin sıra nmrəsi ilə gstərilir. Məsələn, A5 xanası. Xanalar aşağıda sadalanan formatda məlumatlardan ibarət olur: mətn; ədəd; tarix.vaxt; dstur. Gəlin buna sadə bir misalda baxaq. =C10+C11 (verilənləri əvvəlcədən daxil etmək). Grdynz kimi hər bir hesabat "=" işarəsindən sonra daxil edilir. Enter dyməsini basın. Bu klaviş həm verilənləri daxil edir həm də nəticəni gstərir.
59fb9ae87f