ဖားကန္႕ကို ဘယ္သူကယ္မွာလဲ Eleven Media 27 March

[kyaw thu aung]

ဖားကန္႔ကို ဘယ္သူ ကယ္မွာလဲ
Published on Sun, 03/27/2016 - 21:42

နာမည္ခံ တ႐ုတ္ ကုမၸဏီေတြ အပါအ၀င္ ျပည္တြင္း ခ႐ိုနီေတြနဲ႔ ဆက္ႏႊယ္ေနတဲ့ ကုမၸဏီေတြ၊ တပ္မေတာ္ရဲ႕ ျမန္မာ့စီးပြားေရး ဦးပိုင္၊ ျမန္မာ့စီးပြားေရး ေကာ္ပိုေရးရွင္းတို႔ရဲ႕ ဆက္ႏႊယ္ေနတဲ့ ကုမၸဏီေတြရဲ႕ ေက်ာက္စိမ္း အလြန္အကြၽံ တူးေဖာ္မႈေတြေၾကာင့္ ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ဖားကန္႔ေဒသဟာ အေရးေပၚ ကယ္ဆယ္ရမယ့္ အေျခအေန ျဖစ္ေနပါၿပီ။ ကမၻာ့အေကာင္းဆံုး ေက်ာက္စိမ္းေတြ ထြက္ရွိရာ တစ္ခုတည္းေသာ ႏုိင္ငံလုိ႔ ဆိုႏုိင္တဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ဖားကန္႔ေဒသမွာ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ေနတဲ့ ကုမၸဏီ ၆၀၀ ေက်ာ္ ရွိေနေပမယ့္ ေဒသခံ ကခ်င္လူမ်ဳိးေတြရဲ႕ ကုမၸဏီကေတာ့ ငါးခုေတာင္ မျပည့္တဲ့ အေနအထားပါလို႔ ဖားကန္႔ လံုးခင္း ေဒသခံ ကိုေနာင္လတ္က ဆိုပါတယ္။ တကယ္ဆို ဖားကန္႔မွာ ေက်ာက္စိမ္း တူးေဖာ္ခြင့္က ျမန္မာႏုိင္ငံသားေတြ အတြက္သာ ျဖစ္ေပမယ့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသားေတြနဲ႔ တ႐ုတ္ ကုမၸဏီေတြ ေက်ာက္စိမ္း တူးေဖာ္ေနတာေတြကလည္း ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ တရားဥပေဒ စိုးမိုးမႈကို အႀကီးအက်ယ္ ေမးခြန္းထုတ္စရာ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ ဒီအျပင္ တူးေဖာ္ေနတဲ့ တျခား ေက်ာက္စိမ္း ကုမၸဏီေတြကေတာ့ ခ႐ိုနီ ကုမၸဏီေတြ၊ တပ္မေတာ္ရဲ႕ အက်ဳိးစီးပြားနဲ႔ ဆက္ႏႊယ္ေနတဲ့ ကုမၸဏီေတြပါ။ လက္ရွိ အစိုးရ မဆင္းခင္ အခ်ိန္အတြင္းမွာ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္မႈ အလြန္အကြၽံ လုပ္လာခဲ့တာေတြေၾကာင့္ ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးနဲ႔ သစ္ေတာေရးရာ ၀န္ႀကီးဌာနနဲ႔ ဘ႑ာေရး၀န္ႀကီးဌာန ျပည္ေထာင္စု ၀န္ႀကီးႏွစ္ဦး ပါ၀င္တဲ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္ ဖြဲ႕ခဲ့ေပမယ့္ မထိေရာက္ခဲ့ပါဘူးလို႔ ကခ်င္အမ်ဳိးသား လူမႈ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရး ေဖာင္ေဒးရွင္းက ဦးလေမာင္လေတာင္က ဆိုပါတယ္။ ဒီလို မထိေရာက္တဲ့အတြက္ စည္းကမ္းမဲ့ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ေနတဲ့ ကုမၸဏီေတြကို စံုစမ္းစစ္ေဆးေပးဖို႔ လြတ္လပ္တဲ့ ေကာ္မရွင္ ဖြဲ႕စည္းဖို႔ NLD အစိုးရသစ္ကို ေတာင္းဆိုပါတယ္လို႔ ေတာင္းဆိုမႈ ျပဳခဲ့ၿပီး တကယ္လို႔သာ NLD အစိုးရက စည္းကမ္းမဲ့ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္မႈေတြကို မေဖာ္ထုတ္ဘူး ဆိုရင္ေတာ့ ကခ်င္အမ်ဳိးသား လူမႈဖြံ႕ၿဖိဳးေရး ေဖာင္ေဒးရွင္း အေနနဲ႔ ေဒသခံေတြ ပါ၀င္တဲ့ လြတ္လပ္ေသာ ဖားကန္႔ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္မႈ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္ ဖြဲ႕စည္း ေဆာင္ရြက္သြားမယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒီ ေကာ္မရွင္ အတြက္လည္း ေဒသခံေတြက စီစဥ္ေဆာင္ရြက္ၿပီး ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုတဲ့အတြက္ NLD အစိုးရကသာ ဖားကန္႔ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္ ဖြဲ႕မေပးလို႔ ေဒသခံေတြ ကိုယ္တိုင္ လုပ္လာရင္ ကုမၸဏီေတြနဲ႔ ေဒသခံေတြအၾကား ျဖစ္လာမယ့္ ပဋိပကၡဟာ NLD အစိုးရ အႀကီးအက်ယ္ေ ခါင္းခဲစရာ ျဖစ္လာမွာ ေျမႀကီးလက္ခတ္ မလြဲပါဘူး။   ဒါေၾကာင့္ NLD အစိုးရ ရက္ ၁၀၀ စီမံကိန္းမွာ ဖားကန္႔ ေက်ာက္စိမ္း တူးေဖာ္ေနမႈကို ေလ့လာတဲ့ စံုစမ္းတဲ့ အေျခအေနကို ဦးစားေပး လုပ္ေဆာင္ဖို႔ လိုအပ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ “ဖားကန္႔နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ကိစၥမွာလည္း ဒေရာေသာပါးနဲ႔ ေလာဘေဇာတက္ၿပီး တူးေဖာ္ထုတ္လုပ္ေနတာက ေရမေဆးသမားေတြ မဟုတ္ၾကပါဘူး။ ေက်ာက္စိမ္း ကုမၸဏီ ေတြထဲက အႀကီးဆံုး ကုမၸဏီ ၃၀ ကို စိစစ္တဲ့ အခါမွာလည္း ျပည္တြင္းလုပ္ငန္းရွင္ေတြ ပါ၀င္ေနသလို အမည္ခံ ကုမၸဏီေတြလည္း ပါ၀င္ေနပါတယ္။ အဲဒီမွာ တပ္မေတာ္က ပိုင္ဆိုင္တဲ့ ကုမၸဏီေတာင္မွ အဆင့္ ၂၃ ပဲ ရွိေနတယ္။ သူ႔ထက္ႀကီးတဲ့ ကုမၸဏီေတြခ်ည္း ျဖစ္ေနပါတယ္။ အခု ေျပာေနရတဲ့ ကိစၥေတြမွာ ေခါင္ (အစိုးရ) မလံုတဲ့ ကိစၥေတြပဲ ေျပာေနရပါတယ္။ အခုဆိုရင္ ေခါင္မလံုတာကလည္း ေျပာင္းေတာ့မွာဆိုေတာ့ ေခါင္အျပင္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ အားလံုး တာ၀န္ယူရမယ့္ ကိစၥေတြ ရွိေနပါတယ္” လို႔ ႏုိင္ငံေတာ္ သမၼတရဲ႕ စီးပြားေရး အၾကံေပး ေဒါက္တာ ေဇာ္ဦးက ဆိုပါတယ္။  
■ ဖားကန္႔ရဲ႕ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္မႈ အေျခအေန ဖားကန္႔ ရတနာနယ္ေျမကုိ အစုိးရ အဖြဲ႕ရဲ႕ သေဘာ တူညီခ်က္နဲ႔ သတၱဳတြင္း ၀န္ႀကီးဌာနက ၂၀၀၁ ခုႏွစ္ ေအာက္တုိဘာ ၁၈ ရက္စြဲပါ အမိန္႔ ေၾကာ္ျငာစာ အမွတ္ (၈၈/၂၀၀၀၁) နဲ႔ ထုတ္ျပန္ သတ္မွတ္ေပးခဲ့ၿပီး ဧရိယာ အက်ယ္အ၀န္း ၁၇၅၂,၀၆၄ ဧက ရွိပါတယ္။ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္မွာ ျမန္မာ့ေက်ာက္မ်က္ရတနာ ဥပေဒကုိ ျပ႒ာန္းၿပီး ဥပေဒ၊ နည္းဥပေဒေတြနဲ႔ အညီ ႏုိင္ငံသားပုိင္ ေက်ာက္မ်က္ ကုမၸဏီေတြကုိ တူးေဖာ္လုပ္ကုိင္ ေရာင္းခ်ခြင့္ ျပဳခဲ့ၿပီး ၁၉၉၅ ခုႏွစ္က စတင္ၿပီး ပုဂၢလိက လုပ္ကြက္ေတြကုိ တူးေဖာ္ခြင့္ ျပဳခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္မွာေတာ့ ႏုိင္ငံေတာ္နဲ႔ အက်ဳိးတူ တူးေဖာ္ ထုတ္လုပ္မယ့္ ကုမၸဏီေတြကုိ လုပ္ကုိင္ခြင့္ ျပဳခဲ့ပါတယ္။ လုပ္ကုိင္ခြင့္ ျပဳရာမွာ သတ္မွတ္လုပ္ကြက္၊ ေဖာ္ထုတ္လုပ္ကြက္နဲ႔ ႏုိင္ငံေတာ္ႏွင့္ အက်ဳိးတူ လုပ္ကြက္လို႔ သုံးမ်ဳိး သတ္မွတ္ထားၿပီး ဒီေက်ာက္စိမ္း လုပ္ကြက္ေတြကုိ ၀န္ႀကီးဌာန ေပါင္းစုံက တာ၀န္ရွိသူေတြ အဖြဲ႕၀င္အျဖစ္ ပါရွိတဲ့ ဦးစီး ေကာ္မတီက လုပ္ကုိင္ခြင့္ျပဳၿပီး ေစ်းၿပိဳင္ စနစ္နဲ႔ အဆုိျပဳလႊာေတြ တင္သြင္းေစပါတယ္။ ေစ်းအမ်ားဆုံး တင္သြင္းသူကုိ လုပ္ကုိင္ခြင့္ ျပဳရာမွာလည္း ျမန္မာ့ ေက်ာက္မ်က္ရတနာ လုပ္ငန္းရွင္မ်ား အသင္းနဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီး ေဆာက္ရြက္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။     ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ဖားကန္႔မွာ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ေမ ၃၁ ရက္က စၿပီး ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္မႈ လုပ္ငန္းေတြကုိ ရပ္နားထားခဲ့ၿပီး ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာ ၁ ရက္မွာ ျပန္လည္ လုပ္ကုိင္ခြင့္ ျပဳခဲ့ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ရာမွာ အရင္က အနက္ေပ ၂၀၀ က ေပ ၃၀၀ ခန္႔ပဲ တူးေဖာ္ထုတ္ခဲ့ေပမယ့္ အခုဆို ေက်ာက္ေၾကာ အေျခအေနအရ အနက္ေပ ၅၀၀ ခန္႔က ေပ ၁၀၀၀ အထိ တူးေဖာ္ေနရတယ္လို႔ သတၱဳတြင္း ၀န္ႀကီးဌာန၊ ျမန္မာ့ေက်ာက္မ်က္ရတနာ ေရာင္း၀ယ္ေရး လုပ္ငန္းက ဦးေဆာင္ညႊန္ၾကားေရးမွဴး ဦးေအာင္ညြန္႔သိန္းက ေျပာၾကားထားပါတယ္။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ႏုိ၀င္ဘာ ၃၀ ရက္အထိ စာရင္းေတြအရ လုံးခင္း၊ ဖားကန္႔ရတနာေျမမွာ တူးေဖာ္ေရး ကုမၸဏီ ၆၂၇ ခုကုိ ပုဂၢလိက လုပ္ကြက္ေပါင္း ၇၇၁၄ ကြက္၊ ကုမၸဏီ ၂၃၁ ခုကုိ အက်ဳိးတူ လုပ္ကြက္ ၃၁၁ ကြက္၊ စုစုေပါင္း ဧရိယာ ၂၂၅၅၈ ဒသမ ၃၀ ဧကကုိ လုပ္ကုိင္ခြင့္ ျပဳထားတယ္လို႔ ဦးေအာင္ညြန္႔သိန္းက ဆုိထားပါတယ္။  
■ အစီရင္ခံစာေတြက ေျပာတဲ့ ဖားကန္႔ရဲ႕ ေက်ာက္စိမ္း တူးေဖာ္မႈနဲ႔ အက်ဳိးအျမတ္ ရေနသူေတြ     ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ တစ္ႏွစ္တည္းမွာပဲ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ေက်ာက္စိမ္းက႑က တ႐ုတ္သို႔ တင္ပို႔မႈ ပမာဏ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၁၂ ဘီလ်ံ ရွိခဲ့တယ္လို႔ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ သြင္းကုန္ အခ်က္အလက္ေတြကို ရယူၿပီး Global Witness က ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ “ယခု အခ်ိန္အထိ ေက်ာက္စိမ္းက႑၏ တန္ဖိုးကို ဆံုးျဖတ္ရန္ မျဖစ္ႏိုင္ေပ။ သို႔ေသာ္ သုေတသနႏွင့္ သံုးသပ္ခ်က္သစ္ တစ္ခုအရ Global Witness က ခန္႔မွန္းသည္မွာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ၏ သြင္းကုန္ အခ်က္အလက္မ်ားအရ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ တစ္ႏွစ္တည္းပင္လွ်င္ အေမရိကန္ ေဒၚလာ ၁၂ ဘီလ်ံရွိေၾကာင္း ညႊန္ျပထားၿပီး လုပ္ငန္း တစ္ခုလံုး၏ တန္ဖိုးမွာ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၃၁ ဘီလ်ံခန္႔ ျဖစ္သည္။ ယင္းကိန္းဂဏန္းကို ႏိႈင္းယွဥ္ျပရလွ်င္ ယင္းသည္ အစိုးရ၏ က်န္းမာေရး အသံုးစရိတ္၏ ၄၆ ဆရွိၿပီး တစ္ႏိုင္ငံလံုး၏ တရား၀င္ အသားတင္ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ တန္ဖိုး (GDP) ၏ ၄၈ ရာခိုင္ႏႈန္း ရွိသည္” လို႔ Global Witness ရဲ႕ အစီရင္ခံစာ အႏွစ္ခ်ဳပ္က ဆိုပါတယ္။ အစီရင္ခံစာ အႏွစ္ခ်ဳပ္မွာ “ဦးသန္းေရႊ စစ္အစိုးရ လက္ထက္တြင္ ေပၚေပါက္ ၾကြယ္၀ လာခဲ့ၾကေသာ ကုမၸဏီႀကီးမ်ားျဖစ္ၿပီး အဓိက အခရာ က်လွသည္။ အထင္ရွားဆံုးမွာ ကိုးကန္႔ မူးယစ္ရာဇာ ေလာ္စစ္ဟန္ တည္ေထာင္သည့္ ေအးရွားေ၀ါလ္ လုပ္ငန္းစုႏွင့္ နံပါတ္ (၁) ခ႐ိုနီ ဦးေတဇ၏ ထူးလုပ္ငန္းစုတို႔ ျဖစ္ၾကၿပီး ၎တို႔ ႏွစ္ဦးစလံုးသည္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ၏ အေရးယူ ပိတ္ဆို႔မႈ ခံထားရသူမ်ား ျဖစ္ပါသည္” လို႔ Global Witness က ဆိုပါတယ္။ ထို႔ေနာက္ “ပိုမို ထင္ရွားေသာ္လည္း လူသိ နည္းေနသည္ကား ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ေရး လုပ္ငန္း ၁၂ ခု ပါ၀င္ပံု ရသည့္ Ever Winner လုပ္ငန္းစု ျဖစ္သည္။ Ever Winner ကုမၸဏီမ်ားသည္ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ တရား၀င္ ေက်ာက္မ်က္ျပပြဲ၌ ေရာင္းခ်ရမႈ ေဒၚလာ သန္း ၁၉၀ ၀န္းက်င္ႏွင့္ ၂၀၁၃ တြင္ ေဒၚလာသန္း ၁၂၀ ေက်ာ္ ရရွိခဲ့သည္။ ၎ကုမၸဏီမ်ား၏ ပိုင္ရွင္မ်ားသည္ ျမန္မာ့အႀကီးဆံုး ဘဏ္ႏွင့္ KBZ လုပ္ငန္းစု ေခါင္းေဆာင္ ဦးေအာင္ကို၀င္းႏွင့္ Skynet ၿဂိဳဟ္တုစေလာင္း တီဗီြလုပ္ငန္းမွ မီဒီယာ လုပ္ငန္းရွင္ ဦးေက်ာ္၀င္းတို႔ အပါအ၀င္ ႏိုင္ငံေရးအရ ၾသဇာရွိသည့္ လုပ္ငန္းရွင္ သူေ႒းႀကီးမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ဆက္ႏႊယ္သူမ်ား ျဖစ္သည္လို႔ Global Witness သုေတသနတြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္” လို႔ အစီရင္ခံစာ အႏွစ္ခ်ဳပ္မွာ ေရးသားခဲ့ပါတယ္။ ေက်ာက္စိမ္း ထြက္ရွိမႈမွ အျမတ္ထုတ္ခဲ့သူမ်ား အနက္ မူးယစ္ရာဇာမ်ား ပါ၀င္ေနမႈကို ေဖာ္ျပရာ၌ အေမရိကန္ အစိုးရက ေဒၚလာ ႏွစ္သန္း ဆုေၾကး ထုတ္ထားေသာ မူးရစ္ရာဇာ ေ၀ဆူးက်န္(ေ၀ေရွာက္ခမ္)ကို အဓိကထား ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ေ၀ဆူးက်န္ကို ေဖာ္ျပရာမွာ ၎သည္ ‘၀’ ေသြးစည္း ညီညြတ္ေရး တပ္မေတာ္ (UWSA) ကို ဘ႑ာေရးေ ထာက္ပံ့ေနသူျဖစ္ၿပီး ျမန္မာ့ ေက်ာက္စိမ္းလုပ္ငန္း၌ လႊမ္းမိုးထားသည့္ ကုမၸဏီလုပ္ငန္းစု တစ္ခုကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားသူ ျဖစ္သည္ကို ခိုင္လံုေသာ အေထာက္အထားမ်ား ရွိသည္ဟု Global Witness အစီရင္ခံစာ အႏွစ္ခ်ဳပ္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ေက်ာက္စိမ္း ထြက္ရွိရာ ေဒသဟာ ကခ်င္ျပည္နယ္ ျဖစ္ေပမယ့္ ကခ်င္ျပည္သူ လူထု အေနနဲ႔ ဒီအက်ဳိးအျမတ္ေတြကို ခံစားခြင့္ မရွိပါဘူး။ ေက်ာက္စိမ္း လုပ္ငန္းဟာ ကခ်င္ျပည္နယ္ အတြင္းရွိ လူတစ္ဦးခ်င္းစီအတြက္ တစ္ႏွစ္ကို အေမရိကန္ေဒၚလာ ၂၁၀၀၀ တန္ဖိုးႏွင့္ ညီမွ်ေသာ ၀င္ေငြ ပမာဏကို ရွာေပးႏိုင္သည့္ လုပ္ငန္း ျဖစ္ေသာ္လည္း ေဒသခံမ်ား စနစ္တက် ဖယ္ထုတ္ထားျခင္း ခံေနရပါတယ္။ “ကြၽန္ေတာ္တို႔ ကခ်င္ျပည္သူ လူထုက ကုမၸဏီေတြက လုပ္တဲ့ ေဘးဒဏ္ေတြကို ခံစားေနရတယ္။ အႏွစ္ ၂၀ ေလာက္ အတြင္းမွာ ေတာေတြ၊ ေတာင္ေတြ ေခ်ာင္းေတြ စုစုေပါင္း အရင္းအျမစ္ ၅၀ ေလာက္ ေပ်ာက္သြားခဲ့တယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ကခ်င္ျပည္သူ လူထုက ေက်ာက္စိမ္းကို သယ္ခြင့္ မရွိဘဲ နည္းမ်ဳိးစံုနဲ႔ အဖမ္းခံေနရခ်ိန္မွာ ကုမၸဏီေတြကေတာ့ ရန္ကုန္မွာေတာင္ မရွိတဲ့ ကားႀကီးေတြနဲ႔ သယ္ထုတ္ေနတယ္” ဟု ဖားကန္႔၊ လံုးခင္း ေဒသခံ ကိုေနာင္လတ္က ေျပာပါတယ္။ Global Witness ရဲ႕ အစီရင္ခံစာ ေပၚထြက္လာၿပီး ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ဆက္လက္ ထြက္ေပၚလာခဲ့တာက ပထမအႀကိမ္ EITI အစီရင္ခံစာပါ။ ပထမအႀကိမ္ EITI အစီရင္ခံစာမွာ ဆိုရင္ ၂၀၁၃-၂၀၁၄ ခုႏွစ္အတြက္ ေက်ာက္မ်က္ ကုမၸဏီမ်ားႏွင့္ သတၱဳတြင္းမ်ားမွ ရရွိသည့္ ေငြမ်ားကို အစီရင္ခံ တင္ျပရာတြင္ ေက်ာက္မ်က္က႑မွ အခြန္ေငြ ရရွိခဲ့ျခင္း မရွိပါဘူး။ အဆိုပါ က႑ႏွစ္ခုအတြက္ အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္မွာ ေက်ာက္မ်က္မွ အခြန္ မဟုတ္ေသာ အခက်ပ္ ၃၈၀၁၉၇ သန္း ရွိခဲ့ၿပီး လူမႈေရးဆိုင္ရာ အသံုးစရိတ္မ်ားအျဖစ္ က်ပ္သန္းေပါင္း ၈၅၇၀ သာ ရရွိခဲ့တယ္လို႔ပဲ ဆိုပါတယ္။ ေက်ာက္မ်က္ မဟုတ္ေသာ အျခား သတၱဳက႑မွာ အခြန္ရေငြ အျဖစ္ က်ပ္ ၃၃၀၃ သန္း၊ အခေငြ အျဖစ္ က်ပ္သန္း ၄၈၂၀၃ ေပါင္း၊ လူမႈေရးဆိုင္ရာ အသံုးစရိတ္မ်ား အျဖစ္ က်ပ္ ၂၀၁၇ သန္းႏွင့္ စုစုေပါင္း အခြန္ဘ႑ာ က်ပ္ ၅၃၅၂၃ သန္းသာ ရွိခဲ့တယ္လို႔ ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေက်ာက္မ်က္နဲ႔ ေက်ာက္စိမ္းက႑က ပထမအႀကိမ္ EITI အစီရင္ခံစာမွာ သယံဇာတ ရေငြရဲ႕ ၁၃ ရာခိုင္ႏႈန္းကိုသာ ကိုယ္စားျပဳႏုိင္ခဲ့ၿပီး စုစုေပါင္း က်ပ္ ၃၈၈,၇၆၇ သန္းသာ ပါ၀င္ခဲ့တယ္ ဆိုတာ ေတြ႕ရွိရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီအခ်က္အလက္ေတြက အမွန္တကယ္ ထုတ္လုပ္မႈရဲ႕ အစိတ္အပိုင္း အခ်ဳိ႕သာ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဥပမာ ဆိုရရင္ ျမန္မာႏုိင္ငံက ထုတ္လုပ္တဲ့ ေက်ာက္စိမ္း အားလံုး နီးပါးဟာ တ႐ုတ္ျပည္ကို တင္ပုိ႔ေနတဲ့ အျပင္ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡေတြကို ပိုမိုအားေကာင္းေစဖို႔ မ်ားျပားလွတဲ့ ေငြေၾကးေထာက္ပ့ံမႈေတြကို ျဖစ္ေစတဲ့အတြက္ ႏုိင္ငံေရးအရ အကဲဆတ္တဲ့ ေက်ာက္စိမ္းကို EITI အစီရင္ခံစာမွာ ပိုမိုထည့္သြင္းသင့္တယ္လို႔ EITI ရဲ႕ အရပ္ဘက္ ကိုယ္စားလွယ္ ေဒၚမိုးမိုးထြန္းက ဆိုပါတယ္။ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္တဲ့ ကုမၸဏီေတြကို EITI အစီရင္ခံစာအတြက္ စိစစ္ခဲ့ရာမွာ အႀကီးဆံုး ကုမၸဏီ ၃၀ ကို စိစစ္ခဲ့ၿပီး တပ္မေတာ္က ပိုင္ဆိုင္တဲ့ ေက်ာက္စိမ္း ကုမၸဏီဟာ အဆင့္ ၂၃ မွာ ရွိေနၿပီး အဆိုပါ ကုမၸဏီ ၃၀ မွာ ျပည္တြင္း လုပ္ငန္းရွင္ေတြ ပါ၀င္ေနသလို အမည္ခံ ကုမၸဏီေတြလည္း ပါ၀င္ေနတဲ့အတြက္ အဆုိပါ အမည္ခံ ကုမၸဏီေတြရဲ႕ ေနာက္ကြယ္က အစု ရွယ္ယာရွင္ေတြကို ေဖာ္ထုတ္မည့္ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကိုလည္း EITI (တြင္းထြက္ သယံဇာတ တူးေဖာ္ထုတ္လုပ္သည့္ လုပ္ငန္းမ်ား၊ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ ေဖာ္ေဆာင္ေရး) မွာ လုပ္ေဆာင္သြားမယ္လို႔ ေဒါက္တာေဇာ္ဦးက ဆိုပါတယ္။ “ေက်ာက္စိမ္း ကုမၸဏီေတြက ေက်ာက္စိမ္းကရတဲ့ ေငြကေန အစိုးရကို ဘယ္ေလာက္ေပးေနလဲ ဆိုတာနဲ႔ အစိုးရက ဘယ္ေလာက္ ရေနလဲ ဆိုတာ ေပးတာနဲ႔ ရတာ ၾကားမွာ ဘယ္ေလာက္ ကြာဟေနလည္း ဆိုတာ စစ္ေနတာ။ အကြာအဟေတြ မ်ားေလ အေလအလြင့္ေတြ ျဖစ္ေနတယ္။ မသမာမႈေတြ ရွိေနတယ္ေပါ့။ ဒီၾကားထဲမွာ အေလအလြင့္ေတြ မသမာမႈေတြ နည္းႏုိင္သမွ် နည္းႏုိင္ေအာင္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ႀကိဳးစားေနတယ္။ ကုမၸဏီပိုင္း ဆိုင္ရာမွာလည္း ဥပေဒ အသစ္ လုပ္ေနပါတယ္။ ဒီ ဥပေဒသစ္ ထြက္လာရင္ေတာ့ ဒီလို အမည္ခံ ကုမၸဏီေတြ ရပ္တည္မႈကို ပိုၿပီးေတာ့ စိစစ္မႈေတြ လုပ္လာႏုိင္မယ္။ ၿပီးေတာ့ EITI ရဲ႕ ေရရွည္သြားမယ့္ လုပ္ငန္းစဥ္မွာ Beneficial Ownership ဆိုတဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္လည္း ပါလာတာေပါ့။ အဲဒါက ဘာကို ေျပာေနတာလဲ ဆိုရင္ ကုမၸဏီေတြကို တရား၀င္ ကုမၸဏီ အမည္ေပါက္ ပိုင္ရွင္သာ မကဘဲ ေနာက္ကြယ္က ရွိေနတဲ့ အစု ရွယ္ယာရွင္ကိုပါ ေဖာ္ထုတ္ရမယ္ ဆိုတဲ့ တာ၀န္ကိုပါ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ယူေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္” လို႔ ေဒါက္တာ ေဇာ္ဦးက ဆက္လက္ေျပာပါတယ္။  
■ ဖားကန္႔ကို ဘယ္သူ ကယ္မွာလဲႏွင့္ NLD အစိုးရအတြက္ ေမးခြန္းမ်ား ဖားကန္႔ေဒသမွာဆို ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္မႈေတြေၾကာင့္ ယာဥ္ ယႏၲရားေတြနဲ႔ တိုက္မိၿပီး ေသဆံုးသူ ဦးေရဟာ လတ္တေလာမွာကိုပဲ လူဦးေရ ၂၀ ေက်ာ္ခန္႔ ေသဆံုးခဲ့ၿပီ ဆိုပါတယ္။ ေဒသခံေတြနဲ႔ ေရမေဆးေက်ာက္ ရွာေဖြသူေတြက ကုမၸဏီေတြရဲ႕ စြန္႔ပစ္ေျမစာ ၿပိဳက်မႈေတြေၾကာင့္ ေသဆံုးခဲ့မႈမွာ လူဦးေရ ၂၀၀ ေက်ာ္ခန္႔ ရွိေနၿပီး အပတ္စဥ္ ေသဆံုးမႈ သတင္းေတြကိုသာ နားစြင့္ေနရတယ္လိ႔ု လံုးခင္း ေဒသခံ ကိုေနာင္လတ္က ဆိုပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ကုမၸဏီေတြရဲ႕ စည္းကမ္းမဲ့ တူးေဖာ္မႈေတြေၾကာင့္ ဖားကန္႔ေဒသမွာ ေတာင္မ်ား၊ ျမစ္မ်ားႏွင့္ ေခ်ာင္းေပါင္း ၅၀ ခန္႔ ေပ်ာက္ကြယ္သြားၿပီး ျဖစ္သည့္အျပင္ ဥ႐ုေခ်ာင္းသည္လည္း စြန္႔ပစ္ေျမစာမ်ားေၾကာင့္ ႏွစ္စဥ္ ေရႀကီးနစ္ျမႇဳပ္မႈ ျဖစ္ေပၚေနရသည္ဟု ဦးေနာင္လတ္က ဆိုပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဖားကန္႔ေဒသမွာ တ႐ုတ္ ကုမၸဏီေတြကပဲ ႀကီးစိုးေနၿပီး ေရေသာက္ရန္ကိုပင္ တ႐ုတ္ကုမၸဏီဆီက ၀ယ္ယူေသာက္ရသည့္ အေျခအေန ျဖစ္ေနတယ္လို႔ ကခ်င္အမ်ဳိးသား လူမႈဖြံ႕ၿဖိဳးေရး ေဖာင္ေဒးရွင္းက ေဒၚကိုင္ရာက ဆိုပါတယ္။ “EITI အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားတယ္။ ၂၀၁၃-၂၀၁၄ အတြက္ ေက်ာက္မ်က္နဲ႔ ေက်ာက္စိမ္း ထုတ္လုပ္မႈက ေရာင္းရတဲ့ ေငြေတြက ေဒၚလာ တစ္ဘီလ်ံေက်ာ္ ရွိတယ္။ အခြန္ ရေငြက ေဒၚလာနဲ႔ တြက္ရင္ ၃၈၈ သန္းေက်ာ္ပဲ ရွိတယ္။ ဒီေလာက္ ေငြကိုပဲ ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ေက်ာက္စိမ္းေက်ာက္မ်က္ ပတၱျမားေတြ ေရာင္းရေငြက ႏွစ္စဥ္ ရေနတာလား။ ဖားကန္႔ေဒသမွာ ဆိုရင္ အိမ္ေလာက္ႀကီးတဲ့ ေျမသယ္ယာဥ္ ဘက္ဟိုးႀကီးေတြက ေဒၚလာ တစ္သန္းေလာက္ ရွိတယ္။ ဒီယာဥ္အစီး ၃၀၀ ေက်ာ္ ၀ယ္ႏုိင္တဲ့ ပမာဏ အတြက္ပဲ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ႏိုင္ငံက ပတၱျမားေတြ၊ ေက်ာက္စိမ္း၊ ေက်ာက္မ်က္ေတြ ေရာင္းခ်မႈက ရေနသလား။ ေဒသခံေတြရဲ႕ ေျပာဆိုမႈအရ ဆိုရင္ အဲဒီေဒသမွာ အိမ္ေလာက္ရွိတဲ့ ေျမသယ္ယာဥ္ေတြက အစီးေရ ေထာင္နဲ႔ခ်ီၿပီး အမ်ားႀကီး ရွိတယ္။ ေတာင္ၿဖိဳတဲ့ ေနရာမွာ အင္မတန္ အင္အားႀကီးတဲ့ ေျမေကာ္ယာဥ္ႀကီးေတြကို ဧရာ၀တီျမစ္ေၾကာင္းကေန အခြန္မရဘဲ တင္ပို႔ေနတယ္။ နယ္စပ္က ျဖတ္ေက်ာ္လာတာ တစ္ခုတည္းတင္ မဟုတ္ဘူး။ ဖားကန္႔သည္ နယ္စပ္ၿမိဳ႕ မဟုတ္ဘူး။ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ နယ္စပ္နဲ႔ မိုင္ေပါင္းမ်ားစြာ ေ၀းကြာတဲ့ ေနရာပါ။ တိုင္းျပည္ကို လံုျခံဳေအာင္ လုပ္ေနတဲ့ သူေတြက ဘာလို႔ ေရႊသမင္ ဘယ္ကထြက္ မင္းႀကီးတာကထြက္ လုပ္ေနတာလားလို႔ ကြၽန္ေတာ္ ေမးလိုပါတယ္။ EITI အစီရင္ခံစာမွာ ဆိုရင္ သယံဇာတ ေရာင္းရမႈရဲ႕ ၁၃ ရာႏႈန္းပဲ ေက်ာက္မ်က္က ရွိတယ္။ ဒီေက်ာက္မ်က္ ရတနာက ရေငြကို ဂ်ီဒီပီနဲ႔ ျပန္တြက္မယ္ ဆိုရင္ ၁ ရာခိုင္ႏႈန္းေတာင္ မျပည့္တဲ့ ဒႆမ ၇၈ ရာခိုင္ႏႈန္းပဲ ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ တိုင္းျပည္မွာ ပ်က္စီးမႈေတြ အမ်ားႀကီးပဲ။ ဟုတ္ၿပီ ၂၀၁၄ မွာ တ႐ုတ္က ထုတ္ျပန္ေတာ့ ျမန္မာ့ေက်ာက္စိမ္းကို ၁၂ ဘီလ်ံဖိုး ၀ယ္တယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဗဟိုစာရင္းက ထုတ္ျပန္ေတာ့ တစ္ဘီလ်ံေတာင္ မရွိဘူး။ ရတဲ့ အခြန္ေငြက ေဒၚလာ သန္း ၄၀၀ ေတာင္ မျပည့္ဘူး။ အဲဒါေၾကာင့္ ၿပီးဆံုးေတာ့မယ့္ အစိုးရက ကြၽန္ေတာ္တို႔ ႏိုင္ငံရဲ႕ အက်ဳိးစီးပြားကို မသယ္ပိုးႏုိင္ခဲ့ဘဲ လက္တစ္ဆုပ္စာ လူတစ္စုရဲ႕ အက်ဳိးစီးပြားကိုပဲ ေဖာ္ေဆာင္ခဲ့တယ္လို႔ပဲ ျမင္တယ္” ဟု EITI အရပ္ဘက္ ကိုယ္စားလွယ္ ဦးရဲသိန္းဦးက ဆိုပါတယ္။ “ဖားကန္႔လို႔ ေျပာရင္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ႏုိင္ငံရဲ႕ ဆင္းရဲတြင္းေၾကာင့္ အနယ္နယ္ အရပ္ရပ္က လာၿပီး အမႈိက္ပံုထဲမွာ ၀မ္းစာေလး ရလို႔ရျငား လာၿပီး ေျမစာပံုထဲမွာ ရွာေနရတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ႏုိင္ငံမွာ ေက်ာက္စိမ္းေတြ ဘယ္ေလာက္ ထုတ္ေနလည္း ဆိုရင္ Global Witness က ထုတ္ျပန္တဲ့ အစီရင္ခံစာ ရွိတယ္။ ျမန္မာ့ ေက်ာက္မ်က္ရတနာလုပ္ငန္း ဥပေဒေတြ ရွိတယ္။ ဥပေဒေတြ ရွိေနေပမယ့္ ဒီလုပ္ငန္းေတြကို ဘယ္သူက လိုင္စင္ရွိေနၿပီး ဘယ္သူက ဘာလုပ္ေနတယ္ ဆိုတာကို သိတဲ့သူ မရွိဘူး။ ေနာက္ၿပီး ဥပေဒအရ ေက်ာက္စိမ္းေတြမွာ တြင္း၀ခြန္ဆိုတာ ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ EITI အစီရင္ခံစာမွာ တြင္း၀ခြန္ မေဖာ္ျပႏိုင္ခဲ့ဘူး။ ဒါက ဘာ့ေၾကာင့္လည္း ဆိုေတာ့ တြင္း၀ခြန္ မေကာက္ဘဲ ထြက္သမွ်ကို အလြယ္တကူ မ်က္စိမွိတ္ၿပီး အလြယ္တကူ လႊတ္ေပးေနလား ဆိုတာ ေမးခ်င္တယ္။ ကြၽန္ေတာ္ ဖားကန္႔ကို ေရာက္လို႔ တြင္း၀ခြန္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေ မးေတာ့ အဲဒီလို ေပးရသလားလို႔ ျပန္ေမးတယ္။ တိုင္းျပည္အတြက္ အခြန္ေကာက္ဖို႔ လုပ္ေနတဲ့ အစိုးရက လက္တစ္ဆုပ္စာ လူတစ္စုအတြက္ လုပ္ေနတာလား။ ေက်ာက္မ်က္ ဥပေဒမွာ လိုင္စင္မဲ့ တူးေဖာ္ရင္ ေထာင္ ၁၅ ႏွစ္ အထိ ျပစ္ဒဏ္ေပးႏုိင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ႏိုင္ငံမွာ ဘယ္ကုမၸဏီကိုမွ ေထာင္သြင္း အက်ဥ္းခ်တယ္လို႔ မၾကားဖူးခဲ့ဘူး” ဟု ဦးရဲသိန္းဦးက ဆိုသည္။ ဖားကန္႔ေဒသမွာ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ ထုတ္လုပ္မႈေတြကို ျပည္သူ႔အက်ဳိးျပဳ မူ၀ါဒမ်ား၊ ဥပေဒမ်ား မထြက္ေပၚေသးသေရြ႕ ရပ္ဆိုင္းထားဖို႔နဲ႔ ကုမၸဏီေတြရဲ႕ စည္းကမ္းမဲ့ စြန္႔ပစ္တဲ့ ေျမစာပံုေတြေၾကာင့္ ေဒသခံ ျပည္သူေတြ ေသဆံုးေနရမႈေတြအတြက္ တာ၀န္ရွိတဲ့ ကုမၸဏီေတြကို ထိေရာက္စြာ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ အေရးယူေပးဖို႔ ကခ်င္ျပည္နယ္ အေျခစိုက္ အရပ္ဘက္ အဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႔ ျပည္နယ္ အသီးသီးက အရပ္ဘက္ အဖြဲ႕အစည္းေတြက ထုတ္ျပန္ ေတာင္းဆိုပါတယ္။ ေတာင္းဆိုခ်က္မွာဆို အခ်က္ ေျခာက္ခ်က္နဲ႔ ေတာင္းဆိုခဲ့ၿပီး ႏိုင္ငံေရး ေဆြးေႏြးပြဲမွာ သဘာ၀ သယံဇာတ တူးေဖာ္ထုတ္လုပ္မႈႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး အမ်ားျပည္သူ အက်ဳိးအတြက္ အေလးေပး ထည့္သြင္း ေဆြးေႏြးသြားၾကဖို႔၊ ေကာင္းမြန္ေသာ (သုိ႔မဟုတ္) ျပည္သူ႔အက်ဳိးျပဳ သယံဇာတ စီမံခန္႔ခြဲမႈဆုိင္ရာ မူ၀ါဒမ်ား၊ ဥပေဒမ်ား၊ ယႏၲရားမ်ား၊ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ား အျမန္ဆံုး ထြက္ေပၚလာေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပးဖို႔နဲ႔ အဆုိပါ မူ၀ါဒမ်ား၊ ဥပေဒမ်ား၊ ယႏၲရားမ်ား၊ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ား မထြက္ေသးသေရြ႕ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္မႈ စီမံကိန္းမ်ားအား ရပ္ဆုိင္းထားရန္ႏွင့္ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ေနသည့္ ကုမၸဏီမ်ားမွ ဥပေဒမဲ့စြာ စည္းမဲ့ကမ္းမဲ့ ေျမစာမ်ား စြန္႔ပစ္၍ ေျမစာပံု ၿပိဳက်ၿပီး ျဖစ္ေပၚလာေသာ လူေပါင္းမ်ားစြာ အႀကိမ္ႀကိမ္ ေသဆံုးမႈမ်ားအတြက္ က်ဴးလြန္သည့္ ကုမၸဏီမ်ားအား ထိေရာက္စြာ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ အေရးယူေပးသြားဖို႔ ေတာင္းဆိုပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ေျမစာသယ္တဲ့ စက္ယႏၲရားကားႀကီးမ်ား၊ လုပ္ငန္းသံုး ေမာ္ေတာ္ယာဥ္မ်ားက အမ်ားျပည္သူပိုင္ လမ္းမမ်ားတြင္ စည္းကမ္းမဲ့စြာ ေမာင္းႏွင္မႈမ်ားေၾကာင့္ ေဒသေန ျပည္သူမ်ားအား မၾကာခဏ တုိက္မိၿပီး လူေသဆံုးမႈမ်ား၊ ထိခုိက္ဒဏ္ရာ ျပင္းထန္စြာ ရရွိမႈမ်ားအေပၚ သက္ဆုိင္သည့္ ကုမၸဏီမ်ားမွ တာ၀န္ခံယူမႈ ရွိေစရန္ႏွင့္ သက္ဆုိင္ရာ အစုိးရ ဌာနမ်ားမွ တာ၀န္ရိွသည့္ ကုမၸဏီမ်ားကို ထိထိေရာက္ေရာက္ အေရးယူကိုင္တြယ္ ေျဖရွင္းရန္၊ ကုမၸဏီမ်ားမွ ဥပေဒခ်ဳိးေဖာက္ စည္းမဲ့ကမ္းမဲ့ ပရမ္းပတာ တူးေဖာ္ ထုတ္ေနမႈမ်ားေၾကာင့္ ေဒသရွိ ျမစ္ေခ်ာင္းမ်ား၊ သဘာ၀ အရင္းအျမစ္မ်ား၊ ေျမသယံဇာတ ေရသယံဇာတ ပ်က္စီးဆံုး႐ႈံးခံေနရၿပီး ႏွစ္စဥ္ ဆုိးရြားစြာ ေရလႊမ္းမိုးမႈမ်ားေၾကာင့္ ေဒသေန ျပည္သူလူထု၏ အသက္အိုးအိမ္ စည္းစိမ္မ်ား ဆံုး႐ႈံးပ်က္စီးျခင္း အပါအ၀င္ အျခားေသာ ေရခမ္းေျခာက္မႈ၊ သစ္ေတာျပဳန္းတီးမႈမ်ား စသည့္ သဘာ၀ ေဘးအႏၲရာယ္မ်ားလည္း ၾကံဳေတြ႕ ခံစားေနရသည့္ အတြက္ေၾကာင့္ အစိုးရ အေနျဖင့္ သက္ဆုိင္သည့္ ကုမၸဏီ အားလံုးအား တာ၀န္ခံယူမႈ ရွိေစလ်က္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္အား နဂိုမူလ အေနအထား ျပန္လည္ ရရွိေအာင္ စီမံ ေဆာင္ရြက္ေပးရန္ႏွင့္ ထုိကဲ့သို႔ ခ်ဳိးေဖာက္ေနမႈမ်ား အေပၚတြင္လည္း ထိထိေရာက္ေရာက္ အေရးယူ ကိုင္တြယ္ ေျဖရွင္းေပးရန္ ေတာင္းဆိုပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဘက္ေပါင္းစုံက လြတ္လပ္ေသာ၊ ပညာရွင္မ်ားႏွင့္ ေဒသခံျပည္သူမ်ား ပါ၀င္ေသာ စုံစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္ တစ္ရပ္ကုိ ဖြဲ႕စည္းၿပီး ေဒသခံ ျပည္သူမ်ား၊ ႏုိင္ငံေတာ္ ဆုံး႐ႈံးနစ္နာမႈမ်ားကုိ စုံစမ္းစစ္ေဆး၍ တရားမွ်တမႈကုိ ေဆာင္ၾကဥ္းေပးရန္ႏွင့္ အထက္ပါ ေတာင္းဆိုခ်က္မ်ားကို အျမန္ဆံုး အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ေပးရန္ ေလးေလးနက္နက္ တုိက္တြန္းေၾကာင္း ေတာင္းဆိုခဲ့ပါတယ္။ “NLD အစိုးရသစ္ကို ေျပာခ်င္တာက ဖားကန္႔ေဒသမွာ ရွိတဲ့ ကုမၸဏီေတြ အားလံုးကို ရပ္ဆိုင္းတဲ့ အထိ ပိတ္ပင္ေပးပါလို႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆိုရင္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဖားကန္႔ေဒသဟာ အင္မတန္မွ ထိလြယ္ ရွလြယ္လို႔ပါ။ ေက်ာက္မ်က္ဥပေဒ ရွိေပမယ့္ ဘယ္သူမွ မလိုက္နာပါဘူး။ တစ္လကို ထုတ္ေနတဲ့ ေက်ာက္စိမ္းဟာလည္း တစ္လကို တန္ခ်ိန္ ၂၀၀၀ ေက်ာ္ေလာက္ ရွိေနၿပီး လမ္းခင္းေက်ာက္ ထုတ္သလိုကို ထုတ္ေနတယ္။ ဒီလို တူးေဖာ္ ထုတ္လုပ္ေနေပမယ့္ ဖားကန္႔ ေဒသခံေတြက ေက်ာက္စိမ္းသယ္ခြင့္ မရွိဘူး။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေဒသခံေတြက ေက်ာက္စိမ္းသယ္ခြင့္ေတာင္ မရွိေပမယ့္ ကုမၸဏီေတြက်ေတာ့ ကားနဲ႔ေတာင္ ေက်ာက္စိမ္း သယ္ေနၾကတယ္။ ဒီလို သယ္ေနေပမယ့္ အစိုးရဆီမွာ ေက်ာက္စိမ္းဘယ္ေလာက္ ထုတ္ေနတယ္ဆိုတာ အစိုးရက အတိအက် စာရင္း မထုတ္ျပန္ႏိုင္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ Global Witness အစီရင္ခံစာမွာ ဆိုရင္ ေက်ာက္စိမ္း ခိုးထုတ္ေနမႈေတြ ေဖာ္ျပထားတယ္။ ကြၽန္ေတာ့္ အေနနဲ႔ အစိုးရသစ္ကို ေတာင္းဆိုခ်င္ပါတယ္။ ေက်ာက္စိမ္း တူးေဖာ္မႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး လြတ္လပ္တဲ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္ ဖြဲ႕ေပးပါ။ ကုမၸဏီေတြကို စစ္ေဆးေပးဖို႔ပါ။ အခု ကြၽန္ေတာ္တို႔မွာ လြန္ခဲ့တဲ့ လတုန္းက ကားေတြ လာစစ္ေဆးပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ မရွိပါဘူး။ ဒါ့ၾကာင့္မို႔ NLD အစိုးရသစ္ အေနနဲ႔ လြတ္လပ္တဲ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္ ဖြဲ႕စည္းေပးဖို႔ လိုပါတယ္။ အဲဒီမွာ ေဒသခံေတြလည္း ပါရပါမယ္။ တကယ္လို႔သာ ဥပေဒအတိုင္း မလိုက္နာတဲ့ ကုမၸဏီေတြကို အစိုးရသစ္ အေနနဲ႔ စံုစမ္းစစ္ေဆးဖို႔ မလုပ္ဘူး ဆိုရင္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေဒသခံေတြ အေနနဲ႔ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး အဖြဲ႕ ဖြဲ႕စည္းၿပီး စစ္ေဆးသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္” လို႔ ကခ်င္အမ်ဳိးသား လူမႈဖြံ႕ၿဖိဳးေရး ေဖာင္ေဒးရွင္းမွ ဦးလေမာင္လေတာင္က ဆိုပါတယ္။ ဖားကန္႔ ျပည္သူေတြရဲ႕ ေတာင္းဆိုခ်က္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အစိုးရသစ္ အေနနဲ႔ လုိက္ေလ်ာေပးဖို႔ အျမန္ဆံုး လုပ္ေဆာင္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အလြန္အကြၽံ ထုတ္ေနတဲ့ ေက်ာက္စိမ္း ထုတ္လုပ္မႈကို ထိန္းခ်ဳပ္လုိက္ျခင္းအားျဖင့္ ျမန္မာ့ေက်ာက္စိမ္းဟာ ေစ်းေကာင္းရလာႏိုင္တဲ့ အေျခအေန ျဖစ္လာ မယ့္အျပင္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိခိုက္မႈကို တားဆီးႏုိင္မယ္လို႔ ေဒါက္တာေဇာ္ဦးက ဆိုပါတယ္။ ဒီလို ျမန္မာျပည္သူေတြအ တြက္ အက်ဳိးလံုး၀မရွိတဲ့အျပင္ တုိင္းျပည္ရဲ႕ ဂ်ီဒီပီမွာလည္း  ေက်ာက္စိမ္း၊ ပတၱျမား အပါအ၀င္ ေက်ာက္မ်က္အားလံုးရဲ႕ ေရာင္းခ်မႈက တစ္ရာခိုင္ႏႈန္းေတာင္ မျပည့္ေပမယ့္ တိုင္းျပည္ရဲ႕ ထိခိုက္နစ္နာမႈက ဆိုးရြားလြန္းေနတာေၾကာင့္ ေက်ာက္စိမ္း၊ ပတၱျမား စတဲ့ ေက်ာက္မ်က္တူးေဖာ္မႈေတြကို အျမန္ဆံုး ရပ္ဆိုင္းသင့္တယ္လို႔ ဦးရဲသိန္းဦးက အၾကံျပဳပါတယ္။     “၂၀၁၄ တစ္ႏွစ္တည္း ထုတ္ခဲ့တဲ့ ေက်ာက္စိမ္းက ေဒၚလာ ၃၁ ဘီလ်ံဆိုတဲ့ ပမာဏကို ျပန္တြက္ၾကည့္မယ္ ဆိုရင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသား အားလံုး အလုပ္မလုပ္ဘဲ ရွစ္ႏွစ္လံုးလံုး ထိုင္စားလို႔ ရတယ္။ သယံဇာတ ၀င္ေငြ အကုန္လံုးကို အက်င့္ပ်က္ ျခစားမႈနဲ႔ သံုးစြဲသြားတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြက ဘာမွ အက်ဳိးခံစားခြင့္ မရွိဘူး။ ဒါေပမဲ့ တခ်ဳိ႕ေသာ  ကုမၸဏီေတြနဲ႔ တခ်ဳိ႕ေသာ အစိုးရ အဖြဲ႕၀င္ေတြက အက်ဳိးခံစားခြင့္ ရွိသြားတယ္။ ႏိုင္ငံျခား ကုမၸဏီေတြက အက်ဳိးခံစားခြင့္ ရွိေနတယ္” လို႔ ကခ်င္ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ကြန္ရက္မွ ေဒၚခြန္ဂ်ာက ေျပာပါတယ္။
Writer: 
ၿဖိဳးေ၀