Anekdota Shqip Nastradini

[Melissa Hassel]

Dimshum histori e anekdota pr Nastradinin, por askush nga ne nuk sht n gjndje t thot sakt pr jetn e ktij personazhi enigmatik dhe t mistershm. Bile, shum koh m par, nuk dihej as vendi i origjins s tij. Dikur thuhej se Nastradini ishte shqiptar, ose thuhej se ka patur shum Nastradin. Por e vrteta nuk sht kshtu.

Nasho Jorgaqi, n kujtimet e tij nga vizita n vendin e ktij gjeniu t humorit, na sjell realitetin e origjins dhe t jets s ktij personazhi shum popullor, q cilido komb, sidomos n Ballkan, ku ai njihet si personazh komik i humorit, e kan personalizuar si banor t tyre. Nasho Jorgaqi shpjegon, se ky personazh kaq i njohur, ka ardhur nga Lindja dhe ka hyr edhe n Ballkan, pa dyshim edhe n Shqipri. At nuk e solln as taboret e ushtris dhe as funksionart e administrats s pushtuesve osman, por sipas gojdhnave, thuhet se e kan sjell njerzit e thjesht, ata i msuan rrugn Nastradinit dhe ai kudo ku shkoi, u ul kmbkryq npr odat e vatrat e popullit. Me mesazhet e tij, ai hidhte rreze drite n shpirtrat e njerzve, humori i tij i zgjuar e popullor, i ndihmonte njerzit t talleshin e t vinin n loj shtypsit e shfrytzuesit, si dhe veset e padrejtsit q hasnin n jet.

Disa kilometra m tej, gjendej vendlindja e Nastradinit, fshati Sivrisar. Atje ishte nj shtpi pa mure, por si simbol ishte nj der e mbyllur me els, q mbahet si shtpia ku ka lindur Nastradini. Turqit tregojn se, pr vendlindjen e Nastradinit, grinden disa fshatra e vise n Anadoll, ashtu si debatojn disa qytete n Greqi pr Homerin. Po pavarsisht nga ky diskutim, nj gj pranohet nga t gjith, se n pllajat e pafund t Anadollit, ku shtrihet nj peisazh monoton e pak i zymt, sht trualli prej nga doli uditrisht Nastradini, aq gazmor e aq i pranishm n shum vende.

N Akshehir e kudo n Anadoll, punon nj artizanat i tr me ndihmn e Nastradinit. Me Nastradinin dhe me gomarin e tij, bhen suvenire, punime druri artistike e punime me alli, medalione t ndryshme metalike dhe kto i jepen si kujtim vizitorve e turistave t ndryshm q vijn n ato an.

N Sivrisar dhe Akshehir, organizohen her pas here festivale e konkurse t ndryshme humori, sesione shkencore e diskutime letraro-artistike. Studiues t vendit e t huaj, bjn objekt t hulumtimeve jetn dhe veprat e tij t trashgimis, kushtuar ktij heroi komik t lindjes. N datat 4 deri n 10 korrik t do viti, shkohet pran liqenit t Akshehirit pr t zn kos, sipas barsolets humoristike t Nastradinit. Duke filluar prej vitit 1959 e ktej, shkenctart, artistt dhe poett nga t katr ant e bots nprmjet Nastradin Hoxhs, ndajn mes tyre pasurit e krijimeve t tyre kulturore. Shfaqjet e valleve dhe koncertet e muziks, ekspozitat e fotografis, pikturave dhe karikaturave, shfaqjet teatrale dhe t filmave, mundsojn q populli brenda ktyre 6 ditve t festivalit, t prjetojn nj prvoj t ndrthurur me artin dhe artistt. Prej vitit 1959 e ktej, nj numr i madh i artistve t famshm, duke e gjallruar mjeshtrin e humorit nga Akshehiri, Nastradin Hoxhn, e bartn deri n ditt e sotme tolerancn e pafundme dhe ndjenjn e thell t humorit t tij.

Nastradini, ky prfaqsues i shquar i humorit popullor, ka jetuar n shekullin e XIII-t, n kohn e rendit t Selxhukve. T dhnat e trthorta burimore e legjendat, tregojn se ai nuk ka qen njeri i thjesht. Sipas tyre del se, Nastradini pasi kishte kryer studimet e larta t kohs, ka punuar si profesor e pastaj si gjykats. Pra, ka qen personalitet i shkolluar.

Ai ka br emr pr mendjen e shklqyer, pr zgjuarsin e holl dhe mbi t gjitha, pr humorin e mpreht origjinal e tepr komunikues. Nprmjet shakave dhe gazmoreve, q shpesh her e kishin burimin n mentalitetin dhe aspiratat e popullit t thjesht, ai propagandonte ide t shndosha, optimizmin pr jetn, nj moral laik, q ndihmonte njerzit pr t prballuar realitetin e rnd t kohs.

Barsoletat e Nastradin Hoxhs kaluan kufijt e kohs, duke arritur edhe deri n Ballkan, n Azin e Mesme, n Afrikn e Veriut dhe n Europ, kryesisht edhe n Itali. Shum barsoleta q tregohen mes popullit n Sicili, jan t frymzuara nga Nastradin Hoxha. Shumica e popujve n Lindjen e Afrt, Lindjen e Mesme dhe Azin e Mesme, Nastradin Hoxhn e kan njohur dhe e kan prvetsuar me emra t ndryshm. Arsyeja e popullaritetit kaq t madh t Nastradinit mes popujve t ndryshm t bots, sht se jeta dhe humori i tij popullor jan shtrir n shum vende ku ai i ka shkelur me gomarin e tij, por dhe n shum t tjera, humori i tij sht transmetuar gojarisht, duke u br pjes e trashgimnis popullore.

Nga koha q Nastradini vdiq n Akshehir n vitin 1284, kan kaluar disa shekuj, megjithat koha tepr e gjat, nuk e ka vjetruar gazin dhe humorin e tij aq popullor. Nastradini dhe historit humoristike t tij, jan ende t gjalla n jetn e popullit turk. Edhe sot n koh t reja, n Akshehir dhe n gjith trevn e Anadollit, bisedohet e diskutohet shum pr historit humoristike t Nastradinit, duke e br at nj figur shum t njohur e aktuale. N Akshehir ka dhe nj komunitet t gjer shqiptar, shumica e t cilve jan me prejardhje nga Kosova. Disa prej tyre e kan ditur se Nastradini ishte nga trojet tona, por kur erdhn n Anadoll, e msuan se ai paska qen turk dhe jo sulltan apo pasha, por i thjesht, dora jon dhe ajo thjeshtsi e bnte t ulej fshate n odat e burrave dhe bnte gaz me ta.

3a8082e126