TAMBO NAGARI SITALANG (Sungai Pua, Agam)

407 views
Skip to first unread message

Syafroni (Engineering)

unread,
Nov 2, 2009, 2:55:39 AM11/2/09
to rant...@googlegroups.com

TAMBO-SEJARAH NAGARI SITALANG

 

Bismillah pena kami gorehkan

Lakek nan itam ka nan putiah

Kok salah toloang tunjuakkan

Basudio kami maaliah

 

Sijarah nagari kami buek

Takuik kok ilang tak manantu

Jikok ado salah jo sasek

Tolong tunjuakkan di nan tahu

 

Sijarah nagari jo Gurindam

Hapalan anak mudo-mudo

Simpan di hati dalam-dalam

Ingek-ingekkan nak jan lupo

 

Sijarah usah dihilangkan

Simpanan adaik di pangulu

Kabek arek, buhua sentakkan

Agiahkan di ma ka paralu

 

Sijarah nagari kami susun

Guno parintang-rintang utak

Ka Allah kami minta ampun

Rido jo maaf ka dunsanak

 

Abdul Karim Datuak Bandaro

Namo jo gala nan manyusun

Wakatu manulih gurindam nangko

Baumua tujuah puluah tahun

 

Sambilan baleh sambilan ampek

Tanggal anam bulan salapan

Gurindam nagari kami buek

Mulonyo pena kami cacahkan

 

Patang kamih malam Jumaek

Lalok sakalok barasian

Takanalah bana sakutiko

Digali tambo jo riwayaek

 

Elok sijarah dibukukan

Padonyo hilang laleh sajo

 

Diujuang abaik ka tujuah baleh (1685)

Datanglah niniak nan baduo

Maruhun Sipado jo amai Ameh

Dari Batipuah Sapuluah Koto

 

Niaik sangajo dalam hati

Mandirikan dusun jo taratak

Mambangun koto jo nagari

Nak laweh alam tampaik tagak

 

Didirikan dusun jo taratak

Tabangun koto jo nagari

Urang batambah kambang juo

Lah laweh alam tampaek tagak

 

Hukum dimano malinduangi

Masuak kawasan inyiak nantuo

 

Sitalang, Sitanang jo Batukambiang

Nagari tigo bahampiaran

Lahianyo hampia bairiang

Turunnyo dari Pariangan

 

Sitalang, Sitanang jo Batukambiang

Dahulunyo banamo Tigo Luhak

Lahianyo hampia bairiang

Dibawah lareh Sungai Pua

 

Patitiah adaik di pangulu

Kayu gadang di Sungai Pua

Urek manjelo kiri kanan

Kamudiaknyo sampai ka Marambuang

Kahilianyo sampai ka Sitanang

Dari Marambuang hilia Sitanang mudiak

Sa adaik sa limbago

Mancancang sampapeh

Mambunuah sabangun

Pangulunyo sa adaik

Malinnyo saki taok

Urang tuonyo saundang

Pangulunyo duduak samo randah

Tagak samo tinggi

Adaik barajo ka mupakaek

 

Dusun nagari lah dibangun

Habih maso batuka maso

Sakiro saratuih limo puluah tahun

Corak diubah dek Bulando (1835)

 

Dari kawasan inyiak tantuo

Katangan konteler Lubuak Basuang

Cataik sijarah dek nan mudo

Kajadi padoman dek rang kampuang

 

Bialah maso nak batuka

Kito babaliak ka Sitalang

Ingeki bateh nan baruba

Nagari usah dikisah urang

 

Nagari salaweh tapak tangan

Himpunan dusun jo taratak

Desanyo duo bagandiangan

Di dalam kawasan niniak mamak

 

Desa Tandikek di kalang hulu

Kampuang Malayu di tumpuan

Kana riwayaek nan dahulu

Maso di jaman panjajahan

 

Niaek panjajah maso itu

Ampek nagari disatukan

Tigo nagari lah satuju

Sitalang sajo nan batahan

 

Tigo nagari lah saiyo

Sitalang sajo nan manantang

Itu riwayaek tigo koto

Sitalang barajo surang

 

Jadi patitiah di pangulu

Sitalang barajo surang

Pangasiah ka urang lalu

Panyayang ka anak dagang

 

Adaiek nyo Bodi Chaniago

Datuak Parapatiah nan Sabatang

Islam agamo panduduaknyo

Sandi adaiek di ranah Minang

 

Duo puluah tujuah pangulu di nagari

Kapalo suku kasadonyo

Sapuluah payuang suku Pili

Tujuah payuang suku Koto

 

Suku Jambak tigo payuang

Suku Malayu sabuah sajo

Ampek kaum suku Tanjuang

Duo suku Chaniago

 

Kito sabuikkan satu persatu

Gala pangulu di nagari

Buliah nak samo jimek tahu

Kito mulai dari suku Pili

 

Partamo Datuak Sinaro nan Gamuak

Kaduo Datuak Sinaro nan Bangun

Elok baguru sambia duduak

Barikan warih turun-tamurun

 

Katigo Datuak Maruhun Basa

Kaampek Datuak Basa Pili

Kok indak tahu kito barajo

Kok nan alim iyo mangaji

 

Kalimo Datuak Kunyiang Tinggi

Kaanam Datuak Sinaro Kayo

Tuntuik ilimu kini-kini

Pacik pitaruah di nan mudo

 

Katujuah Datuak nan Kodoh

Kasalapan Datuak Bandaro Kuniang

Nan elok ambiakka contoh

Nan buruak tulak ka samping

 

Ka sambilan Datuak Marajo

Datuak Muncak ka nan sapuluah

Elok rajin kito batanyo

Usahokan diri jan takicuah

 

Suku koto tujuah kaum

Tujuah Datuak pangulu sako

 

Partamo Datuak Maruhun

Kaduo Datuak Tan Bandaro

 

Katigo bagala Datuak Kayo

Kaampek Datuak Majo Labiah

Tuah manusie dek sakato

Cilakonyo silang jo salisiah

 

Kalimo Datuak Maruhun Tinggi

Kaanam Datuak Majo Putiah

Katujuah Datuak Pado Batuah

Kito hiuik mahadang mati

Kok tumbuh silang jo salisiah

Nan pangulu tagak di tangah

 

Tigo pangulu suku Jambak

Partamo Datuak Majo Sati

Banyak manusie kawan galak

Banyak amalan kawan mati

 

Kaduo Datuak Maruhun Basa

Katigo Datuak Mangkudun

Adaek jo Sarak jan dilangga

Kok salah capek minta ampun

 

Duo pangulu Caniago

Partamo bagala Datuak Basa

Kaduo Datuak Tan Gagah

Kokohnyo adek jo limbago

Pangulu tagak di nan bana

Pantangnyo babuek salah

 

Ampek pangulu suku Tanjuang

Partamo Datuak Bandaro

Hari paneh buliah balindung

Jiko ujan buliah bataduah

 

Kaduo Datuak Indo Kayo

Katigo Datuak Nagari Basa

Kaampek Datuak Marajo Tanjuang

Kokohnya adaek jo limbago

Pangulu tagak di nan bana

Barulah aman koroang kampuang

 

Kapalo kaum Suku Malayu

Bagala Datuak Bagindo Sati

Duo puluah tujuah banyak pangulu

Indak mungkin ditambah lai

 

Tuanku kali salapan baleh

Suluah bendang dalam nagari

Maruhun Sipado jo amai Ameh

Nan mulo-mulo datang ka mari

 

Maruhun Sipado jo amai Ameh

Urang baduo laki bini

Nan mulo manatau jo manabeh

Rimbo baganti jo nagari

 

Maruhun Sipado tuo adaek

Amai Ameh bundo kanduang

Digali tambo jo riwayaek

Rimbo ditabeh jadi kampuang

 

Sitalang barajo surang

Patitiah adaek di pangulu

Panyayang di anak dagang

Pangasiah ka urang lalu

 

Tentukan bateh jo Sitalang

Kito kaji usua jo asa

Mulai dari Gunung Gadang

Ka rimbo Sikai nan data

 

 

Kasarasah batu maengo

Manuju puncak Pimatang Tujuah

Bak mantun warih ditarimo

Dipacik arek diganggam taguah

 

Kaulua aia balimbek

Kabukik bulek bania balariak

Barikan warih tapek-tapek

Panuah malimbak tunggang mailia

 

Kabukik sandaran badia

Kahulu batang Sumadang

Manuju rimbo piatu

Pandang padoman di nan lahia

 

Ambiaklah contoh ka nan manang

Kalau batanyo ka nan tau

 

Mauju galagah banyak

Di muaro ayia papo

Kawan galak iyo banyak

Kawan manangih jarang basuo

 

Ka muaro sungai Garinggiang

Awua sarumpun ditujunyo

Kalau manuhuak kawan sairing

Alamek badan ka binaso

 

Di bukik durian kambiang

Ka bukik batu munsajik

Usah marauik nan lah runciang

Nan lah lapuak jan diarik

 

Tabuak ka jirak sarang balam

Ka labuak cipan rimbo laweh

Kabatu banyak padang solok

Usah manurang di nan kalam

Jan disambuik nan dak jaleh

Pacik pitaruah elok-elok

 

Manuju batang tanungkek

Ka mangkudu nan sabatang

Bak nantun warih nan dijawek

Indak buliah dikarang-karang

 

Taantak ka batuang lanyah

Kamudiak nyo padang kunyik

Niniak mamak tak buliah langah

Taguah-taguah mamacik warih

 

Batuang balirik ditujunyo

Ka arikia gadang pimatang kabun

Warih dijawek dari nan tuo

Sampai ka cucu turun tamurun

 

Kasudahannyo ka gunuang gadang

Ka panutuik bateh nagari

Ulayaek pangulu di Sitalang

Indak dapek diubah lai

 

Bateh nagari lah samo tarang

Namo kampuang dangakan pulo

Kalau mambaco elok batanggang

Banyak ditunjuak di dalamnyo

 

Sitalang jo Batukambiang

Ditangah-tangah latak punago

Nan tanang nan buliah samiang

Urang nan payah malapeh hao

 

Kalau masuak ka Sitalang

Kampuang baru jolong basuo

Lah tuo tubuah siginyang

Indakkoh malu di nan mudo

 

Padang alai pasa malayu

Subanak jo kampuang apa

Piliah dek amai nan ka tuju

Adaek jo sarak jan dilangga

 

Sitalang pasa rabaa

Manjalang luhua mangkonyo rami

Putuih batagang indak baa

Putuih bakandua ibo hati

 

Simpang ampek jo kampuang batuang

Sinan musajik urang Sitalang

Elok baringek urang dikampuang

Bateh nagari dikisah urang

 

Lapeh dari munsajik jamiak

Mulo masuak desa tandikek

Sijarah nagari kami ambiak

Mukasuik warih nan dijawek

 

Kayu kalek batang paraman

Namo kampuang joloang basuo

Sakileh mato bapandangan

Kalau untuang batamu juo

 

Kayu Tanam Tandikek tangah

Kampuang lakuak kini lah tingga

Kini tolan bacando lengah

Isuak manjadi buah sasa

 

Padang Sariak jalan manurun

Lapeh monggoang baru mandaki

Manangih kaciak dalam kalumun

Maliek buruang tabang tinggi

 

Panyudahi batu palano

Simpang karuah jo Simpang janiah

Bia rugi asa balabo

Namun jariah manantang buliah

 

Dama Tandikek gatah cayia

Pamuluik balam tigo gayo

Takilek ikan dalam ayia

Tantukan jantan batinonyo

 

Sitalang barajo surang

Patitih adaek dipangulu

Panyayang di anak datang

Pangasiah ka urang lalu

 

Ampek munsajik di Sitalang

Simbul agamo di nagari

Bandik mambandik samo gadang

Alamaek sansaro badan diri

 

Munsajik abrar di tapi ayia

Munsajik taqwa di ateh pasa

Utang ameh buliah dibaia

Namun aqidah usah tajua

 

Munsajik jamiak di kampuang Batuang

Nurul Iman di Tandikek

Baganduah nan andia jo nan lisuang

Dimalah mancari ka mandapek

 

Sikola dasarnyo tigo di nagari

Sikola T.K sabuah sajo

Sarahkan anak kini-kini

Kudian banyak kagunonyo

 

SD Inpres di Padang Panjang

SD Duo di Tandikek

SD Satu di kampuang apa

Wakatu ketek bamain panjang

Dima palajaran nan kadapek

Lah tuo baru manyasa

 

Sasa dahulu pendapatan

Sasa kudian ndak paguno

Anak paralu disarahkan

Satidaknyo pandai tulih baco

 

Kalua kaba dalam koran

Anak awak dapek sansaro

Saketek haram baacuahkan

Sabaok indak pandai tulih baco

 

Koran talatak ateh meja

Awak lah pulang dari musajik

Kopi susu diminum juo

Lapeh rasonyo hauih badan

 

Dalam koran ado barita

Anak awak masuak rumah sakik

Sabaok indak pandai tulih baco

Saketek haram baacuahkan

 

Indak mungkin tapinteh lai

Mailia sampai ka muaro

Nan awak iyo lah rugi

Tibo di anak usah tasuo

 

Sungainyo Batang Sitalang

Mailia sampai ka muaro

Hulunyo di kaki gunung Gadang

Banyak lah ikan dahulunyo

 

Pado maso dahulunyo

Rimbonyo banyak batalang

Bak nantun warih ditarimo

Asa mulo namo Sitalang

 

Sitalang ambiak ka namo

Banyak alamaek nan takanduang

Talang nan banyak ka gunonyo

Banyak mampaek ka urang kampuang

 

Iyo talang namonyo talang

Elok kacolok di malam hari

Nan mudo ambiak ka lamang

Makanan urang sa nagari

 

Nan tuo anyam ka dindiang

Labiah sakokoh dindiang papan

Jadi sinjato bambu runciang

Dahulu pangusia panjajahan

 

Saru-eh ambiak ka saluang

Saluang di agiah bapitunang

Kuek saruan di urang kampuang

Urang dirantau capeklah pulang

 

Ujuangnyo ambiak ka suliang

Hiburan anak mudo-mudo

Iman di dado ka bapaliang

Adaek jo sarak jan dilendo

 

Kalau diambiak ka parian

Pambao ayia dari parigi

Hauih lapeh tawalah badan

Sajuak rasonyo badan diri

 

Iyo talang namonyo talang

Pandai-pandai mamakaikan

Kok salah gisia kanai miang

Bisonyo bapantang katawarkan

 

Talang diambiak ka pambuluah

Saluran ayia ka tapian

Pamandian anak mudo-mudo

Sabuang jo judi jan ditampuah

Lahia batin cilako badan

Tulak batundo ka narako

 

Ito talang namonyo talang

Sabatang ambiak ka pinggalan

Panjuluak Jambu masak ranum

Urang rantau capeklah pulang

Iboi kampuang jo halaman

Mari kito samo mambangun

 

 

Golok rambau panambang talang

Pamaga kabun jo tanaman

Lado di parak rampak mudo

Jikok parantau sagan pulang

Jo wesel pitih angku kirinkan

Itu namonyo lah satu juo

 

 

Talang di munggu rabah mudo

Ka tunggak tuo di tangah sawah

Usah bapangku tangan juo

Pitua ka kito nan diumah

 

Kok samo duduak di palanta

Baso jo basi pakaikan juo

Samo duduak maota-ota

Tataok horpamaek ka nan tuo

 

Kito salaku urang tuo

Ka jadi contoh karano bana

Mangecek usah banyak nan lato

Jan sampai laluan paja-paja

 

Kato sapatah ka nan udo

Ka jadi ubek jo panawa

Kalau bagarah bayak nan lato

Awak dianggaok indak baraka

 

Sitalang barajo surang

Patitih adaek sajak dulu

Panyayang ka anak dagang

Pangasiah ka urang lalu

 

Pancarian anak nagari

Manuruik salero nan lai lanteh

Nan banyal iyo urang tani

Satangah ado nan maggaleh

 

Asia tani bao ka balai

Untuak balanjo patang pagi

Sabagian adi jadi pagawai

Karajo mamburuah makan gaji

 

Ado pulo nan bakadai

Manjua makan-makanan

Nan bagak manjadi kutu balai

Jadi agen di terminal

 

Ado pulo pai ka rimbo

Mancari manau tabu-tabu

Satangah manjadi tukang tembok

Banyak nan pandai tukang kayu

 

Satangahnyo pai ka rimbo

Maangkuik kayu anema

Lah dapek pitih ka balanjo

Kabau kuruih murah tajua

 

Panduduak banyak nan marantau

Mancarikan untuang surang-surang

Batebaran di tiok pulau

Cari induik di kampuang urang

 

Sampai ka Jawa jo Kalimantan

Irian Jaya jo Sulawesi

Ado pulo masuak angkatan

Jadi tantara jo pulisi

 

Ado marantau ka Malaysia

Masuak ka Riau Pulau Batam

Satangah marantau pai baraja

Manuntuik ilimu jo kapandaian

 

Dirantau galeh babelok

Pai malam pulangnyo malam

Tumbuah nasin nan kaelok

Balipek ganda kauntungan

 

Ado juo nan [ulang siang

Masuak balai kalua balai

Kok tumbuah nasib ka malang

Tajirumuih oto masuk ngarai

 

Ado nan jadi sopir oto

Masuak kota kalua kota

Satangah padagang kaki limo

Manjuakan galeh jo maota

 

Satangtah karajo jo pemborong

Sipak sintuang mancari pitih

Surang-surang ado nan sombong

Urang kampuang banyak nan bangih

 

Satangah ado nan badukun

Maubek urang jo manto-manto

Diminta resep sagalo daun

Barakek yakin cegak juo

 

Kota Padang jo Pariaman

Padang Panjang jo Bukik Tinggi

Painan Solok Sawah Lunto

Laikan dandang di lautan

Juragan ingek di kamudi

Dunia ko banyak tipu dayo

 

Lubuak Sikapiang jo Payakumbuah

Batu Sangka Muaro Sijunjuang

Itulah alam Minangkabau

Usah bagaiang di nan rapuah

Cari nan kuek tampek bagantuang

Ingeki badan kok tarambau

 

Tali nan bapilin tigo

Tungku tigo sajarangan

Kalau pamimpin indak sakato

Jalan buntu bakapanjangan

 

Tabik minyak karano kampo

Kuek katam karano sapik

Kalau nan salah indak disapo

Sakampuang manaruah sakik

 

Nan kusuik capek disalasai

Nan karuah capek dipajaniah

Sarahkan karajo ka nan pandai

Barulah dapek nan barasiah

 

Kalau sangketo lamo dibungkuih

Tumbuahlah dandam jo kasumek

Akianyo bisua kok malatuih

Sakampuang urang dapek laknaek

 

Karajo baiak dicapekkan

Nak jan ditimpo dek nan buruak

Karajo buruak dilambekkan

Untuang ditimpo dek nan baiak

 

Kalau pandai manceteh aka

Mati lalu ka pucuaknyo

Indak pandai manceteh aka

Tumbuahlah tuneh di rusuaknyo

 

Pandai mambungkuih barang busuak

Lamo lambek babaun juo

Mandepek malu ayah jo induak

Awak bacenai salamonyo

 

Kalau awak tagak dimuko

Ingeki kawan di bulakang

Kok indak usah bakarajo

Sarahkan badan ka urang

 

Kalau kasatuan lah tacapai

Nagari aman jo santosa

Hati sanang paham salasai

Lamak lalok kito basamo

 

Padi masak jaguang maupiah

Rakyaek saiyo jo sakato

Jalan rancak kampuang barasiah

Rahmat turun sandirinyo

 

Bapak kayo mandeh batuah

Mamak disambah urang pulo

Urang lah takuik babuek salah

Insyaallah masuak sarugo

 

Rimbo tangah baluko Talang

Tampuniak taratang bungkuak

Kulik manih di pandakian

Pena patah dawaek tatunggang

Awak latiah mato mangantuak

Sadang manih kito hantikan

 

Disusun oleh: A.K. Dt. Bandaro tgl. 6 Agustus 1994

http://khairul80.multiply.com/journal/item/6/TAMBO-SEJARAH_NAGARI_SITALANG

 

 

Reply all
Reply to author
Forward
0 new messages